Bugünlerde insanlar göçmenlik sistemimizin çökmüş olduğunu söylüyorlar.
Ben ise bugün göçmen iletişimimizin kopmuş olduğuna değinmek
ve daha iyisini inşa edebileceğimiz yöntemler önermek istiyorum.
Bunu yapabilmek adına
göçmenlik,
Amerika Birleşik Devletleri,
ve dünya hakkında
göçmenlik tartışmasının sınırlarını kaldırabilecek yeni sorular soracağım.
Bu dakikalarda bile ABD sınırında ve sınırın çok ötesinde
göçmenlerin yaşamlarının ve refahlarının riske atıldığı
halihazırdaki hararetli tartışmadan bahsetmeyeceğim.
Onun yerine, 1990'ların ortalarında New Jersey'de
ABD tarihini ciddiyetle çalışan yüksek lisans öğrencisi olmamdan
ve şu anda ABD tarihini Nashville Tennessee'deki
Vanderblit Üniversitesi'nde ders veriyor olmamdan bahsedeceğim.
Çalışmadığım zamanlarda,
bazen tezimi yazmaktan uzaklaşmak için
arkadaşlarımla beraber göçmen haklarının ihlal edilmesine
yol açabilecek yasaları protesto ettiğimiz
parlak renkli el ilanlarını dağıtmak için şehre inerdik.
İlanlarımız samimiydi, iyi niyetliydi
ve gerçeklerle örtüşüyordu.
Fakat şimdi fark ediyorum ki aynı zamanda bir çeşit problemdiler.
Örnek verecek olursak
''Göçmenlerin eğitim haklarını, sağlık haklarını,
sosyal güvenlik haklarını ellerinden almayın.
Göçmenler çok fazla çalışıyorlar,
vergilerini ödüyorlar,
yasalara uyuyorlar.
Sosyal hizmetlerden Amerikalılara kıyasla daha az yararlanıyorlar.
İngilizce öğrenmeye istekliler.
Çocukları tüm dünyada ABD ordusuna hizmet ediyor.'' diyorlardı.
Kuşkusuz ki bunlar her gün duyduğumuz argümanlar.
Göçmenler ve destekleyicileri, bu argümanları
göçmen haklarını inkar eden ya da onları toplumdan ihraç eden
insanlara karşı koymak için kullanıyorlar.
Bir noktaya kadar bu argümanların,
göçmenleri savunanların başvuracağı türde iddialar olduğu çok mantıklı geliyor.
Fakat uzun vadede, hatta belki kısa vadede bile
bu argümanların ters etki yaratabileceğini düşünüyorum.
Peki neden?
Çünkü bu, kendini muhaliflerin arasında savunamayacağın
her zamanki çetin savaş.
Farkında olmayarak arkadaşlarımla dağıttığımız bildiriler
ve bugünlerde duyduğumuz argümanların uyarlamaları
aslında göçmenlik karşıtı bir amaca hizmet ediyorlardı.
Bizler de göçmenlerin,
az sonra açıklamayı umduğum
halihazırda bizlerden biri olduklarının öneminden ziyade,
onların öteki olduğunu düşünerek kısmen bu amaca hizmet ediyoruz.
Üç soru etrafında göçmenlik tartışmasını körüklemeyi başaranlar,
göçmenlerin muhalifi olan nativistlerdir.
Öncelikle göçmenlerin faydalı bir araç olup olamayacağı sorusu sorulur.
Göçmenlerden nasıl yararlanabiliriz?
Bizi daha zengin ve güçlü yapabilirler mi?
Nativistler bu soruyu ''Hayır, göçmenler bize çok az şey
ya da koca bir hiçlik sunarlar.'' diye yanıtlarlar.
İkinci soru ise göçmenlerin öteki olup olmadığıyla ilgili.
Göçmenler bize benzeyebilirler mi?
Bize benzeyecek yeterlilikteler mi?
Asimile edilebilirler mi?
Asimile edilmeye istekliler mi?
Yine nativistler bu soruyu
''Hayır, göçmenler temelli olarak bizden farkı ve geridedirler.'' diye yanıtlarlar.
Üçüncü soru göçmenlerin birer parazit olup olmadığı.
Bize zararları dokunur mu? Kaynaklarımızı kuruturlar mı?
İşte şimdi nativistler bu soruyu ''Evet, evet göçmenler tehlike saçarlar
ve bizim varlıklarımızı tüketirler.'' diye yanıtlarlar.
