ใช้เวลาสักครู่
และจินตนาการเกี่ยวกับไวรัส
คิดถึงอะไรครับ
ความเจ็บป่วย
ความกลัว
บางทีอาจเป็นบางอย่างท่ีไม่น่าพิสมัย
อาจจะใช่ แต่ไวรัสแต่ละชนิดไม่เหมือนกัน
จริงอยู่ที่บางชนิดเป็นสาเหตุของโรคท่ีร้ายแรง
แต่บางชนิดให้ผลไปด้านตรงกันข้าม พวกมันสามารถรักษาโรคได้
ไวรัสพวกนี้ถูกเรียกว่าเฟจ
ครั้งแรกท่ีผมได้ยินเกี่ยวกับเฟจนั้น ต้องย้อนไปในปีพศ.2556
ในขณะนั้นพ่อตาของผมทำงานเป็นศัลยแพทย์
คุยกับผมเกี่ยวกับผู้หญิง ท่ีเขากำลังรักษาอยู่
ผู้หญิงคนนั้นบาดเจ็บท่ีเข่า และต้องได้รับการผ่าตัดหลายครั้ง
ระหว่างการรักษา
ขาของเธอได้ติดเชื้อแบคทีเรียเรื้อรัง
โชคร้ายสำหรับเธอ
เชื้อแบคทีเรียท่ีเป็นสาเหตุ ของการติดเชื้อไม่ตอบสนอง
ต่อยาปฏิชีวนะท่ีมีอยู่ในขณะนั้น
มาถึงจุดนี้ทางเลือกเดียวท่ีเหลือ ก็คือการตัดขาทิ้ง
เพื่อท่ีจะยับยั้งการแพร่กระจาย ของเชื้อแบคทีเรีย
ณ.จุดนี้พ่อตาของผมเข้าตาจนท่ีจะหาวิธีรักษา
และทางเลือกสุดท้ายคือ เขาได้ทำการทดลองใช้เฟจท่ีจะรักษา
เดาซิเกิดอะไรขึ้น มันรักษาได้
ภายใน3อาทิตย์หลังจากใช้เฟจ การติดเชื้อเรื้อรังก็หายดี
ทั้งท่ีก่อนหน้านั้นไม่มียาปฏิชีวนะ ตัวไหนสามารถรักษาได้
ผมรู้สึกทึ่งและสนใจมาก กับความคิดท่ีแปลกประหลาดนี้
ไวรัสรักษาการติดเชื้อ
ถึงตอนนี้ผมหลงไหลศักยภาพ ของเฟจทางด้านการแพทย์
และท่ีจริงแล้วผมลาออกจากงานปีที่แล้ว เพื่อก่อตั้งบริษัทเกี่ยวกับเฟจ
เฟจคืออะไร
รูปท่ีคุณเห็นอยู่นี้ถ่ายโดยกล้องงจุลทัศน์อิเล็กตรอน
นั่นหมายถึงสิ่งท่ีเราเห็นบนจอนั้นเล็กมากๆ
เม็ดเล็กๆท่ีอยู่ตรงกลางของส่วนหัว ลำตัวท่ียาว
และมีขาหลายขา
นี่คือรูปร่างทั่วไปของเฟจ
มันน่ารักใช่ไหมล่ะ
(หัวเราะ)
ตอนนี้มองไปท่ีมือของคุณสิ
ทีมของเราประมาณว่า พวกคุณมีเฟจมากกว่าสิบพันล้านตัว
บนมือแต่ละข้างของคุณ
พวกมันกำลังทำอะไรอยู่ที่นั่นนะ
(หัวเราะ)
ใช่ไวรัสดีสำหรับเซลล์ท่ีติดเชื้อ
และเฟจก็ดีกว่าสำหรับ เซลล์ท่ีติดเชื้อแบคทีเรีย
และมือของคุณก็เหมือนกับส่วนอื่นของร่างกาย
ท่ีมีอุณหภูมิเหมาะกับกิจกรรมของแบคทีเรีย
ทำให้มันเป็นแหล่งล่าท่ีอุดมคติของเฟจ
สุดท้ายแล้วเฟจก็เป็นตัวไล่ล่าแบคทีเรีย
สิ่งท่ีจำเป็นต้องรู้คือเฟจเป็นนักล่า ท่ีจำเพาะมาก
ปรกติเฟจชนิดหนึ่งสามารถ ฆ่าแบคทีเรียได้เพียงชนิดเดียวเท่านั้น
ดังนั้นเฟจตัวอย่างท่ีคุณเห็นอยู่ตอนนี้
