Geçen yaz, Ellie isimli bir kadın beni aradı.
Güney sınırında ailelerin ayrı düştüklerini duymuş
ve yardım etmek için ne yapabileceğini sordu.
Dedesinin ve babasının hikâyesini anlattı.
Çocukluğunda, Polonya'da oğlunun güvenliğinden endişelenen babası,
onlara bir miktar para vermiş
ve Avrupa boyunca batıya doğru yürümelerini söylemiş.
Onlar da bunu yapmışlar, Avrupa boyunca tüm yolu yürümüşler.
Ardından, bir bota binmişler ve Amerika'ya ulaşmışlar.
Ellie, Meksika boyunca yürüyen gençlerin hikâyesini duyduğunda
düşünebildiği tek şeyin dedesi ve erkek kardeşi olduğunu
ve kendisine göre, bu hikâyelerin tamamen aynı olduğunu söyledi.
Bu kardeşler, Hassenfeld kardeşlerdi;
"Has" ve "Bros"
yani, Hasbro oyuncak şirketi.
Bu da bizi Bay Patates Kafa'ya götürüyor.
Ama bu, aslında bu hikâyeyi anlatma sebebim değil.
Size bunu anlatıyorum çünkü bu hikâye bana, kendi üç çocuğumu
böyle bir yolculuğa yollamak için inancım ve cesaretim olur muydu diye düşündürdü.
Eskiden güvenli olduğumuz yerde artık güvenli olamayacaklarını bilerek
gitmelerini izleyebilir miydim?
Kariyerime, onlarca yıl önce, Güney ABD sınırında
Orta Amerikalı sığınmacılarla çalışarak başladım.
Son 16 yılda, avukat olarak HIAS'ta bulundum.
Bu, dünya çapında mülteci hakları için mücadele eden bir Yahudi organizasyonu.
Öğrendiklerimden biri şuydu:
Bizim daha güvenli ve daha güçlü olmamızı sağladığı söylenen şeyler,
bazen bunu sağlamaz.
Hatta bu ilkelerin bazıları, istenenin tam tersi sonuçlara sahip
ve bu esnada büyük ve gereksiz ızdıraplara neden oluyor.
Öyleyse neden insanlar güney sınırımıza geliyor?
Güney sınırımıza gelen mülteci ve göçmenlerin çoğu şu üç ülkeden kaçıyor:
Guatemala, Honduras ve El Salvador.
Bu ülkeler sürekli olarak dünyanın en şiddetli ülkeleri arasında sıralanıyor.
Kendiniz ve aileniz için gelecek kurmayı bırakın,
bu ülkelerde güvende olmanız bile çok zor.
Kadınlara ve kızlara karşı şiddet yaygın.
İnsanlar Orta Amerika'dan nesillerdir kaçıyor.
ABD'nin son derece dahil olduğu 1980'lerin sivil savaşlarından kaçan mülteciler
nesillerden beri kıyılarımıza geliyor.
Bu yeni bir durum değil.
Yeni olan şey, son zamanlarda ailelerin ve çocukların
kontrol noktalarına gelip iltica talebinde bulunmalarındaki ani artış.
Bunlar, son zamanlarda haberlerde yer aldı,
bu yüzden bu resimleri gördüğünüzde şunları hatırlamanızı istiyorum:
İlki, bu alıkoymalar, güney sınırında yapılan en üst düzey alıkoymalar değil
ve aslında insanlar kendilerini kontrol noktalarında tanıtıyorlar.
İkincisi, insanlar sırtlarında kıyafetleri ile geliyorlar.
Bazıları parmak arası terlikle geliyor.
Üçüncüsü, biz dünyanın en güçlü ülkesiyiz.
Panik yapmanın zamanı değil.
Güvenli olan varış ülkesinin, kesin şeyler hakkında düşünmesi kolaydır.
"Bu yasal mı değil mi?"
Ama bu sorularla boğuşan ve aileleri hakkında bu kararları alan insanlar
çok daha farklı sorular üzerine düşünüyorlar.
"Kızımı nasıl güvende tutarım?"
"Oğlumu nasıl korurum?"
Kesin bir şey istiyorsanız
iltica talebinde bulunmak kesinlikle yasaldır.
Bu, kendi hukukumuzda ve uluslararası hukukta bulunan temel bir hak.
Hatta bu hak,
(Alkışlar)
1951 Mülteci Sözleşmesinden doğar.
Bu sözleşme, dünyanın Holokost'a tepkisidir
ve ülkelerin, insanları, zarar görecekleri veya öldürülecekleri ülkelere
asla geri göndermeyeceklerini söyleme şeklidir.
Mültecilerin buraya gelmesinin birkaç yolu var.
Bunlardan biri, ABD Mülteci Kabul Programı.
Bu programla ABD, yurt dışındaki mültecileri belirliyor,
aralarından seçiyor ve onları ABD'ye getiriyor.
ABD geçen yıl, programın başlangıcı olan 1980'den beri
herhangi bir zamana kıyasla daha az mülteci yerleştirdi.
Bu yıl muhtemelen daha da az olacak.
Şu an, dünyada, yazılı tarihe geçen herhangi bir zamandan,
2. Dünya Savaşı döneminden bile,
daha fazla mültecinin olduğu bir zaman.
Mültecilerin ülkeye gelmesinin başka bir yolu iltica talebinde bulunmak.
İltica edenler, sınıra gelen
ve ülkelerine gönderilirlerse zulüm göreceklerini söyleyen kişilerdir.
İltica eden, mülteci tanımını karşıladığını kanıtlamak için
ABD'de bir süreçten geçer.
İltica talebinde bulunmak hiçbir zaman bu kadar zor olmamıştı.
