Kinci bir tutkuya tutunmuş olan Gecenin Kraliçesi
sahne boyunca koşuşturuyor.
Asil aryasını, Mozart'ın çok sevilen operasının
en bilinen parçalarından biri olan
"Sihirli Flüt" ile söylemeye başlıyor.
Orkestra, salonu müzikle dolduruyor
fakat kraliçenin sesi enstrümanları bastırıyor.
Melodisi binlerce kişinin kulaklarında çınlıyor,
40 metre ötedekilere mikrofon yardımı olmadan ulaşabiliyor.
Tek bir sesin düzinelerce enstrümanın üstünde
bu kadar net duyulması nasıl mümkün oluyor?
Yanıtı insan sesinin fiziğinde
ve usta bir opera şarkıcısının dikkatle keskinleşmiş bir tekniğinde yatıyor.
Bu operadaki her müzik,
enstrümanların oluşturduğu titreşimlerden kaynaklanıyor -
bu bir kemanın telleri veya bir müzisyenin ses telleri olabilir.
Bu titreşimler havaya dalgalar gönderirler ve beynimiz bunları ses olarak yorumlar.
Bu titreşimlerin frekansları
özellikle saniye başı dalgaların sayısı
tek bir nota perdesini beynimizin nasıl saptadığını gösterir.
Fakat duyduğumuz her nota
aslında birçok titreşimin bir kombinasyonudur.
Bir gitar telinin en düşük frekansta titrediğini hayal edin.
Buna temel frekans denir,
bu düşük perde, kulaklarımızın bir notayı tanımlamak için
sıklıkla kullandığı şeydir.
Fakat bu en düşük frekans, armonik ses denilen ilave frekansları tetikler
ve temel frekansın üzerindeki katmandadır.
Bu armonik sesler, harmonikler veya ikincil sesler denen
belirli frekanslara bölünürler
ve o sesleri yönetmek,
opera şarkıcılarının, sihirlerini nasıl kullandıklarını gösterir.
Her notanın, harmonik serilerini kapsayan bir dizi frekansı vardır.
İlk sıradaki ikincil ses, temel frekansta iki kez titreşir.
Sonraki ikincil ses, temel frekansta üç kez titreşir ve böyle devam eder.
Neredeyse bütün akustik enstrümanlar harmonik seriler üretir
fakat her enstrümanın şekli ve materyali,
onun harmonik sesindeki dengeyi değiştirir.
Örneğin, bir flüt ilk sıradaki birkaç ikincil sese vurgu yapar
fakat klarnetin en düşük ses perdesi
ve tek sayılı ikincil sesleri çok daha güçlü rezonans üretir.
Çeşitli ikincil seslerin gücü,
her bir enstrümanın eşsiz ses dalgasının bir parçasıdır.
Bu ayrıca, bir enstrümanın kalabalıkta ortaya çıkma yeteneğini de etkiler
çünkü kulaklarımız bazı frekanslara diğerlerinden daha güçlü uyum sağlar.
Bu, bir opera şarkıcısının gücünün yansımasının anahtarıdır.
Bir soprano -
standart dört ses parçasının en yükseği -
saniyede 250'den 1,500'e kadar titreşimli olan
temel frekansta notalar oluşturabilir.
İnsan kulağı, saniyede 2 bin ile 5 bin aralığındaki
frekanslara oldukça duyarlıdır.
Şarkıcı bu aralıktaki ikincil sesleri çıkarırsa
yüksek ihtimalle duyulacağı en etkili duyusal sesi hedef alabilir.
Daha yüksek ikincil sesler de avantajlıdır
çünkü bu frekanstaki armonik sesi
daha zayıf olan orkestradan daha az rekabet gelir.
Bu ikincil seslerin vurgulanmasının sonucu
şarkıcının çınlama sesi adı verilen
ve kendine özgü çınlaması olan bir ses tınısıdır.
Opera şarkıcıları, çınlama sesi çıkarabilmek için onlarca yıl çalışırlar.
Ses telleri ile ses yollarının
şeklini ve gerginliğini değiştirerek daha yüksek frekanslar üretebilirler.
Ayrıca dilleri ve dudaklarının pozisyonunu değiştirerek
bazı armonik sesleri ortaya çıkarıp diğerlerini azaltabilirler.
Şarkıcılar ayrıca ikincil ses aralıklarını titreştirme yoluyla artırabilirler -
titreştirme, bir notanın perdesinin dalgalandığı müzikal bir etmen.
Bu etmen, nispeten daha dar titreştirmeye sahip olan
enstrümanların önüne geçen daha detaylı bir ses üretir.
Doğru ikincil sesleri elde ettiklerinde,
ses güçlerini yükseltmek için başka teknikler kullanırlar.
Şarkıcılar, tutarlı ve kontrollü hava akımı için
akciğer kapasitelerini genişletirler ve vücut duruşlarını geliştirirler.
Ses dalgalarını seyirciye yansıtan sert yüzeylerle
konser salonu da buna yardımcı olur.
Bütün şarkıcılar bu tekniklerden faydalanırlar
fakat farklı ses karakterleri için farklı fiziksel hazırlıklar gerekir.
Wagner ekolünden gelen bir şarkıcının
bestecinin dört saatlik epik eserini kararlı olarak sürdürmesi için
dayanıklılığını geliştirmesi gerekir.
Öte yandan, bel kanto şarkıcılarının akrobatik aryalara sıçramaları için
çok yönlü ses tellerinin olması gerekir.
Biyoloji bu duruma bazı sınırlar koyuyor
her kas için her teknik makul değildir
ve şarkıcılar yaş aldıkça onların sesleri değişir.
Fakat opera salonunda veya duşta da olsanız
bu teknikler, güçlendirilmemiş sesleri
gürleyen müzikal başyapıtlara dönüştürebilir.