ล่าแค่แบคทีเรียชื่อ สเตปไฟโลค๊อกคัสออเรียสเท่านั้น
ซึ่งเชื้อนี้เมื่อดื้อยาก็เป็นที่รู้จักกันในนาม เอ็มอาร์เอสเอ
เชื้อนี้เป็นสาเหตุของการติดเชื้อ ท่ีผิวหนังและบาดแผล
เฟจล่าโดยใช้ขาของมัน
ขาของมันไวต่อตัวรับเป็นอย่างมาก
มันมองหาพี้นผิวของผนังเซลล์ ของแบคทีเรียอย่างระมัดระวัง
ทันทีท่ีพบแบคทีเรีย
เฟจจะยึดแน่กับผนังเซลล์ของแบคทีเรีย
หลังจากนั้นจะฉีดดีเอ็นเอเข้าไป
ดีเอ็นเออยู่ท่ีส่วนหัวของเฟจ
และเดินทางเข้าไปในแบคทีเรีย โดยผ่านทางลำตัวท่ียาวของเฟจ
ถึงตอนนี้ เฟจจะเปลี่ยนโปรแกรมของแบคทีเรีย
เพื่อท่ีจะผลิตเฟจใหม่ออกมามากมาย
แบคทีเรียตัวนี้กลายเป็นโรงงานผลิตเฟจไปแล้ว
เมื่อจำนวนของเฟจสะสมได้ 50-100ตัวภายในเซลล์ของแบคทีเรีย
เฟจสามารถปล่อยโปรตีน
ท่ีรบกวนผนังของเซลล์แบคทีเรีย
ท้ายท่ีสุดผนังเซลล์ของแบคทีเรีย แตกออกและเฟจก็จะออกมา
และออกไปล่าแบคทีเรียตัวใหม่
ขอโทษท่ีอาจทำให้รู้สึกว่า ไวรัสนั้นน่ากลัวอีกแล้ว
แต่ความสามารถท่ีแท้จริงของเฟจ
เพี่อเพิ่มจำนวนภายในแบคทีเรีย และหลังจากนั้นก็ฆ่ามัน
นี่ทำให้เฟจเป็นท่ีน่าสนใจในด้านการแพทย์
อีกส่วนหนึ่งท่ีผมคิดว่ามันน่าสนใจมาก
คือความรู้ในเรื่องเฟจที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
5ปีท่ีแล้วผมไม่รู้อะไรเกี่ยวกับเฟจเลย
แต่ตอนนี้ผมบอกคุณได้เลยว่า เฟจเป็นส่วนหนึ่งของหลักการในธรรมชาติ
วิวัฒนาการของเฟจและแบคทีเรียนั้น มีมาตั้งแต่ในอดีต
พวกมันอยู่ด้วยกันมาตลอด และเฝ้าตรวจสอบซึ่งกันและกัน
ดังนั้นมันก็คือเรื่องราวของ หยินและหยางของผู้ล่าและเหยื่อ
ในระดับของจุลินทรีย์
นักวิทยาศาสตร์บางคนถึงกับประมาณว่า
เฟจเป็นจุลินทรีย์ท่ีมีมากท่ีสุดบนโลก
ดังนั้นก่อนท่ีจะพูดต่อเกี่ยวกับ ศักยภาพทางด้านการแพทย์ของเฟจ
ผมคิดว่าทุกคนควรจะรู้เกี่ยวกับ เฟจและบทบาทของมันบนโลก
พวกมันล่าติดเชื้อและฆ่าแบคทีเรีย
ทำไมพวกเรามีบางสิ่งท่ีทำงานได้ดีในธรรมชาติ
ทุกวันทุกท่ีรอบๆตัวเรา
และอาจจะในส่วนใหญ่ของโลก
เราไม่มียาสักตัวในตลาด
ท่ีใช้หลักการนี้ต่อสู้กับ การติดเชื้อแบคทีเรียเชียวหรือ
คำตอบง่ายๆคือยังไม่มีใครพัฒนายาชนิดนี้
อย่างน้อยไม่มีอะไรท่ีสอดคล้องกับ มาตราฐานกฎหมายในประเทศตะวันตก
ท่ีท่ีตั้งบรรทัดฐานหลายๆอย่างบนโลก
เพื่อท่ีจะเข้าใจว่าทำไมเราจำเป็น ต้องย้อนเวลากับไปในตอนนั้น