Bu üç sorunun ve arkasındaki nativist maksadın göçmen tartışması
sınırlarını daha da genişletmekte başarılı olduğunu söyleyebilirim.
İçeridekiler ve ötekiler arasında,
yani biz ve onlar arasında,
sadece bizim önemli olduğumuz,
göçmenlerin ise önemli olmadığını söyleyip bir çeşit hiyerarşik sınır çizen
bu sorular özünde göçmenlik karşıtı ve nativist.
Bu soruların ardındaki, kendini davasına adayan nativist camia dışındaki
itici kuvvet ise her gün faydalandıkları, görünürde zararsız olan
bir ulusa ait olma algısı
faaliyete geçirme
ve bu algıyı derinleştirme
ve kızıştırma yöntemleridir.
Nativistler, kendilerini içeridekiler ve ötekiler arasında
keskin bir uçurum yaratmaya adamışlardır.
Fakat uçurum, ulusların kendilerini nasıl tanımladıklarının temelindedir.
Sık sık ırk ve din bağlamında derinleşen
içerisi ve dışarısı arasındaki çatlaklar
derinleştirilmek ve sömürülmek için her zaman o temeldedir.
Bu muhtemelen nativist yaklaşıma kendilerini göçmen karşıtı olarak
tanımlayanların çok ötesinde, kendilerini aşırı derecede
göçmen taraftarı olarak tanımlayanlar arasında da yankılanma imkanı veriyor.
Böylece Göç Yasası müttefikleri
nativistlerin dayattıkları bu soruları cevaplarken
onları çok ciddiye alıyorlar.
Bu soruları ve bir ölçüde soruların ardındaki
göçmen karşıtı tavrı meşrulaştırıyorlar.
Bu soruları, doğru düzgün bilmeden bile ciddiyetle ele aldığımızda
göçmen iletişiminin kapalı, dışlayıcı sınırlarını güçlendiriyoruz.
Peki bu noktaya nasıl geldik?
Bunlar göçmen tartışmamıza nasıl yön verdiler?
İşte şimdi tarih profesörlüğümün devreye gireceği
bazı tarihsel hikayelere ihtiyacımız var.
ABD zümresi, bağımsız bir ulus olduğu ilk yüzyılında
göçmenliğe ulusal düzeyde çok sınırlı kısıtlamalar getirmişti.
Aslında birçok politikacı ve işveren
sanayiyi geliştirmek
ve bölgelerini gasp edebilmek için onları yerleşimci olarak servis edebilmek
amacıyla göçmenleri iyileştirmek adına çok uğraş verdiler.
Fakat Amerikan İç Savaşı'ndan sonra
nativistlerin sesi daha güçlü, daha gür çıkmaya başladı.
Amerikan tünellerini kazan, onların yemeklerini pişiren,
savaşlarında savaşan,
geceleri çocuklarını yatağa yatıran
Asyalılar, Latin Amerikalılar, Karayipler ve Avrupalı mülteciler,
onları daimi ötekiler olarak atayan,
içeri girmelerine müsade etmeyen
yeni ve yoğun bir yabancı düşmanlığıyla karşılaştılar.
1920'lerin ortalarına kadar nativistler
belirsiz sayıdaki savunmasız göçmenleri ve mültecileri ötekileştiren
ırkçı yasalar koyarak kazandılar.
Göçmenler ve müttefikleri tüm bunlara karşı koymak için ellerinden gelenin
en iyisini yaptılar.
Fakat kendilerini nativist komplosunun içinde savunma halinde buldular.
Nativistler göçmenlerin faydalı olmadığını söylediğinde
göçmen yandaşları faydalı olduklarını söylüyordu.
Nativistler onları öteki olmayla itham ettiğinde
göçmen yandaşları onların kültüre ayak uyduracaklarını temin ediyordu.
Nativistler, göçmenlerin tehlikeli parazitler olduğu fikriyle dolmuşken
göçmen yandaşları, göçmenlerin sadakatini,
itaatkarlığını, çalışkanlıklarını ve tutumluluğunu vurguluyorlardı.
Yandaşlar göçmenlere kucak açtığında bile
çoğu nativist, göçmenlere hala acınası, kurtarılmaya muhtaç
islah edilmesi ve tolere edilmesi gereken
fakat hiçbir zaman hak ve saygı açısından
tamamıyla içeridekilerle eşit olmayan ''ötekiler'' gözüyle bakıyordu.
