Bence merdivenler
bir mimarın üzerinde çalışması gereken duygusal olarak en şekillendirilebilir
fiziksel elementlerden biri.
[Küçük şey. Büyük fikir.]
[David Rockwell Merdivenler hakkında konuşuyor.]
En kolay hâliyle bir merdiven sizi yükseklikleri farklı olan
A noktasından B noktasına götürür.
Merdivenlerin ortak bir dili var.
Basamaklar, yani üzerine bastığınız kısım.
Basamak altı, yani iki basamağı birbirinden ayıran dikey kısım.
Merdivenlerin pek çoğunda bir boşluk yaratan bir ön kenar olur.
Bir de bağlı olan trabzan kısmı vardır.
Bu parçalar, farklı biçimlerde bir merdiven oluştururlar.
Bence merdivenler birinin şöyle demesiyle ortaya çıktı:
''Ben bu alçak kayadan üstteki kayaya çıkmak istiyorum.''
İnsanlar neleri varsa kullanarak çıktılar:
taşınan kütükler, el merdivenleri
ve zaman içinde yok olan doğal yaya yolları.
Bilinen en eski merdivenler Chichén Itzá piramitleri
veya Çin'deki Mount Tai yolları
daha yüksek bir yere gitmekte kullanılan araçlardı,
insanların ibadet veya korunma amaçlı gittikleri yerler.
Mühendislik geliştikçe pratiklik de gelişti.
Merdivenler her tür materyalden yapılabilir.
Lineer merdivenler var, spiral merdivenler var.
Açık alanda da kapalı alanda da merdiven olabilir.
Acil bir durumda bize yardım ediyorlar.
Ancak kendilerine özgü sanatsal bir yanları da var.
Bir merdivende ilerlediğimiz zaman,
merdivenin biçimi bizim hareketimizi, hislerimizi, güvenliğimizi
ve çevremizdeki alanla olan ilişki ve etkileşimimizi düzenliyor.
Bir saniye için kademeli, dev gibi bir merdivenden indiğinizi varsayın,
New York Kütüphanesi'nin önündeki merdiven gibi.
Bu basamaklardan
caddenin ve çevredeki insanların bir manzarasına sahipsiniz
ve yürüyüşünüz yavaş ve dengeli çünkü basamaklar çok geniş.
Bu eski bir bar gibi
dar merdivenli bir yerden inmekten tamamen farklı bir deneyim,
odaya damlıyor gibi oluyorsunuz.
Sonra uzun basamak araları oluyor, bu yüzden hızla hareket ediyorsunuz.
Merdivenler işe çok duygu katıyor.
Merdivenlerin büyük bir girişe işaret verdiğini düşünün
ve o anın yıldızı olduklarını.
Hatta kahraman bile olabiliyorlar.
11 Eylül ve Dünya Ticaret Merkezi'ne yapılan saldırı sonunda
yıkılmayan merdiven
''Sağ kalanların merdiveni'' adını aldı
çünkü yüzlerce insanı güvenli yere doğru yönlendiren önemli bir rolü vardı.
Ancak küçük merdivenlerin de devasa etkileri olabilir.
Veranda komşularla toplanmak için kullandığınız bir yer,
müzik dinlemek, şehri seyretmek.
Merdivenlerde zaman geçirmek isteyen insanları görmek büyüleyici bir şey.
Bence sahip olduğumuz derin bir boşuğu dolduruyorlar;
sadece yeryüzünde olmaktan ziyade biraz daha alan doldurma isteği.
Ve eğer merdivenin ortasında oturabiliyorsanız
adeta sihirli bir yerdesiniz.