นี่คือรูปของเฟลิกซ์ เดเฮเรล
เขาคือหนึ่งในสองของนักวิทยาศาสตร์ ท่ีเชื่อว่าค้นพบเฟจ
เว้นแต่ว่าเมื่อเขาค้นพบเฟจในปีพศ.2460 เขาไม่รู้เลย
ว่าเขาค้นพบอะไร
เขาสนใจในโรคที่เรียกว่าบิดไม่มีตัว
ซึ่งเป็นการติดเชื้อที่ เป็นสาเหตุของท้องเสียรุนแรง
และในสมัยนั้นมันฆ่าคนมากมาย
เพราะว่ายังไม่มีแนวทาง การรักษาการติดเชื้อของแบคทีเรีย
เขากำลังศึกษาตัวอย่าง จากคนไข้ท่ีรอดตายจากการติดเชื้อ
และเขาพบว่าบางสิ่งแปลกประหลาดเกิดขึ้น
บางสิ่งในตัวอย่างกำลังฆ่าแบคทีเรีย
ท่ีถูกสงสังสัยว่าเป็นสาเหตุของโรค
เพื่อท่ีจะค้นหาคำตอบว่าเกิดอะไรขึ้น เขาทำการทดลองที่ชาญฉลาด
เขานำตัวอย่างมาและกรอง
จนกระทั่งเขาแน่ใจว่า มีเพียงสิ่งเล็กๆท่ียังเหลืออยู่
และหลังจากนั้นเอาหยดเล็กๆของมันมา ใส่เชื้อแบคทีเรียท่ีเพาะมาใหม่
และเขาเฝ้าสังเกตมันหลายชั่วโมง
แบคทีเรียถูกฆ่าตาย
หลังจากนั้นเขาทำการทดลองซำ้ กรองนำหยดเล็กๆ
ใส่เชื้อแบคทีเรียที่เพาะมาใหม่
เขาทำซำ้ตามลำดับขั้นตอนอย่างนี้50ครั้ง
ผลท่ีได้เหมือนกันทุกครั้ง
มาถึงตอนนี้เขาได้ข้อสรุป2ข้อ
ข้อท่ีหนึ่งซึ่งแน่ชัด ใช่บางสิ่งกำลังฆ่าแบคทีเรีย
และมันอยู่ในของเหลว
อีกข้อนึงมันต้องเป็นสารชีวภาพในธรรมชาติ
เพราะว่าแค่หยดเล็กๆของมันก็เพียงพอ ท่ีทำให้เกิดผลกระทบอย่างใหญ่หลวง
เขาเรียกสารท่ีเขาพบว่า จุลินทรีย์ที่มองไม่เห็น
และตั้งชื่อมันว่าแบคทีริโอเฟจ
ซึ่งแปลตามตัวอักษร หมายความว่าตัวกินแบคทีเรีย
อย่างไรก็ตามนี่เป็นหนึ่ง ในส่วนใหญ่ของพื้นฐานการค้นพบ
ของสาขาจุลชีววิทยาสมัยใหม่
ดังนั้นหลายๆวิธีการสมัยใหม่นำมาจาก ความเข้าใจของการทำงานของเฟจ
ในการตัดแต่งพันธุกรรมและในสาขาอื่นด้วย
วันนี้รางวัลโนเบลสาขาเคมีถูกประกาศ
สำหรับสองนักวิทยาศาสตร์ท่ีทำงานกับเฟจ และพัฒนายาโดยอาศัยหลักการของมัน
ย้อนกลับในช่วงปีพศ.2453และ2473
ผู้คนเห็นถึงศักยภาพของเฟจ ในด้านการแพทย์ทันที
สุดท้ายแล้วถึงแม้มองไม่เห็นเฟจ
คุณมีบางสิ่งท่ีน่าเชื่อถือ ว่ากำลังฆ่าแบคทีเรีย
บริษัทท่ียังคงเปิดอยู่ทุกวันนี้ เช่นแอบบอด,สควิบหรือลิลลี่
ขายเฟจท่ีเตรียมพร้อม
แต่ความจริงคือถ้าคุณกำลังเริ่มต้น กับจุลินทรีย์ที่มองไม่เห็น
มันยากท่ีจะได้ยาท่ีน่าเชื่อเถื่อ
แค่จินตนาการว่าวันนี้ไปท่ีแอฟดีเอ
และบอกเขาทั้งหมดท่ีเกี่ยวกับไวรัสท่ีมองไม่เห็น
ท่ีคุณต้องการให้กับคนไข้
