ในคริสต์ทศวรรษ 1980 โบโนโบที่ชื่อว่า "คานซี"
เรียนรู้ที่จะสื่อสารกับมนุษย์ ด้วยวิธีที่ไม่เคยมีมาก่อน
ไม่ใช่ผ่านคำพูดหรือท่าทาง
แต่ใช้แผ่นป้ายสัญลักษณ์ ที่สื่อถือสิ่งของและการกระทำต่าง ๆ
โดยใช้นิ้วชี้ไปที่สัญลักษณ์เหล่านี้ เป็นลำดับ เพื่อร้องขอบางสิ่ง
หรือเพื่อตอบสิ่งที่นักวิจัยถาม
หรือเพื่ออ้างถึงบางสิ่ง ที่ไม่ได้มีอยู่จริง
ความสามารถของคานซีกระตุ้นให้เกิด การถกเถียงอย่างหนักหน่วงว่า
คานซีได้เรียนรู้ภาษาไปแล้วหรือไม่
สิ่งที่เราเรียกว่าภาษานั้น เป็นมากกว่าแค่เรื่องของการสื่อสาร
ภาษาเป็นเรื่องของการแบ่งปัน เรื่องราวต่าง ๆ ของเรา
ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล่า ความคิดเห็น คำถาม อดีตหรืออนาคต
เวลาและสถานที่ในจินตนาการ รวมถึงความคิด
โดยพื้นฐานแล้ว ภาษาจึงมีลักษณะที่เปิดกว้าง
และสามารถใช้พูดถึงสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างไม่มีขีดจำกัด
นักวิจัยหลายคนเชื่อว่า มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่มีภาษา
เขาเชื่อว่าการสื่อสารของสัตว์ชนิดอื่น ที่ใช้เสียงร้องและท่าทางนั้นไม่ใช่ภาษา
เสียงร้องและท่าทางแต่ละแบบนี้ ถูกใช้เพื่อสื่อถึงบางสิ่ง
และมีขอบเขตของสิ่งที่สื่ออย่างจำกัด
ซึ่งไม่สามารถรวมเข้ากัน เป็นความคิดที่ซับซ้อนได้
เช่น ลิงอาจมีเสียงร้องเตือนจำเพาะ
ที่ใช้สำหรับสัตว์นักล่าบางชนิด เช่น งู
แต่สำหรับภาษา เรามีวิธีพูดให้ "ระวังงู" หลายวิธีจนนับไม่ถ้วน
ตอนนี้ เรายังไม่เห็นว่าการสื่อสารของสัตว์ จะมีความเปิดกว้าง
เหมือนอย่างภาษาของมนุษย์
เรายังไม่รู้แน่ชัดว่าสัตว์คิดอะไร
จึงเป็นไปได้ว่าการนิยามภาษาเช่นนี้
หรือวิธีชี้วัดความเป็นภาษาของเรานี้ จะไม่เข้ากันกับภาษาของสัตว์
แต่เท่าที่เรารู้ มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่มีภาษา
ในขณะที่มนุษย์พูดภาษาที่แตกต่างกัน ประมาณ 7,000 ภาษา
เด็กทุกคนยังสามารถเรียนรู้ภาษาใดก็ได้
นั่นชี้ให้เห็นว่ากลไกทางชีววิทยา อยู่เบื้องหลังภาษา
และเป็นเรื่องปกติสำหรับเราทุกคน
แล้วภาษามีความหมายต่อมนุษย์อย่างไร
มันช่วยให้เราทำอะไรได้บ้าง และเราได้มันมาได้อย่างไร
แน่นอนว่าเรายังถกเถียงกันอยู่ว่า เราได้รับความสามารถนี้มาเมื่อไร
