Teknoloji, sanat ve bilimin
kesişim noktası nedir?
Merak ve ilgidir;
çünkü bizi keşfetmeye iter.
Çünkü çevremiz, göremediğimiz şeylerle dolu.
Ben, uzay ve zaman içinde
gezintiye çıkmak için,
görünmez olanı görmek için
film kullanmayı seviyorum;
çünkü yaptığı şey,
ufkumuzu genişletmek,
algılarımızı değiştirmek,
zihnimizi açmak ve
yüreğimize dokunmaktır.
İşte 3D IMAX filmim
"Görünmeyen Dünyanın Gizemleri"nden
birkaç sahne.
(Müzik)
Gözlerimizin algılayamayacağı kadar
yavaş hareketler vardır
ve hızlı çekim yaşama bakış açımızı
keşfetmemizi ve genişletmemizi sağlar.
Organizmaların nasıl belirip büyüdüğünü,
orman tabanından bir sarmaşığın nasıl çıkıp,
güneşe ulaşmaya çalıştığını görebiliriz.
Ve daha büyük ölçekte ise,
hızlı çekim, gezegenimizin hareketini görmemizi sağlar.
Sadece doğadaki engin devinimleri değil,
insanlığın duraksız hareketini de izleyebiliriz.
Buradaki her nokta, bir yolcu uçağını simgeliyor
ve hava trafik verilerini
hızlı-çekim görüntülemeye çevirerek,
sürekli üstümüzde olan görünmez bir şeyi
görebiliriz:
Amerika üzerindeki uçuşların dev ağını.
Aynı şeyi denizdeki gemiler için de yapabiliriz.
Veriyi, hızlı çekim görüntüsü hâline getirip
küresel ekonominin hareketine bakabiliriz.
Onlarca yıldır toplanan veri,
bize gezegenimizin tek bir organizmaya benzeyen
görüntüsünü veriyor;
okyanuslarda dolaşan akıntılarla ve
atmosferde gezinen bulutlarla devamlı kılınan,
şimşeklerle titreyen ve
kuzey ışıklarıyla taçlanan.
Bu, nihai hızlı çekim görüntüsü olabilir:
Dünya anatomisinin vücuda gelmiş hâli.
Öteki uçta ise,
gözümüz için fazla hızlı hareket eden şeyler var.
Ama bu dünyaya da bakmamızı sağlayan teknolojiye
sahibiz.
Yüksek hızlı kameralarla,
hızlı çekimin tam tersini yapabiliriz.
Görüşümüzden bin defa daha hızlı
görüntüler çekebiliriz.
Ve doğanın marifetli yaratıklarının nasıl çalıştığını görebiliriz
ve hatta onları taklit edebiliriz.
Bir yusufçuk kanat çırptığında
farkına varmazsınız ama,
o doğadaki en harika uçan canlıdır.
Havada durabilir, geriye doğru uçabilir,
hatta tepetaklak uçabilir.
Ve bir böceğin kanatlarındaki işaretleri izleyerek,
ürettikleri hava akımını gözümüzde canlandırabiliriz.
Hiç kimse bu sırrı bilmiyordu,
ancak yüksek hız bir yusufçuğun dört kanadını da
aynı anda farklı yönlerde hareket
ettirebildiğini gösteriyor.
Ve öğrendiğimiz şey bizi
önemli ve uzak yerlere olan görüşümüzü
artıran yeni çeşit robotik uçanlara
doğru götürebilir.
Biz dev gibiyiz ve görmek için çok küçük olan
şeylerin farkında değiliz.
Elektron mikroskobu, nesneleri
milyon kez büyüten
görüntüler yaratan
elektronlar ateşler.
Bu, bir kelebeğin yumurtası.
Ve vücudunuzun her yerinde göremediğiniz yaratıklar bulunur,
tüm hayatlarını kirpiklerinizde geçiren,
geceleri derinizde yürüyen
akarlar dahil.
Bunun ne olduğunu tahmin edebiliyor musunuz?
Köpekbalığı derisi.
Bir tırtılın ağzı.
Bir meyve sineğinin gözü.
Bir yumurta kabuğu .
Bir pire.
Bir salyangozun dili.
Hayvan krallığının çoğunu bildiğimizi zannediyoruz,
ancak keşfedilmeyi bekleyen milyonlarca
küçük tür bulunuyor olabilir.
Bir örümceğin de büyük sırları vardır,
çünkü örümceğin ağının ipliğini göreceli olarak karşılaştırdığımızda
çelikten daha güçlüdür,
ancak tamamıyla elastiktir.
Bu seyahat bizi nano dünyaya
doğru götürecek.
İpek insan saçından
100 kat daha incedir.
Onun yanında bakteriler vardır
ve bakterilerin yanında 10 kat küçük
bir virüs.
Onun içinde 10 kat küçük
üç sarmallı DNA
ve en güçlü mikroskoplarımızın sınırlarına dayanan
karbon atomları.
Güçlü bir mikroskobun ucuyla,
atomları gerçekten de hareket ettirebiliriz
ve harika nano araçlar yaratmaya başlayabiliriz.
Bir gün bunlardan bazıları, her tür hastalık için
bedenimizde devriye gezebilir
ve bu sırada tıkanmış atardamarlarımızı temizleyebilir.
Geleceğin küçük kimyasal makineleri
belki de bir gün DNA'mızı tamir edebilir.
Hayatın sırlarını açığa çıkarma
isteğimizden doğan
olağanüstü ilerlemelerin eşiğindeyiz.
Sonsuz bir kozmik toz yağmurunun altında,
hava polenlerle,
diğer gezegenlerden mikro elmaslar ve değerli taşlarla
ve süpernova patlamaları ile dolu.
İnsanlar görünmezlerle çevrelendikleri
hayatlarına devam ediyor.
Çevremizde görebileceğimiz çok şey olduğunu bilmek,
dünyamıza karşı anlayışımızı sonsuza dek değiştiriyor
ve görünmeyen dünyalara bakarak, yaşayan
bir evrende var olduğumuzu anlıyoruz,
bu yeni perspektif merak uyandırıyor
ve kendi bahçemizde kâşif
olmamız için ilham veriyor.
Kim bilir görülmek bekleyen neler var
ve hayatımızı değiştirecek ne yeni mucizeler var.
Sadece bekleyip göreceğiz.
(Alkış)
Teşekkürler. (Alkış)