What makes a book a book?
Is it just anything that stores and communicates information?
Or does it have to do with paper,
binding,
font,
ink,
its weight in your hands,
the smell of the pages?
Is this a book?
Probably not.
But is this?
To answer these questions,
we need to go back to the start of the book as we know it
and understand how these elements came together to make something
more than the sum of their parts.
The earliest object that we think of as a book is the codex,
a stack of pages bound along one edge.
But the real turning point in book history
was Johannes Gutenberg's printing press in the mid-15th century.
The concept of moveable type had been invented much earlier in Eastern culture,
but the introduction of Gutenberg's press had a profound effect.
Suddenly, an elite class of monks and the ruling class
no longer controlled the production of texts.
Messages could spread more easily,
and copies could constantly be produced,
so printing houses popped up all over Europe.
The product of this bibliographic boom is familiar to us in some respects,
but markedly different in others.
The skeleton of the book is paper, type, and cover.
More than 2000 years ago, China invented paper as a writing surface,
which was itself predated by Egyptian papyrus.
However, until the 16th century,
Europeans mainly wrote on thin sheets of wood
and durable parchment made of stretched animal skins.
Eventually, the popularity of paper spread throughout Europe,
replacing parchment for most printings because it was less expensive in bulk.
Inks had been made by combining organic plant and animal dyes
with water or wine,
but since water doesn't stick to metal type,
use of the printing press required a change to oil-based ink.
Printers used black ink made of a mixture of lamp soot,
turpentine,
and walnut oil.
And what about font size and type?
The earliest movable type pieces consisted of reversed letters
cast in relief on the ends of lead alloy stocks.
They were handmade and expensive,
and the designs were as different as the people who carved their molds.
Standardization was not really possible until mass manufacturing
and the creation of an accessible word processing system.
As for style, we can thank Nicolas Jenson for developing two types of Roman font
that led to thousands of others,
including the familiar Times Roman.
Something had to hold all this together,
and until the late 15th century,
covers consisted of either wood,
or sheets of paper pasted together.
These would eventually be replaced by rope fiber millboard,
originally intended for high quality bindings in the late 17th century,
but later as a less expensive option.
And while today's mass produced cover illustrations are marketing tools,
the cover designs of early books were made to order.
Even spines have a history.
Initially, they were not considered aesthetically important,
and the earliest ones were flat, rather than rounded.
The flat form made the books easier to read
by allowing the book to rest easily on a table.
But those spines were damaged easily from the stresses of normal use.
A rounded form solved that issue,
although new problems arose,
like having the book close in on itself.
But flexibility was more important,
especially for the on-the-go reader.
As the book evolves and we replace bound texts
with flat screens and electronic ink,
are these objects and files really books?
Does the feel of the cover
or the smell of the paper add something crucial to the experience?
Or does the magic live only within the words,
no matter what their presentation?
ما الذي يجعل من الكتاب، كتاباً؟
هل هو أي شيء يخزن وينقل المعلومات؟
أم للأوراق علاقة بالأمر
والتغليف
والخطوط
الأحبار
وزنه بين يديك
رائحة الصفحات؟
هل هذا كتاب؟
غالبا لا
ولكن هل هذا كتاب؟
للإجابة على تلك الأسئلة،
يجب علينا أن نعود إلى بدايات الكتاب كما نعرفه الآن
لكي نفهم كيف اجتمعت تلك العناصر معاً مشكلة شيئاً
أكثر من مجرد مجموع أجزائها.
أول شيء قد يمثل شكل الكتاب هي المخطوطات،
مجموعة من الأوراق مترابطة معاً على طول حافة واحدة.
ولكن التحول الحقيقي في تاريخ الكتاب
كانت مطبعة (جوهانس جوتنبيرج) في منتصف القرن 15
كان مبدأ الطباعة المتحركة قد أخترع قبل ذلك بكثير في الحضارة الشرقية
إلا أن اختراع طابعة جوتنبيرج كان له أثر بالغ.
فجأة، لم يعد للطبقة العليا من الرهبان أو الطبقة الحاكمة
القدرة على التحكم بإنتاج النصوص.
كانت الرسائل تنتقل بسهولة أكثر
ويمكن للنسخ أن تنتج باستمرار
ولذا، بدأت دور النشر في الظهور في جميع أنحاء أوروبا.
وقد نتج عن هذه الطفرة في النشر ما هو مألوف لدينا في بعض الجوانب
لكن لها تأثير مغاير تماما لدى الآخرين.
يتكون هيكل أي كتاب من الأوراق والنص والغلاف.
اخترعت الصين قبل أكثر من 200 سنة الورق ليكون مادة يكتب عليها،
والتي سبقها اختراع ورق البردي المصري.
إلا أنه ولغاية القرن 16
كان الأوروبيون يكتبون على ألواح خشبية نحيفة
ورقائق تم صنعها من جلود الحيوانات بعد شدها.
في النهاية، انتشرت شعبية الورق في جميع أنحاء أوروبا،
مستبدلة بذلك رقائق الجلود كونها أقل تكلفة في حالة أنتجت بكميات كبيرة.
أنتج الحبر بجمع النباتات العضوية وأصباغ الحيوانات
مع الماء أو النبيذ،
ولكن كون أن الماء لا يلتصق بالأحرف المعدنية
فقد تطلب استخدام المطابع واستبدالها بأحبار تعتمد على الزيوت.
استخدمت المطابع أحبار نتجت من خلط هباب المصابيح
و زيت التربنتين
وزيت الجوز.
وماذا عن حجم الخط ونوعه؟
قطع الطباعة المتحركة الأولى كانت عبارة عن حروف معكوسة
تجمع مع بعضها على ظهر سبائك مصنوعة من الرصاص.
كان يتم صنعها باليد وباهظة الثمن
وكانت التصماميم مختلفة باختلاف الناس الذين قاموا بصناعتها.
وقد أتاح التصنيع الجماعي إمكانية تطبيق المقاسات الموحدة
وإنشاء نظام لمعالجة النصوص من السهولة الوصول له.
أما الأسلوب، فيمكننا شكر (نيكولاس جونسون) لتطويره نوعين من الخط الروماني
واللذين أديا إلى آلاف آخرين،
بما فيها الخط المألوف (تايمز رومان).
كان يجب استخدام شيء لجمع الأوراق معاً
ولغاية نهاية القرن 15
كانت الأغلفة عبارة عن أخشاب
أو مجموعة أوراق ملتصقة ببعضها.
وفي النهاية تم استخدام ألياف الحبال لصناعة الورق المقوى
وكان من الشائع استخدامها في التجليد الفاخر في نهاية القرن 17
ولكن تم استخدامها مؤخرا كخيار أقل تكلفة.
وبينما تحتوي الأغلفة المنتجة بشكل كبير على صور توضيحية بهدف التسويق،
كانت الأغلفة الأولى تصنع حسب الرغبة والطلب
حتى كعب الكتاب له تاريخ.
لم يعتبر مهماً في البداية من الناحية الجمالية
والتصاميم الأولى كانت مسطحة بدلا من دائرية
وقد جعل التصميم المسطح الكتب أسهل قراءة
من خلال فرد الكتاب بسهولة على الطاولة.
ولكن كعوب الكتب تلك كانت تتعرض للتلف نتيجة ضغط الاستعمال العادي
وقد حل التصميم الدائري تلك المشكلة
بالرغم من ظهور مشاكل أخرى جديدة
كأن ينغلق الكتاب على نفسه.
ولكن المرونة كانت أكثر أهمية،
وخصوصا للقراء اللذين يتنقلون بين الصفحات دائماً.
مع تطور الكتب واستبدال النصوص المغلفة
بالشاشات المسطحة والأحبار الإلكترونية،
هل هذه الأشياء والملفات تعتبر كتبا حقيقية؟
هل الإحساس بالغلاف
أو رائحة الورق تضيف عاملاً هاماً للتجربة؟
أم أن السحر يكمن في الكلمات فقط
مهما كانت الطريقة التي نقرأها بها؟
Какво прави книгата книга?
Дали това е само нещо, което съхранява и комуникира информация?
Или има нещо общо с хартия,
подвързване,
шрифт,
мастило,
тежестта в ръцете ви,
миризмата на страници?
Дали това е книга?
Вероятно не.
А дали това е?
За да отговорим на тези въпроси,
трябва да се върнем назад в началото на книгата, каквато я познаваме
и да разберем как тези елементи са се съчетали, за да създадат нещо
повече от съвкупност на части.
Най-ранният обект, който визираме като книга, е кодексът,
куп страници, свързани за единия край.
Но истинската повратна точка в историята на книгата
е печатната преса на Йоханес Гутенберг в средата на 15 век.
Идеята за движещ се тип машина възниква много по-рано в Източната култура,
но представянето на Гутенбергската преса има изключителен ефект.
Изведнъж, елитна класа от монаси и управляващата класа
вече не контролират производството на текстове.
Съобщенията се разпространяват по-лесно
и непрекъснато могат да се произвеждат копия,
така че печатни къщи се появяват из цяла Европа.
Продуктът от този библиографски бум ни е познат в някои отношения,
но значително по-различен в други.
Скелетът на книгата е хартия, текст и корица.
Преди повече от 2000 години, Китай открил хартията като повърхност за писане,
която пък е предшествана от египетския папирус.
Въпреки това, до 16-ти век,
европейците главно пишат върху тънки дървени плоскости
и траен пергамент, изработен от разпънати животински кожи.
В крайна сметка популярността на хартията се разпространява в цяла Европа,
заменяйки пергамента за повечето печатни издания заради ниската си цена.
Мастилата са се правили чрез комбиниране на растителни и животински багрила
с вода или вино,
но тъй като водата не залепва по металните букви,
използването на печатарската преса изисква промяна към мастило на маслена основа.
Печатарите използват черно мастило смес от сажди,
терпентин
и орехово масло.
А относно шрифта и големината му?
Ранните подвижни части са представлявали обърнати букви
в релеф върху подложка от оловна сплав.
Те за изработени ръчно и са скъпи,
а дизайните са толкова различни, колкото различни хора издълбават клишетата.
Стандартизацията не е била наистина възможна до масовото производство
и създаването на достъпна система за текстообработка.
За стила можем да благодарим на Никълъс Дженсън, измислил два „римски“ шрифта,
което води до хиляди други,
включително познатия ни Times Roman.
Всичко това трябва да бъде съединено
и до края на 15-ти век,
кориците са изработвани или от дърво,
или от залепени листове хартия.
В крайна сметка биват заменени от дъсчица с въжени влакна,
първоначално предназначена за луксозни издания в края на 17-ти век,
но по-късно като по-евтин вариант.
И докато илюстрираните корици днес са масови маркетингови инструменти,
оформлението на кориците на ранните книги са правени по поръчка.
Дори гръбчето си има история.
Първоначално страничната част не се счита за естетически важна
и най-ранните са плоски, вместо леко закръглени.
Плоската форма правела книгите по-лесни за четене,
защото това позволявало книгата да бъде оставена на масата.
Но гръбчетата се износвали лесно от натоварванията при нормална употреба.
И заоблената форма решила този проблем,
макар да се появили нови такива,
като това, че книгата се затваряла от самосебе си.
Но съобразителността била по-важна,
особено за читателя в движение.
С развитието на книгата, ние заменихме напечатаните текстове
с плоски екрани и електронно мастило,
тези предмети и файлове наистина ли са книги?
Дали досега до корицата
или миризмата на хартия допринася за решаващото значение на преживяването?
Или просто магията е вътре в думите,
без значение от тяхното оформление?
Què fa que un llibre sigui un llibre?
És qualsevol cosa que conté i comunica informació?
O té a veure amb paper,
enquadernació,
tipografia,
tinta,
el pes a les mans,
l'olor de les pàgines?
Això és un llibre?
Probablement no.
Però i això?
Per poder respondre,
hem de retrocedir fins als inicis del llibre per saber
i comprendre com aquests elements conflueixen per fer quelcom més
que la suma de les seves parts.
L'objecte més antic que considerem un llibre és un còdex,
una pila de pàgines lligades per un costat.
Però el veritable punt d'inflexió
fou la impremta de Johannes Gutenberg a mitjans del segle XV.
El concepte de tipus mòbil s'havia inventat molt abans a Orient,
però la introducció de la impremta de Gutenberg tingué un impacte profund.
De cop, una elit de monjos i la classe governant
van deixar de controlar la producció de textos.
Els missatges es podien divulgar amb més facilitat
i se'n podien fer còpies constantment,
així que brotaren impremtes arreu d'Europa.
El producte d'aquest boom bibliogràfic ens és familiar en alguns aspectes,
però notablement diferent en altres.
L'esquelet d'un llibre és paper, tipografia i coberta.
Fa més de 2.000 anys, la Xina inventà el paper com a superfície d'escriptura,
precedida pel papir egipci.
Tot i això, fins al segle XVI,
els europeus escrivien sobre fines làmines de fusta
i resistents pergamins fets a partir de la pell estirada d'animals.
Amb el temps, la popularitat del paper s'extengué per tota Europa,
substituint el pergamí perquè era menys car a granel.
Les tintes es feien combinant tintures orgàniques vegetals i animals
amb aigua o vi,
però com l'aigua no s'enganxava a tipus metàl·liques,
l'ús de la impremta requerí el canvi a la tinta a base d'oli.
Els tipògrafs usaven una tinta feta amb una mescla de sutge de làmpada,
trementina
i oli de nous.
I què passava amb el tamany i tipus de fonts?
Les primeres peces de tipus mòbils consistien en lletres a l'inrevés
foses en relleu sobre peces fetes amb un aliatge de plom.
Estaven fetes a mà i eren cares,
i els dissenys eren tan diferents com la gent que en tallava els motlles.
L'estandardització no fou possible fins a la fabricació en massa
i la creació d'un sistema accessible de processament de paraules.
Podem agrair-li a en Nicolas Jenson el desenvolupament de dues fonts romanes
que conduïren a milers d'altres,
incloent-hi la familiar Times Roman.
Alguna cosa havia de mantenir-ho tot unit,
i fins a finals del segle XV,
les cobertes eren de fusta,
o fulles de paper enganxades entre si.
Amb el temps foren reemplaçades per un cartró fet de fibra de corda,
originàriament per a enquadernacions de qualitat a finals del segle XVII,
però que després esdevingué una opció menys cara.
I mentre avui les cobertes il·lustrades en massa són eines de màrqueting,
els dissenys de les cobertes dels llibres antics es feien per encàrrec.
Fins i tot el llom té la seva història.
Inicialment no es consideraven estèticament importants,
i els més antics eren plans, més que no pas arrodonits.
La forma plana feia els llibres més fàcils de llegir
permetent recolzar-los fàcilment sobre una taula.
Però aquells lloms es feien malbé fàcilment pel desgast de l'ús quotidià.
La forma arrodonida solucionà el tema,
tot i que nous problemes aparegueren,
com que els llibres es tancaven sols.
Però la flexibilitat era més important,
especialment pels que llegien sense parar.
A mesura que el llibre evoluciona i substituïm els textos enquadernats
per pantalles planes i tinta electrònica,
són aquests objectes i arxius realment llibres?
El fet de tocar la coberta
o l'olor del paper afegeixen quelcom de crucial a l'experiència?
O la màgia viu només en les paraules,
sense importar-ne la presentació?
چی وا لە پەرتووک دەکات پەرتووک بێت؟
ئایە هەرشتێک کەوا هەڵبگیرێت و زانیاری بگوازێتەوە؟
یاخود چ پەیوەندی بە کاغەزەوە،
و بەرگی پەرتووک،
شێوازی نووسین،
مەرەکەب،
کیشی قورسی لەناو دەستەکانت،
بۆنی پەڕەکان؟
ئایە ئەمە پەرتووکە؟
لەوانە نییە.
بەڵام ئەمەیان؟
بۆ وڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە،
پێویستە بۆ سەرەتای پەرتووک، وەکو دەیزانین، بگەڕێنەوە
و تێبگەین چۆن ئەم توخمانە بەیەکەوە کۆکراونەتەوە تا شتێک دروست بکەن
زیاتر بێت لە کۆ بەشەکانیان.
سەرەتایترین شت کەوا وەکو پەرتووک بیرلێبکەینەوە دەستنووسە،
کۆمەڵێک پەڕە بەیەکەوە کۆکراونەتەوە بە قەراغێکەوە بەرگکراون.
بەڵام گۆڕانی ڕاستەقینە لە مێژووی پەرتووک
ئامێری چاپکردنەکەی یۆهانیس گۆتنبەرگ بوو لە ناوەڕاستی سەدەی ١٥هەمین.
چەمکی چاپکاری زۆر زووتر لە کلتوری ڕۆژئاوایا سەری هەڵدا بوو،
بەڵام پێشەکیەکەی ئامێرەکەی گۆتنبەرگ زۆر کاریگەری بوو.
لەناکاو، چینی هەڵبژاردەی ڕەهیبەکان و چینی بڕیار بەدەست
کۆنترۆڵی بەرهەهێنانی دەقەکانیان لەدەست دەرچوو.
پەیامەکان زۆر ئاسانتر بڵاودەبوونەوە،
و لەبەرکیراوەکان بەبێ وەستان بەرهەم دەهاتن.
هەربۆیە چاپکەری ماڵان لە هەموو ئەوروپادا بڵاو بوویەوە.
بەرهەمی ئەم سەرچاوە پەرتووکیانە لە چەند ڕوووەکەوە بۆمان ئاشانن،
بەڵام بەڕوونی دیارە لە لای خەڵکانی دیکە جیاوازە.
ئێسکەپەیکەری پەرتووک بریتیە لە کاغەز، نووسین، بەرگ.
زیاتر لە ٢٠٠٠ساڵ لەمەوبەر، چینیەکان کاغەزیان وەکو ڕووخساری نووسین داهێنا،
کەوا خودی خۆی بە پەپایرێسی میسری ڕازاندرابەوە.
هەرچۆنێک بێت، تاوەکو سەدەی ١٦هەمین،
بەشێوەیەکی سەرەکی ئەوروپیەکان لەسەر پارچەی باریکی تەختە دەیاننووسی
و کاغەزی تەنکی خۆراگر کەوا لە پێستی گیانداران دروستکرا بوو.
لە کۆتایەکەی، ناوبانگی کاغەز لە هەموو ئەوروپایە بڵاو دەبێتەوە،
شوێنی بە پێستی ئاژەڵ چۆڵ کرد چونکە بە کۆمەڵ بەرهەمهێنانی هەرزانتر بوو.
مەرەکەب دروستکراوە لە تێکەڵکردنی ڕووەکی ئەندامی و ڕەنگی ئاژەڵ
لەگەڵ ئاو و شەڕاب
بەڵام لەو کاتەوەی ئاو بە پیتی مادەوە نانووسێت،
بەکارهێنانی ئامێری چاپکردنی داوایکرد بۆ مەرەکەبی بنچینەی نوت بکۆڕێت.
