Peki, ben sizin için
genetiği tasarlanmış bir bebek yapabilseydim ne olurdu?
Ebeveyn adayları olarak siz
ve bilim adamı olarak ben, bu yola birlikte çıkmaya karar verseydik?
Ya da böyle bir şey yapmasaydık?
Bunun "kötü bir fikir" olduğunu düşünseydik
fakat ailemiz, arkadaşlarımız ve iş arkadaşlarımız
bunu yapmaya karar verseydi?
Şimdi zamanı hızlıca 15 yıl sonrasına saralım.
2030 yılında olduğumuzu ve sizlerin birer ebeveyn
olduğunuzu varsayalım.
Yanınızda bir kızınız var, Marianne
ve 2030 yılında, genetik yapısında hiçbir değişiklik yapılmadığı için
onu doğal olarak tanımlıyoruz.
Eşiniz ve siz bilinçli olarak böyle bir karar aldığınız için
sosyal çevrenizdeki birçok insan sizi küçümsüyor.
Sizin teknolojiye karşı ya da teknofobik olduğunuzu düşünüyor.
Marianne'nin yan dairede yaşayan en yakın arkadaşı Jenna ise
çok farklı bir hikâye.
Jenna, genetiğinde bir sürü iyileştirme yapılan, genetiği tasarlanmış bir kız.
Evet. İyileştirme.
Bu iyileştirmeler, komik bir ismi olan yeni bir gen değiştirme teknolojisi
CRISPR kullanılarak tanıtıldı.
Komik bir isim,
çünkü hani bir şey çıtır çıtır olur ya,
bu da CRISPR.
Jenna'nın ebeveynlerinin birkaç milyon dolar ödeyerek
tuttuğu bu bilim adamı
CRISPR'ı insan embriyolarından oluşan bir gruba tanıttı.
Sonra genetik testler yaptılar
ve Jenna'nın embriyosunun gruptaki en iyi embriyo
olduğu tahmininde bulundular.
Şimdi, Jenna hakiki, gerçek bir insan.
Oturma odanızdaki halının üzerinde oturup
kızınız Marianne ile oynuyor.
Aileleriniz artık birbirini yıllardır tanıyor
ve Jenna'nın sıradışı olduğunun
daha da farkına varmaya başladınız.
Jenna inanılmaz derecede zeki.
Eğer kendinize karşı dürüst olabilirseniz, aslında o sizden bile daha zeki
ve daha sadece beş yaşında.
Güzel, uzun, atletik...
Bu liste uzadıkça uzar.
Doğrusunu söylemek gerekirse, Jenna gibi
genetik yapısı değiştirilmiş bütün bir nesil var.
Bu zamana kadar, hepsi ebeveynlerinin neslinden,
sizin neslinizden
daha sağlıklı görünüyor.
Ve daha az sağlık masrafları var.
HIV/AIDS ve genetik rahatsızlıkları da içeren
bir sürü hastlalığa karşı bağışıklık sahibiler.
Her şey kulağa harika geliyor.
Ama Jenna'yla ilgili bir şeylerin tam doğru olmadığını hissettiren
bu huzursuz edici duyguyu engelleyemiyorsunuz ve
diğer genetiği değiştirilmiş çocuklarla ilgili de aynı şeyleri hissediyorsunuz.
Ayrıca, hafta başında bir gazetede
tasarlanmış bebek olarak dünyaya gelmiş çocuklar üzerinde yapılan bir araştırmanın
bu çocukların yüksek agresiflik ve kendini beğenmişlik gibi
bazı sorunlarının olabileceğini gösterdiğini okumuştunuz.
Fakat aklınızda
Jenna'nın ailesinden aldığınız bazı haberler var.
Jenna çok zeki,
şimdi sizin kızınız Marianne'den farklı bir okula,
özel bir okula gidiyor ve
bu sizin ailenizi biraz karışıklığa sürüklüyor.
Marianne durmadan ağlıyor
ve geçen gece iyi geceler demek için onu yatağına götürdüğünüzde
size "Babacığım, Jenna artık benim arkadaşım olamayacak mı? " diye sormuştu.
