گریمان هەموو ئەندامانی هەر پێشبرکێیەک تایبەتماندی و توانایان هەیە
بە ڕەگەز پەرستی ناو دەبرێت.
دەکرێت بە ڕقوکینە یان باوەڕ پێناسە بکرێت
کەسێکی تر کەمترە لە مرۆڤ بەهۆی ڕەنگی پێستیەوە.
بۆ نمونە، “ پێویستە ئاسیاییێک زۆر زیرەک بێت ”
یان” ئەفریقی-ئەمریکی دەبێت کەمتر لە کۆمەڵگە پوخت بکرێنەوە “
ڕەنگی پێست پێناسەی هیچ مرۆڤێک ناکات، بۆیە هیچ کەسێک نابێ فشار دروستبکات
بۆ ئەوەی بە ڕێگەیەکی دیاریکراو
ئەو ڕاستیە خەمناکەی پێناچێت خەڵک درکی پێبکەن کە ڕەگەز پەرستن
هەروەها هەندێک کەس تەنانەت پێیان وایە
کاتێک کە ئەوان بیرۆکەی ئەرێنیان هەیە لەسەر ڕەنگی پێست ئەوا ڕەگەزپەرست نین.
بەڵام هەتا ئەگەر ئاماژەکە بەشێوەیەکی نەرێنیش نەبێ.
ئەوە مانای ئەوە نیە ئەو دەربڕینە پەسند بێت.
بە گوێرەی قسەی دوکتۆر نائۆمی قەشە،
بە تەمەنێکی توێژینەوەی باڵا لە تەندروستی گشتی منداڵاندا،
و سەرکردەی پڕۆگرامی دژە ڕەگەزپەرستی
دەڵێ "ڕەگەزپەرستی دەتوانێت کاریگەری تەندروستی هەبێت
لەسەر منداڵان و هەرزەکاران"
منداڵ و هەرزەکار کە بەر ڕەگەزپەرستی دەکەون
لەوانەیە تەندروستی دەروونیان خەراپ بێت و، توشی دڵەڕاوکێ و خەمۆکی بن بەهۆیەوە.
توێژینەوەیەک لە لایەن زانکۆی میلبۆن دەڵێت کە ئەوان٤٦١ لینکن
لە نێوان ڕەگەزپەرستی و گەنجێتیدا.
هەرزەکارەکان باری دەروونیان تێک دەچێت
بەهۆی ئەو تێبینیە ڕەگەزپەرستانەی یان ئەوەی کۆمەڵگا پێیان دەڵێن،
زۆر قێزەونە.
باسی خەمۆکی کرد، کە هۆکاری یەکەمە بۆ خۆکوشتن.
خۆکوشتن کرداریکە بۆ ئەوەی ژیانی کەسێک بە مەبەست لەناو بەریت،
ڕوودەدات کاتێک مرۆڤ هیچ بژاردەیەکی تری نیە بۆ دەربازبوون
بەڵام بۆ کۆتایی هێنان بە ژیانیان.
ڕەگەزپەرستی دەبێتە هۆی خەمۆکی، هەروها خەمۆکیش دەبیتە هۆی خۆکوشتن.
بە ووتەیەکی تر، ڕەگەزپەرستی دەتوانێت ببێتە هۆی خۆکوشتن.
جەید ماکلن،نووسەر ئامانجەکەی ئەوەبێت کۆتایی بە ڕەگەزپەرستی بێنێت،دەڵێت
"بەهۆی جیاکاری لە نێوان گروپەکانی خەڵک،
١،٥٧٢ کەس لەهەر ساڵێکدا خۆیان دەکوژن.
لە ئەنجامدا ئەم ژمارەیە زیاد دەکات"
ئەو پرسیارەی کە هەموومان بەردەوام دەیکەین بۆچی خەڵکی ڕەگەزپەرستن؟
بەپێی مافی مرۆڤ. گۆڤ، هۆکاری سەرەکی کە خەڵک ڕەگەز پەرستن
یەکێک لە هۆکارەکان کە زوو بریار لەسەر خەڵکی دەدەن،
دوو کەس، حەز دەکەن گلەیی لەوانی تر بکەن بۆ کێشەکانیان،
یان سێ،بینینەکان لە خەڵکی دەوروو بەر وەردەگرن.
حەز دەکەن نموونە بن، هەر ئەوەشە کە دەبیتە هۆی ڕەگەز پەرستی.