چاپکەرەکان مەرەکەبی ڕەشیان بەکارهێنا کەوا لە تێکەڵەی سوتەمەنی چرا
و تەرپەنتین
و ڕۆنی گوێز دروستکرا بوو.
ئەی چی دەربارەی قەبارە و جۆری نووسین؟
سەرەتایترین بەشی چاپکاری پێکدەهات لە پیتی پێچەوانەوەکراو
بەشێوەیەکی ئاشکرا دروستکرابوون لە کۆتایی بنچین داڕشتە کانزایەکان.
بە دەست دروسکرابوون و گرانەبەهابوون،
و ڕازاندنەوەکەیان جیاواز بوو هەروەکو جیاوازی ئەو خەڵکانەی قالبەکانیان تاشی بوو.
ستانداردکردنیان محاڵ بوو تاوەکو بە کۆمەڵ دروستکردن هاتەکایەوە
و دروستکرنی سیستەمی کرداری ڕێگەپێدەری وشە.
بۆ شێوازی نووسین، دەتوانین سوپاسی نیکۆڵاس جێنسن بکەین بۆ گەشەپێدانی دوو جۆری نووسینی ڕۆمانی
کەوا بوونە هۆی پەیدابوونیە هەزارەها جۆری نووسین،
جۆری نووسین تایمز ڕۆمانی بەناوبانگیش لە خۆدەگرێت.
پێویست بوو شتێک هەموویان بەیەکەوە بهێڵێتەوە،
و تاوەکو کۆتایەکانی سەدەی ١٥هەم.
بەرگی پەرتووک پێکدەهات لە تەختە،
یان پارچە کاغەزی بەیەکەوە لکێنراو.
ئەمانە لە کۆتایەکەی کارتۆنی ڕیشاڵی پەتی شوێنیگرتنەوە،
لە بنەڕەتدا بۆ کواڵێتی بەرزی بەرگی پەرتووک لە کۆتایەکانی سەدەی ١٧هەمین دروستکرا،
بەڵام دواتر بژاردەی هەرزانتر پەیدا بوو.
و لە کاتێک ئێستا بەرگی پەرتووکی بە کۆمە بەرهەمهێنراو بۆتە کاڵیەک بۆ ریکلام کردن،
لە کۆندا ڕازاندنەوەی بەرگی پەرتووک یە پێی خواست بووە.
تەنانەت بڕبڕەی پەرتووکیش مێژووی هەیە.
لەسەرەتادا، وەکو جوانکاری سەیرنەدەکران،
و سەرەتایترین دانەیان تەخت بووە لە جیاتی ئەوەی خڕ بێت.
شێوەی تەختی وا لە پەرتووکەکە دەکرد ئاسانتر بخوێندرێتەوە
بە ڕێگەپێدانی پەرتووکەکە بە ئاسانی لەسەر مێزەکە پاڵ بداتەوە.
بەڵام ئەم بڕبڕانەی پەرتووک بە ئاسانی زیانیان پێدەگات بە فشاری بەکارهێنانی ئاسایی،.
شێوەی خڕ گرفتەکەی چارەسەرکرد،
لەکەڵ ئەوشدا گرفتی نوێ سەری هەڵدا،
وەکو ئەوەی پەرتووکەکە خۆی خۆی دادەخست.
بەڵام جێگیری گرینگتر بوو،
بەتایبەتی بۆ ئەوانەی بە پێوە دەخوێنەوە.
هەرکە پەرتووک پەرەی سەند و ئێمەش شوێنی بەرگی پەرتووکەکانمان
بە شاشەی تەخت و مەرەکەبی ئەلیکترۆنی گرتەوە،
ئایە ئەم شتانە و فایلانە پەرتووکی ڕاستەقینەن؟
ئایە هەست بە بەرگەکەی دەکەیت
یان بۆنی کاغەز شتێکی گرینگ بۆ شارەزایەکە زیاد دەکات؟
یاخود جادووێک تەنها لە ناو وشەکان دەژی،
گرینگ نییە بەچی پێشکێش دەکرێن؟
Hvad gør en bog til en bog?
Er det bare alt der opbevarer og formidler information?
Eller har det at gøre med papir,
indbinding,
font,
blæk,
dens vægt i din hånd,
duften af siderne?
Er det en bog?
Sikkert ikke.
Men er det her?
For at få svar på det,
har vi brug for, at tage tilbage til bogens begyndelse
og forstå hvordan disse elementer fandt sammen for at skabe noget,
der er mere end summen af deres dele.
Det tidligste objekt, vi anser for at være en bog, er kodekset,
en stak papirer bundet sammen i den ene side.
Men det store omdrejningspunkt i boghistorie
var Johann Gutenbergs trykpresse i midten af det 15. århundrede.
Idéen om bevægelige bogstaver havde været opfundet meget tidligere i Østen,
men introduktionen af Gutenbergs trykpresse havde en dybtgående effekt.
Pludseligt var en elite af munke og den herskende klasse
ikke længere i kontrol af tekstproduktioner.
Beskeder kunne lettere blive spredt,
og kopier kunne blive konstant produceret,
så trykkerier dukkede op over hele Europa.
Produktet af denne bibliografiske optur er velkendt for os i visse henseender,
men markant anderledes på andre områder.
Bogens skelet er papir, bogstaver og omslag.
For mere end 2000 år siden opfandt Kina papir til at skrive på,
som kom efter egyptisk papyrus.
Indtil det 16. århundrede,
skrev europæere hovedsagligt på tynde ark af træ
og holdbart pergament lavet af udstrakt dyreskind.
Papirs popularitet spredtes gennem Europa
og erstattede pergamenter i tryk fordi det var billigere at købe i store partier.
Blæk var blevet lavet ved at kombinere organiske plante- og dyrefarvestoffer
med vand eller vin,
men eftersom vand ikke binder sig til metal,
så behøvede trykpressen et skift til oliebaseret blæk.
Trykpresser brugte sort blæk lavet af en blanding af lampesod
terpentin
og valnøddeolie.
Og hvad med bogstavstørrelse og type?
De tidligste bevægelige bogstaver bestod af omvendte bogstaver
støbt i relief på enden af blylegeringer.
De var håndlavede og dyre,
og designet var lige så forskelligt som dem der lavede deres forme.
Standardiseringen var ikke rigtig mulig før masseproduktion
og opfindelsen af et tilgængeligt tekstbehandlingssystem.
Vi kan takke Nicolas Jenson for udviklingen af to romanske fonte,
som ledte til tusinder af andre,
inklusiv den velkendte Times Roman.
Det var nødvendigt at noget holdte det hele sammen,
og indtil det sene 15. århundrede
bestod omslag af enten træ
eller papirark, der var klistret sammen.
Disse ville blive erstattet af fiberreb,
der oprindeligt var tiltænkt kvalitets bindinger i det sene 17. århundrede,
men blev senere et billigere alternativ.
Og mens masseproducerede omslag i dag er marketingsredskaber,
så var designet af omslag på tidlige bøger gjort på bestilling.
Selv bogrygge har en historie.
Først blev de ikke anset for at være æstetisk vigtige,
og de tidligste var flade i stedet for runde.
Den flade form gjorde bøgerne lettere at læse
ved at de lettere kunne hvile på et bord.
Men de bogrygge blev let ødelagt ved almindelig brug.
En rund form løste det problem,
selvom at der opstod nye problemer,
såsom det, at bogen lukkede af sig selv.
Men fleksibilitet var vigtigere
især for rejsende læsere.
Imens bogen udvikler sig og vi erstatter bundne tekster
med fladskærme og elektronisk blæk,
er disse genstande og filer virkelig bøger?
Tilfører følelsen af omslaget
eller duften af papiret noget afgørende til oplevelsen?
Eller lever magien kun indeni ordene,
uanset deres fremstilling?
Was ist eigentlich ein Buch?
Ist es etwas, das Informationen speichert und sie vermittelt?
Hat es mit Papier zu tun,
mit dem Einband,
der Schrift,
der Tinte,
dem Gewicht in unseren Händen,
dem Geruch der Seiten?
Ist das ein Buch?
Wahrscheinlich nicht.
Das hier vielleicht?
Für die Beantwortung dieser Fragen
müssen wir zu den Anfängen des Buches zurückkehren
und verstehen, wie diese Elemente zusammenkamen,
um mehr daraus zu machen, als nur die Summe der Einzelteile.
Das früheste Buch, das wir kennen, ist der Kodex,
ein Stapel Blätter, der an einer Seite gebunden ist.
Der eigentliche Wendepunkt in der Buchgeschichte
war Johannes Gutenbergs Druckerpresse in der Mitte des 15. Jhs.
Bewegliche Lettern wurden bereits viel früher im Osten erfunden,
aber die Einführung der Druckerpresse hatte tiefgreifende Auswirkungen.
Plötzlich wurde die Produktion von Texten
nicht länger von einer Elite aus Mönchen und Herrschenden kontrolliert.
Botschaften verbreiteten sich leichter
und weitere Exemplare konnten laufend produziert werden.
Daher schossen überall in Europa Druckereien aus dem Boden.
Das Produkt dieses bibliografischen Booms ist uns teilweise bekannt,
teilweise aber auch unbekannt.
Das Skelett des Buches besteht aus Papier, Schrift und dem Deckblatt.
Vor über 2000 Jahren erfand China das Papier als Schreibfläche,
dem das ägyptische Papyrus vorausging.
Bis zum 16. Jahrhundert jedoch
schrieben die Europäer hauptsächlich auf dünnen Holzplatten
und beständigem Pergament, gefertigt aus gespannter Tierhaut.
Schließlich wurde Papier in Europa immer beliebter
und ersetzte Pergament bei Drucken, weil es in großen Mengen günstiger war.
Tinte wurde aus einer Verbindung organischer Pflanzen und tierischer Farben
mit Wasser oder Wein hergestellt,
aber da Wasser nicht an metallenen Lettern klebt,
wechselte man für die Druckerpresse zu Tinte auf Ölbasis.
Drucker gebrauchten schwarze Tinte aus einer Mischung von Lampenruß,
Terpentin
und Walnussöl.
Und die Lettergrößen und Schriftarten?
Die ersten beweglichen Lettern bestanden aus seitenverkehrten Buchstaben,
die als Relief am Ende eines Bleistabs eingegossen waren.
Sie waren handgefertigt und teuer,
und das Design war so unterschiedlich wie die Leute, die ihre Formen gossen.
Standardisierung war erst mit der Massenproduktion
und der Einrichtung eines offenen Textverarbeitungssystems möglich.
Dank Nicolas Jenson gibt es zwei Arten der Roman-Schrift,
aus denen tausende andere entstanden,
inklusive der bekannten Times Roman.
Doch etwas musste die Seiten zusammenhalten.
Bis zum späten 15. Jahrhundert
bestanden die Buchdeckel aus Holz
oder zusammengeklebtem Papier.
Sie wurden schließlich durch Pappdeckel ersetzt.
Diese waren zunächst für kostbare Bindungen im späten 17. Jh. gedacht,
aber später gebrauchte man sie als günstigere Version.
Während heute die massenweise produzierten Titelbilder Marketing sind,
diente die Umschlaggestaltung der frühen Bücher dem Verkauf.
Selbst die Buchrücken haben eine Geschichte.
Zuerst hielt man die Ästhetik für unwichtig
und die ersten Rücken waren flach anstatt gerundet.
Die flache Form erleichterte das Lesen,
weil man das Buch leicht auf einen Tisch legen konnte.
Aber diese Rücken gingen schnell durch den Gebrauch kaputt.
Die runde Form löste das Problem,
aber es tauchten neue auf,
zum Beispiel schloss sich das Buch von selbst.
Aber Flexibilität war wichtiger,
vor allem für den reisenden Leser.
Das Buch entwickelt sich weiter und wir ersetzen gebundene Texte
durch Flachbildschirme und elektronische Tinte,
aber sind diese Gegenstände und Dokumente wirklich Bücher?
Ist das Anfassen des Umschlags
oder der Geruch des Papiers ein wichtiger Teil der Erfahrung?
Oder lebt die Magie nur innerhalb der Worte,
egal wie sie präsentiert werden?
Τι κάνει ένα βιβλίο, βιβλίο;
Είναι μόνο οτιδήποτε αποθηκεύει και μεταφέρει πληροφορίες;
Ή μήπως έχει να κάνει με το χαρτί,
το δέσιμο,
τα γράμματα,
τη μελάνη,
το βάρος του στα χέρια σας,
τη μυρωδιά των σελίδων;
Αυτό είναι βιβλίο;
Μάλλον όχι.
Μήπως είναι αυτό;
Για να βρούμε τις απαντήσεις,
πρέπει να πάμε πίσω στην αρχή του βιβλίου όπως το ξέρουμε
και να καταλάβουμε πώς αυτά στοιχεία ενώνονται για να φτιάξουν
κάτι περισσότερο από το σύνολο των μερών του.
Το πρώτο αντικείμενο που μπορούμε να σκεφτούμε ως βιβλίο είναι ο κώδικας,
μια στοίβα από σελίδες δεμένες στην άκρη.
Αλλά το σημείο καμπής στην ιστορία του βιβλίου
ήταν το τυπογραφικό πιεστήριο του Ιωάννη Γουτεμβέργιου στα μέσα του 15ου αιώνα.
Η ιδέα του κινητού τυπογραφικού στοιχείου είχε εφευρεθεί νωρίτερα στην Ανατολή,
αλλά η εισαγωγή του πιεστηρίου του Γουτεμβέργιου είχε βαθιά επίδραση.
Ξαφνικά, η ελίτ τάξη μοναχών και η κυρίαρχη τάξη
δεν είχαν πλέον τον έλεγχο της παραγωγής κειμένων.
Τα μηνύματα μπορούσαν να διαδοθούν πιο εύκολα
και μπορούσαν να παράγονται συνεχώς αντίγραφα,
έτσι εκδοτικοί οίκοι άρχισαν να εμφανίζονται σε όλη την Ευρώπη.
Το προϊόν αυτής της βιβλιογραφικής άνθισης μας είναι γνωστό από κάποιες απόψεις,
αλλά αισθητά διαφορετικό από άλλες.
Ο σκελετός του βιβλίου είναι το χαρτί, το τυπογραφικό στοιχείο, και το εξώφυλλο.
Πριν από 2.000 χρόνια, στην Κίνα εφευρέθηκε το χαρτί ως επιφάνεια γραφής,
κάτι που εμφανίστηκε χρονικά μετά από τον Αιγυπτιακό πάπυρο.
Ωστόσο, μέχρι τον 16ο αιώνα,
οι Ευρωπαίοι έγραφαν κυρίως πάνω σε λεπτά φύλλα ξύλου
και σε ανθεκτικές περγαμηνές που ήταν φτιαγμένες από τεντωμένα δέρματα ζώων.
Τελικά, η δημοφιλία του χαρτιού απλώθηκε σ' όλη την Ευρώπη,
αντικαθιστώντας την περγαμηνή στις εκτυπώσεις γιατί ήταν πολύ φτηνότερο.
Οι μελάνες φτιάχνονταν από την ανάμιξη
οργανικών βαφών ζωικής και φυτικής προέλευσης με νερό ή κρασί,
αλλά αφού το νερό δεν κολλάει στα μεταλλικά στοιχεία,
η χρήση του πιεστηρίου απαιτούσε αλλαγή σε μελάνες με βάση το λάδι.
Οι τυπογράφοι χρησιμοποιούσαν μαύρη μελάνη από ένα μείγμα αιθάλης,
νέφτι,
και έλαιο καρυδιάς.
Και το μέγεθος της γραμματοσειράς και τα στοιχεία;
Τα πρώτα κινητά τυπογραφικά στοιχεία αποτελούνταν από ανάποδα γράμματα
καλουπωμένα σε ανάγλυφα πάνω σε βάσεις από κράματα μόλυβδου.
Ήταν χειροποίητα και ακριβά,
και τα σχέδια ήταν τόσο αλλιώτικα όσο και οι άνθρωποι που έφτιαχναν τα καλούπια.
Η τυποποίηση δεν ήταν πραγματικά εφικτή μέχρι τη μαζική παραγωγή
και τη δημιουργία ενός προσιτού συστήματος επεξεργασίας κειμένου.
Το στυλ το χρωστάμε στον Νίκολας Τζένσον για την ανάπτυξη δύο τύπων γραμματοσειράς
που οδήγησε σε χιλιάδες άλλους,
συμπεριλαμβανομένων και των γνωστών Times Roman.
Κάτι έπρεπε να συγκρατήσει όλα αυτά μαζί,
και μέχρι τα τέλη του 15ου αιώνα,
τα εξώφυλλα ήταν είτε από ξύλο,
είτε από φύλλα χαρτιού επικολλημένα μαζί.
Αυτά τελικά θ' αντικαθίστανται από χονδρά χαρτόνια από ίνες λιναριού,
που προορίζονταν για υψηλής ποιότητας βιβλιοδεσίες στα τέλη του 17ου αιώνα,
αλλά αργότερα ως μια φθηνότερη επιλογή.
Κι ενώ η σημερινή μαζική παραγωγή εξωφύλλων είναι εργαλείο μάρκετινγκ
τα σχέδια των εξώφυλλων των πρώτων βιβλίων γίνονταν κατά παραγγελία.
Ακόμα και οι ράχες των βιβλίων έχουν ιστορία.
Αρχικά, δεν θεωρούνταν αισθητικά σημαντικές,
και οι πρώτες ήταν επίπεδες παρά στρογγυλεμένες.
Ο επίπεδος τύπος έκανε τα βιβλία πιο ευανάγνωστα
επιτρέποντας στο βιβλίο να στέκεται εύκολα πάνω στο τραπέζι.
Αλλά καταστρέφονταν εύκολα από την καταπόνηση της φυσιολογικής χρήσης.
Ο στρογγυλεμένος τύπος έλυσε αυτό το ζήτημα,
παρόλο που νέα προβλήματα εμφανίστηκαν,
όπως το να κλείνει μόνο του το βιβλίο.
Αλλά η ευλυγισία ήταν πιο σημαντική,
ειδικά για τον εν κινήσει αναγνώστη.
Καθώς το βιβλίο εξελίσσεται και αντικαθιστούμε τα δεμένα βιβλία
με επίπεδες οθόνες και ηλεκτρονικές μελάνες,
είναι αυτά τα αντικείμενα και αρχεία πραγματικά βιβλία;
Η αίσθηση του εξωφύλλου
ή η μυρωδιά του χαρτιού προσθέτει κάτι ουσιαστικό στην εμπειρία;
Ή μήπως η μαγεία ζει μόνο ανάμεσα στις λέξεις,
άσχετα με το πώς παρουσιάζονται;
¿Qué hace a un libro un libro?
¿No es simplemente una cosa que guarda y comunica información?
¿O tiene que ver con el papel,
la cubierta, las fuentes, la tinta,
su peso en tus manos,
el olor de sus páginas?
¿Esto es un libro?
Posiblemente no.
¿Y esto sí lo es?
