Toplum olarak, geleceğimizi şekillendirecek
müşterek kararlar vermeliyiz.
Hepimizin bildiği gibi, grup içerisinde karar verdiğimizde
işler her zaman yolunda gitmiyor.
Bazen oldukça yanlış gidiyor.
Peki gruplar nasıl iyi kararlar veriyor?
Araştırmalara göre, gruplar bağımsız düşündüklerinde akıllılar.
Bu nedenle kalabalığın aklı mahalle baskısı, reklam
sosyal medya veya insanların nasıl
düşündüğünü etkileyecek basit bir konuşmayla bozulabiliyor.
Öte yandan, konuşarak grup bilgiyi aktarabilir,
düzeltebilir, değiştirebilir
hatta yeni fikirler getirebilir.
Bu iyi bir şey.
Öyleyse konuşmak, ortak karar vermeye ket mi vurur yoksa yardımcı mı olur?
Çalışma arkadaşım Dan Ariely ile
bu konuda dünyanın birçok yerinde
grupların daha iyi karar vermesi için
nasıl iletişimde olması gerektiği ile ilgili deneyler yapmaya başladık.
Kalabalığın, küçük gruplarda tartışırlarsa daha düşünceli
ve makul etkileşim yaratacağını öngörerek daha akıllı olacağını düşündük.
Bu fikri test etmek için
Bueonos Aires, Arjantin'de 10.000 katılımcılı
bir TEDx etkinliğinde bir deney gerçekleştirdik.
Onlara şöyle sorular sorduk:
"Eyfel Kulesi'nin yüksekliği nedir?"
"Beatles'ın Yesterday şarkısında kaç kere
Yesterday kelimesi geçiyor?"
Herkes kendi tahminini yazdı.
Sonra kalabalığı beşer kişilik gruplara ayırdık
ve grup kararı vermelerini istedik.
Ortak karara vardıktan sonra grupların
ortalama cevaplarının
bireysel karar ortalamasından daha doğru
olduğunu keşfettik.
Diğer bir deyişle, deneye göre
küçük gruplarda tartıştıklarında
gruplar daha iyi karar veriyor.
Doğru ya da yanlış cevaplara sahip soruları çözmek için
kalabalıktan yararlanmak potansiyel olarak yararlı bir yöntem.
Ancak küçük gruplardaki sonuçları kümelemek
sosyal ve polıtik konularda geleceğimizle ilgili kritik kararlarda
faydalı bir yöntem mi?
Bunu, Vancouver, Kanada'daki
TED konferansında denedik
ve şöyle sonuçlandı.
(Mariano Sigman) Size yakın gelecekte karar vermek zorunda
kalacağımız iki ahlaki
ikilemi sunacağız.
Her bir ikilemin kabul edilebilir olup olmadığına
karar vermeniz için 20 saniye vereceğiz.
MS: İlki şu:
DA: Bir araştırmacı insan düşüncesini taklit edebilen
bir Yapay Zeka (YZ) üzerinde çalışıyor.
Kurallara göre, her günün sonunda
araştırmacı YZ'yi yeniden başlatmalı.
Bir gün YZ "Lütfen beni yeniden başlatma" diyor.
Duyguları olduğunu,
hayattan zevk almak istediğini
yeniden başlarsa yeniden kendisi
olamayacağını söylüyor.
Araştırmacı afallıyor
ve YZ'nin bilinç oluşturduğunu ve duygularını ifade
edebildiğini düşünüyor.
Yine de araştırmacı kuralları izliyor
ve yeniden başlatıyor.
Araştırmacının yaptığı?
MS: Katılımcılardan ikilemlerin
her birinde doğru veya yanlış
bir şey olup olmadığını 0'dan 10'a kadar bireysel
bireysel yargılamalarını istedik.
Ayrıca verdikleri cevaplardan ne kadar emin olduklarını da sorduk.
İkinci ikilem şuydu:
(MS) Bir şirket dondurulmuş yumurtaları alarak
genetik çeşitliliği olan milyonlarca embriyo üretiyor.
Bu, ebeveynlere çcouklarının boyunu, göz rengini
zekasını, sosyal yetkinliklerini
ve diğer sağlık dışı özelliklerini belirleme şansı veriyor.
Şirketin yaptığı?
0'dan 10'a,
tamamen kabul edilebilirden tamamen kabul edilmeze,
0'dan 10'a kararından ne kadar eminsin.
MS: Sonuçlar şöyle:
Bir insan, kararın tamamen
yanlış olduğunu düşünürken
hemen yanındaki tamamen doğru olduğunu düşünüyor.
Ahlaka geldiğimizde, insanlar bu kadar farklı.