ชิมแปนซีและโบโนโบ คือญาติที่ใกล้ชิดที่สุดของเรา
แต่สายวิวัฒนาการที่กลายมาเป็นมนุษย์ ได้แยกออกจากลิงใหญ่ชนิดอื่น
เมื่อประมาณกว่า 4 ล้านปีที่แล้ว
ในระหว่างนั้น ยังมีอีกหลายสปีชีส์ ที่ทั้งหมดสูญพันธ์ไปแล้ว
ซึ่งยากจะรู้แน่ชัดว่าพวกมันมีภาษา หรืออะไรบางอย่างเช่นนั้นหรือไม่
แต่ลิงใหญ่ก็ได้ให้คำใบ้ที่มีค่า ต่อการเข้าใจจุดกำเนิดของภาษา
ภาษาอาจเริ่มจากการใช้ท่าทาง มากกว่าคำพูด
ลิงใหญ่สื่อสารด้วยท่าทางต่อกัน ในป่าอย่างเป็นอิสระ
มากกว่าที่จะใช้เสียงร้อง
ภาษาอาจเริ่มต้นเป็นรูปเป็นร่าง ในสมัยไพลสโตซีน
นั่นคือประมาณ 2-3 ล้านปีที่แล้ว พร้อมกับการกำเนิดของสกุลโฮโม
ซึ่งวิวัฒนาการมาเป็นพวกเรา โฮโมเซเปียนส์ในท้ายที่สุด
โฮโมมีสมองใหญ่ขึ้นสามเท่า เดินด้วยสองขา และมีมืออิสระที่ใช้เพื่อสื่อสาร
เป็นไปได้ว่ามีการเปลี่ยนจาก การสื่อสารด้วยท่าทาง
มาเป็นการสื่อสารด้วยภาษามือ
จากการใช้นิ้วชี้ไปยังสิ่งต่าง ๆ และแสดงท่าทาง
ไปสู่การสื่อสารอย่างเป็นนามธรรม และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ความเป็นนามธรรมของการสื่อสารด้วยท่าทาง น่าจะลบล้างความจำเป็นของการมองเห็น
และเป็นการตั้งฐานรองรับ การเปลี่ยนไปสู่ภาษาพูด
การเปลี่ยนผ่านนี้น่าจะมาในภายหลัง
การใช้เสียงพูดติดต่อกันยาว ๆ ขึ้นอยู่กับรูปร่างของทางเดินเสียง
แม้แต่บรรพบุรุษที่ใกล้กับเรามากที่สุด อย่างนีแอนเดอทัล และเดนิโซแวน
ก็ไม่ได้มีทางเดินเสียงที่เหมาะแก่การพูด
พวกเขาจึงมีเสียงพูดที่จำกัด
และรวมถึงการใช้ภาษาได้อย่างจำกัดด้วย
มีเพียงมนุษย์เท่านั้น ที่มีทางเดินเสียงที่ดีที่สุด
การพูดทำให้เราสามารถใช้มือเพื่อทำสิ่งต่าง ๆ เช่น ใช้เครื่องมือ และขนสิ่งของ
ดังนั้นอาจเป็นเพราะการเกิดขึ้นของการพูด
ไม่ใช่ตัวภาษาเอง ที่ทำให้สปีชีส์ของเรา ขึ้นมามีอำนาจ
ภาษานั้นเกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้ง กับความคิดที่ซับซ้อน การรับรู้ การเคลื่อนไหว
ซึ่งยากที่จะแยกออกจากจุดกำเนิดทางชีววิทยา
แต่ก็ยังมีสิ่งที่ลึกลับที่สุดอยู่
ความสามารถทางภาษาหล่อหลอม ความเป็นมนุษย์มากแค่ไหน
และความเป็นมนุษย์ มีผลต่อรูปแบบของภาษาแค่ไหน
อะไรมาก่อน ระหว่างภาพที่เป็นไปได้จำนวนมาก ที่เราสามารถจินตนาการได้
กับความสามารถของเรา ในการแบ่งปันสิ่งเหล่านั้น