Oziq ovqat yetkazib berish,
Bu yangi avlodni ochlikdan qutqaradi.
Hisob-kitobim bo'yicha,
Amerikaliklar restoranlarga 20 milliondan ortiq yetkazib berish uchun buyurtma
berishadi har kuni .
Bu buyurtmalarning yarmidan ko'pi, yaqin masofadan beriladi.
Ammo 9/10 tasi avtoulovda yetkaziladi.
Shunday qiliib,
2 funtlik burritoni
2 tonnalik avtoulovda yetkazayapmiz
kuniga 20 million marta.
Sizga burritoni olib borayotgan narsa
aslida 2 tonnalik
issiq o'rindiqli metaldir.
Tan olaylik.
Bizga avtoulovlarga bog'lanib qolganmiz.
Bilasizmi,
har bir avtoulov uchun, to'rtta bo'sh joy bo'lishini?
Ba'zi shahar markazlarida,
ko'chmas mulkning yarmidan ko'pi avtoulovlar uchun ajratilgan.
Shaharlarimizni avtoulovlar uchun qurganmiz.
Chunki biz avtoulovni 2 mil uchun ham,
200 mil uchun ham ishlatamiz.
Yolg'iz holda, yoki oila bilan.
Biz qahva yoki qahva stolini olish uchun ham bir xil avtoulovdan foydalanamiz.
Agar shu ko'cha va avtoturargohlardan qutulsak,
ko'proq uy-joy hamda,
ijtimoiy joy va parklar qura olamiz.
Lekin uni bajarish uchun,
dastlab, avtoulovdan foydalanish tartibini qayta ko'rib chiqishimiz kerak.
Kelajak shaharlarida,
bir necha mahalladan o'tish uchun, skuter yoki velosiped ishlatiladi.
Agar shoshsangiz, yo'lovchi droni sizni olib boradi.
Agar oziq-ovqat kerak bo'lsa, avtoulov haydashga hojat bo'lmaydi --
uning o'zi sizga keladi.
Yana 20 million restoran buyurtmalariga qaytsak,
agar shu buyurtmalardan yo'llarimizni ozod qilsak,
biz avtoulovlarga bo'lgan
AQSH ning o'zidagi 1.5 millionlik ehtiyojdan qutalamiz.
Bu San Fransiskoning ikki baravariga teng.
Endi, shu kabi holatni Dehli kabi shaharlarda tasavvur qilsak,
yoki, men tug'ilgan joy - Tehronda.
U yerda avtoulov tutunidan, har yili minglab odamlar o'lishadi.
Ho'sh, qanday qilib bu yetkazib berishlarni kamaytirish mumkin?
Bu savolga
men va jamoam oxirgi uch yil davomida javob qidiramiz.
Uning yechimi esa, aslida kelajak shahrining
turar-joylaridan biridir,
Biz o'zini boshqaradigan, kichik robotlarni yaratib kelmoqdamiz.
Ular hiyobon va piyodalar yo'laklarida harakatlanadi,
yurish tezligida
va ishonchli yuk yetkazib berish qobiliyatiga ega.
Robotlar haqida yana ma'lumot berishimdan oldin,
bir hayoliy tajriba qilib ko'ramiz.
Hayolingizda minglab robotlari bor shaharni tasavvur qiling.
Shuni o'yladingizmi?
Ko'pchilik shu Gollivud distopiyasini ko'z oldiga keltiradi.
Lekin bizning vazifamiz odamlar uchun bo'lgan osoyishta kelajakni yaratishdir.
O'zga sayyoraliklar o'rniga,
biz tanish bo'lgan robotlar bilan shug'ullanamiz.
Jamiyatimizga taalluqli bo'lgan robotlar bilan.
Lekin biz ozgina ajablantirmoqchi bo'ldik,
Qandaydir kutilmagan ajoyib narsa.
O'ylab ko'ring.
Siz ko'cha bo'ylab yuryapsiz
va birinchi bor robotni ko'rib qoldingiz
va shu vaqtda o'ylab qolasiz,
bu kelajak sizga kerakmi yoki yo'q.
Ko'pchilik odamlar bu voqe'likdan qo'rqishadi.
Biz ularni ko'zini ochishimiz kerak.
Biz ularni hayrat va zavqlantirishimiz darkor,
bir ko'rishdayoq ularni ajablantirib, g'olib bo'lish uchun.
Mana biz nimani reja qildik.
Bu tanish, lekin ajablanarli.
Bu shunchaki xarid qilish aravachasidir.
Lekin u huddi biz minionlar va vall-i ni chatishtirgandek ko'rinadi.
San-Fransisko yoki Los-Anjelesda yashasangiz,
bulardan biri allaqachon oziq-ovqat yetazib bermoqda.
Ko'chalarimizga robotlarni chiqarishimiz bilan,
judayam qiziqarli muammolarga duch keldik:
Robotlar yo'llarni qanday kesib o'tishi kerak?
Ular ko'rish/harakalanishi muammoli odamlar bilan qanday aloqa qiladi?
Shunda biz robotlarimizga odamlar bilan aloqa qilishni
o'rgatishimiz kerakligini angladik.
Trotuarda har xil odamlarni uchratish mumkin.