Para responder estas preguntas
volveremos al comienzo de los libros tal como los conocemos
y entenderemos cómo estos elementos crean juntos,
algo que es más que la suma de sus partes.
El objeto más antiguo que podríamos llamar libro es el códice,
una pila de papeles unidos por el costado.
Pero el punto clave en la historia del libro
fue la creación de la imprenta por Johannes Gutenberg en la mitad del s. XV.
Los tipos móviles habían sido inventados mucho antes en la cultura oriental,
pero la entrada de la imprenta de Gutenberg tuvo un efecto profundo.
De repente, la élite de monjes y de la clase dirigente
no pudo seguir controlando la producción de textos.
Los mensajes se difundían fácilmente,
y se podía reproducir copias constantemente,
por lo que empezaron a aparecer imprentas por toda Europa.
El resultado de este ímpetu bibliográfico nos es familiar en algunos ámbitos,
pero profundamente extraño en otros.
El esqueleto de un libro es el papel, la escritura y la portada.
Hace 2000 años atrás, en China se inventó el papel como superficie para escribir,
precedido igualmente por el papiro egipcio.
Sin embargo, hasta el siglo XVI
los europeos escribían en láminas delgadas de madera
y en pergaminos resistentes hechos a partir de piel animal estirada.
Con el tiempo la popularidad del papel se extendió por toda Europa,
lo que reemplazó el pergamino por impresiones porque era más barato.
La tinta antes se componía por la mezcla de tintura animal y orgánica
con agua o vino.
Pero como el agua no se pegaba al tipo de metal,
para el uso de la imprenta fue necesario pasar a la tinta a base de aceite.
Los tipógrafos usaban tinta negra a partir de hollín de las lámparas,
trementina,
y aceite de nuez.
¿Qué pasaba con el tamaño y el tipo de las fuentes?
Los tipos móviles más antiguos consistían en letras a la inversa
fundidos en relieve en piezas compuestas de aleación de plomo.
Estos eran hecho a mano y caros,
además que los diseños eran tan diferentes como la personas que los tallaban.
Estandarizarlos no fue posible hasta la aparición de la manufactura en masa
y la creación de un sistema accesible de procesamiento de palabras.
Por ejemplo le podemos agradecer a Nicolas Jenson por crear las dos fuentes romanas
que influenciaron a miles de otras,
como la fuente familiar para nosotros "Times Roman".
Se necesitaba algo que mantuviera todo esto junto.
Hasta el fin del siglo XV
las cubiertas eran de madera,
o páginas de papel pegadas conjuntamente.
Esto fue posteriormente reemplazado por cartón,
elaborado originalmente para cubiertas de alta calidad a finales del siglo VII,
aunque luego como una opción más barata.
Mientras hoy las ilustraciones en la tapa son un elemento de mercadotecnia,
en los libros antiguos el diseño de las portadas eran hechas por pedido.
Incluso el lomo tiene su historia.
Al comienzo no fue considerado importante estéticamente,
y los primeros eran planos en vez de redondeados.
La forma plana hacía los libros más fácil de leer
al permitir apoyar el libro fácilmente sobre la mesa.
Pero estos lomos se dañaban fácilmente por la tensión del uso diario.
Una forma redonda resolvió este problema
aunque aparecieron nuevas dificultades,
por ejemplo, los libro se cerraban por sí mismos.
Pero la flexibilidad era más importante
más que todo para los lectores ocasionales.
Con la evolución del libro, reemplazamos las páginas atadas
por pantallas planas y tinta electrónica.
¿Son estos objetos y archivos realmente libros?
¿Es sentir la cubierta
o el olor del papel lo esencial en la experiencia del libro?
¿O la magia vive solo en las palabras
sin importar la presentación?
چی یه کتاب را کتاب میکنه؟
آیا کتاب فقط چیزی برای ذخیره و ارائهی اطلاعاته؟
یا فقط کاغذ و
صحافی و
فونت و
جوهره؟
یا سنگینیش روی دست،
بوی صفحههاش؟
الان این یه کتابه؟
احتمالا نه.
اما این یکی چی؟
برای پاسخ دادن به این سوال
باید برگردیم به سرآغاز تولد کتاب
و بفهمیم چگونه این عناصر با هم جمع شدند تا چیزی رو بسازن
که بیشتر از اجزاشه.
قدیمیترین چیزی که ما به عنوان کتاب میدونیم نسخ خطیه،
مجموعهای از صفحاتی که از یه طرف به هم وصل شدن.
اما نقطه عطف واقعیِ تاریخ کتاب
ماشین چاپ یوهانس گیلبرت در اواسط قرن پانزدهم بود.
مفهوم حروف چینی خیلی قبل تر در فرهنگ شرق اختراع شده بود،
اما معرفی ماشین چاپ گوتنبرگ اثر بسیار عمیقی داشت
یکباره طبقه ی راهبان نخبه و طبقه حاکم
دیگه نمی تونستن تولید متون رو کنترل کنن.
پیامها آسانتر پراکنده می شد،
و همیشه میشد کپی تهیه کرد.
بنابراین چاپخانهها در سراسر اروپا سر دراوردن.
محصول این رونق کتابی از برخی جنبهها برای ما آشناست،
اما در برخی جنبه ها هم کاملا غریبه.
اسکلت کتاب از کاغذ، چاپ و جلد تشکیل شده.
بیشتر از ۲٫۰۰۰ سال پیش، چین کاغذ رو به عنوان سطحی برای نوشتن اختراع کرد.
که البته قبلش پاپیروس مصری ها رو داشتیم.
با این حال، تا قرن شانزدهم،
اروپاییها بیشتر برروی تخته های نازک جوبی و
کاغذپوست های ساخته شده از پوست کشیده شده ی حیوانات می نوشتن.
در نهایت کاغذ در سراسر اروپا محبوبیت یافت،
و برای بیشتر کاربردها جای کاغذپوست رو گرفت، چون ارزونتر بود.
جوهر با ترکیبِ گیاه و رنگ های حیوانی
به همراه آب ساخته می شد.
ولی چون آب به حروفِ فلزی خوب نمی چسبید،
استفاده از جوهرهای روغنی توی صنعت چاپ رایج شد.
ناشرها از جوهر سیاهی استفاده می کردن که از ترکیبی از دوده ی لامپ،
تربانتین،
و روغن گردو درست می شد.
اندازه ی فونت و حروف چطور؟
اولین قطعات حروف چینی از حروف برعکس تشکیل می شد
که روی قطعه های آلیاژ سربی حک شده بود.
اونا دست ساز و گرون بودن
و هر کسی هر طرحی که دلش می خواست روی حروفِ دست ساز خودش می زد.
استانداردسازی امکان پذیر نبود تا وقتی که تولید عمده
و ایجاد یه سیستم پردازنده ی کلمهی راحت انجام بشه.
در مورد سبک هم باید از نیکولاس جِنسون ممنون باشیم که دو نوع فونت رومَن رو
که به هزارات فونت دیگه منتهی شد،
مثل تامیز رومن، تدوین کرد.
یه چیزی باید همه ی اینا رو کنار هم نگه می داشت.
و تا اواخر قرن ۱۵،
جلدها یا چوبی بودن،
یا چندتا برگه که به هم چسب زده شده بودن.
آخرسر اینا با مقواهای فیبری جایگزین شدن،
که البته در اصل برای صحافی های باکیفیت تو اواخر قرن ۱۷ استفاده می شد،
اما بعدا ارزونتر شد.
و در حالی که طرح روی جلدِ امروزی یه ابزار بازاریابی به حساب میان،
طرح جلد کتاب های قدیمی سفارشی بودن.
حتی عطف کتاب هم تاریخچه ی خودشو داره.
اولا عطف اهمیت زیبایی شناختی نداشت.
و نمونه های اولیه ساف بودن نه گرد.
صاف بودن عطف خوندن کتابو آسونتر می کرد
چون می شد راخت اونو روی میز گذاشت.
ولی این عطف ها بعد از کمی استفاده به راحتی صدمه می دیدن.
عطف خمیده این مسئله رو حل کرد،
ولی مشکلای جدید درست شد،
مثلا کتاب خود به خود بسته می شد!
ولی انعطاف پذیری مهمتر بود،
مخصوصا برای اونایی که توی راه هم کتاب می خونن.
با تکامل کتاب و جایگزین شدنِ متون صحافی شده
با صفحات مسطح و جوهر الکترونیکی
واقعا میشه گفت این اشیا و فایل ها کتاب هستن؟
آیا حسِ جلد کتاب و
بوی برگه ها، چیزی به تجربه ی کتابخوانی اضافه می کردن؟
یا این جادو فقط توی کلمات نهفته،
و نحوه ی ارائه اش اهمیتی نداره؟
Qu'est-ce qui fait d'un livre un livre ?
Est-ce juste quelque chose qui garde et transmet des informations ?
Ou bien est-ce lié au papier
à la reliure, à une typographie, à l'encre,
à son poids dans vos mains,
l'odeur des pages ?
Est-ce un livre ?
Sûrement pas.
Et ça ?
Pour y répondre, on doit revenir
aux débuts du livre tel qu'on le connaît aujourd'hui
et voir comment ces éléments se sont assemblés pour construire
quelque chose de plus grand que la somme de ses parties.
Le premier objet qui peut être considéré comme un livre, c'est le Codex,
une pile de pages reliées au niveau d'un des côtés.
Le vrai moment décisif dans l'histoire des livres
a été l'imprimerie de Gutenberg au milieu du XVème siècle.
L'idée des caractères mobiles avait été inventée bien avant en Orient,
mais l'introduction de la presse de Gutenberg à eu un impact profond.
Soudain, la classe d'élite des moines et la classe dirigeante
n'avaient plus le contrôle de la production des textes.
Les messages pouvaient se diffuser plus facilement,
les copies pouvaient être produites constamment,
des imprimeries sont donc apparues partout en Europe.
A certains égards, le produit de ce boom du livre est familier,
mais nettement différent dans d'autres aspects.
La structure du livre est : papier, caractère et couverture.
Il y a plus de 2000 ans, la Chine inventa le papier comme surface d'écriture,
lui-même précédé par le papyrus égyptien.
De toute façon, jusqu'au XVIe siècle,
les Européens écrivaient surtout sur des feuilles de bois
et sur du parchemin fait de peaux d'animaux tendues.
Finalement, la popularité du papier se répandit partout en Europe,
remplaçant le parchemin pour la plupart des impressions,
car c'était moins cher en vrac.
Les encres ont été créées en combinant des colorants végétaux et animaux
avec de l'eau et du vin,
mais l'eau ne se fixe pas aux caractères métalliques,
l'utilisation de la presse d'imprimerie imposait une encre à base d'huile.
Les imprimeurs utilisaient une encre composée de suie,
de térébenthine,
et d'huile de noix.
Qu'en est-il de la taille et des polices de caractères ?
Les premières pièces de caractères mobiles étaient des lettres inversées
gravées en relief sur les extrémités de blocs d'alliage en plomb.
Ils étaient réalisés à la main et ils étaient chers,
et il y avait autant de formes que de créateurs de moules.
La standardisation n'était pas possible avant la fabrication en série
et la création d'un programme de traitement de texte accessible.
Merci à Nicolas Jenson d'avoir mis au point deux types de police Roman
qui ont conduit à d'autres milliers,
y compris le fameux Times Roman.
Tout cela devait être tenu ensemble,
et jusqu'à la fin du XVème siecle,
la couverture était composée de bois,
ou de feuilles de papier collées ensemble.
Finalement remplacé par du carton en fibres de corde,
destiné, en principe, aux reliures de grande qualité à la fin du XVIIe siècle
mais utilisé comme une option moins cher après.
Aujourd'hui les illustrations des couverture sont des outils de marketing,
mais les dessins des livres plus anciens étaient faits sur commande.
Même les reliures ont une histoire.
Au début elles n'étaient pas considérées comme esthétiquement importantes,
et les plus anciennes étaient plates plutôt qu'arrondies.
La forme plate rendait les livres plus facile à lire
parce que les livres pouvaient rester facilement sur la table,
Ainsi, les reliures étaient facilement endommagées par un usage normal.
Une forme arrondie régla la question,
bien qu'il y eut d'autres problèmes,
comme avoir un livre qui se replie sur lui-même.
Mais la souplesse était plus importante
surtout pour les lecteurs en mouvement.
Alors que le livre se developpe et qu'on remplace les textes reliés
par des écrans plats et une encre électronique,
ces objets et ces fichiers sont-ils vraiment des livres ?
Toucher la couverture ou l'odeur du papier ajoutent-ils
quelque chose de décisif à l'expérience ?
Ou bien, la magie réside-t-elle seulement dans les mots,
quelle que soit leur présentation ?
מה הופך ספר לספר?
האם זה כל דבר שמכיל ומתקשר מידע?
או שזה חייב להיות קשור לנייר,
לכריכה,
לגופן,
לדיו,
למשקל שלו ביד שלכם,
לריח של הדפים?
האם זה ספר?
כנראה לא.
אבל האם זה?
כדי לענות על השאלות האלו,
אנחנו צריכים לחזור להתחלה של הספר כמו שאנחנו מכירים אותו.
ולהבין איך האלמנטים האלה התחברו כדי ליצור דבר השווה
יותר מסכום חלקיהם.
החפץ הקדום ביותר שאנחנו חושבים עליו כספר הוא הקודקס,
ערמת ניירות שכרוכה לאורך צד אחד.
אבל נקודת המפנה האמיתית בהסטוריית הספרים
היתה מכבש הדפוס של יוהאנס גוטנברג באמצע המאה ה 15.
הרעיון של אותיות שניתן להזיז הומצא הרבה לפני כן בתרבות המזרח,
אבל להצגה של הדפוס של גוטנברג היתה אפקט משמעותי.
פתאום, הנזירים במעמד הגבוה, והמעמד השולט
לא שלטו יותר ביצור הטקסטים.
ניתן היה להפיץ הודעות בקלות,
ולייצר עותקים בעקביות,
כך שבתי דפוס הופיעו בכל רחבי אירופה.
התוצר של הבום הביבליוגרפי מוכר לנו מכמה אספקטים,
אבל שונה מאוד באחרים.
השלד של הספר הוא נייר, אותיות וכריכה.
לפני יותר מ 2000 שנה, סין המציאה את הנייר כמשטח לכתיבה,
דבר שהגיע אחרי הפפירוס המצרי.
עם זאת, עד המאה ה 16,
ארופאים בעיקר כתבו על לוחות עץ דקים
וקלפים עמידים עשויים מעורות חיות מתוחים.
בסופו של דבר, הפופולריות של הנייר התפשטה ברחבי אירופה,
והחליפה את הקלף ברוב ההדפסות כי בכמויות גדולות הוא היה פחות יקר.
דיו נעשה על ידי שילוב של צבעים מצמחים אורגניים וחיות
עם מים או יין,
אבל מאחר ומים לא נדבקים לאותיות מתכת,
השימוש בדפוס דרש מעבר לדיו מבוסס שמן.
דפסים השתמשו בדיו שחור שעשוי מתערובת של פיח מנורות,
טרפנטין,
ושמן אגוזים.
ומה לגבי גודל הגופן והסוג?
האותיות הניידות הראשונות היו אותיות הפוכות
יצוקות בהבלטה על קצוות פיסות מתכת מבוססת עופרת.
הן נעשו ביד והיו יקרות,
והעיצוב היה שונה כמו האנשים שיצרו אותן.
סטנדרטיזציה לא ממש התאפשרה עד ליצור המוני
והיצירה של מערכות עיבוד תמלילים נגישות.
בנוגע לעיצוב, אנחנו יכולים להודות לניקולאס ג'נסן על פיתוח שני סוגים של גופן רומי
שהובילו לאלפי אחרים,
כולל הטיימס רומן המוכר.
משהו היה צריך להחזיק אותן יחד,
ועד המאה ה 15,
כיסויים כללו עץ,
או דפים של נייר שמודבקים יחד.
אלה לבסוף הוחלפו על ידי לוחות עץ סיבי,
שבמקור נועדו לכריכות באיכות גבוהה בשלהי המאה ה 17,
אבל מאוחר יותר היו אופציה פחות יקרה.
ובעוד הכריכות של היום המיוצרות ביצור המוני הן כלי שיווק,
עיצובי הכריכות של הספרים המוקדמים הוכנו לפי הזמנה.
אפילו לשדרות יש הסטוריה.
בהתחלה, הן לא נחשבו לחשובות אסטתית,
והמוקדמות ביותר היו שטוחות, במקום מעוגלות.
הצורה השטוחה עשתה את הספרים קלים יותר לקריאה
בכך שאפשרו לספר לנוח בנוחות על השולחן.
אבל השדרות האלו ניזוקו בקלות מהלחץ של שימוש רגיל.
צורה מעוגלת פתרה את הבעיה,
למרות שבעיות חדשות התעוררו,
כמו שהספר נסגר בעצמו.
אבל גמישות היתה יותר חשובה,
בעיקר לאלה שקראו תוך כדי תנועה.
כשהספרים התפתחו והחליפו טקסטים כרוכים
במסכים ודיו אלקטרוני,
האם האובייקטים והקבצים האלה באמת ספרים?
האם תחושת הכריכה
או ריח הנייר מוסיפים משהו חיוני לחוויה?
או האם הקסם חי רק במילים,
לא משנה איך הן מוצגות?
Mitől válik egy könyv könyvvé?
Csupán attól, hogy tudást tárol és ad közre?
Vagy a papírjához,
kötéséhez,
betűtípusához,
nyomdafestékhez,
kézbevételkor érzett súlyához,
az oldalak illatához
van ennek valami köze?
Valószínűleg nem.
Hát ez?
A kérdésre válaszolva
vissza kell térnünk a könyvek kezdetéhez,
s föl kell fognunk, hogy ezekből az elemekből hogyan lesz valami,
ami több, mint részei összessége.
A legrégebbi könyvnek tekintett tárgy a kódex,
egy halom, egyik szélén összefogott lap.
Ám a könyvek történetében az igazi fordulópont
Johannes Gutenberg volt, aki a 15. század közepén föltalálta a nyomósajtót.
Az egyenként szedhető betűk elvét a keleti kultúra sokkal előbb föltalálta,
de a Gutenberg-féle sajtó bevezetése meghatározó hatású volt.
Hirtelen a szerzetesek kiváltságos osztályának és az uralkodó osztálynak
már nem volt hatalma a szövegelőállítás fölött.
A közlendők könnyebben terjedhettek,
és nyomtatványokat állandóan lehetett gyártani,
ezért Európában a nyomdák gomba módra szaporodtak.
A könyvészet népszerűségének terméke bizonyos szempontból ismerős,
de más vonatkozása lényegesen más.
A könyv lényege a papír, a betűtípus és a borítólap.
Kína több mint 2000 éve fölfedezte a papírt mint írásra alkalmas felületet,
amelyet időben megelőzött az egyiptomi papirusz.
Sőt, a 16. századig az európaiak
többnyire falapokra
és kifeszített állatbőrökből készült tartós pergamenre írtak.