خەڵک خێرایە بۆ دادوەری کردن،چونکە حەزدەکەن دەستنیشانی خەلک بکەن
هەندێک تەنانەت لە دیمەنەکانیش دەیبینن لە خەڵکی دەورو بەریان،
وەک منداڵ کە بیروڕای ڕەگەزپەرستی لە باوانەوە وەردەگرن.
منداڵ بە ڕەگەزپەرستی لە دایک نابیت ئەوان فێر دەکرێن.
پێویستە باوان ڕێگە بەمنداڵەکانیان بدەن بۆ هەڵبژاردنی ڕێگای خۆیان
لە بەری ئەوەی مێشکی مندالەکانیان پر بکەن لە شتی نەرینی.
چی دەبێت ئەگەر کەسیک بەلای تۆ برواو بە دەست ئاماژەت بۆ بکات
چۆن ڕەنگی پێستت کەسایەتی دڵخوازی ئەوان نەبوو؟
هەست چۆن بوو؟
کاتێک خەڵکی لەسەر بنەمای ڕەنگی پیست بڕیار دەدەن،
ئەوان وا نیشان دەدەن کە ئەگەر کچەکە یا کوڕەکە، لەو ڕێگایەوە نەبن هەڵەیە.
کاتێک سەیری خوارەوەیان دەکرێت چونکە ئەوان ئەو شتە نین کە خەڵکی لێیان چاوەرێدەکات،
لەوانەیە وابکات هەست بە بێ نرخیان بکەن یان وەک ئەوەی هیچ مانایەک نەدەن.
ئەوە بە دڵنیاییەوە هەڵە نییە نەبی بەوەی کە خەڵکی لێتی چاوەڕێ دەکەن.
ئەوە ئەوەیە کە دەیڵێین کاتیک ئەم تیبینیە ڕەگەزیانە دەکەین.
بەم شێوەیە، پیوەستە هەموو ئەو پێشبینییە رەگەزیانە نەهێڵین،
بە ئەرێبی و نەرێنیشەوە.
چەن ڕێگایەک هەن بۆ وەستاندنی دووبارە بوونەوەی ئەو پێشنیاری سوکایەتی کردنە
و یەک ڕێگای ڕوون هەیە بۆ ئەوەی بە کەسێک بڵێیت کە ئەوان چی دەڵێن
تا یارمەتیان بدات تا ئاگادار بن.
یەکێکی تر ئەوەیە نارەزایەتییەکی ئاشتیانە دەر ببڕن
بۆ یارمەتی دان لە بە دەستهێنانی ئامانجەکەت بە بێ هیچ توندوتیژییەک.
هەر شتێک کە پێشنیاری توانا یان خاسیەتی کەسێک بکات
ئەوە قبووڵ نەکراوە
بەڵام تا زیاتر سەرنجەکان لادەین،
کەمتر کەسێک واز لە پێ گوتنیان بهێنێت.
هەروەها تا زیاتر پێبکەنین و ڕێگە بە هاوڕێکانمان بدەین ئەوانە بڵێن،
هەرزەکارەکانمان زیاتر زیانیان پێدەگات.
ئەم کێشەیە کاریگەری زیان بەخشی هەیە لەسەر هەرزەکارەکان،
هەروەها کاتی ئەوەیە بە تەواوی ئەوانە بوەستێنین.
وەک گوتم، ڕەگەزپەرستی تەنها کاریگەری لەسەر پێگەیشتووەکان نییە بەڵکو لەسەر هەرزەکاریشە
هەرچەندە هەندێک کەس خۆیان وا دەرناخەن کاتێک رەگەزپەرستی دەکەن،
بەڵام ئەوە جیاوازی دروست ناکات
پێوەستە هەموومانن فێربین کە مرۆڤ بین بە ڕێزەوە
بۆ هەموو کەسێکی دەوروبەرمان گرنگ نیە چ ڕەنگ پێستێکە.
وەک هەرزەکارەکە کە لە فریگسۆنی میسۆری گوتی،
"ڕەگەزپەرستی کۆتایی پێنایەت،بەڵام من لەسەرووی ئەوەم"
هەرزەکاران نابێت لە دۆخی ناتەندروست دابن
بەهۆی کەسیکەوە کە هەست دەکات پیوەستە ڕەگەزپەرست بێت.
پیویستە هەرزەکاران پەروەردەیەکی باش بکرێن، وەرزش بکەنو هاوڕێی نوێ پەیدا بکەن
سەرسام مەبن چی تێبینی ڕەگەزپەرستی هەیە ئەمڕۆ فرێیان دەدەین.