Şimdi size 2030'da gerçekleşen hayal ürünü bu hikâyeyi anlatırken
içimde sanki bazılarınızı
bilim kurgu düşüncelerine sürüklemişim gibi bir his var. Haksız mıyım?
Bir bilim kurgu kitabı okuduğunuzu düşünüyorsunuz.
Ya da belki Cadılar Bayramı tarzında düşünüyorsunuz.
Ancak bu bizim için sadece 15 yıl sonra
gerçekten de olabilecek bir hakikat.
Ben kök hücre ve genetik araştırmacısıyım
ve bu yeni CRISPR teknolojisini
ve onun potansiyel etkisini anlayabiliyorum.
Kendimizi bu hakikâtin içinde bulabiliriz ve
birçok şey bugün ne yapmaya karar verdiğimize bağlı.
Eğer hâlâ bilim kurgu tarzı düşünceler içindeyseniz
bilim dünyasının bu yılın başlarında büyük bir şok yaşadığını hesaba katın
ki halkın büyük ölçüde bundan haberi bile yok.
Çin'deki araştırmacılar, birkaç ay önce
genetik yapısı değiştirilmiş embriyoların yaratıldığı bilgisini verdiler.
Bu tarihte ilk kez oluyordu.
Bunu, yeni CRISPR teknolojisini kullanarak yaptılar.
Mükemmel bir şekilde çalışmadı
ama yine de Pandora'nın kutusunun kapısını
araladıklarını düşünüyorum.
Bence, bazı insanlar bu teknolojiyi geliştirecek
ve genetiği tasarlanmış bebekler yapmaya çalışacak.
Şimdi, devam etmeden önce bazılarınız elini kaldırıp
"Paul, dur, bir dakika bekle. Bu yasa dışı olmaz mıydı?
Öylece çıkıp genetiği tasarlanmış bir bebek yaratamazsın."
diyebilir.
Aslında, bir bakıma haklısınız.
Bazı ülkelerde, bunu yapamazdınız.
Ama benim ülkem ABD'yi de içeren diğer birçok ülkede
bu konuda bir yasa yok, yani teoride yapabilirdiniz.
Bu alanda yankılanan bir başka araştırma daha vardı
ve bu çok uzaklarda değil, İngiltere'de yapıldı.
İngiltere, insan genetiği değişimi konusunda
geleneksel olarak en katı ülke oldu.
Bu orada yasa dışıydı,
ancak sadece birkaç ay önce,
bu kurala bir istisna getirdiler.
Az görülen genetik rahatsızlıkları önlemeye çalışmak amacıyla
genetiği değiştirilmiş insan yaratımına izin veren
bir yasa geçirdiler.
Ben hâlâ bu olayların hep birlikte bizi
insan genetiğinin değiştirilmesini kabul etmeye doğru sürüklediğini
düşünüyorum.
Peki, ben CRISPR teknolojisi hakkında konuşuyorum ama
nedir bu CRISPR?
Eğer hepimizin bildiği GDO'yu düşünürseniz,
GDO'lu domatesler, GDO'lu buğday gibi,
CISRPR teknolojisi,
bunları yapmakta kullanılan teknolojilere benzer,
ama belirgin biçimde
daha iyi, daha ucuz
ve daha hızlıdır.
Peki nedir bu?
Aslında genetik bir İsveç ordu çakısı gibidir.
Bunun, içinde farklı gereçler olan
bir İsveç ordu çakısı olduğunu farz edelim
ve gereçlerden bir tanesi bizim DNA'mız için
büyüteç gibi veya GPS gibi bir şey.
Yani, belli bir noktaya yoğunlaşabilir.
Bir sonraki gereç ise DNA'yı belli bir noktadan
kesebilecek olan bir makas.
Sonuncusu ise o noktadaki genetik kodu
tekrar yazabileceğimiz bir tükenmez kalem.
Gerçekten bu kadar basit.
Üç yıl önce ortaya çıkaran bu teknoloji
bilim dünyasını kasıp kavurdu.
Çok hızlı gelişiyor ve bilim adamlarına çok heyecan verici geliyor.
Ayrıca kabul etmeliyim ki ben de ona kendimi öyle kaptırdım ki
kendi laboratuvarımda da kullanıyoruz.