A papír népszerűsége végül győzött Európában,
s a legtöbb nyomtatványnál fölváltotta a pergament, mert olcsóbb volt nála.
A nyomdafestékek növényi és állati színezékekből,
és vízből vagy borból készültek,
de mivel a víz nem tapad a fémbetűkhöz,
a nyomósajtónál át kell térniük az olajalapú nyomdafestékre.
A nyomdafesték lámpakoromból
terpentin
és dióolaj hozzáadásával készült.
De mi a helyzet a betűk nagyságával és fajtájával?
A legkorábbi betűkészletek ólomötvözetből domborúra öntött
fordított betűkből álltak,
Kézi munkával készültek, és drágák voltak,
és a betűk kialakítása az egyes betűmetszőkre volt jellemző.
A tömeggyártás és a mindenkinek elérhető szövegszerkesztő rendszer megjelenéséig
a szabványosítás nem volt lehetséges.
Nicolas Jensonnak köszönhetjük két latinbetűs készlet megtervezését,
amelyeket ezernyi másik követett,
beleértve az ismert Times Romant.
Valaminek az egészet össze kellett tartania,
s egészen a 15. század végéig a könyvek táblái
összeragasztott papírlapokból
vagy fából készültek.
Ezeket végül kartonpapír váltotta föl,
amelyet a 17. században eredetileg kiváló minőségű kötésekre szántak,
de később ez lett az olcsóbb megoldás.
Bár manapság a tömeggyártású borítók illusztrációja marketing célú,
a korai könyvek tábláit a megrendelő igénye alakította.
Még a könyvek gerincének is megvan a maga története.
Kezdetben ezeket esztétikai szempontból nem tartották lényegesnek,
és a korai könyvek gerince nem domború, hanem sík kialakítású volt.
A sík alak megkönnyítette az olvasást,
mert a könyvet sík lapra lehetett tenni.
De ezek a gerincek könnyen sérültek még a rendeltetésszerű használattól is.
A kerek alak megoldotta ezt a gondot,
bár új nehézségek merültek föl,
pl. az, hogy a könyv önmagától becsukódott.
De a rugalmasság fontosabb volt,
különösen a jövő-menő olvasónak.
Ha a könyv fejlődésével a bekötött szöveget fölváltjuk
lapos képernyővel és elektronikus festékkel,
attól ezek a tárgyak és fájlok már igazi könyvvé válnak?
Vajon a tábla érintése
vagy a papír illata valami lényegeset tesz hozzá az élményhez?
Vagy a csodás elevenség csupán a szavakban rejlik,
és nem számít, hogyan jelennek meg?
Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում գիրքը:
Արդյո՞ք դա այն ամենն է,
ինչ տեղեկատվություն է պարունակում և համակարգում:
Գուցե բանը թղթի՞ մեջ է,
կազմի՞,
տառատեսակի՞,
թանաքի՞ մեջ,
արդյո՞ք այն ձեռքերիդ մեջ
տեղավորված ծանրությունն է,
թե էջերի հոտը:
Սա՞ է գիրքը:
Երևի ոչ:
Այնուամենայնիվ, գուցե սա է՞:
Այս հարցերին պատասխանելու համար,
պետք է հաշվի առնենք
գրքի ծագումը հենց այդպիսին
ու հասկանանք՝ ինչպես այս բոլոր տարրերը
միանում են՝ ստեղծելու մի բան,
որը ավելին է, քան դրանք միասին վերցրած:
Գրքի առաջին նախատիպը օրինագիրքն է՝
էջերի տրցակ՝ մի կողմից իրար կարված:
Սակայն գրքի պատմության մեջ շրջադարձային եղավ
Յոհաննես Գուտենբերգի տպագրատունը՝
15-րդ դարի կեսերին կառուցված:
Շարժական տպարանի գաղափարը
դեռ շուտ էր առաջացել Արևելյան մշակույթում,
սակայն, Գուտենբերգի տպարանը
հեղափոխական բնույթ ուներ:
Մի ակնթարթում բարձրաստիճան
հոգևորականների և իշխանավորների դասը
զրկվեց տեքստեր տպագրելու իր արտոնությունից:
Հաղորդագրությունները ավելի հեշտ կտարածվեին
և հնարավոր էր դրանք
անմիջապես կրկնօրինակել,
այսպիսով, ամբողջ Եվրոպայում
տպագրատներ բացվեցին:
Գրքային իրարանցման
արդյունքի հետ մենք ծանոթ ենք,
այսպես թե այնպես:
Գրքի հիմքը թուղթն է, տպվածքը, կազմը:
2000 տարի առաջ Չինաստանում ստեղծվել է թուղթը,
սակայն դրա ակունքները`
պապիրուսների տեսքով, Հին Եգիպտոսում են:
Մինչ 16-րդ դարը,
եվրոպացիները գրում էին փայտի բարակ շերտերի
և անասունի կաշիից պատրաստված
դիմացկուն մագաղաթների վրա:
Հետագայում, թղթի համբավը տարածվեց Եվրապայով մեկ,
և այն տպագրության մեջ փոխարինեց մագաղաթին,
քանի որ այն տեղափոխելը ավելի էժան էր:
Թանաքը ստանում էին բույսերի
կամ կենդանիների օրգանական ներկանյութերը
ջրի կամ գինու հետ խառնելիս,
սակայն, քանի որ ջուրը
մետաղական տպատառերին չի կպչում,
տպագրությունը նախընտրում էր
յուղային հիմքով թանաքը:
Տպագրատներում օգտագործում էին լամպերի կերոսինից
բլեկնախեժից,
ընկույզի յուղից պատրաստված սև ներկ:
Իսկ տառատեսակների չափը և ձև՞ը:
Ամենավաղ նմուշները իրենցից
ներկայացնում էին շրջված տառատեսակներ,
ռելիեֆով փորագրված կապարե
կամ ալյումինե աղյուսների վրա:
Դրանք ձեռքի աշխատանք էին և բավականին թանկ,
իսկ ոճերը տարբեր էին,
քանի որ դրանք տարբեր մարդիկ էին պատրաստում:
Սրանց միաօրինակությունը
միայն ապահովվեց զանգվածային արտադրության և
տպատառերի ընդհանուր համակարգի
ստեղծման ժամանակ:
Իսկ ոճի համար պետք է երախտապարտ լինենք Նիկոլաս Ջենսոնին,
որի մշակած երկու Roman տառատեսակները
հիմք դարձան մի շարք այլ տառատեսակների,
այդ թվում քաջ հայտնի Times Roman-ի:
Այս ամենը համատեղող մի լուծում էր պետք,
և մինչ 15-րդ դարը,
գրքերի կազմերը պատրասվում էին կա՛մ փայտից
կա՛մ թղթի հաստ տրցակներից:
Սրանց հետագայում կփոխարինեն
մանրաթելային հաստ ստվարաթղթերը,
որոնք 17-րդ դարում նախատեսված էին
բարձրորակ կազմերի համար,
հետագայում նաև գերադասելի
իրենց էժան լինելու պատճառով:
Այսօր գրքերի կազմերի զանգվածային
արտադրությունը տնտեսական գործիք է,
սակայն վաղ գրքերի կազմերը պատվերով էին հյուսվում:
Անգամ գրքերի կռնակները երկար պատմություն ունեն:
Սկզբում, դրանք համարվում էին
գեղագիտական ավելորդություն,
և առաջին կռնակները ուղիղ էին և ոչ թե կուռ:
Ուղիղ կռնակը հնարավորություն է տալիս
ավելի հեշտ գիրք կարդալ՝
թույլ տալով այն հանգիստ սեղանին դնել:
Սակայն գրքերի կռնակները հեշտությամբ
ջարդվում էին ամենօրյան օգտագործումից:
Կուռ կազմերը լուծեցին այս խնդիրը, և
ավելին, մեկ այլ խնդիր ստեղծեցին`
գիրքը անընդհատ փակվում էր:
Սակայն ճկունությունը ավելի կարևոր էր,
մանավանդ ակտիվ գրաքասերների համար:
Գրքի և հրատարակությունների
էվոլյուցիայի արդյունքում, իսկական գրքերը
փոխարինվում են տափակ էկրաններով
և թվային տառերով,
բայց արդյո՞ք այս առարկաները
կփոխարինեն իսկական գրքերը:
Արդյո՞ք շոշափելի էջերը կամ թղթի բույրը
ընթերցանության ժամանակ
առանձնահատուկ հաճույք են պատճառում:
Գուցե՞ գրքի կախարդանքը
միայն բովանդակության մեջ է
և բացարձակապես կապ չունի
դրա արտաքին ձևի հետ:
Apa yang membuat buku disebut buku?
Apakah hanya benda yang menyimpan dan menyampaikan informasi?
Atau ada hubungannya dengan kertas,
jilidan,
jenis tulisan,
tinta,
beratnya di tangan Anda,
bau lembarannya?
Apa ini buku?
Mungkin bukan.
Tapi, apa ini buku?
Untuk menjawabnya,
kita harus kembali ke sejarah buku yang kita tahu
dan memahami bagaimana semua elemen ini bersatu membentuk sesuatu
yang lebih dari sekumpulan elemennya.
Objek paling awal yang kita pahami sebagai buku adalah kodeks,
setumpuk halaman yang dijilid pada satu sisi.
Tetapi titik balik susungguhnya dalam sejarah buku
adalah mesin cetak Johannes Gutenberg di pertengahan abad ke-15.
Konsep cetakan bongkar-pasang ditemukan lebih dulu di kebudayaan Timur,
tetapi munculnya mesin cetak Gutenberg memilki efek yang mendalam.
Tiba-tiba, kelas elit para biarawan dan penguasa
tidak lagi menguasai produksi naskah.
Pesan bisa tersebar lebih mudah
dan salinan bisa diproduksi terus-menerus,
sehingga rumah percetakan muncul di seluruh Eropa.
Hasil dari ledakan bibliografi ini tidak asing bagi kita dalam beberapa hal
tapi sangat berbeda bagi orang lain.
Kerangka dari buku adalah kertas, tulisan, dan sampul.
Lebih dari 2000 tahun lalu, Cina menemukan kertas sebagai media penulisan
yang didahului oleh papirus Mesir.
Namun, sampai abad ke-16,
Bangsa Eropa banyak menulis di lembaran kayu tipis
dan perkamen yang tahan lama, terbuat dari bentangan kulit binatang.
Akhirnya, popularitas kertas tersebar di seluruh Eropa,
menggantikan perkamen untuk mayoritas cetakan
karena lebih murah dalam jumlah besar,
Tinta dibuat dengan mencampur tumbuhan organik dan hewan yang mati
dengan air atau anggur,
tetapi karena air tidak menempel pada metal,
kebutuhan percetakan menuntut perubahan ke tinta berbahan dasar minyak.
Cetakan memakai tinta hitam yang dibuat dari campuran jelaga lampu,
minyak tusam,
dan minyak kenari.
Bagaimana dengan besar dan jenis tulisan?
Jenis cetakan huruf dari plat cetak bongkar-pasang mula-mula
berhuruf terbalik dan tercetak di ujung sisi timah cetak.
Cetakan dibuat dengan tangan dan harganya mahal
dan didesainnya berbeda-beda, sesuai orang yang mengukir cetakannya.
Standarisasi tidak memungkinkan sampai adanya produksi massal
dan pembuatan sistem pengolah kata yang dapat diperoleh dengan mudah.
Untuk desainnya, Nicolas Jenson memakai 2 jenis huruf Roman
yang berkembang menjadi ribuan jenis font lainnya,
termasuk Times Roman yang umum digunakan.
Harus ada yang menyatukan semua ini,
dan sampai akhir abad ke-15,
sampul buku terbuat dari kayu
atau secarik kertas yang ditempel bersama.
Bahan sampul buku ini akhirnya diganti dengan serat tali
yang awalnya digunakan untuk jilidan berkualitas tinggi di akhir abad ke-17,
tetapi kemudian dijadikan pilihan karena harganya lebih murah.
Dan sementara ilustrasi sampul buku hari ini dijadikan alat promosi,
desain sampul buku pada awalnya dibuat sesuai pesanan.
Bahkan punggung buku memiliki sejarah.
Awalnya, punggung buku tidak dianggap penting secara estetika
dan awalnya berbentuk datar, bukan bulat.
Bentuknya yang datar membuat buku-buku lebih mudah dibaca
dengan membuatnya lebih mudah diletakkan di atas meja.
Tetapi punggung buku ini mudah rusak karena tekanan dari penggunaan normal.
Bentuk yang bulat menjadi solusinya
walaupun ada masalah baru yang muncul,
seperti buku tiba-tiba menutup dengan sendirinya.
Tapi fleksibilitas jauh lebih penting,
khususnya untuk pembaca yang sangat sibuk.
Seiring berkembangnya buku dan kita menggantikan cetakan berjilid
dengan layar datar dan tinta elektronik,
apa objek dan fail ini benar-benar buku?
Apa tekstur sampul halaman
atau bau kertas menambah pengalaman penting dalam membaca buku?
Atau apakah sihirnya hanya hidup dalam kata-kata
tanpa mempedulikan penampilannya?
Cosa rende un libro tale?
È solo un qualcosa che contiene e comunica informazioni?
O deve avere a che fare con carta,
rilegatura,
caratteri,
inchiostro,
il suo peso nelle tue mani,
l'odore delle pagine?
Questo è un libro?
Probabilmente no.
Ma lo è questo?
Per rispondere a tali domande,
bisogna tornare indietro, alla nascita del libro come lo conosciamo
e capire come questi elementi si sono uniti per creare qualcosa
che sia più della somma delle singole parti.
L'oggetto più antico a cui pensiamo come ad un libro è il codice,
un mucchio di pagine tenute insieme lungo un bordo.
Ma il vero punto di svolta nella storia del libro
si ebbe a metà del XV secolo, con la stampa di Johannes Gutenberg.
L'idea dei caratteri mobili era nata molto tempo prima nella cultura orientale,
ma l'introduzione della stampa di Gutenberg ebbe un impatto profondo.
All'improvviso, la produzione di testi non era più controllata
solo da una classe elitaria di monaci e dalla classe dominante.
I messaggi potevano essere diffusi più facilmente
e si potevano produrre costantemente delle copie,
per cui, per tutta Europa spuntarono stamperie.
Il prodotto di questo boom bibliografico ci è familiare per alcuni aspetti,
ma marcatamente diverso per altri.
Lo scheletro di un libro è costituito da carta, caratteri e copertina.
Più di 2000 anni fa, in Cina si inventò la carta come superficie di scrittura,
a sua volta preceduta dal papiro egiziano.
Però, fino al XVI secolo,
gli europei continuarono a scrivere perlopiù su sottili fogli di legno
e su durevoli pergamene, fatte con pelli di animali tese.
Alla fine, la carta divenne popolare anche in Europa,
rimpiazzando, spesso, le pergamene, perché era più economica.
Gli inchiostri venivano fatti unendo pigmenti vegetali e animali
con acqua o vino,
ma visto che l'acqua non aderiva ai caratteri di metallo,
l'uso della stampa richiese il passaggio ad inchiostri a base oleosa.
Gli stampatori usavano inchiostro nero, prodotto con fuliggine,
acquaragia
e olio di noce.
E per quanto riguarda dimensione e stile dei caratteri?
I primissimi caratteri mobili consistevano in lettere rovesciate
scolpite a rilievo sul fondo di tessere in lega di piombo.
Erano fatte a mano, costavano molto
e lo stile era diverso a seconda di chi ne aveva intagliato la matrice.
La standardizzazione fu possibile solo con la nascita della produzione di massa
e la creazione di un sistema di elaborazione di testi accessibile.
Per lo stile, ringraziamo Nicolas Jenson per aver inventato due tipi di caratteri
che portarono a svilupparne molti altri,
incluso il noto Times Roman.
Qualcosa doveva tenere insieme tutto ciò
e, fino al tardo XV secolo,
le copertine erano fatte o di legno
o di fogli di carta incollati insieme.
Poi, però, vennero sostituite da cartoncino di fibra di corda,
nato per essere destinato a rilegature di alta qualità nel tardo XVII secolo,
ma, in seguito, usato come opzione meno costosa.
E se oggi le illustrazioni di copertina sono prodotte in massa per vendere,
quelle dei primi libri venivano fatte su ordinazione.
Perfino i dorsi hanno una storia.
All'inizio, non erano considerati esteticamente importanti
e i primi erano piatti, anziché arrotondati.
La forma piatta rendeva i libri più facili da leggere,
permettendogli di rimanere su un tavolo agevolmente.
Ma quei dorsi si danneggiavano facilmente con il normale uso.
Così, una forma arrotondata risolse il problema,
sebbene ne fece sorgere di nuovi,
come avere il libro che si chiudeva da solo.
Ma la flessibilità era più importante,
soprattutto per i lettori in movimento.
Man mano che i libri si evolvono, sostituiamo testi rilegati
con schermi piatti e inchiostro elettronico,
ma possiamo davvero considerare tali oggetti e documenti come dei libri?
La sensazione che ci dà al tatto una copertina
o l'odore della carta non aggiungono un ché di fondamentale all'esperienza?
Oppure la magia vive solo nelle parole
e non importa come queste siano presentate?