ดังนั้นเมื่อยาปฏิชีวนะ เกิดขึ้นมาในช่วงปีพศ.2483
พวกมันทำให้ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงไป
และพวกมันมีบทบาทที่สำคัญ
นี่คืออเล็กซานเดอเฟลมมิงค์
ผู้ท่ีชนะรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์
สำหรับการทำงานท่ีสนับสนุนการพัฒนา
ยาปฏิชีวนะตัวแรกเพนนิซิลลิน
และยาปฏิชีวนะค่อนข้างทำงานแตกต่างจากเฟจ
หลักๆ ก็คือ ยาเหล่านี้ ยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย
และไม่ใส่ใจมากเกี่ยวกับ ชนิดของแบคทีเรียท่ีมีอยู่
ยากลุ่มที่เรียกว่า ออกฤทธิ์ในวงกว้าง
สามารถต่อต้านแบคทีเรียท่ีมีอยู่ได้ทั้งหมด
เมื่อเปรียบเทียบกับ การทำงานของเฟจซึ่งแคบมากๆ
ต้านแค่แบคทีเรียเพียงชนิดเดียว
คุณสามารถเห็นถึงประโยช์ท่ีชัดเจนของยาปฏิชีวนะ
ถ้ามองย้อนกลับไปในตอนนั้น จะต้องรู้สึกเหมือนความฝันเป็นจริง
คุณมีผู้ป่วยท่ีสงสัยว่าติดเชื้อแบคทีเรีย
คุณให้ยาปฏิชีวนะกับเขา
และไม่จำเป็นต้องรู้ว่าเป็นแบคทีเรียชนิดไหน
ท่ีเป็นสาเหตุของโรค
ผู้ป่วยหลายๆคนอาการดีขึ้น
ดังนั้นพวกเราพัฒนายาปฏิชีวนะมาขึ้นเรื่อยๆ
พวกมันกลายเป็นการรักษาอันดับแรก ท่ีใช้สำหรับการติดเชื้อแบคทีเรีย
และอีกอย่างหนึ่งพวกมันช่วยยืด อายุขัยเฉลี่ยของเราได้อย่างมากมาย
ท่ีเราสามารถทำการสร้างสรรค์ การรักษาทางการแพทย์ที่ซับซ้อน
และการผ่าตัดในปัจจุบันนี้
เป็นเพราะว่าเรามียาปฏิชีวนะ
และพวกเราไม่เสี่ยงท่ีจะ เสียผู้ป่วยในวันถัดไป
จากการติดเชื้อแบคทีเรีย ท่ีอาจจะติดมาระหว่างการผ่าตัด
ดังนั้นพวกเราเริ่มท่ีจะลืมเกี่ยวกับเฟจ โดยเฉพาะในการรักษาแบบแพทย์ตะวันตก
และในจุดหนึ่ง ตอนผมกำลังโต ความเข้าใจของผมคือ
พวกเราแก้ปัญหาการติดเชิ้อแบคทีเรีย ได้แล้วเพราะเรามียาปฏิชีวนะ
แน่นอนว่าในตอนนี้ พวกเรารู้ว่ามันไม่จริง
ปัจจุบันพวกคุณส่วนใหญ่ น่าจะเคยได้ยินถึงซุปเปอร์บัค
แบคทีเรียพวกนั้นกลายเป็นแบคทีเรียท่ี
ดื้อยาปฏิชีวนะเกือบหมดทุกตัว หรือหมดทุกตัว ที่ถูกพัฒนาขึ้นมา
เพื่อใช้รักษาการติดเชื้อ
เรามาถึงจุดนี้ได้อย่างไร
ใช่พวกเราไม่ได้ฉลาด อย่างท่ีเราคิด
ในขณะท่ีเราเริ่มใช้ยาปฏิชีวนะทุกท่ี
ในโรงพยาบาลเพื่อท่ีจะรักษาและป้องกัน ที่บ้านเพื่อรักษาหวัดธรรมดาๆ
ในทุ่งปศุสัตว์เพื่อทำให้สัตว์สุขภาพแข็งแรง
แบคทีเรียก็เริ่มมีวิวัฒนาการ
ท่ามกลางโจมตีของยาปฏิชีวนะ ที่มีอยู่รายรอบตัวมัน