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra özellikle 1960'ların ortalarından günümüze kadar
mülteciler ve yandaşları 20. yy ortalarındaki
kısıtlamaları yıkarak mültecilere ve özel yeteneklilere
ülkeye giriş kabulü veren ve aile birleşim hakkına
öncelik veren yeni bir sistem kazanarak
olayların gidişatını bütünüyle değiştirdiler.
Fakat ondan sonra, esas olarak göçmen tartışmasının
temellerini değiştirmekte başarılı olamadılar.
Bu yüzden tartışmanın temelleri şuanki sarsıcı tartışmamızı
sürdürmeye hazır şekilde hala ayakta.
İşte bu iletişim çöktü.
Eski sorular zararlı ve bölücüydü.
Peki biz bu eski iletişimden
bizi daha adil, daha insaflı
ve daha güven veren bir dünyaya yakınlaştıracak
yeni bir iletişimi nasıl kurabiliriz?
Yapmak zorunda olduğumuz şeyin bir toplumun yapabileceği
en zor şeylerden biri olduğunu söylemek istiyorum:
Kimin hayatının, kimin haklarının
ve kimin emeğinin kayda değer olduğunun
sınırlarını tekrar çizmemiz gerekiyor.
Sınırları tekrar çizmemiz gerekiyor,
kendi sınırlarımızı tekrar çizmemiz gerekiyor.
Bunu yapabilmek için öncelikle olabildiğine geniş
fakat ciddi ölçüde kusurlu bir dünya görüşünü ele almamız lazım.
Bu dünya görüşüne göre
yaşadığımız, çalıştığımız kendi işimizi umursadığımız
topraklarımızın, ulusal sınırlarımızın içerisi var.
Bir de diğer her yerin olduğu dışarısı var.
Bu dünya görüşüne göre mülteciler topraklarımıza girdiğinde
dışarıdan içeriye geçmiş oluyorlar
fakat ''dışarıdakiler'' olarak kalıyorlar.
Elde ettikleri herhangi bir yetki veya olanak
göçmenlerin hakları olmaktan ziyade bizden onlara bir hediye oluyor.
Bu görüşün neden bu kadar yaygın olduğunu anlamak zor değil.
Bu görüş, konuşmamıza, hareket etmemize, sınıflarımıza astığımız
sınırları çizilmiş haritalara kadar hayatımızın her anında pekiştiriliyor.
Bu dünya görüşünün sorunu şu ki
dünyada işlerin nasıl yürüdüğüyle
ve geçmişte nasıl yürümüş olduğuyla uyuşmaması.
Tabii ki de Amerikalı işçiler toplumu kalkındırdılar.
Fakat göçmenler de bilhassa
önemli ama çok az Amerikalının çalıştığı
tarım gibi sektörlerde çalıştılar.
Ulus inşa edildiğinden beri
Amerikalılar, Amerikan iş gücünün bir parçası.
Tabii ki de Amerikalılar toplumda haklarını güvenceye alan
bir gelenek inşa ettiler.
Fakat göçmenler de inşa ettiler.
Vatandaşlık hakları ve sendikalaşmış işgücü gibi
toplumdaki herkese hakkını ulaştırmak için mücadele ettikleri
tüm büyük sosyal hareketlerde göçmenler de oradaydı.
Böylece göçmenler çoktandır hak,
demokrasi ve özgürlük mücadelesi veriyorlar.
Sonuç olarak Amerikalılar ve tüm Batı dünyası
sadece kendi işlerine bakıp
kendi sınırları içinde kalmadılar.
Diğer ulusların sınırlarına saygı göstermediler,
ordularıyla dünyaya açıldılar,
bölgeleri ve kaynakları ele geçirdiler
ve çoğu mülteci vatanından
muazzam kar elde ettiler.
Bu anlamda çoğu mülteci aslında çoktan Amerikan gücünün ''içerisinde''.
İçerinin ve dışarının zihindeki
değişik haritası beraberindeki asıl soru
ülkelerin mültecileri içeriye dahil edip etmeyeceği değil.
Aslında çoktan dahiller, içerideler.
Asıl soru, ABD'nin veya diğer ülkelerin mültecilere
oluşumunda emeklerinin, müdahalelerinin ve vatanlarının
temel rol oynadığı haklara ve olanaklara
ulaşma imkanı verip vermeyeceği.
Zihindeki bu yeni haritayla
tamamıyla önceden sorduğumuz sorulardan farklı,
göçmen tartışmasının sınırlarını değiştirebilecek, çetin, yeni
ve acilen ihtiyaç duyduğumuz üç yeni soruyu sorabiliriz.