本を本たらしめるものは 何でしょうか？
情報を保存して伝達する というだけでしょうか
それとも他の要素― 例えば紙
装丁
字体
インク
手で感じる重さ
紙の匂いなどは 関係するのでしょうか？
これは本だと思いますか？
おそらく違うでしょう
では これは？
これらの質問に答えるには
今の私たちが知る「本」の 起源を遡らなければなりません
そしてこれらの要素が集り いかにして個々の和を超える
何かが生まれたのかを 理解しなければなりません
私たちが本と認識できる 最古の本は写本です
これは紙の束を一方の端で 綴じたものです
しかし本の歴史の大きな転機は
15世紀中頃 ヨハネス・グーテンベルクの 活版印刷技術の発明とともに訪れました
活字の構想はかなり前に 東洋文化で発明されていましたが
グーテンベルクの印刷技術は 重大な影響をもたらしました
気がつけば本の生産は 位の高い僧侶や支配階級の
特権ではなくなっていました
情報はより容易に伝達され
複製の継続的な生産が 可能になったため
ヨーロッパの至る所に 活版所が生まれました
このブームで生み出された書籍には 馴染み深い部分もあれば
大きく異なる点もあります
本の骨格は紙、印字、そして装丁です
200年以上前に中国で 文具としての紙が発明されました
さらにその前には エジプトで パピルスが発明されています
しかし16世紀に入るまで
ヨーロッパでは主に 薄い木板や
動物の皮を張って作った 丈夫な羊皮紙に文字を書いていました
やがてはヨーロッパ中に 紙が普及し
大量に使う場合は安価なので 羊皮紙に取って代わりました
インクはというと 植物や動物由来の染料を
水やぶどう酒と混ぜて作っていましたが
水は金属の活字版に付着しないため
活版印刷では油性のインクに 切り替える必要がありました
印刷屋はランプの煤を
テレビン油と
胡桃油で混ぜた黒インクを 使いました
字体の大きさや種類は どうだったでしょう？
初期の活字は 鉛合金の底面に浮彫りに鋳造した
鏡文字でできていました
手作業で製造され 高価であり
また 鋳造型を彫る人の数だけ 異なるデザインがありました
活字が大量生産され 安価なワープロが普及するまでは
字体の標準化は不可能でした
字体に関してはニコラス・ジェンソンに 感謝の意を表しましょう
彼はローマ字体を２種類開発し これらは 馴染み深い
タイムズ・ローマンを含む 何千種類もの字体に発展しました
これらの印刷物は 何かで束ねる必要がありましたが
15世紀末まで
本の装丁は木板か
何枚もの紙を張り合わせたものが 使われていました
やがては繊維でできた板紙が これに取って代わりました
板紙は17世紀では 高級な装丁に使われましたが
後には比較的に安価な 選択肢になりました
こんにち大量生産されている本の装丁は 宣伝の道具になっていますが
初期の本の装丁は 受注生産でした
本の背表紙にも歴史があります
最初は美的に重要な要素とはされず
初期の背表紙は平たく 今のように丸くありませんでした
平坦のほうが本を机の上に平たく 広げることが出来るので
読みやすかったのです
しかしこのような背表紙は 日常の使用で簡単に壊れてしまいました
丸い形がこの問題を解決してくれましたが
それはそれで 勝手に閉じてしまうという
問題がありました
でも 特に本をもって外出する人には
背表紙の柔軟性の方が大事でした
本が進化して紙の上の文字が
電子画面や電子インクに移行すると
そういう機器やファイルは 本当に本と呼べるのでしょうか？
表紙の手触りや
紙の匂いが 読書の経験に 重要な何かを付け加えるのでしょうか？
あるいは 本の魔法は姿形に関係なく
言葉だけに宿るのでしょうか？
무엇이 책을 책으로 만들까요?
책은 단지 정보를 저장하고 전달하는 것일까요?
아니면 종이
묶기
서체
잉크
적당한 무게감
종이의 냄새가 있어야 하나요?
이것을 책이라고 할 수 있을까요?
음, 아닌 것 같네요.
이건 어떤가요?
이 질문에 대답하기에 앞서
우리가 생각하는 책이라는 것의 시발점으로 돌아가서
어떻게 이런 개별적인 요소들이 합쳐져서
책이라는 것을 구성하게 되었는지를 이해해야 합니다.
현재 우리가 책의 기원이라고 알고있는 것은 코덱스입니다.
코덱스는 이처럼 한쪽 모서리를 따라서 묶여있는 종이 뭉치입니다.
하지만 책의 역사에 있어서 진정한 전환점은
15세기 중반에 만들어진 요하네스 쿠덴베르크의 인쇄기였습니다.
가동활자의 개념은 동양에서 훨씬 전에 만들어졌지만
구텐베르크의 인쇄기의 도입은 그 파급력이 컸습니다.
그의 발명덕분에 고위 성직자들과 지배 계층들은
더 이상 인쇄물의 생산을 독점 할 수 없게 되었지요.
메세지들은 더 쉽게 퍼질 수 있었고
끊임없이 사본을 만들 수 있었습니다.
따라서 유럽 곳곳에 인쇄소가 번성하기 시작했습니다.
문헌학의 급격한 발달로 생긴 결과들은 우리에게 꽤나 익숙하지만
그렇지 않은 부분도 있습니다.
책의 핵심 요소는 종이, 활자, 그리고 표지입니다.
지금으로부터 200년도 더 전에 중국은 필기용 종이를 발명했습니다.
그 이전에는 이집트의 파피루스지가 있었지요.
하지만 16세기까지
유럽사람들은 주로 얇은 나무껍질이나
가죽을 늘려 만든 튼튼한 양피지에 글을 썼습니다.
결국에는 종이의 인기는 유럽 전역으로 퍼지게 되었고
상대적으로 싼 가격 때문에 대부분의 인쇄물에서 양피지를 대신하게 되었습니다.
초기의 잉크는 유기 식물이나 동물성 염료를
물이나 와인과 섞여 만들었습니다.
하지만 물은 금속활자에 묻지 않았기 때문에
인쇄기에 사용하기 위해서는 유성잉크가 필요했습니다.
따라서 인쇄공들은 검은 잉크를 만들기 위해서
램프에서 나온재를 트레빈유와 호두기름을 섞어썼습니다.
글씨의 크기와 글꼴은 어떨까요?
최초의 가동활자에서는 글자들이 좌우로 대칭되어서
납으로 된 틀의 끝 부분에 각인 되어 있었습니다.
그것들은 수제로 만들어졌고 비쌌습니다.
그리고 그 것을 만드는 사람에 따라 글꼴도 제각각 이었습니다.
편리한 인쇄술의 발명과 대량생산이 있기 전까지는
표준화는 현실적으로 불가능했습니다.
글꼴과 관련해서는 니콜라 젠슨이 로만체 두개를 발명한 덕분에
우리에게 익숙한 타임즈 로만체와 같은 수천개의 다른 글꼴이 생겨났습니다.
이것들을 한데에 묶어줄 것이 필요했고
15세기 후반까지는
표지는 나무나
여러겹의 종이를 뭉쳐서 만들었습니다.
나중에는 이것이 나무로 만든 판지로 대체되었고
17세기에는 이런 표지가 고급으로 여겨졌지만
나중에는 값싼 옵션으로 전락하였습니다.
오늘날의 책의 표지들은 마케팅 도구로써 대량생산되지만
초기의 책의 표지들 디자인들은 철저히 주문생산 된 것 이었습니다.
책등도 나름의 이야기를 가지고 있습니다.
처음에는 이 부분은 미적으로 중요하게 여겨지지 않았고
최초의 책등은 둥글지 않고 납작한 형태였습니다.
이런 납작한 형태는 책읽는 것을 더 쉽게 만들었습니다.
책상 위에 쉽게 펴지기 때문이었지요.
하지만 이런 책등은 일상생활에서 쉽게 손상을 입었습니다.
둥근 책등이 이런 문제를 해결했습니다.
하지만 책이 스스로 접히는 것과 같은 새로운 문제가 발생했지요.
하지만 책을 자주 보는 사람에게는
유연성이 더 중요했지요.
책들은 계속 진화하고 우리는 종이로 만들어진 글들을
납작한 화면과 전자잉크로 대체하게 되었습니다.
그렇다면 우리는 이런 물건과 파일들을 책이라고 부를 수 있을까요?
책의 표지에서 오는 질감과
종이의 냄새가 책이라는 것의 중요한 요소인가요?
아니면 그 형태가 어떻든지 간에
그 속의 담겨있는 말들이 중요한 것일까요?
Kas padara grāmatu par grāmatu?
Vai grāmata ir jebkas, kas uzglabā un nodod tālāk informāciju?
Vai arī tam ir saistība ar papīru,
sējuma veidu, burtveidolu, tinti,
tās svaru tavās rokās,
papīra smaržu?
Vai šī ir grāmata?
Varbūt ne gluži.
Bet šī?
Lai atbildētu uz šiem jautājumiem, mums jādodas uz grāmatas pirmsākumiem
un jāsaprot, kā šie elementi apvienojās,
lai radītu ko vairāk nekā atsevišķu daļu kopsummu.
Pirmais objekts, ko uzskatām par grāmatu, ir seno rokrakstu krājums –
kaudzīte gar vienu malu sasietu lapu.
Taču patiesais pagrieziena punkts grāmatu vēsturē
bija Johana Gūtenberga iespiedprese 15. gadsimta vidū.
Ideja par pārvietojamiem iespiedburtiem radās daudz agrāk Tālajos Austrumos,
taču Gūtenberga iespiedmašīna radīja pamatīgas izmaiņas.
Pēkšņi mūku un valdošās šķiras elite
vairs nekontrolēja tekstu ražošanu.
Vēstījumi izplatījās vieglāk,
un pastāvīgi varēja ražot arvien jaunas kopijas,
tāpēc spiestuves parādījās visā Eiropā.
Šī bibliogrāfiskā sprādziena produkts savā ziņā mums ir pazīstams,
bet citā – visnotaļ atšķirīgs.
Grāmatas skeletu veido papīrs, burti un vāks.
Pirms vairāk nekā 2000 gadiem Ķīnā izgudroja rakstāmpapīru;
tā priekštecis savukārt bija Ēģiptes papiruss.
Taču līdz 16. gadsimtam
eiropieši lielākoties rakstīja uz plānām koka plāksnēm
un izturīga pergamenta, darināta no nostieptām dzīvnieku ādām.
Galu galā papīrs izplatījās arī Eiropā,
to izmantoja pergamenta vietā vairumam iespieddarbu, jo tas bija lētāks.
Tintes gatavoja, sajaucot dabiskas augu un dzīvnieku izcelsmes krāsvielas
ar ūdeni vai vīnu,
taču, tā kā ūdens neturas pie metāla burtiem,
iespiedprese rosināja pāreju uz eļļu saturošām krāsām.
Iespiedēji izmantoja melnu tinti –
kvēpu, terpentīna un valriekstu eļļas maisījumu.
Un kā ar iespiedburtiem un to izmēru?
Pirmie pārvietojamie iespiedburti bija svina sakausējuma stabiņi,
kuru augšgalā bija atliets reljefs, apgriezts burta attēls.
Tie bija ar rokām darināti un dārgi,
un to dizaini tikpat atšķirīgi kā cilvēki, kas greba to veidnes.
Standartizācija nebija iespējama līdz pat masveida ražošanas ieviešanai
un visiem pieejamas teksta apstrādes sistēmas radīšanai.
Runājot par stilu,
varam pateikties Nikolā Žensonam par divu Roman burtveidolu radīšanu,
kas kalpoja par pamatu tūkstošiem citu,
tostarp labi zināmajam Times Roman.
To visu vajadzēja kaut kā saturēt kopā,
un līdz 15. gadsimta beigām
vākus darināja vai nu no koka
vai kopā salīmētām papīra loksnēm.
Galu galā tos nomainīja tekstilšķiedras kartons,
ko sākotnēji, 17. gadsimta beigās, izmantoja augstas kvalitātes sējumiem,
bet vēlāk kā lētāku izvēli.
Mūsdienās masveidā ražoto vāku ilustrācijas ir mārketinga rīks,
bet agrīno grāmatu vāka dizainus izgatavoja pēc pasūtījuma.
Pat muguriņām ir sava vēsture.
Sākotnēji tās neuzskatīja par estētiski nozīmīgām,
un pirmās muguriņas bija taisnas, nevis apaļas.
Taisnā forma padarīja grāmatas vieglāk lasāmas,
jo ļāva grāmatai ērti gulēt uz galda.
Taču tādas muguriņas ikdienas lietošanā viegli bojājās.
Noapaļota forma šo problēmu atrisināja,
tomēr radās jaunas problēmas,
piemēram, grāmata vērās ciet.
Tomēr elastīgums bija svarīgāks,
īpaši kustībā esošajam lasītājam.
Grāmatniecība attīstās, un mēs nomainām iesietus tekstus
ar plakaniem ekrāniem un elektronisku tinti –
vai šie priekšmeti un faili patiešām ir grāmatas?
Vai aptaustāmais vāks un papīra smarža
piešķir ko īpašu lasīšanas piedzīvojumam?
Vai arī visa burvība dzīvo tikai vārdos,
lai kā tie tiktu pasniegti?
Ном хэрхэн бүтдэг вэ?
Мэдээллийг нэгтгэж, дамжуулдаг нэгэн зүйл үү?
Эсвэл цаас,
нугас,
үсгийн фонт,
бэх,
жин,
үнэртэй холбоотой юу?
Энэ ном мөн үү?
Үгүй ч байж магадгүй.
Харин энэ?
Эдгээр асуултанд хариулахын тулд
ном үүссэн тэр л цаг үе рүү буцаж
үүний бүх жижиг хэсгүүд хэрхэн нэгдэж
нэгэн бүхэл болдгийг мэдэх хэрэгтэй.
Бидний мэдэх хамгийн эртний ном нь
нэг талаар нь үдсэн эртний гар бичмэлүүд юм.
Гэвч номын түүхэн дэх хамгийн том эргэлт нь
Иоханнесс Гутенбергийн 15-р зууны дунд үед бүтээсэн хэвлэх машин юм.
Бичгийн машин нь Дорнын соёлд аль хэдийн бий болсон ч
Гутенбергийн хэвлэх машин маш их өөрчлөлтийг авчирсан.
Лам нар болон эрх баригч элитүүд
бичвэр, нийтлэлийг дангаараа хянахаа больжээ.
Мэдээлэл түгээхэд хялбар болж
хувилан олшруулж эхэлснээр
Европ даяар хэвлэх үйлдвэрүүд байгуулагджээ.
Номын түүхийн огцом хөгжлийн үр дүн нь бидэнд танил хэдий ч
бусад талаар өөр байсан юм.
Ном нь цаас, бичвэр болон хавтсаас бүтдэг.
2000 гаруй жилийн өмнө Хятад улс бичих гадаргуу болох цаасыг бүтээсэн ба
үүнээс өмнө Египетэд үйсэн цаасыг бүтээж байсан.
Гэсэн ч 16-р зуун хүртэл
Европчууд модны нимгэн холтос болон
амьтны арьсаар хийсэн илгэн цаасан дээр бичдэг байв.
Яваандаа цаасны хэрэглээ Европт тархсанаар
илгийг илүү хямд цаас орлох болжээ.
Бэхийг ургамал болон амьтны гаралтай будгийг
ус юм уу дарстай хольж гаргасан ч
усан бэх нь метал хэвлэгчид наалдахгүй байсан учир
тосон суурьтай бэх ашиглах шаардлага гарчээ.
Хар бэхийг хийхдээ чийдэнгийн хөө тортог,
давирхайн шүүс,
хушганы тос хольж гаргадаг байжээ.
Бичгийн фонт болон хэлбэрийн тухайд
хамгийн эртний хэв нь бал чулууны хайлш дээр
буруу харуулж цутгасан үсгүүд байсан.
Гараар хийгдсэн, үнэтэй төдийгүй,
дизайн нь хэв цутгагчаас хамааран олон янз байжээ.
Үүнийг нэг стандартад оруулахад хүндрэлтэй байсан ба
энэ нь олноор үйлдвэрлэх болон бичвэрийг боловсруулах систем бий болтол байсан.
Бид Николас Женсенд талархах ёстой ба тэрээр 2 төрлийн Роман фонтыг бүтээж,
үүнээс салаалан "Times Roman" зэрэг
мянга мянган фонт үүссэн.
Эдгээрийг нэгтгэхийн тулд
15-р зууны сүүл хүртэл хавтсыг модоор эсвэл
зузаалж наасан цаасаар үддэг байв.
Энэ нь яваандаа дээсэн сүлжмэл цаасаар солигдсон бөгөөд
17-р зууны сүүл үеийн өндөр чанар бүхий номуудад ашиглагддаг байсан ч
эцэстээ илүү хямд хувилбар болсон юм.
Орчин үед номын хавтас нь маркетингийн чухал хэсэг бол
эртний номын хавтсыг тус бүрт нь захиалгаар хийдэг байжээ.
Номын нуруу бүхэн өөрийн түүхтэй.
Нуруу нь харагдах байдлаасаа чухал биш байсан ба
эхэндээ дугуй биш, хавтгай хэлбэртэй байсан.
Хавтгай нуруулдсан ном нь уншихад хялбар,
ширээн дээр тавихад тогтвортой байв.
Гэсэн ч энэ нь хэрэглэх явцад амархан гэмтдэг байсан.
Дугуй хэлбэрээр нуруулдах нь энэ асуудлыг шийдсэн ч,
дахин шинэ асуудал тулгарсан.
Жишээ нь, номын хуудас өөрөө эргэх асуудал.
Гэхдээ номыг явдал дундаа уншдаг хүмүүст
уян хатан байдал илүү чухал байлаа.
Хөгжлийн явцад ном өөрчлөгдөж
нугастай бичвэрүүд нь хавтгай дэлгэц, цахим бэхтэй боллоо.
Эдгээр нь үнэхээр ном гэж үү?
Хавтсыг нь гартаа барьж,
цаасыг үнэртэх нь номыг илүү онцгой болгодог уу?
Эсвэл ид шид нь харагдах байдал биш,
зөвхөн үгэнд нь оршдог юм болов уу?