Bence biri bir sonraki adımı atacak,
genetiği değiştirilmiş embriyo işini devam ettirecek
ve belki de genetiği tasarlanmış bebekler yaratacak.
Bu artık her yerde.
Sadece üç yıl önce ortaya çıktı.
Bugün binlerce laboratuvar işi ele aldı
ve önemli araştırmalar yapıyorlar.
Bunların çoğu genetiği tasarlanmış bebeklerle ilgilenmiyor.
İnsan hastalıkları
ve diğer önemli bilim elementleri üzerine çalışıyorlar.
Yani, CRISPR'la ilgili bir sürü iyi araştırma yapılıyor.
Eskiden yıllar süren ve milyonlara mal olan genetik değişimlerini
şimdi birkaç haftada
birkaç bin dolara yapabiliyor olabilmemiz gerçeği
bir bilim adamı olarak söylüyorum,
harika.
Ama aynı zamanda
bu insanlara çok ileriye gitme kapısını da açıyor.
Bence bazı insanlar için
odak noktası bilim olmayacak.
Onlara şevk veren şey bu olmayacak.
Onlara şevk veren şey bir ideoloji ya da kâr elde etme olacak.
İşte onlar genetiği tasarlanmış bebeklere yönelecek.
Peki bu konu neden bizi tedirgin etmeli?
Eğer iki yüzyıl geriye gidersek,
evrimin ve genetiğin insanlığı, bugün kim olduğumuzu
derinden etkilediğini, Darwin'den öğrendik.
Bazıları, dünyamızda iş başında olan sosyal Darvinizm gibi,
belki de hatta öjenik gibi bir şey olduğunu düşünüyor.
Bu trendleri, bu güçleri
çok güçlü ve çok yaygın olan
CRISPR teknolojisinin hız kazandırıcı roketiyle bir düşünün.
Aslında, öjeniklerin sahip olabileceği gücü görmek için
sadece bir yüzyıl geriye yani geçen yüzyıla gidebiliriz.
Babam Peter Knoepfler
aslında burada Viena'da doğdu.
O Vienalıydı ve 1929'da burada doğru.
Peter küçük bir bebekken
dünya çok farklıydı. Değil mi?
Çok farklı bir Viena'ydı.
ABD farklıydı.
Dünya farklıydı.
Öjeniklikte bir artış vardı
ve büyükannem ve büyükbabam
oldukça çabuk bir şekilde
öjenik denkliğin yanlış tarafında olduklarını fark ettiler.
Burasının kendillerinin ve bütün akrabalarının evi olmasına rağmen
ve bu çevrenin nesillerce
kendi ailelerinin olmasına rağmen
öjenik yüzünden
ayrılmak zorunda olduklarına karar verdiler.
Hayatta kaldılar ama çok üzgündüler
ve babamın hiçbir zaman Viena'dan ayrılmayı atlatamadığından eminim.
1938'de ayrıldıklarında
yalnızca sekiz yaşındaydı.
Bugün, yüzeye çıkan yeni tür bir
öjenik görüyorum.
Geçmişte olanlardan daha farklı,
daha nazik, kibar, olumlu bir öjenik olduğu farzediliyor.
Fakat, her ne kadar insanları geliştirmeye odaklanmış olsa da
bence negatif sonuçlar doğurabilir
ki bu yeni öjeniğin
bazı üst savunucularının CRISPR'in bunu yapmak için bir bilet olduğunu
düşünüyor olmaları beni gerçekten endişelendiriyor.
Bu yüzden kabul etmeliyim ki öjenikten
yani insanları daha iyi yapmaktan bahsediyoruz.
Bu çok karmaşık bir mesele.
İnsanoğlundan bahsettiğimizde, daha iyi ne anlama gelir?
Belki de birçoğumuz
insanoğlunun birazcık iyileştirilmesinin
iyi olacağını düşünebilir.
Buradaki, ABD'deki,
siyasetçilerimize bir bakın --
Oraya bir daha gitmeyiz inşallah.
Belki sadece aynaya baktığımızda bile
daha iyi olabilidirdi dediğimiz şeyler olabilir.
Mesela ben kel olmaktansa biraz daha fazla saçımın olmasını isterdim.