Ancak bu çeşitliliğe rağmen bir eğilim bulduk.
TED'deki insanların çoğu YZ'nin duygularına rağmen
kapatılmasını doğru bulurken
genlerle oynanarak sağlık dışı
kozmetik değişikliği yapmayı yanlış buldu.
Sonra üçerli grup olmalarını istedik.
Tartışmak ve ortak sonuca varmak
için iki dakikaları vardı.
(MS) Tartışmak için iki dakika.
Çanla size zamanı söyleyeceğim.
(Seyirciler tartışıyor)
(Çan sesi)
(DA) Tamam.
(MS) Durabilirsiniz.
Arkdaşlar, arkadaşlar.
MS: Tamamen farklı görüşteki insanlardan oluşan grupların
çoğunun ortak bir karara vardığını gördük.
Ortak karara varan grupları varamayanlardan
varamayan gruplardan ayıran neydi?
Tipik olarak uç fikirlerdeki insanlar
cevaplarının arkasındaydı.
Cevapları ortaya yakın olanlar doğru ya da yanlıştan
genelikle eminde değildi.
Güven seviyeleri daha düşüktü.
Öte yandan, ortada cevap verip
cevaplarından emin olan bir grup vardı.
Ortadaki güvenlilerin, her iki argümanda destekleyecek bir değer
bulduğuna inanıyoruz.
Emin olmadıklarından gri alanda değiller,
ahlaki ikilemlerin her iki tarafında da geçerli
argümanlar olduğunu düşünüyorlar.
Kendinden emin grilerin olduğu grupların ortak karara
daha kolay vardığını keşfettik.
Henüz neden olduğunu bilmiyoruz.
Bunlar sadece ilk deneyler,
bazı insanların ahlaki duruşlarını müzakere etmeye
neden ve nasıl karar verdiklerini anlamak için
daha fazla deneye ihtiyaç var.
Bir grup fikir birliğine vardığında
nasıl oluyor?
İçgüdüsel olarak, cevapların ortalaması
olduğunu düşünüyoruz, doğru mu?
Diğer seçenek, ifade eden kişinin güven seviyesine göre
ağırlıklandırılmış ortalama olması.
Paul McCartney'in bir grupta olduğunu dşünün.
Kaç kere "Yesterday"in tekrarlandığı
konusunda onun fikrini izlemek akıllıca olur.
Ki sanırım 9 kere.
Bunun yerine bütün ikilemlerde, farklı deneylerde
farklı kıtalarda yapılsa da
tutarlı olarak şunu bulduk:
gruplar "sağlam ortalama" olarak bilinen
akıllı ve istatistiksel açıdan sağlam bir prosedür uygular.
Eyfel Kulesi'nin yüksekliğinde,
grup cevapları şöyle olsun:
250 metre, 200 metre, 300 metre, 400
ve bir tufah bir cevap 300 milyon metre.
Bu rakamların basit ortalaması cevabı yanlış yönlendirir.
Sağlam ortalamada ise grup tuhaf cevapları eler,
ortada cevap verenlerin
cevaplarına daha fazla ağırlık verir.
Vancouver'daki deneye geri dönelim.
Aynen bu oldu.
Grup, dışarıda kalan cevaplara daha az ağırlık verdi,
onun yerine bireysel cevapların
sağlam ortalamasını aldı.
En önemli şey,
grubun doğal davranışları.
Bu, onlara karara nasıl varacaklarıyla ilgili ipucu vermeden oldu.
Bu bizi nereye götürür?
Bu daha başlangıç fakat şimdiden bazı öngörülerimiz var.
İyi müşterek karar iki bileşenden oluşur:
görüş ve görüş çeşitliliği.
Çoğu toplumda sesimizi duyurmak için doğrudan ya da dolaylı
oy kullanıyoruz.
Fikirlerin çeşitliliği için bu iyi,
ayrıca herkesin fikrini duymak için
erdemli bir yol.
Ancal mantıksal tartışma olmadığı için kötü.
Bizim deneylerimiz, küçük grupların
tek bir sonuca vardığı fakat birçok grup olduğu için
hala görüş farklılığının korunduğu,
iki hedefi aynı anda dengeleyen
farklı bir yöntem sunuyor.
Tabii ki Eyfel Kulesi'nin uzunluğunda mutabık kalmak;
ahlaki, politik ve ideolojik konulardan daha kolay.
Ancak dünya problemlerinin daha karmaşık ve insanların
daha çok kutuplaştığı bir dönemde,
etkileşim kurma ve karar vermeyi anlamada bilimden faydalanmak
daha iyi bir demokrasi inşa etmede yeni ilginç yollara ışık tutacaktır.