ဘယ်အရာက စာအုပ်ကို စာအုပ်ရယ်လို့ ဖြစ်လာစေတာလဲ။
ဒါက သတင်းအချက်အချက်ကို သိမ်းထာပြီး ဆက်သွယ်ဖို့ သက်သက်ပဲလား။
ဒါမှမဟုတ် စာရွက်၊
စာအုပ်ချုပ်၊
စာလုံးပုံစံ၊
မင်၊
လက်ထဲက ၎င်းရဲ့အလေးချိန်၊
စာမျက်တွေရဲ့ အနံ့တို့နဲ့ သက်ဆိုင်လား။
ဒါ စာအုပ်တစ်အုပ်လား။
မဖြစ်လောက်ပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ ဒါကရော။
ဒီမေးခွန်းတွေကို ဖြေဖို့
ကျွန်ပ်တို့သိကြတဲ့ စာအုပ်ရဲ့ အစဆီကို ပြန်သွားဖို့လိုပြီး
ဒီအအပိုင်းတွေရဲ့ အပေါင်းထက်ပိုတဲ့ အရာတစ်ခု ဖန်တီးဖို့
ဒီလိုအပ်ချက်တွေ စုပေါင်း လာပုံကို နားလည်ဖို့လိုတယ်။
စာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ် တွေးမိတဲ့ အစောဆုံး အရာဝတ္ထုကတော့ codex ပါ။
အစွန်းတစ်ခုတစ်လျှောက် ချုပ်ထားတဲ့ စာရွက်ပုံတစ်ပုံပါ။
ဒါပေမဲ့ စာအုပ်သမိုင်းရဲ့ တကယ့် အလှည့်အပြောင်းက
၁၅ ရာစုအလယ်က Johannes Gutenberg ရဲ့ ပုံနှိပ်စက်ပါ။
ရွှေ့သုံးနိုင်တဲ့ ပုံနှိပ်နည်းကို အရှေ့ တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုမှာ ပိုစောထွင်ခဲ့ပေမဲ့၊
Gutenberg ရဲ့ ပုံနှိပ်စက် မိတ်ဆက်မှုက နက်ရှိုင်းတဲ့ သက်ရောက်မှုတစ်ခု ရှိခဲ့တယ်။
ရုတ်တရက် သီးသန့် ဘုန်းကြီး လူတန်းစားနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး လူတန်းစား တစ်ရပ်ဟာ
စာသားတွေထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်ပြီး မထိန်းချုပ်နိုင်တော့ဘူး။
သတင်းစကားတွေ ပိုလွယ်ကူစွာ ပျံ့နှံ့ကာ
မူပွားတာတွေကို ချက်ချင်း ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့တော့
ဥရောပတစ်ခွင်လုံးမှာ ပုံနှိပ်တိုက်တွေ ပေါ်လာတယ်။
စာအုပ်ပုံနှိပ်သမိုင်း တိုးပွားမှုဟာ ကျွန်ုပ်တို့နဲ့ အနေအထားချို့ ရင်နှီးပေမဲ့
အခြားအရာတွေမှာ သိသာစွာ ခြားနားပါတယ်။
စာအုပ်ရဲ့ အောက်ခံဘောင်က စက္ကူ၊ ခဲစာလုံးနဲ့ အဖုံးပါ။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀၀၀ က တရုတ်ဟာ ရေးတဲ့ မျက်နှာပြင်အဖြစ် စက္ကူကို ထွင်ခဲ့တယ်။
အီဂျစ် ကျူပင်စက္ကူက ၎င်းထက် အလျင်ကျတယ်။
ဒါပေမဲ့ ၁၆ ရာစု မတိုင်မီအထိတော့
ဥရောပသားတွေဟာ သစ်သားပြား အပါးတွေနဲ့ ကြာရှည်ခံတဲ့
သားရေပုရပိုက်ပေါ်မှာ အဓိက ရေးသားခဲ့တယ်။
နောက်ဆုံးမှာတော့ စက္ကူရဲ့ ရေပန်းစားမှုက ဥရောပတစ်ခုလုံးမှာ ပျံ့နှံသွားပြီး
ပုံနှိပ်ခြင်းအများစုအတွက် ပုရပိုက်တွေကို အစားထိုးလိုက်တာက အလွန် စျေးသက်သာလိူ့ပါ။
မင်တွေကို သဘာဝအပင်နဲ့ တိရစ္ဆာန် ဆိုးဆေးတွေကိုရေ၊ ဝိုင်တို့နဲ့
ပေါင်းစပ်ပြီး လုပ်ခဲ့ပေမဲ့
ရေက သတ္တု ခဲစာလုံးကို မကပ်တာကြောင့်
ပုံနှိပ်စက် အသုံးပြုမှုက ဆီအခြေခံ မင်အတွက် အပြောင်းအလဲတစ်ခု လိုအပ်ခဲ့တယ်။
ပုံနှိပ်တိုက်တွေဟာ မီးခွက် ကျပ်ခိုး၊ ထင်းရှူးဆီနဲ့ သစ်ကြားဆီ အရောနဲ့
လုပ်ထားတဲ့
မင်အမည်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြတယ်။
စာလုံးပုံစံ အရွယ်နဲ့ ခဲစာလုံးကရော။
အစောဆုံး ရွှေ့သုံးနိုင်တဲ့ ခဲစာလုံးအပိုင်း တွေဟာ ခဲသတ္တုစပ် အတုံးတွေရဲ့ အစွန်းတွေမှာ
ပုံလောင်းထားတဲ့ ပြောင်းပြန် အက္ခရာတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတယ်။
ဒါတွေက လက်လုပ်ဖြစ်ပြီး စျေးကြီးတယ်။
ဒီမိုတွေကို ထွင်းထုတဲ့ လူတွေအတိုင်း ပုံစံတွေက ကွဲပြားတယ်။
အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်ခြင်းနဲ့ နားလည်လွယ်တဲ့ စာစီစာရိုက် စနစ်တစ်ခု
ဖန်တီးခြင်း မတိုင်မီအထိတော့ စံသတ်မှတ်ခြင်းက တကယ် မဖြစ်နိုင်စရာပါ။
ဟန်ပုံစံအတွက်ကတော့ ရင်းနှီးနေတဲ့ Times Roman အပါအဝင် အခြား ထောင်ချီတဲ့
စာလုံးတွေကိုဖြစ်စေတဲ့ ရိုမန် စာလုံးတွေကို
တီထွင်တာအတွက် Nicolas Jenson ကို ကျေးဇူးတင်နိုင်ပါတယ်။
တစ်စုံတစ်ခုက ဒါအားလုံးကို အတူတူ တွဲထားဖို့လိုခဲ့တယ်။
၁၅ ရာစု နှောင်းပိုင်း ရောက်မှ
သစ်သား(သို့) စက္ကူချပ်တွေပါတဲ့
အဖုံးတွေက အတူတူ ကပ်ပေးခဲ့တယ်။
နောက်ဆုံး ဒါတွေကို ကြိုး အမျှင် ကပ်ပြားနဲ့ အစားထိုးခဲ့တယ်။
၁၇ ရာမှာ အဆင့်မြင့် စာအုပ်ဖုံးတွေအတွက် မူလက ရည်ရွယ်ခဲ့ပေမဲ့
နောက်တော့ စျေးသက်သာတဲ့ ရွေးချယ်မှု တစ်ခုအဖြစ်နဲ့ပါ။
ယနေ့ အများအပြား ထုတ်တဲ့ အဖုံးသရုပ်ဖော်တွေက စျေးကွက် ကိရိယာတွေ ဖြစ်နေပေမဲ့
အစောပိုင်း စာအုပ်တွေရဲ့ အဖုံး ဒီဇိုင်းတွေက အစီအစဉ်ကျဖို့ လုပ်တာပါ။
အနှောင့်တွေမှာတောင် သမိုင်းတစ်ခုရှိတယ်။
ကနဦးက ဒါတွေကို အလှရသအရ အရေးပါခဲ့တယ်။
အစောဆုံး အနှောင့်တွေက လုံးချောဖြစ်တာထက် ပြားနေတယ်။
အပြား ပုံစံက စာအုပ်ကို စားပွဲတစ်လုံးပေါ်မှာ အလွယ်တကူ
တင်ထားလာနိုင်ခြင်းက စာအုပ်တွေကို ဖတ်ရ ပိုလွယ်စေတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီအနှောင့်တွေဟာ သာမန် သုံးမှုရဲ့ ဖိတာတွေကြောင့် ပျက်စီးလွယ်တယ်။
လုံးချော ပုံစံက ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ စာအုပ်က ၎င်းဘာသာ ပိတ်သွားတာလို
ပြဿနာသစ်တွေတော့ ပေါ်လာတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြောင်းလွယ်မှုက ပိုအရေးပါခဲ့တယ်။
အထူးသဖြင့် အလုပ်များတဲ့ စာဖတ်သူအတွက်ပေါ့။
စာအုပ်က တိုးတက်ပြောင်းလဲလာပြီး ချုပ်ထားတဲ့ စာတွေကို စခရင်ပြားတွေ၊
လျှပ်စစ်မင်တွနဲ့ အစားထိုးလာကြတော့
ဒီအရာဝတ္ထုတွေ၊ ဖိုင်တွေက တကယ့် စာအုပ်တွေလား။
အဖုံးထိတွေ့မှု(သို့) စာရွက်အနံ့က
အတွေ့အကြုံအတွက် အရေးပါတဲ့ တစ်ခုခုကို ဖြည့်ပေးလား။
ဒါမှမဟုတ် ၎င်းတို့ရဲ့တင်ပြပုံက ဘာဖြစ်နေနေ မှော်ဆန်မှုက
စကားလုံးတွေ အတွင်းမှာပဲ ရှင်သန်နေတာလား။
Co sprawia, że książka jest książką?
Czy książką jest wszystko, co przechowuje i przekazuje informacje?
Czy ma to związek z papierem,
oprawą,
czcionką,
atramentem,
ciężarem w rękach,
zapachem stron?
Czy to jest książka?
Prawdopodobnie nie.
A to?
Żeby odpowiedzieć na te pytania,
musimy cofnąć się do początków książek
i zrozumieć, jak te elementy po połączeniu stworzyły coś więcej
niż sumę różnych części.
Najstarszym przedmiotem, który uważamy za książkę jest kodeks,
stos stron zszytych wzdłuż jednego boku.
Ale prawdziwym punktem zwrotnym w historii książki
była prasa drukarska Johannesa Gutenberga w połowie XV wieku.
Ideę ruchomej czcionki wynaleziono dużo wcześniej w kulturze wschodniej,
ale wprowadzenie prasy Gutenberga było kluczowe.
Nagle elitarna klasa mnichów i klasa rządząca
straciła kontrolę nad produkcją tekstów.
Wiadomości łatwiej rozpowszechniano,
stale kopiowano,
drukarnie pojawiały się w całej Europie.
W pewnych aspektach znamy wynik tego wzrostu popularności,
ale nie we wszystkich.
Szkieletem książki jest papier, czcionka i okładka.
Ponad 2000 lat temu Chińczycy wynaleźli papier jako powierzchnię do pisania,
którą wcześniej był papirus używany w Egipcie.
Jednak do XVI wieku Europejczycy pisali głównie
na cienkich drewnianych arkuszach
i wytrzymałym pergaminie
zrobionym z rozciągniętej skóry zwierząt.
W końcu papier stał się popularny w Europie,
zastępując pergamin, bo był tańszy w hurcie.
Atrament wytwarzano mieszając barwniki roślinne i zwierzęce
z wodą lub winem.
Woda nie przywierała do metalowej czcionki drukarskiej,
więc używanie prasy drukarskiej wymagało przejścia na atrament o oleistej bazie.
Drukarze używali atramentu z mieszaniny sadzy z lamp,
terpentyny
i oleju z drzewa orzechowego.
A co z rozmiarem i rodzajem czcionki?
Pierwsze ruchome czcionki składały się z odwróconych liter
odlanych ze stopów ołowiu.
Były robione ręcznie i drogie,
a wzory tak różne, jak ludzie, którzy rzeźbili ich formy.
Standaryzacja była niemożliwa aż do czasu masowej produkcji
i stworzenia łatwo dostępnego systemu przetwarzania tekstu.
Style stworzył Nicolas Jenson.
Rozwinął dwa rodzaje rzymskiej czcionki,
co doprowadziło do powstania wielu innych,
w tym znanej Times Roman.
Coś musiało to wszystko trzymać.
Jeszcze pod koniec XV wieku
okładki były drewniane
lub ze sklejonych razem stron.
Później zastąpiono je tekturowymi włóknami,
pierwotnie przeznaczonymi do opraw wysokiej jakości pod koniec XVII wieku,
a później jako tańszy odpowiednik.
Dziś okładki są elementem reklamy,
ale kiedyś robiono je na zamówienie.
Nawet grzbiet książki ma swoją historię.
Początkowo nie uznawano ich za estetycznie ważne.
Pierwsze grzbiety były płaskie, a nie zaokrąglone.
Książki łatwiej się czytało,
bo leżały płasko na stole.
Jednak takie grzbiety łatwo ulegały zniszczeniu w codziennym użytku.
Zaokrąglone grzbiety rozwiązały ten problem,
choć powstały inne problemy,
bo książki same się zamykały.
Jednak elastyczność była ważniejsza,
szczególnie dla zajętego czytelnika.
Książki rozwijają się i zamieniamy oprawione strony
na płaskie wyświetlacze i elektroniczny tusz.
Czy te przedmioty i pliki są książkami?
Czy dotyk okładki
lub zapach stron dodaje czegoś do doświadczenia?
Czy magia jest zaklęta tylko w słowach,
niezależnie od ich prezentacji?
O que torna o livro, num livro?
Será tudo o que armazena e transmite informação?
Ou terá algo a ver com papel,
capa,
tipo de letra,
tinta,
o seu peso nas suas mãos,
o cheiro das páginas?
Será isto um livro?
Provavelmente não.
Mas será isto?
Para achar estas respostas, há que recuar às origens do livro como o conhecemos,
e perceber como estes aspectos se uniram,
para criar algo maior que a soma das suas partes.
O objecto mais antigo em que pensamos como um livro é o códice.
Uma pilha de páginas, presas por uma das extremidades.
Mas o momento decisivo na história do livro,
foi a impressora de Johannes Gutenberg, em meados do século XV.
O tipo móvel tinha sido inventado anteriormente na cultura oriental,
mas a introdução da impressora de Gutenberg foi determinante.
Subitamente, uma classe de elite de monges e a classe dominante
perderam o controlo da produção de textos.
As mensagens podiam ser divulgadas mais facilmente,
e as cópias podiam ser produzidas constantemente.
Então começaram a surgir tipografias por toda a Europa.
O resultado desta explosão bibliográfica
é-nos familiar nalguns aspectos, mas visivelmente diferente noutros.
O esqueleto do livro, é o papel, a escrita e a capa.
Há mais de 2000 anos, a China inventou o papel como superfície de escrita,
precedido pelo papiro egípcio.
Contudo, até ao séc. XVI, a maioria dos europeus escrevia em placas de madeira
e pergaminhos resistentes, feitos de pele de animal esticada.
A popularidade do papel acabou por se espalhar pela Europa,
substituindo o papiro na maioria das impressões, pois ficava mais barato.
As tintas surgiram das combinações de corantes de plantas e animais
com água ou vinho.
Mas, como a água não adere ao metal,
o uso da impressora implicou uma mudança para óleo como base da tinta.
As impressoras usavam tinta preta, gerada através da mistura
de fuligem de lamparina, aguarrás e óleo de noz.
Então e o tamanho e tipo de letra?
As primeiras peças móveis eram de letras invertidas,
fundidas em relevo, nos topos de peças de liga de chumbo.
Eram feitas à mão e dispendiosas,
e o "design" era tão diferente como as pessoas que esculpiam os moldes.
Era impossível criar um padrão, até ter surgido a produção em massa
e a criação de um sistema acessível de processamento de texto.
Quanto ao tipo de letra, podemos agradecer a Nicolas Jenson,
pois criou dois tipos de letra "Roman", que levaram a milhares de outras,
tal como a famosa "Times Roman".
Algo tinha de conter tudo isto junto.
E até ao final do século XV, as capas eram essencialmente de madeira
ou de várias folhas de papel coladas umas às outras.
Estas seriam mais tarde substituídas pelo cartão.
Destinado inicialmente a encadernações de alta qualidade no final do século XVII,
acabaria mais tarde por se tornar numa opção mais económica.
E embora as ilustrações de capas, hoje produzidas em massa,
funcionem como ferramenta de "marketing", as primeiras eram feitas por encomenda.
Até as lombadas têm uma história.
Inicialmente, eram consideradas esteticamente irrelevantes.
E as primeiras eram planas em vez de arredondadas.
A forma plana facilitava a leitura,
pois permitia deitar facilmente o livro numa mesa.
Mas aquelas lombadas danificavam-se facilmente pelo desgaste do manuseamento.
A forma arredondada resolveu esta questão,
embora novos problemas tenham surgido, como ter o livro a fechar-se sozinho.
Mas a flexibilidade era mais importante.
Especialmente para quem gostava de ler em qualquer lugar.
À medida que o livro evolui, e substituímos os textos fixos
por ecrãs planos e tinta electrónica,
serão estes objectos e arquivos considerados livros?
Será que tocar na capa ou cheirar o papel adiciona algo vital à experiência?
Ou será que a magia está nas palavras,
independentemente de como se apresentem?
O que caracteriza um livro?
É apenas algo que armazena e difunde informações?
Ou tem a ver com folhas de papel encadernadas, letras, tinta,
com sentir seu peso em nossas mãos e o cheiro de suas páginas?
Isto é um livro? Provavelmente não.
Mas isto é?
Para responder a estas questões, vejamos como eram os primeiros livros,
para compreender como esses elementos se juntaram para fazer algo
que é maior do que a soma de suas partes.
O mais antigo objeto que consideramos ser um livro é o códice,
um pilha de páginas costuradas por uma das bordas.
Mas a grande revolução da história do livro
foi a prensa de Johannes Gutenberg na metade do século 15.
O conceito de tipo móvel tinha sido inventado bem antes, no Oriente,
mas a invenção da prensa de Gutenberg teve um efeito profundo.
De repente, as elitistas classes dos monges e dos governantes
perderam o controle sobre a produção de textos.
Era mais fácil espalhar as mensagens,
e cópias podiam ser produzidas constantemente,
e assim surgiram casas editoras por toda a Europa.
O produto desta explosão bibliográfica é conhecido por nós em alguns aspectos,
porém marcadamente diferente em outros.
O esqueleto do livro é o papel, o texto e a capa.
Há mais de 2 mil anos, os chineses inventaram o papel
como uma superfície para escrever,
e o papel foi precedido pelo papiro dos egípcios.
Contudo, até o século 16,
os europeus escreviam em folhas finas de madeira
e em pergaminhos duráveis feitos de peles curtidas de animais.
A popularidade do papel acabou por se espalhar pela Europa,
e a impressão substituiu o pergaminho, pois a quantidade barateava os custos.
As tintas eram feitas pela mistura de pigmentos de origem vegetal e animal
com água ou vinho,
mas como a água não adere a um tipo feito de metal,
o uso da prensa exigiu que se passasse a usar tinta a óleo.
As impressoras usavam tinta preta feita de uma mistura de fuligem,
terebintina e óleo de noz.
E quanto ao tamanho das fontes e dos tipos?
As primeiras peças de tipos móveis consistiam de letras ao contrário
moldadas em relevo na extremidade de suportes de ligas de chumbo.
Eram feitas a mão e eram caras,
e seus desenhos eram tão diferentes quanto as pessoas que faziam seus moldes.
A padronização só foi possível quando houve a fabricação em massa
e a criação de um sistema acessível de processamento de palavras.
Quanto ao estilo, deve-se a Nicolas Jenson
o desenvolvimento de dois tipos de fonte "Roman",
que deram origem a milhares de outras, inclusive a conhecida "Times Roman".
Algo tinha que juntar tudo isso,
e até o final do século 15,
as capas eram feitas de madeira
ou de folhas de papel coladas.
Estas seriam, por fim, substituídas por cartões de fibras
originalmente destinados a encadernação de alta qualidade, no fim do século 17,
porém, depois, como uma opção menos dispendiosa.
Embora as ilustrações das capas atuais sejam ferramentas de marketing,
os desenhos das capas dos livros antigos eram feitos para mostrar uma ordem.
Até as lombadas têm uma história.
No começo não tinham importância estética,
e as primeiras eram planas, em vez de abauladas.
Os livros com lombadas planas eram mais fáceis de ler,
pois permitiam que estes fossem colocados sobre a mesa,
porém estavam mais sujeitas ao desgaste pelo uso normal.
A lombada arredondada resolveu esse problema,
embora tenha trazido novos,
como o fato de o livro não parar aberto.
Mas a flexibilidade foi mais importante, especialmente para leitores apressados.
À medida que o livro evolui e as brochuras são substituídas
por telas planas e tinta eletrônica,
esses novos objetos e arquivos ainda são livros?
O contato com a capa
e o cheiro do papel traz algo especial para essa experiência crucial?
Ou a magia está apenas nas palavras,
não importando como elas são apresentadas?
Ce face o carte carte?
E doar ceva ce păstrează și comunică informații?