Bazı insanlar daha uzun olmayı,
farklı kiloda olmayı, farklı bir yüze sahip olmayı dileyebilir.
Eğer bunları yapabilseydik yapardık
ya da çocuklarımız için yapabilirdik.
Kulağa çok cazip gelirdi.
Ama beraberinde bu riskleri de getirirdi.
Öjenikten bahsettim,
ama bireyler için de bazı riskler olurdu.
Eğer genetik değişimini kullarak insanları iyileştirmeyi değil de
sadece onları daha sağlıklı yapmayı denersek,
bu teknoloji o kadar yeni
ve o kadar güçlü ki
yanlışlıkla onları daha hasta yapabiliriz.
Bu kolaylıkla olabilecek bir şey.
Diğer bir risk ise,
laboratuvarlarda devam eden
- tasarlanmış bebeklerle ilgili olmaksızın -
bütün yasal ve önemli genetik yapıyı değiştirme araştırmaları
birkaç kişi genetiği tasarlanmış bebek işine girerse
ve bir şeyler kötü giderse
bütün alan zarar görebilir.
Ayrıca bence devletlerin genetik değişimine
ilgi duymaya başlamaları çok da ihtimal dışı bir şey değil.
Mesela, hayali, genetik yapısı değiştirilmiş
daha sağlıklı olan çocuğumuz Jenna'yı düşünelim.
Eğer daha az sağlık masrafı yaratan bir nesil varsa
devletlerin vatandaşlarını
genetik değişimine zorlamaya başlaması olası bir durumdur.
Çin'deki tek çocuk politikasına bir bakın.
400 milyon insanın doğmasını engelledikleri düşünülüyor.
Genetik değişikliğin devletin baskı uygulayabileceği bir şey olabileceği
uzak bir olasılık sayılmaz.
Eğer, viral videoların ve sosyal medyanın bulunduğu dijital dünyamızda
genetiği tasarlanmış bebekler popüler olursa
genetiği tasarlanmış bebeklerin
modaya uygun olduğu düşünülürse
ve onlar yeni tür bir popüler ünlüler takımı
yeni Kardashianlar ya da onun gibi bir şey hâline gelirse?
(Gülüşmeler)
Bu trendleri kontrol edebileceğimizi düşünüyor musunuz?
Ben düşünmüyorum.
Bugün yine Cadılar Bayramı
ve biz genetik değişiminden bahsederken
Cadılar Bayramı'yla ilgili olan hakkında en çok konuşulan
yalnızca bir karakter var,
o da Frankestein.
Zaten genetiği değiştirilmiş yiyecekler ve bu gibi şeyler mevcuttu.
Ama şimdi bunu Cadılar Bayramı gibi bir günde
bir de insanla ilişkili olarak düşünürsek,
eğer anne babalar özü itibariyle çocuklarını genetik olarak seçebilirse
Frankestein 2.0 türünden bir durum hakkında mı konuşuyor olacağız?
Sanmam. Bence o kadar da aşırıya kaçmaz.
İnsan kodunu kesip parçalara ayırmaya başladığımızda
sonucun ne olacağı konusunda her şey mümkün.
Tehlikeler tabii ki olacak.
Geçmişe, dönüşümsel bilimin diğer elementlerine baktığımızda
onların nasıl kontrolden çıkabileceğini
ve nasıl toplumun içine işediğini
görürüz.
Size sadece tüp bebek örneğini vereceğim.
Neredeyse 40 yıl önce,
ilk tüp bebek olan Louise Brown doğdu.
Bu harika bir şey
ve sanırım o zamandan beri beş milyon tüp bebek,
beraberlerinde sonsuz mutluluk getirerek dünyaya geldi.
Bir sürü anne baba şimdi bu çocukları sevebiliyor.
Ama eğer 40 yıllık bir süreçte
beş milyon bebeğin yeni bir teknolojiyle doğduğunu düşündüğünüzde
bu olağanüstü bir şey.
Bu tür bir şey insan genetiğinin değişimi ve tasarlanmış bebeklerle de
gerçekleşebilir.
Gelecek birkaç ay içinde ya da seneye aldığımız kararlara
bağlı olarak
ilk genetiği tasarlanmış bebek doğarsa
birkaç on yıl içinde
milyonlarca genetiği değiştirilmiş insan olabilir.