Sınır muhafızları, insanlar sınırlarımıza geldiklerinde onlara,
ülkemizin dolu olduğunu ve başvuru yapamayacaklarını söylüyorlar.
Bunun benzeri görülmedi ve yasal değil.
Orwellci gibi bir başlığı olan
"Göçmen Koruma Protokolleri" adlı yeni bir program altında,
dosyaları ABD mahkemelerinde yer edinene kadar -ki bu işlem aylar, yıllar alabilir-
mültecilere Meksika'da beklemek zorunda oldukları söyleniyor.
Bu süre içinde güvende değiller ve avukatlara erişimleri de yok.
Ülkemiz, hükûmetimiz, iltica taleplerinden caymaları için
3 binden fazla çocuğu ebeveynlerinin kollarından ayırarak alıkoydu.
Birçoğu daha küçük çocuktu
ve aralarında görme engelli 6 yaşında bir kız vardı.
Bu hâlâ devam ediyor.
Hiçbir suçu olmayan insanları
cezaevlerinde fiilî olarak alıkoymak için milyarlar harcıyoruz.
Aileleri ayırmak, göç sistemimizi diğerlerinden ayıran bir nitelik oldu.
Bu, tepede parlayan bir şehirden, bir umut ışığından
ya da kendimizi ve değerlerimizi anlatma şekillerimizden oldukça farklı.
Göç her zaman bizimleydi ve her zaman bizimle olacak.
İnsanların kaçma nedenleri, yani zulüm, savaş, şiddet,
iklim değişikliği
ve telefonunuzdan başka yerlerde hayatın nasıl olduğunu görebilme imkânı;
bu baskılar gün geçtikçe artıyor.
Ama dünyadaki gerçeklik düşünüldüğünde
mantıklı ve değerlerimizi yansıtan politikalar oluşturmamızın yolları var.
Yapmamız gereken ilk şey,
uzun zamandır ulusal tartışmamızın bu konudaki temeli olan
zehirleyici söylemi kaldırmak.
(Alkışlar)
Ben bir göçmen ya da mülteci değilim
ama bu saldırıları üzerime alınıyorum
çünkü dedelerim de göçmendi.
Büyük büyükannem Rose, çocuklarını Polonya'dan New York'a gönderirken
onları 7 yıl görmemiş.
Dedem 7 yaşındayken onu bırakmış ve 14 yaşına kadar onu hiç görmemiş.
Ailemin diğer tarafında ise büyükannem Aliza,
Filistin'deki İngiliz Mandasına gitmek için 1930'larda Polonya'dan ayrılmış
ve ailesini ve arkadaşlarını bir daha görmemiş.
Küresel göç ve yerinden edilmeye tepki olarak küresel iş birliğinin,
göçün kriz değil, sadece göç olmasında ve insanların bunu birlikte halletmesinde
çok katkısı vardır.
İnsani yardım da önem teşkil ediyor.
Mülteci ve göçmen gönderen Orta Amerika ülkelerine sağladığımız desteğin boyutu
zorlama ve alıkoymaya harcadığımız masrafın ufacık bir kısmı.
İşe yarayan bir iltica sistemimiz kesinlikle olabilir.
Sınır duvarı maliyetinin ufacık bir kısmı ile
daha çok hakim işe alabilir, sığınmacılara avukat sağlayabilir
ve insancıl bir iltica sistemi oluşturabiliriz.
(Alkışlar)
Daha fazla mülteci yerleştirebiliriz.
Mülteci programındaki düşüş hakkında size fikir vermesi için,
dünyadaki en geniş çaplı mülteci krizine karşılık olarak
ABD üç yıl önce 15 bin Suriyeli mülteci yerleştirdi.
Bir yıl sonra bu sayı 3 bin oldu.
Geçen yıl ise 62'ydi.
62 kişi.
Göçü engellemek ve mültecileri ülke dışında tutmak için
kullanılan sert söylemler ve çabalara rağmen
anketlere göre, ülkedeki mülteciler ve göçmenlere destek
hiç bu kadar yüksek olmamıştı.
Çalıştığım yer olan HIAS gibi örgütler,
insani yardım örgütleri ve inanç temelli örgütler
destek veya muhalif olmaya değer bir yasa
ya da denetime ihtiyacı olan bir politika olduğunda
taraf tutmanızı kolaylaştırıyor.
Telefonunuz varsa bir şeyler yapabilirsiniz,
daha fazlasını yapmak isterseniz, yapabilirsiniz.
Kıyı boyunca içinde çocukların olduğu bu alıkoyma merkezlerini görürseniz,
ki bunlar cezaevleri,
eskisi gibi olamazsınız.
Ellie ile yaptığım görüşmede hoşuma giden şey,
dedesinin ve büyükannesinin hikâyelerinin
bugünkü hikâyelerden farklı olmadığını bilmesiydi
ve o buna dair bir şeyler yapmak istedi.
Buradan ayrılırken size bir şey bırakacaksam,
Bay Patates Kafa'nın geçmişinden başka,
tabii Bay Patates Kafa da ayrılmak için güzel bir hikâye,
bu şu olacaktır: Bir ülke, gücünü
şefkat ve yararcılık ile gösterir;
baskı ve korku ile değil.
(Alkışlar)
Hassenfeldlerin hikâyeleri, akrabalarımın ve akrabalarınızın hikâyeleri
günümüzde hâlâ yaşanıyor, hepsi aynı.
Bir ülke, mültecilere "Çekip git." dediği zaman değil,
"Tamam, seni aldık. Güvendesin." dediği zaman güçlüdür.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)
Teşekkürler.
(Alkışlar)