Sau e ceva legat de hârtie,
copertare,
font,
cerneală,
greutatea ei în mână,
mirosul paginilor?
Asta să fie o carte?
Probabil că nu.
Asta?
Pentru a răspunde,
trebuie să ne întoarcem la începutul cărții așa cum o știm
și să înțelegem cum s-au unit aceste elemente și au dat naștere
la ceva ce e mai mult decât suma componentelor.
Cel mai vechi lucru pe care-l considerăm o carte e codexul,
o grămadă de pagini legate într-o parte.
Dar adevăratul punct de cotitură din istoria cărții
a fost presa de tipar a lui Johannes Gutenberg, la mijlocul sec. al XV-lea.
Conceptul literelor mobile a fost inventat mult mai devreme în cultura orientală,
dar apariția presei de tipar a lui Gutenberg a avut un efect puternic.
Dintr-o dată, clasa de elită a călugărilor și a clasei conducătoare
nu mai controlau producția de texte.
Mesajele se distribuiau mai ușor
și se puteau face copii în mod constant,
așa că au apărut tipografii peste tot în Europa.
Produsul acestui boom bibliografic ne este familiar în anumite privințe,
dar foarte diferit în altele.
Scheletul cărții cuprinde hârtia, literele și coperta.
Cu mai mult de 1000 de ani în urmă, China a inventat hârtia pentru scris,
care, la rândul ei, a fost precedată de papirusul egiptean.
Până în secolul al XVI-lea,
europenii au scris pe fâșii subțiri de lemn
și pe pergament rezistent făcut din piele de animale.
În cele din urmă, popularitatea hârtiei a cuprins întreaga Europă,
înlocuind pergamentul în majoritatea cazurilor, fiind mai ieftin în vrac.
S-au obținut cerneluri combinând vopsele de origine vegetală și animală
cu apă sau vin,
însă, deoarece apa nu stă pe literele de metal,
folosirea presei tipografice a necesitat utilizarea cernelii pe bază de ulei.
Tipografii foloseau cerneală neagră făcută din funingine,
terebentină
și ulei de nucă.
Dar dimensiunea și tipul literelor?
Primele litere mobile erau litere inversate
ieșite în relief la capetele stocurilor din aliaj de plumb.
Erau făcute manual și costisitoare,
iar designul era la fel de diferit ca și oamenii care făceau matrițele.
Standardizarea nu a fost posibilă decât odată cu producția în masă
și crearea unui sistem accesibil de procesare de texte.
Cât despre stil, putem să-i mulțumim lui Nicolas Jenson pentru două tipuri
de Roman font ce au dus la alte mii,
inclusiv familiarul Times Roman.
Ceva trebuia să unească toate astea,
și până la sfârșitul secolului al XV-lea,
coperțile erau fie din lemn,
fie din foi de hârtie lipite laolaltă.
Acestea au fost înlocuite cu mucava cu sfoară,
inițial destinată coperților de înaltă calitate din sec. al XVII-lea,
dar mai târziu ca o opțiune mai ieftină.
Azi ilustrațiile de copertă produse în masă sunt instrumente de marketing,
dar la început designul coperții avea rolul de a ordona.
Chiar și cotoarele au propria istorie.
Inițial, nu erau considerate importante din punct de vedere estetic,
iar cele mai vechi erau plate și nu rotunjite.
Forma aplatizată a făcut cărțile mai ușor de citit,
cartea putând sta mai ușor pe masă.
Însă acele cotoare se deteriorau mai ușor ca urmare o folosirii.
O formă rotunjită a rezolvat problema aceea,
deși au apărut probleme noi,
cum ar fi faptul că se închidea cartea.
Dar flexibilitatea era mai importantă,
în special pentru cititorul activ.
Pe măsură ce cartea evoluează și noi înlocuim cărțile legate
cu ecrane plate și cerneală electronică,
sunt aceste obiecte și fișiere cărți cu adevărat?
Atingerea coperții sau mirosul hârtiei
adaugă ceva esențial acestei experiențe?
Sau magia trăiește doar în cuvinte,
indiferent de modul de prezentare?
Что мы называем книгой?
Всё, что хранит и передаёт информацию?
Или же всё, что связанно с бумагой,
переплётом,
шрифтом,
чернилами,
весом книги в наших руках,
запахом страниц?
Это книга?
Скорее всего, нет.
А это?
Для ответа на эти вопросы
нам нужно вернуться к истокам создания первой книги
и понять, как сочетание всех этих элементов стало чем-то бóльшим,
чем простая сумма отдельных составляющих.
Самой ранней книгой можно назвать рукопись —
собрание переплетённых вместе страниц.
Однако поворотным моментом в истории книгоиздания
стало изобретение печатного пресса Гуттенбергом в ХV веке.
Принцип печати был изобретён на Востоке гораздо раньше,
но именно пресс Гуттенберга возымел глубочайший эффект.
Неожиданно монахи и правящие круги
перестали контролировать производство текстов.
Стало легче не только распространять,
но и копировать сообщения,
и издательства стали появляться по всей Европе.
Продукт этого библиографического бума нам известен,
но не всесторонне.
Основа книги — это бумага, шрифт и титульный лист.
Бумага была изобретена в Китае более 2 000 лет назад,
а её предшественником был Египетский папирус.
Однако до XVI века
европейцы писали на деревянных дощечках
и долговечных пергаментах, сделанных из шкур животных.
Постепенно в Европе бумага,
вследствие её дешевизны, заменила пергамент.
Чернила из растительных и животных красителей
разбавляли водой или вином.
Но так как вода не прилипала к металлической поверхности,
для работы пресса требовалось масло.
Точнее, смесь керосинового масла,
смолы
и орехового масла.
А как насчёт размера и типа шрифта?
На ранних штампах перевернутые буквы
вырезались на поверхности свинцовых форм.
Они делались вручную и были очень дорогими.
Шрифт менялся в зависимости от подельщика.
Массовое производство привело к стандартизации
и созданию доступной системы обработки слов.
Николас Дженсон создал 2 стиля романского шрифта,
что привело к созданию тысячи других,
Times New Roman включительно.
Что-то должно было скреплять это всё вместе,
и до конца XV века
переплёт состоял из дерева
или склеенных листов бумаги.
Им на смену пришёл волокнистый картон,
изначально предназначавшийся для раритетных изданий конца XVII века,
но ставший продуктом широкого потребления.
Сегодня обложки являются массовым продуктом маркетинга,
ранее они создавались на заказ.
Даже переплёты имеют свою историю.
Изначально им не придавали эстетического значения,
поэтому они были плоскими, а не закруглёнными,
что облегчало чтение книг,
лежащих на плоской поверхности.
Но такой переплёт легко ломался при частом использовании.
Закруглённая форма разрешила эту проблему.
Но создала другую:
книга как бы закрывалась сама по себе.
Однако гибкость была более важна
особенно для тех, кто любит читать на ходу.
В процессе книжной эволюции и замене переплётных изданий
плоскими экранами и электронными чернилами,
остаются ли эти файлы книгами?
Тяжесть книги в руках,
запах бумаги — насколько они важны для нашего восприятия?
Или же чудо заключается в словах,
независимо от метода передачи?
Šta knjigu čini knjigom?
Da li je to bilo šta što pohranjuje i prenosi informacije?
Ili mora da ima veze s papirom,
povezom,
fontom,
mastilom,
težinom u vašim rukama,
mirisom stranica?
Da li je ovo knjiga?
Verovatno nije.
Ali, da li je ovo?
Zbog odgovora na ova pitanja,
moramo da se vratimo na nastanak knjige kakvu znamo
i da razumemo kako ovi elementi zajedno tvore nešto
što je više od zbira svojih delova.
Najraniji predmet koji smatramo knjigom je kodeks,
hrpa stranica povezanih duž jedne ivice.
Ali istinska prekretnica u istoriji knjige
je bila štamparska presa Johana Gutenberga iz sredine XV veka.
Koncept pokretne štampe je izmišljen mnogo ranije u istočnoj kulturi,
ali je predstavljanje Gutenbergove prese imalo dalekosežan uticaj.
Iznenada, elitna klasa monaha i vladajuća klasa
nisu više kontrolisali proizvodnju tekstova.
Poruke su mogle lakše da se šire,
a kopije su stalno proizvođene,
pa su štamparije nicale širom Evrope.
S jedne strane nam je poznat proizvod ovog bibliografskog procvata,
ali je upadljivo različit s druge strane.
Skelet knjige čine papir, štampa i korice.
Pre više od 2000 godina, Kina je izumela papir kao površinu za pisanje,
kojoj je i samoj prethodio egipatski papirus.
Međutim, do XVI veka,
Evropljani su uglavnom pisali na tankim pločama drveta
i na istrajnom pergamentu pravljenom od zategnute životinjske kože.
Vremenom se popularnost papira proširila Evropom,
menjajući pergament kod većeg dela štampe jer je bio jeftiniji na veliko.
Mastilo je pravljeno kombinacijom organskih biljaka i životinjske farbe
sa vodom ili vinom,
no kako se voda ne lepi za metalne tipke,
upotreba štamparske prese je zahtevala prelazak na uljano mastilo.
Štampači su koristili crno mastilo napravljeno od smeše čađi za lampe,
terpentina
i orahovog ulja.
A šta je sa veličinom i tipom fonta?
Najraniji pokretni delovi tipki su se sastojali iz izokrenutih slova
izlivenih u reljefu s legurom olova po krajevima.
Bile su ručno rađene i skupe,
a dizajni su bili različiti koliko i ljudi koji su rezbarili kalupe.
Standardizacija nije zaista bila moguća sve do masovne proizvodnje
i stvaranja pristupačnog sistema za obradu reči.
Za stil se možemo zahvaliti Nikolasu Džensonu
zbog razvoja dva oblika rimskog fonta
koji su doveli do hiljada drugih,
uključujući i poznati tajms Roman.
Nešto je moralo sve ovo držati na okupu,
a sve do kasnog XV veka,
korice su se sastojale od drveta
ili od tabaka papira zalepljenih zajedno.
Ovo će vremenom da zameni lepljivi materijal, karton,
prvobitno namenjen za poveze visokog kvaliteta u kasnom XVII veku,
no kasnije je to bilo jeftinija opcija.
I dok su danas masovno proizvedene ilustracije na koricama marketinški alat,
korice ranih knjiga su pravljene po porudžbi.
Čak i rikne imaju istoriju.
Prvobitno nisu smatrane estetski važnim
i raniji primerci su bili ravni, a ne zaobljeni.
Zbog ravnog tipa rikne knjigu je bilo lakše čitati
jer je omogućavala knjizi da lako stoji na stolu.
No te su se rikne lako štetile zbog opterećenja uobičajene upotrebe.
Zaobljeni oblik je rešio taj problem,
iako su iskrsli novi problemi,
poput toga da se knjiga sama od sebe zatvarala.
No fleksibilnost je bila važnija,
naročito za trenutnog čitaoca.
Kako knjiga evoluira i menjamo tekst u povezu
ravnim ekranima i elektronskim mastilom,
da li su ovi objekti i fajlovi zaista knjige?
Da li utisak o koricama
ili miris papira dodaju nešto što je ključno za samo iskustvo?
Ili magija jedino počiva unutar reči,
bez obzira na njihovo predstavljanje?
อะไรที่ทำให้หนังสือเป็นหนังสือ
มันไม่ได้เป็นแค่สิ่งหนึ่งที่เก็บ และสื่อสารข้อมูลต่าง ๆ หรอกหรือ
หรือมันต้องเกี่ยวข้องกับกระดาษ
การเย็บ
รูปแบบตัวหนังสือ
หมึก
น้ำหนักของมันในมือของคุณ
กลิ่นของกระดาษ
นี่เป็นหนังสือหรือเปล่า
บางทีอาจจะไม่ใช่
แล้วนี่ล่ะ
เพื่อที่จะตอบคำถามเหล่านี้
เราต้องย้อนกลับไปยังจุดเริ่มต้น ของหนังสือที่เรารู้จักกัน
และทำความเข้าใจว่าสิ่งต่าง ๆ เข้ามา รวมตัวกันเพื่อประกอบเป็นอะไรบางอย่าง
ที่เป็นมากกว่าผลรวมจากส่วนเล็ก ๆ ของมันได้อย่างไร
สิ่งแรกที่เรานึกเมื่อพูดถึงหนังสือคือรหัส
ตั้งกระดาษที่ถูกเย็บติดกัน ที่ขอบด้านหนึ่ง
แต่จุดเปลี่ยนที่แท้จริงของหนังสือ
คือสำนักพิมพ์โจฮานเนส กูเตนเบิร์ก ในช่วงกลางศตวรรษที่ 15
แนวคิดการพิมพ์แบบเคลื่อน ถูกประดิษฐ์ขึ้นมาก่อนหน้านั้นในยุโรป
แต่การนำมาใช้โดยสำนักพิมพ์กูเตนเบิร์ก ส่งผลกระทบออกไปอย่างมาก
ปัญญาชนในกลุ่มนักบวชและชนชั้นปกครอง
ไม่มีอำนาจควบคุมการผลิตสิ่งพิมพ์อีกต่อไป
ข้อความสามารถถูกแพร่ออกไปได้ง่ายขึ้น
และการคัดลอกก็ถูกผลิตได้อย่างต่อเนื่อง
ฉะนั้น โรงพิมพ์จึงเกิดขึ้นมากมายทั่วยุโรป
ผลิตภัณฑ์ของการเติบโตนี้ เป็นที่คุ้นเคยสำหรับเราในบางแง่มุม
แต่แตกต่างออกไปมากในแง่มุมอื่น ๆ
โครงสร้างของหนังสือคือกระดาษ การพิมพ์ และปก
กว่า 2000 ปีก่อน จีนผลิตกระดาษเพื่อเอาไว้บันทึก
ซึ่งมันมีความเก่าแก่น้อยกว่า กระดาษปาปิรุสของอียิปต์
อย่างไรก็ดี จนถึงศตวรรษที่ 16
ชาวยุโรปส่วนใหญ่ยังบันทึกสิ่งต่าง ๆ บนแผ่นไม้
และแผ่นหนังสัตว์ที่มีความทนทาน
ในที่สุด ความนิยมของกระดาษ ก็แผ่ขยายออกไปทั่วทั้งยุโรป
และเข้ามาแทนที่แผ่นหนังที่ใช้ ในงานพิมพ์ส่วนใหญ่ เพราะว่ามันถูกกว่า
น้ำหมึกถูกผลิตจากการรวมกัน ของสีย้อมอินทรีย์จากพืชและสัตว์
กับน้ำหรือไวน์
แต่เมื่อน้ำไม่ติดกับโลหะ
จึงต้องมีการเปลี่ยนไปใช้หมึกน้ำมัน สำหรับงานด้านการพิมพ์
เครื่องพิมพ์ใช้หมึกดำ ที่ทำมาจากการผสมกันของเถ้าจากโคมไฟ
น้ำมันสน
และน้ำมันวอลนัท
แล้วขนาดของตัวพิมพ์และการพิมพ์ล่ะ
งานพิมพ์แบบเคลื่อนแรกสุด ประกอบด้วยตัวหนังสือกลับหลัง
ที่ถูกวางสลับบนปลายตะกั่วผสม
พวกมันถูกหล่อขึ้นด้วยมือและมีราคาแพง
และการออกแบบก็แตกต่างกันไป ตามฝีมือของคนที่แกะแม่พิมพ์
การกำหนดมาตราฐานไม่สามารถทำได้ จนกระทั่งมีการผลิตแบบอุตสาหกรรม
และการสร้างระบบประมวลคำ ที่สามารถเข้าถึงได้
สำหรับรูปแบบ ต้องขอบคุณนิโคลัส เจนสัน ที่การพัฒนาตัวอักษรโรมันสองแบบ
ที่นำไปสู่การพัฒนารูปแบบอีกนับพัน
รวมถึงรูปแบบ ไทม์ โรมัน ที่เราคุ้นเคย
อะไรบางอย่างยึดสิ่งเหล่านี้ไว้ด้วยกัน
และจนถึงปลายศตวรรษที่ 15
ปกทำจากไม้
หรือไม่ก็แผ่นกระดาษที่กดอัดเข้าด้วยกัน
ต่อมามันถูกแทนที่ ด้วยกระดาษแข็งที่มีใยเชือก
ที่อดีตมีจุดประสงค์เพื่อเพิ่มคุณภาพการเย็บ ในช่วงปลายศตวรรษที่ 17
แต่ต่อมาถูกใช้เพื่อเป็นวัสดุทางเลือกที่ไม่แพง
และในขณะปกที่ถูกผลิตในเชิงอุตสหกรรม ในปัจจุบันเป็นเครื่องมือทางการตลาด
การออกแบบปกของหนังสือแต่ดั้งเดิม ถูกทำขึ้นตามสั่ง
แม้แต่สันปกก็มีประวัติของมัน
แต่เดิม พวกมันไม่ได้ถูกมองว่า มีความสำคัญทางด้านความงาม
และสันปกแรก ๆ ก็แบน ไม่ได้โค้งมน
รูปแบบที่แบน ทำให้หนังสือถูกใช้อ่านได้ง่าย
เนื่องจากหนังสือสามารถถูกวางไว้บนโต๊ะ ได้โดยสะดวก
แต่สันปกเหล่านั้นเสียหายได้ง่าย จากแรงกดจากการใช้งานทั่ว ๆ ไป
รูปแบบโค้งมนแก้ปัญหานี้
แม้ว่าจะทำให้เกิดปัญหาใหม่
อย่างเช่นทำให้หนังสือพับปิดเอง
แต่ความยืดหยุ่นมีความสำคัญมากกว่า
โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับ ผู้ที่พกพาหนังสือ
ในขณะที่หนังสือมีการพัฒนา และเราแทนที่อักขระที่ถูกเย็บไว้ด้วยกัน
ด้วยหน้าจอแบนกับหมึกอิเล็กทรอนิค
วัสดุและไฟล์เหล่านี้ เป็นหนังสือจริง ๆ หรือเปล่า
การสัมผัสปกหนังสือ
หรือการดมกลิ่นของกระดาษ เป็นการเพิ่มเติมสัมผัสที่สำคัญหรือไม่
หรือความอัศจรรย์นั้นอยู่เพียงแต่ที่ตัวหนังสือ
ไม่ว่าการนำเสนอของมันจะอยู่ในรูปแบบใด
Bir kitabı kitap yapan şey nedir?
Bilgi depolayan ve ileten herhangi bir şey midir?
Yoksa kâğıtla,
ciltle,
yazı tipiyle,
mürekkeple,
ellerinizdeki ağırlığıyla,
sayfaların kokusuyla mı ilgili?
Bu bir kitap mıdır?
Muhtemelen değildir.
Peki bu?
Bu soruları cevaplamak için
kitabın bildiğimiz hâliyle başlangıcına dönmeli ve
bu ögelerin bir araya gelerek, parçalarının toplamından daha büyük
bir şeyi nasıl oluşturduklarını anlamalıyız.