ตัวที่รอดชีวิต เป็นพวกที่สามารถเปลี่ยนตัวมัน ให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมใหม่ได้ดีที่สุด
ปัจจุบันนี้พวกเราเรียกมันว่า แบคทีเรียท่ีดื้อยาปฏิชีวนะหลายตัว
และผมจะใส่ตัวเลขท่ีน่ากลัวท่ีนี่
จากผลการศึกษาที่ิเพิ่งออกมา โดยรัฐบาลประเทศอังกฤษ
ได้ประมาณว่าก่อนปีพศ.2593
10ล้านคนจะตายทุกวันจากเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะหลายตัว
เทียบกับ8ล้านคนท่ีตายจากมะเร็ง ต่อวันในตอนนี้
และคุณคงเห็นได้ว่ามันเป็นตัวเลขท่ีน่ากลัวจริงๆ
แต่ข่าวดีก็คือเฟจยังคงอยู่รอบๆ
และขอบอกคุณอย่างหนึ่งว่าพวกมัน ไม่ปลื้มการดื้อยาปฏิชีวนะสักเท่าไหร่
(หัวเราะ)
เฟจก็แค่มีความสุขท่ีได้ฆ่า และล่าแบคทีเรียรอบๆตัวเรา
และพวกมันก็ยังคงเลือกฆ่าเฉพาะ แบคทีเรียท่ีต้องการซึ่งก็ดีมาก
ทุกวันนี้พวกเราสามารถบ่งชี้แบคทีเรีย ท่ีทำให้เกิดโรคติดเขื้อ
ได้อย่างน่าเชื่อถือในหลายๆ สถานการณ์
และความช่างเลือกของเฟจนี้เอง จะช่วยเราหลีกเลี่ยงผลข้างเคียง
ท่ีปรกติมักจะเกี่ยวข้องกับการใช้ ยาปฏิชีวนะท่ีออกฤทธิ์กว้างขวาง
แต่ข่าวดีท่ีสุดของทั้งหมดอาจจะเป็นที่ว่า เฟจไม่ใช่จุลินทรีย์ที่มองไม่เห็นอีกต่อไป
พวกเรามองเห็นพวกมัน
เราเห็นมันด้วยกันก่อนหน้านี้
เราสามารถวิเคราะห์ ลำดับดีเอ็นเอของพวกมัน
เราเข้าใจว่าพวกมัน เพิ่มจำนวนอย่างไร
และเราเข้าใจถึงข้อจำกัดของมัน
พวกเราอยู่ในจุดท่ีดี
ท่ีจะพัฒนายาท่ีเข้มแข็ง และน่าเชื่อถือท่ีมีรากฐานมาจากเฟจ
และมันก็กำลังเกิดขึ้นรอบๆโลก
บริษัทของเทคโนโลยีชีวภาพ มากกว่า10บริษัทรวมถึงบริษัทของเรา
กำลังพัฒนาการประยุกต์ใช้เฟจ ในการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียในมนุษย์
การทดลองทางคลินิค กำลังดำเนินอยู่ในยุโรปและอเมริกา
ดังนั้น ผมเชื่อมั่นว่าพวกเรา กำลังยืนอยู่บนโค้งสุดท้าย
ก่อนถึงของยุคในการฟื้นฟูการรักษาด้วยเฟจ
และสำหรับผม วิธีอ้างถึงเฟจที่ถูกต้อง ควรต้องแสดงภาพนี้
(เสียงหัวเราะ)
สำหรับผมแล้วเฟจเป็นยอดมนุษย์ ท่ีพวกเรากำลังรอคอย
เพื่อการต่อสู้ของพวกเรา ต่อการติดเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะหลายตัว
ดังนั้นครั้งหน้าท่ีคุณคิดถึงไวรัส
เก็บภาพนี้ไว้ในใจ
สุดท้ายแล้วในวันหนึ่งเฟจอาจจะช่วยชีวิตคุณก็ได้
ขอบคุณ
(เสียงปรบมือ)