Sorularımız, işçi hakları,
sorumluluk
ve eşitlik hakkında.
İlk olarak işçi hakları hakkında soru sormaya ihtiyacımız var.
Var olan politikalar göçmenlerin kendini savunmasını nasıl zorlaştırıyor,
maaşlarını aşağı çekerek haklarını ve korunmalarını
sömürülmeye müsait bir duruma nasıl sürüklüyor?
Mülteciler yakalanma, gözaltına alınma ve sınır dışı edilmekle tehdit edildiğinde
iş verenleri onları suistimal edebileceklerini,
azarlayabileceklerini, eğer karşı koyarlarsa
Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza'ya teslim edebileceklerini biliyorlar.
İş verenlerin göçmenleri eksik evraklarıyla korkutması
işçileri aşırı sömürülebilir
bir duruma sokuyor.
Bu durumdan sadece göçmen işçiler değil
tüm işçiler etkileniyor.
İkinci olarak sorumluluklar hakkında soru sormaya ihtiyacımız var.
ABD gibi zengin ve güçlü ülkelerin
göçmenler için kendi vatanlarında barınmanın zorlaştırılmasındaki
ya da imkansız hale getirilmesindeki rolü nedir?
Göçünü toparlayıp ülkeni terk etmek zor ve tehlikeli
fakat çoğu göçmenin eğer hayatta kalmak istiyorlarsa
evde kalmak gibi bir seçeneği yok.
Batı dünyasında köklü bir yeri olan savaşlar, ticaret anlaşmaları
ve tüketim alışkanlıkları
burada büyük ve yıkıcı bir rol oynuyor.
ABD, Avrupa Birliği ve Çin gibi
-dünyanın karbon yayılım liderlerinin-
küresel ısınma yüzünden çoktan vatanlarından sürgün edilmiş
milyonlarca insana karşı sorumlulukları neler?
Üçüncü olarak eşitlik hakkında soru sormalıyız.
Evrensel eşitsizlik, gitgide şiddetlenen, yürek burkan bir problem.
Gelir ve refah dengesi arasındaki uçurum tüm dünyada giderek artıyor
ve gitgide zengin veya fakir olduğunuzu
diğer her şeyden daha çok belirleyen faktör
hangi ülkede doğduğunuz oluyor
ki zengin bir ülkede doğmuş olmanız sizin için mükemmel oluyor.
Fakat aslında bu, sağlıklı ve tatmin edici bir yaşam şansının
son derece adaletsiz bir dağılımı demek.
Göçmenlerin ailelerine para veya eşya göndermesi,
eğer uçurum çok açılmadıysa
aradaki farkın daralmasında çok önemli bir rol oynuyor.
Bu, dünyadaki tüm yabancılara yardım kuruluşlarının toplamından
daha büyük bir rol oynuyor.
Göçmenleri bir araç olarak,
ötekiler olarak
ve parazitler olarak
değerlendiren nativist sorularla başlamıştık.
Peki işçi hakları,
sorumluluklar
ve eşitlik hakkındaki yeni sorularımız
bizi nereye götürecek?
Bu sorular aşağılanmayı reddediyor ve adaleti sarıp sarmalıyor.
Bu sorular biz ve ''ötekiler'' arasındaki
nativist ve milliyetçi bölünmüşlüğü reddediyor.
Bu sorular karşılaşabileceğimiz problemlere ve küresel ısınma gibi
halihazırda mücadele ettiğimiz problemlere karşı gardımızı almamıza yardım edecek.
Yeni sorularımızı eski sorularımızla yer değiştirmek
kolay olmayacak.
Sınırlarımızla mücadele edip onları genişletebilmek
sanıldığı kadar küçük bir ihtimal değil.
İnce zekaya, yaratıcılığa ve cesarete ihtiyacımız var.
Eski sorular çok uzun zamandır bizimleler
ve kendi kendilerine gitmeyecekler,
bir gecede kaybolmayacaklar.
Eğer soruları değiştimeyi başarırsak
cevaplar çetrefilleşecek,
adanmışlık ve feragat etmeyi gerektirecekler.
Eşitsizliğin hüküm sürdüğü dünyada
kimin göçmen iletişimine katılma yetkisine sahip olduğu ve kimin olmadığı
sorusuna odaklanmak zorunda kalacağız.
Fakat göçmen tartışmasının sınırları kaldırılabilir.
Sınırları kaldırmak hepimize bağlı.
Teşekkür ederim.
(Alkış)