Bir kitap olarak düşündüğümüz en eski nesne, bir kenar boyunca
bağlanan sayfalardan oluşan el yazması kitaptır.
Ancak kitap tarihindeki gerçek dönüşüm,
15. yy ortasında Johannes Gutenberg'in matbaasıyla olmuştur.
Taşınabilirlik fikri doğu kültüründe çok daha önceden icat edilmişti
fakat Gutenberg'in matbaasının gelişi büyük bir etki bıraktı.
Metin üretiminin kontrolü elit bir keşiş sınıfının ve yöneten
sınıfın elinden birdenbire gitmişti.
Mesajlar daha hızlı iletilebiliyordu
ve kopyalar da anında üretilebiliyordu,
böylece Avrupa'da matbaa evleri ortaya çıktı.
Bu kaynakça artışının ortaya çıkardığı ürüne bazı yönlerden aşinayız
ama diğerlerinde durum farklı.
Kitabın iskeleti kâğıt, yazı ve kapaktır.
Kâğıt, 2000 yıldan fazla süre önce Çin'de bir yazma yüzeyi olarak
icat edildi ve Mısırlıların papirüsüne dayanıyordu.
Ancak 16. yy'a dek Avrupalılar
hayvan derilerinden yapılan dayanıklı parşömenlere ve
ince tahta sayfalara yazı yazıyorlardı.
Kâğıdın popülerliği zamanla Avrupa'ya yayıldı ve kütle olarak
daha ucuz olduğu için çoğu baskıda parşömenin yerini aldı.
Mürekkepler, organik bitkiler ve hayvan boyalarını su veya şarapla
karıştırarak yapılıyordu
fakat su metale yapışmadığı için
matbaanın kullanımında yağ bazlı mürekkebe geçiş gerekmişti.
Matbaacılar lamba isi, terementi ve ceviz yağının karışımdan yapılan
siyah mürekkep
kullanıyorlardı.
Peki ya yazı boyutu ve türü?
En eski taşınabilir yazılar, kurşun alaşımlarına kabartmalı olarak
dökülen ters çevrilmiş harflerden oluşuyordu.
Bunlar el yapımıydı ve pahalıydı
ve tasarımları da kalıpları oyan insanlar kadar çok çeşitliydi.
Seri imalat ve erişilebilir kelime işleme sisteminin yaratılışına dek
standartlaştırma çok da mümkün değildi.
Tarza gelince, aşina olduğumuz Times Roman dâhil birçok tarza
öncülük eden iki tür Roman yazı tipini geliştiren
Nicolas Jenson'a teşekkür edebiliriz.
Bir şey tüm bunları bir arada tutmalıydı
ve 15. yy'ın sonlarına dek kapaklar
ya tahtadan ya da birbirine yapıştırılmış
kâğıt sayfalardan oluşuyordu.
17. yy'ın sonlarında önce yüksek kalitede ciltleme için üretilen
fakat sonradan daha ucuz bir seçenek hâline gelen lif iplik kartonu
tüm bunların yerini aldı.
Günümüzde en çok üretilen kapak illüstrasyonları, pazarlama araçları
olsa da, eski kitap kapağı tasarımları sipariş üzerine yapılıyordu.
Her kitap sırtının bir hikâyesi vardır.
İlk başlarda estetiksel açıdan önemli olarak görülmüyorlardı
ve en eskileri hatlı değil, düzdü.
Düz biçim, kitabın bir masada daha düzgün durmasını
sağladığından, okunması daha kolay oluyordu.
Fakat bu kitap sırtları normal baskılı kullanımdan hasar görüyordu.
Kitabın kendi kendine kapanması gibi
yeni problemler ortaya çıksa da,
hatlı bir biçim bu meseleyi çözdü.
Fakat esneklik daha önemliydi,
özellikle de hareket hâlinde okuyanlar için.
Kitaplar gelişti ve biz düz ekranları, elektronik mürekkebi
ciltli metinlere tercih etmeye başladık.
Peki bu nesneler ve dosyalar gerçekten kitap mı?
Kapağın verdiği his veya
kâğıdın kokusu bu tecrübeye bir şeyler eklemiyor mu?
Yoksa sunumu nasıl olursa olsun, sihir yalnızca
kelimeler içerisinde mi gizli?
Що робить книгу книгою?
Невже це лише річ, що зберігає та передає інформацію?
Чи щось пов'язане
з палітуркою,
шрифтом,
чорнилом,
чи те, що має вагу у руках,
чи запах сторінок?
Чи ЦЕ книга?
Скоріш за все, ні.
А це?
Для відповіді нам треба згадати про часи,
коли книгу створили такою, як ми звикли її бачити,
і зрозуміти, як її складові поєдналися для створення чогось більшого,
ніж просто суми щойно згаданих складників.
Найдавнішими об'єктами, котрі можна вважати книгами,
є рукописи — зшиті разом вздовж одного краю сторінки.
Проте справді переломним моментом в історії книгарства
був винахід Йоганном Гутенбергом у середині ХV століття друкарського верстату.
Концепція набірного шрифту була винайдена ще раніше на Сході,
але впровадження верстату Гутенберга мало неабиякий ефект.
Несподівано, елітна каста духовенства та правляча верхівка
більше не контролювали створення текстів.
Ідеї могли розповсюджуватися набагато швидше,
а копії примірників створювалися безперервно,
тож друкарні почали з'являтися по всій Європі.
Продукт такого бібліографічного підйому у чомусь нам знайомий,
а в чомусь кардинально відрізняється від нашого уявлення про нього.
Основа книги — це папір, шрифт та палітурка.
Більше 2000 років тому у Китаї винайшли папір у якості засобу для письма.
Йому, у свою чергу, передував єгипетський папірус.
Однак, аж до XVI століття
європейці переважно писали на тонких листах деревини
та міцному пергаменті із розтягнух шкір тварин.
Із часом папір став популярним у всій Європі,
замінюючи у більшості випадків дорожчий пергамент.
Чорнила виготовлялися за допомогою змішування фарбників
рослинного та тваринного походження із водою чи вином.
Але вода погано тримається на металевих літерах друкарського верстату,
що призвело до винайдення чорнил на основі олії.
У друкарнях використовували чорні чорнила, виготовлені із сажі,
смоли,
та горіхової олії.
А як щодо типу та розміру шрифту?
Перші набірні шрифти складалися
з розміщених на кінці ручного преса зі свинцевого сплаву
"рухливих" літер, відлитих в оберненому вигляді.
Вони виготовлялися вручну і були дорогими,
а шрифти були такими ж різними, як і люди, що їх створювали.
Впровадження стандарту було неможливим аж до початку масового виробництва
та створення доступної системи обробки текстів.
За стиль можна подякувати Ніколя Дженсону, котрий створив 2 типи латинського шрифту,
що стали основою тисяч інших,
у тому числі відомий всім Times Roman.
Щось мало тримати усе це докупи,
і аж до кінця XV століття
палітурки були дерев'яними
або являли собою склеєні аркуші паперу.
Пізніше на зміну цим матеріалам прийшов картон,
що використовувався для більш якісних обкладинок наприкінці XVII століття,
а потім як дешевший варіант.
Якщо сучасні обкладинки масових видань — лише знаряддя маркетингу,
то оздоблення обкладинок перших книжок виконувалося на замовлення.
Навіть у корінців є власна історія.
Спочатку вважалось, що вони не мають жодної естетичної цінності,
тому найперші з них радше були пласкими, ніж заокругленими.
Пласка форма була зручною
для читання книги на поверхні столу.
Проте такі корінці легко пошкоджувалися при регулярному використанні.
Округла форма вирішила цю проблему,
але створила інші,
наприклад, книга закривалася сама по собі.
Але гнучкість була важливішою,
особливо для тих, кто читав на ходу.
У ході книжкової еволюції і заміни нами паперових примірників
на пласкі екрани та електронні чорнила,
постає питання: чи можна назвати ці об'єкти та файли книгами?
Чи надає дотик до обкладинки
або запах паперу щось особливого процесу читання?
Чи магія існує поміж слів
у будь-якому вигляді?
Điều gì làm nên một quyển sách?
Liệu đó có phải là bất cứ thứ gì
miễn có thể lưu trữ và truyền tải thông tin?
Hay nó cần phải liên quan đến giấy, đóng gáy,
font chữ,
mực,
trọng lượng khi cầm,
hay mùi của những tờ, trang?
Đây có phải là một quyển sách? Chắc là không.
Vậy còn cái này?
Để trả lời các câu hỏi này,
ta cần trở về thời kì đầu của sách
và tìm hiểu cách mà những thành tố tụ họp,
tạo thành một tổng thể mang giá trị to lớn hơn.
Vật đầu tiên mà chúng ta cho là sách là quyển ghi chép,
một cọc giấy được đóng lại với nhau trên một cạnh.
Nhưng bước ngoặt thật sự của lịch sử của sách
là công nghệ in ấn của Johannes Gutenberg vào giữa thế kỷ 15.
Bàn phím động đã được phát minh từ rất sớm ở phương Đông,
nhưng công nghệ in của Gutenberg ra đời, mang theo một biến chuyển vĩ đại.
Bỗng nhiên, tầng lớp tăng lữ và giai cấp thống trị
không còn kiểm soát được việc phát hành tài liệu.
Thông điệp được truyền tải dễ dàng hơn,
và những bản sao được xuất bản ngay lập tức,
thế nên, các nhà in mọc lên như nấm khắp châu Âu.
Kết quả của sự phát triển nhanh chóng của ngành in gần gũi với ta ở một vài mặt,
nhưng lại khác biệt hoàn toàn ở một số mặt khác.
Bộ khung của một cuốn sách là giấy, chữ, và trang bìa.
Hơn 200 năm trước, người Trung Quốc đã phát minh ra giấy
như một bề mặt để ghi chép,
và "người tiền nhiệm" của nó là giấy papyrus của Ai Cập.
Tuy nhiên, cho đến thế kỷ 16,
người châu Âu vẫn đa số viết trên những mảnh gỗ mỏng
và những tấm da bền được làm từ da động vật.
Dần dần, giấy phổ biến khắp châu Âu,
thay thế cho giấy da nhờ giá thành rẻ.
Mực được chế tạo bằng cách kết hợp phẩm nhuộm thực vật và động vật
với nước hoặc rượu,
nhưng bởi vì nước không thấm vào các vật liệu kim loại,
ngành in ấn đòi hỏi sự chuyển đổi sang mực dầu.
Máy in sử dụng mực đen làm từ hỗn hợp muội đèn,
nhựa thông,
và dầu óc chó.
Còn cỡ chữ và loại chữ thì sao?
Những mẫu bàn phím động đầu tiên bao gồm những mảnh chữ cái ngược
được xếp vào một khay hợp kim chì.
Chúng được làm thủ công và rất đắt tiền,
và mỗi thiết kế khác nhau tùy theo người thợ khắc khuôn.
Đồng bộ là điều không tưởng cho đến khi sản xuất hàng loạt
và hệ thống xử lý chữ trở nên phổ biến.
Về mặt kiểu chữ, ta có thể cảm ơn Nicolas Jenson
vì đã phát triển hai loại font Roman,
làm tiền đề cho hàng ngàn loại font khác,
bao gồm cả font Times Roman quen thuộc.
Giờ thì ta cần một thứ liên kết tất cả những thứ này.
Cho đến tận cuối thế kỷ 15,
những trang bìa, hoặc được làm bằng gỗ,
hoặc được làm từ những trang giấy dán,
dần được thay thế bởi những miếng bìa bằng xơ thừng,
với mục đích ban đầu nhằm nâng cao chất lượng vào cuối thế kỷ 17,
và sau đó là để hạ giá thành.
Ngày nay, trong khi việc sản xuất hàng loạt bìa minh họa
là một công cụ để tiếp thị,
mẫu bìa của những cuốn sách đầu tiên được làm theo đơn đặt hàng.
Ngay cả gáy sách cũng có lịch sử của riêng nó.
Ban đầu, chúng không được xem trọng về mặt mỹ thuật,
và những chiếc gáy đầu tiên có dạng dẹt, thay vì tròn.
Dạng dẹt giúp đọc sách dễ hơn
vì người đọc có thể đặt sách lên bàn.
Nhưng gáy dẹt thường dễ hư khi sử dụng thường xuyên.
Dạng tròn giải quyết được vấn đề này,
nhưng lại làm nảy sinh các vấn đề khác,
ví dụ như việc để sách tự đóng lại.
Nhưng sự linh động là quan trọng hơn cả,
đặc biệt là với những độc giả hay di chuyển.
Khi mà sách "tiến hoá" và ta thay thế bản in
bằng những màn hình phẳng và mực điện tử,
những dụng cụ hay tài liệu này có thật sự là sách?
Liệu bề mặt của bìa hay mùi giấy mới
có đóng góp vào trải nghiệm đọc?
Hay phép màu thật sự chỉ nằm ở những con chữ,
dù hình thức trình bày có là gì đi nữa?
到底什么才叫书呢？
书是任何可以储存 和传递信息的东西吗？
还是它必须与跟纸、
装订、
字体、
墨水、
拿在手中的重量
和书页的气味有关？
这是书吗？
大概不是。
那这个呢？
为了回答这些问题，
我们需要回溯到已知的书的起源，
去了解不同的的元素如何一起去整合为
一件有着丰富意义的物件。
我们已知的最早期的书是抄本，
一叠单边装订的纸页。
但是在书的历史中真正的转折点，
是Johannes Gutenberg 在十五世纪中期发明的印刷机。
虽然东方在更早时就发明了活字印刷术，
但Gutenberg的印刷机却 带来了巨大的影响。
突然间，诸如僧人和 统治阶级之类的精英阶层
无法再控制文本的生产。
消息可以更简单地传播，
文本可以不停地复制，
因此全欧洲涌现了许多印刷厂。
在书本蓬勃发展的时代的产品 在很多方面是我们所熟悉的，
但也在一些方面存在显著不同。
书的骨架是纸、字和封面。
在两千多年以前， 中国发明了纸作为书写平台，
而之前的书写平台是 埃及的纸莎草。
然而直到十六世纪，
欧洲人主要把字写在薄木片
或者用动物皮延展制成的耐用羊皮纸上。
最终，纸在欧洲也得到了广泛的使用，
在大多数印刷中取代了羊皮纸， 因为散装购买更便宜。
墨水之前都是利用有机的植物与动物染料， 加上水或酒一起合成，
但由于金属活字不能沾水，
印刷机的使用需要一种油基墨水。
印刷机用的黑色墨水是由 灯烟灰、松节油和胡桃油混合制成。
那字的大小和字体呢？
最早的活字是在铅铝坯料的一端 铸造凸出的反字，
这些活字都是手工制成，价格昂贵，
字样的设计因雕刻字模的工匠不同而异。
在大规模制造和易用的文字处理系统产生之前， 标准化实际上根本不可能。
我们应该感谢Nicolas Jenson发明了 两种罗马字体，那之后产生了上千种其他字形，
这其中包含了我们熟悉的Times Roman。
这一切要怎么组合在一起呢？
直到十五世纪晚期，
书的封面都是由木头或纸张粘贴在一起而成，
这些最后被绳纤维做成的纸板代替，
这在十七世纪晚期本来是作为较高级的装订方式，
而后来变成了一种经济的选择。
虽然封面插图在现在大规模生产的今天 是一种营销手段，
早期书的封面设计是定制的。
连书脊都有一段历史。
一开始它们被认为对美观并不重要，
最早期的书脊都是直边而不是圆的，
直的书脊让书可以平稳地放在桌子上 以便读书。
但是这种书脊因为每天的日常使用容易被损坏，
圆形的书脊解决了这个问题。
可是新的问题又出现了，
比如书会自己合起来。
但尤其对于忙碌的读者来说， 灵活性还是更重要。
当书继续进化，
我们开始用平板屏幕和电子墨水代替固定文本，
这些物品和文件真的是书吗？
封面的触感和纸张的气味会增强阅读的体验吗？
还是说阅读的魔力只在于文字的内容，
与呈现的形式无关呢？
何謂書呢？
它只是儲存和傳播資訊的東西嗎？
抑或以下元素必不可少：紙張
訂裝
字體
油墨
捧在手上的重量
書頁的氣味？
這是書嗎？
或許不是
那麼這個呢？
要回答這些問題
我們需要回到書的歷史
並理解以上元素如何構成 不只是它們總合的東西
我們能想到最早的書是古抄本
它是一疊紙沿單邊裝訂成冊
但書的歷史轉捩點
是 15 世紀中期 約翰內斯·古騰堡的印刷機
東方早已發明活字印刷
但古騰堡印刷機的引進影響深遠
突然間，僧侶精英階級和統治階級
不再控制文本的生產
資訊能更容易傳播
印刷本能不斷生產
因此印刷廠於歐洲 如雨後春筍般地出現
於興旺時期的書與現在相比， 在某些方面我們很熟悉
但其他方面則有明顯不同
書的主幹是紙張、字體和封面
二千多年前， 中國發明紙張，用作書寫面
而在更早以前埃及已發明莎草紙
但 16 世紀以前
歐洲人主要書寫在薄木片
和由動物毛皮拉伸 製成的耐用羊皮紙
最後，紙張漸於歐洲各地流行
成批紙張較便宜， 因此多用以取代羊皮紙
以往墨水是混合有機植物 與動物染料，加上水或酒而製成
但因為水不能沾附於金屬活字
所以印刷機得轉用油性墨水
打印機用的黑色油墨乃混合 燈煙灰、松節油和核桃油而製成
那麼字型大小和字體呢？
最早的活動字模是一組反寫的字母
凸字鑄在鉛合金塊的末端
字模乃手工製造，價格昂貴
出自不同的刻字模工匠，樣式各異
在大量生產和普及的文字處理系統 出現以前，未能有標準字體
至於字體，有賴尼古拉·讓松 設計了兩種羅馬字體
後衍生千萬種其他字體
包括為人熟悉的泰晤士羅馬體
我們仍須結合以上所有部份
15 世紀後期以前
封面乃木製
或以疊紙相糊而成
後漸被繩纖書面厚紙取代
這厚紙原本用於 17 世紀後期的高級裝訂
但後來價格變得較便宜而普及
今天大量生產封面插畫 用作市場推廣
而早期書籍的封面設計則是訂製的
書脊亦有歷史
最初無人重視書脊美醜
最早的書脊是扁平而非圓拱的
扁平的形狀使書本更易閱讀
讓書本輕易平放在枱上
但扁平的書脊 容易因為日常翻閱加壓而損壞
圓拱形則解決了這問題
但新問題浮現
例如書本會自己合上
但書本柔韌耐用更重要， 特別對於帶書四處走動的讀者
書歷經演變，現在平面螢幕 和電子墨水漸漸取代裝訂的書本
但這些物件、檔案是書嗎？
封面的觸感或書頁的氣味 是構成閱讀經驗的關鍵之一嗎？
或是書之為書的魔法只在字裡行間
而無關形式？
翻譯：Crystal Yip