Shu bois, yangi til yaratishimiz zarur edi,
qandaydir umumiy til,
odamlar va robotlar bir-birlarini tushunishi uchun
shu zahoti.
Chunki, hech kim qo'llanmani o'qib o'tirmaydi.
Biz ko'zdan boshladik, chunki ular universaldir.
Ko'z robotni qayerga ketayotganini
yoki sarosimaga tushganini ko'rsatadi.
Shuningdek, ko'z robotni odamiyroq qiladi.
Biz tovushlardan ham foydalandik.
Masalan, biz yugurish ovozini yaratdik
orada to'xtashlari bilan,
ko'rishida buzilishi bor odamlar robotlarni payqashi uchun
Doppler effektini ishlatgan holda.
Lekin bularni bari yetmas ekan.
Chorrahalarda,
Avtoulov robot oldidan chiqib qolmoqda.
Ba'zida haydochilar chalg'ib qolmoqda,
chunki robotlar kesib o'tishdan oldin ko'p turib qoladi.
Hatto oddiy odamlar ham adashib ketmoqda.
Ba'zan ular robotni qaysi tarafidan o'tishni bilmay qolmoqda.
Chunki robotlar ko'plab kichik o'zgarishlar qiladi
harakati davomida.
Lekin bu bir yangi g'oyani yuzaga keltirdi.
Harakatlardan umumiy til yaratsak nima bo'ladi?
Chorrahalarda,
kesib o'tishidan oldin, oldinga ohista yurishi bilan,
haydovchilarga endi uni gali ekaniini ko'rsatish uchun.
Agar nogironlar aravachasini ko'rsa,
robotlar chetga chiqib turish bilan
harakatlanmasligini ko'rsatish uchun.
Ba'zilar buni eslashi mumkin.
2015-yil Kanada tadqiqotchilari AQSH bo'ylab robotni avtostop bilan sayohatga
chiqarishdi. U uzoqqa bormadi.
Qarangki, robotlar ham ijtimoiy ko'nikmalarni ishlatar ekan.
Ular bilan aloqa qilishlari mumkin ekan.
Karnegie Mellon tadqiqotchilariga ko'ra, o'yinchoq robotlar o'zini o'lganga solishi
tufayli odamlar ranjishadi, uni buzib qo'ydim deb.
Ammo yetkazish robotlari o'yinchoq emas,
ular kichik emas, ular jamoat joyida bo'lishadi.
Yetkazib berish xizmati robotlarini
odamlardan himoya qilish uchun,
robotlarning munosabati bo'lishi kerak.
Bu o'zini o'likka solishni teskarisi.
Bu holatda,
robotlar vaziyatni tushunishi kerak
odamlardan o'zini olish uchun.
Bir maslahat:
agar siz robot bo'lsangiz va yosh bolalarni ko'rsangiz,
eng yaqin katta kishiga qarab yuguring.
Chunki, ba'zi bolalar robotlarga tegishni juda yaxshi ko'rar ekan.
Distopiyadan tashqari,
Gollivud bizga haqiqatdan ham zo'r robotlarni ko'rsatdi,
buyrug'imizni bajaradigan, yoki bizga sherik bo'ladigan.
Shu paytgacha, faqat ovqat yetkazmasiga e'tibor berdik.
Lekin kelajakda,
bu robotlar ko'p ish qila oladi.
Ular ortiqcha ovqatni yig'ishi va boshpanadagilarga olib borishi mumkin.
Chunki biz Amerikada, 30 foiz oziq-ovqatni isrof qilamiz.
Bu paytda 10 foiz aholimiz oziq-ovqat taqchilligiga uchraydi.
Robotlar yechimning bir bo'lagi bo'ladi.
Yuzlab robotlar shahar uzra harakatlanishsa,
ular zarur paytda dori-darmon yetkazishi mumkin.
Yaqindagi kimdadir, allergiyasi
yoki astmasi tutib qolsa.
Bu robotlar 1-2 daqiqada joyida bo'ladi,
hammadan ko'ra tez.
Pandemiya davrida esa,
robotlar infrastrukturamizning muhim bo'lagi bo'ladi.
Ular jamiyatimizning
muhim ehtiyojlarini qondirishi mumkin,
hattoki favqulodda holatlarda ham.
Oxirgi fikrimni aytsam.
Bugun narsalar A dan B joyga inson ko'magisiz borolmaydi.
Chunki bizning dunyomiz ancha murakkabdir.
Lekin yangi sensorlar va sun'iy ong uni o'zgartira oladi.
Texnologiya huddi chaqaloqqa o'xshaydi.
Avval narsalarni o'rganadi va so'zlarni tushinishni boshlaydi.
Ba'zan kichik suhbatga kirishishi ham mumkin.
Lekin u hali yurishni o'rganmadi.
Hozir biz texnologiyaga
uch o'lchovli dunyoda yurishni o'rgatyapmiz,
bizning ko'magimizsiz.
Biz bu yangi eraga qadam bosmoqdamiz.
U yerda jonsiz buyumlar erkin harakatlana oladi.
Ularni ko'rganimizda esa,
o'zga sayyoralikka qaraganday qaramasligimiz kerak.
Mening kelajakka qarashim shuki, narsalar jonlanganda
ular buni zavq bilan qiladi.
"Terminator" kabi emas,
balki "O'yinchoqlar tarixi" dek.
Rahmat.