Tabii burada da bir farklılık var, çünkü eğer biz, siz seyirciler ya da ben,
genetiği tasarlanmış bebek sahibi olmaya karar verirsek
o zaman onların çocukları da genetiği değiştirilmiş çocuklar olacak,
çünkü bu kalıtımsal bir şey.
İşte bu büyük bir fark.
Bütün bunları göz önünde bulundurduğumuzda
ne yapmalıyız?
Aslında, tam da bu konuyu ele almak üzere
bir ay sonra Washinton D.C.'de
ABD Ulusal Bilimler Akademisi tarafından düzenlenen
bir toplantı gerçekleştirilecek.
İnsan genetiğinin değiştirilmesiyle ilgili doğru yol nedir?
Bence şimdi
bir ertelemeye ihtiyacımız var.
Bunu yasaklamak zorundayız.
Genetiği değiştirilmiş insanların yaratılmasına izin vermemeliyiz,
çünkü bu aşırı derecede tehlikeli ve sonu belli olmayan bir şey.
Fakat bir sürü insan var --
(Alkışlar)
Teşekkürler.
(Alkışlar)
Şunu da belirteyim ki, bir bilim adamı olarak
bunu insanların önünde söylemek biraz korkutucu,
çünkü bilim genellikle kendi başına buyruk olmayı ve bu tarz şeyleri sevmez.
Bu yüzden sanırım burada bunu askıya almak durumundayız,
ama bana sadece katılmamakla kalmayıp
tamamen zıttı düşünen birçok insan var.
Onlar, gaz pedalına köküne kadar basıyorlar,
hadi genetiği tasarlanmış bebekler yapalım.
Bu yüzden Aralık'ta gerçekleşecek olan ve
gelecek aylarda gerçekleşme ihtimali olan toplantılarda
bu konuda bir yasaklama olmama olasılığı bulunuyor.
Sanırım mecvut problemimizin bir kısmı da
insanları ilgilendiren
bütün bu genetik değişimi trendinden, devriminden
halkın haberi olmamasıdır.
Hiç kimse, bak bu bir devrimdir,
bu çok büyük bir olaydır
ve seni birçok bireysel açıdan da etkileyebilir gibi şeyler söylemiyor.
Bu yüzden benim diğer bir hedefim de bunu değiştirmek
ve halkla yakın ilişki kurarak onları bu konuda eğitmek
ve siz izleyicilerin bu konu hakkında konuşmasını sağlamak.
Umarım bu toplantılarda halk
kendi sesini duyurabilme şansına sahip olur.
Eğer şimdi 2030'a, hayalî hikâyemize geri gidersek
ve yine bugün aldığımız kararlara dayanarak --
ki çok fazla zamanımız yok --
gelecek birkaç ay içinde ya da seneye,
çünkü bu teknoloji orman yangını gibi hızla yayılıyor.
Şimdi tekrar o gerçeklikte olduğumuzu farz edelim.
Bir parktayız
ve çocuğumuz bir salıncakta sallanıyor.
Bu çocuk alışılmış, normal bir çocuk mu,
yoksa genetiği tasarlanmış bir çocuk sahibi olmaya mı karar verdik?
Diyelim ki geleneksel bilindik yolu seçtik
ve salıncakta bizim çocuklarımız sallanıyor.
Dürüst olmak gerekirse, berbat hâldeler.
Saçları benimki gibi darmadağın.
Burunları tıkalı.
Dünyadaki en iyi öğrenci değiller.
Çok şirinler ve onları çok seviyorsunuz
ama yanlarındaki salıncakta
genetiği değiştirilmiş bir çocuk olan en yakın arkadaşları var.
İkisi de şu şekilde sallanıyor
ve onları karşılaştırmadan duramıyorsunuz, değil mi?
Genetiği değiştirilmiş çocuk daha yükseğe sallanıyor,
daha iyi görünüyor, daha iyi bir öğrenci,
silmek zorunda olduğunuz tıkalı burunları yok.
Kendinizi nasıl hissederdiniz
ve bir dahaki sefere nasıl bir karar alırsınız?
Teşekkürler.
(Alkışlar)