İster bir sınava giriyor olun,
ister yeni bir müzik aleti öğrenmeye çalışıyor olun,
hatta yeni bir sporda mükemmelleşmeye çalışıyor olun,
uyku aslında gizli hafıza silahınız olabilir.
[Bilim ile Uyumak]
Araştırmalar bize uykunun hafıza için en az üç farklı şekilde
kritik olduğunu açıkladı.
İlk olarak, beyninizi gerçekten hazır hale getirmeyi öğrenmeden önce
uykuya ihtiyacınız olduğunu biliyoruz,
neredeyse kuru bir sünger gibi
yeni bilgileri emmeye hazır.
Uyku olmadan, beynin içindeki hafıza devreleri,
önceden olduğu gibi bilfiil su ile tıkanır
ve yeni bilgileri özümseyemeyiz.
Bu yeni bellek izlerini etkin bir şekilde ortaya koyamayız.
Ama sadece öğrenmeden önce uyumak önemli değil
çünkü unutmamak için bu yeni anıların üzerindeki
kaydet düğmesine basmayı öğrendikten sonra
uykuya ihtiyaç olduğunu da biliyoruz.
Aslında uyku, beyindeki bu bilginin
gelecekte değişmesini durduracak
ve bu anıları bu sinir ağlarının
mimarisine yapıştıracak.
Uykunun bu hafıza güçlendirme avantajını
tam olarak nasıl sağladığını keşfetmeye başladık.
İlk mekanizma bir dosya aktarım sürecidir.
Burada, beyindeki iki farklı yapıdan bahsedebiliriz.
İlki hipokampüs olarak adlandırılır
ve hipokampüs, beyninizin sol ve sağ tarafında bulunur.
Hipokampüsü beyninizin
bilgilendirici gelen kutusu gibi düşünebilirsiniz.
Yeni hafıza dosyalarını almak ve onlara tutunmak konusunda çok iyidir.
Bahsedebileceğimiz ikinci yapıya
korteks denir.
Beyninizin tepesine oturan buruşuk büyük doku.
Derin uyku sırasında,
bir de dosya aktarım mekanizması var.
Hipokampüsü bir USB bellek gibi
ve korteksinizi sabit disk gibi düşünün.
Gün boyunca etrafta dolaşıyoruz
ve çok sayıda dosya topluyoruz,
ancak daha sonra gece derin uyku sırasında,
sınırlı depolama kapasitesi nedeniyle,
bu dosyaları hipokampüsten beynin,
korteksin sabit diskine aktarmak zorundayız.
Bu, derin uykunun yaptığı gibi görünen
mekanizmalardan biri.
Ancak farkına vardığımız, bu hatıraları
beyne yapıştırmaya yardımcı olan başka bir mekanizma var.
Buna tekrar deniyor.
Birkaç yıl önce bilim insanları,
farelerin bir labirentte koşarken
nasıl öğrendiklerine bakıyorlardı.
Bu farelerin hafıza merkezlerine aktiviteyi kaydediyorlardı.
Fare labirentte koşarken,
farklı beyin hücreleri labirentin farklı kısımlarını kodlardı.
Eğer beyin hücrelerinin her birine bir tını ekleseydiniz,
fare labirenti öğrenmeye başladığında
duyacağınız şey o anının imzası olurdu.
Yani sanki şöyle bir şey ...
(Canlı piyano müziği)
Duyabildiğimiz bu şey öğrenmenin imzasıydı.
Ama sonra akıllıca bir şey yaptılar.
Fareler uykuya dalarken beyinlerini dinlemeye devam ettiler
ve duydukları şey olağanüstüydü.
Fare uyurken aynı hafıza imzasını
beyninde yeniden oynatmaya başladı.
Ama o anda uyanıkken yaptığından neredeyse 10 kat
daha hızlı oynatıyordu.
Onun yerine duyduğunuz şey...
(Hızlı, canlı piyano müziği)
Bu, uykunun bu anıları
aslında güçlendirdiği ikinci yol gibi görünüyor.
Uyku aslında bu hatıraları beyinde
yeni bir devreye sokup puanlayarak
hafıza temsilini güçlendiriyor.
Uykunun hafıza için yararlı olmasının son yolu,
bütünleşme ve ilişkidir.
Aslında, uykunun hayal ettiğimizden
çok daha akıllı olduğunu öğreniyoruz.
Uyku sadece bireysel hatıraları güçlendirmekle kalmaz,
uyku aslında yeni hatıraları zekice birbirine bağlar.
Sonuç olarak,
ertesi gün gözden geçirilmiş
bir zihin çapında ilişkiler ağıyla uyanabilir,
önceden aşılamayan sorunlara çözümler bulabiliriz.
Muhtemelen bu, bir problemi çözerken
asla uyanık kalmanızın söylenmemesinin sebebi.
Bir problemi olduktan sonra uyumanız gerektiği söylenir
ve bu da tam olarak bilimin bize öğrettiği şeydir.