Aquay Wunne Kesuk. Kelsey Leonard Nooweesuonk.
Merhaba, iyi günler herkese.
Ben, Shinnecock kabilesindenim.
Şu anda toprakları üzerinde toplandığımız,
bütün Cahuilla topluluğuna, "Tabutni."
Bana, suyun canlı olduğu öğretildi.
O, duyabilir
ve anılar biriktirebilir.
O yüzden bugün, yanımda bir su kabı getirdim
çünkü bugünkü sohbetimizi hatırlamasını istedim.
Yasal haklara kimler sahip olur?
Tarih bize gösterdi ki yalnızca bazı insanlar, bazılarıysa değil.
Amerika'da benim gibi yerli halkların insanları
1924 yılına kadar resmi olarak vatandaş sayılmadı.
Fotoğrafta gördüğünüz Shinnecocklu atalarım
yasal olarak vatandaş değillerdi.
Peki, bazı insanlar kanun tarafından korunur, bazıları korunmazken
neden hukukun üstünlüğüne inanan devletler olduğumuzu söylüyoruz?
Çünkü bu, adaletsizlikle savaşmanın hâlâ en iyi yollarından biri.
Ve yerli halklar olarak biz, adaletsizliğin ne olduğunu biliyoruz.
Çok sevgili bir arkadaş, akıl hocası, su taşıyıcısı,
Nokomis, Büyükanne Josephine Mandamin-ba,
bana kendi halkı olan Midewiwin Halklarından Anishinaabelere ait
bir kehanetten söz etmişti.
Bana dedi ki, bu kehanete göre,
bir gün gelecek ve bir kilo su, bir kilo altından
daha pahalı olacak.
Bana bu kehanetten bahsettiğinde bir saniyeliğine oturdum
ve bugün dünyamızda gördüğümüz bütün adaletsizlikleri,
dünyamızda gördüğümüz su kıtlığını düşündüm.
Ve ona şunu söyledim; "Nokomis, Büyükanne,
bence biz çoktan o kehanetin gerçek olduğu vakitteyiz."
Bana doğru baktı
ve şöyle söyledi:
Peki bununla ilgili ne yapacaksın?
Bu yüzden bugün burada sizinleyim
çünkü bugün dünyamızda gördüğümüz
suya dair adaletsizlikleri çözmenin birçok yönteminden birinin
suyun yaşayan bir madde olduğu fark etmek ve hakkı olan tüzel kişiliği
ona bahşetmek olduğuna inanıyorum.
Bunu yapabilmek için, suya değer verme biçimimizi dönüştürmemiz gerekiyor.
Suyla nasıl bağlantı kurduğumuzu düşünmeye başlamamız gerekiyor.
Genellikle, bazıları size
"Su nedir?" diye sorabilir
ve onlara şöyle cevap verirsiniz: "Yağmur, okyanus, göl, ırmak,
H2O, sıvı."
Hatta belki suyun kutsal elzemliğini hatırlar
ve suyun hayat olduğunu söylersiniz.
Ama onun yerine size şu soruyu sorsam:
"Su kimdir?"
Aynı size şunları da sorabileceğim gibi: "Büyükanneniz kim?"
ya da "Ablanız kim?"
Böyle bir çıkış noktası
su hakkında düşünme biçimlerimizi baştanbaşa değiştiriyor,
suyu koruma yollarımız hakkında
karar verme yollarımızı dönüştürüyor,
onu aynı büyükannemizi, annemizi, ablamızı, teyzelerimizi
koruduğumuz şekilde korumamızı sağlıyor.
Eğer dünyamızdaki su krizilerini;
yürek parçalayan,
dijital sayaçlarımızda
Sıfır Günü'ne kadar dayanan,
belediye kaynaklarının tıkanmasına sebep olan
su krizlerini çözmek istiyorsak,
ihtiyacımız olan dönüşüm bu.
2018 yılında Cape Town, Güney Afrika'da,
yurttaşların su kullanımı
iki dakikalık duşlarla
ve günlük kişi başı 87 litre suyla kısıtlandı.
Ya da geçtiğimiz yaz, kötü su yönetimi dolayısıyla Chennai sokaklarında
binlerce plastik şişe vardı
çünkü vatandaşlar saatlerce su tankerlerinin önce demiryoluyla,
sonra kamyonla,
günlük ihtiyaçlarını karşılayacak suyu
getirmesini bekledi.
Ya da burada, dünyanın en gelişmiş ülkelerinden biri olan
Amerika Birleşik Devletleri'nde bile.
Bugün Flint, Michigan'da hâlen temiz su bulunmuyor.
Ama sizin bu su krizlerine yabancı olmanız çok olası.
Örneğin Kanada'da, Ontario'nun kuzeyinde, Neskantaga First Nation'da,
yurttaşlara 1995 yılından beri suyu kaynatarak içmeleri tavsiye ediliyor.
Ya da Grassy Narrows First Nation'da,
kâğıt fabrikalarının yıllardır sebep olduğu su kirliliğiyle
baş etmek zorundalar.
Yapılan bir araştırmaya göre,
bu bölgede yaşayan yerli halkın neredeyse yüzde 90'ında
bir tür cıva zehirlenmesi bulundu
ve bu, ciddi sağlık problemlerine sebep oluyor.
Navaho halkında bile...
Burada Gold King Mine atık su dökülmesinin öncesinde,
2015'in bir sabahında, Animas Nehri görülüyor.
Su dökülmesiyle, milyonlarca maden atığı
nehirlere sızdıktan sonraki,
olayın olduğu günkü hâli görüyoruz.
Bugün, Navaho Halkı, Diné Halkı
ve nehrin kendisi hâlen su kirliliğinin zararlarından kurtulmaya çalışıyor.
Ya da tam burada, Palm Springs, Kaliforniya'da,
Agua Caliente Band of Cahuilla Indians grubu
yıllardır yüzey sularının sömürülmesini engellemek için çalışıyor ki
gelecek nesiller,
anavatanlarında yaşamakla kalmasın, aynı zamanda refah içinde olsunlar,
hatırlanamayacak kadar eskiden olduğu gibi...
DIGDEEP ve Birleşik Devletler Su Birliği tarafindan yapılan bir araştırmaya göre
Amerika Birleşik Devletleri'nde ırk,
su ve hijyene ulaşımdaki en belirleyici özellik.
Ve bu, bizim için,
yani Amerikan yerlileri için,
su ve hijyen konusuna gelindiğinde, onlara ulaşmakta en çok zorluk çekecek
grup olduğumuz anlamına geliyor.
Yerli bir hukuk bilgini ve bilim insanı olarak,
suya dair bu eşitsizliğin çoğunlukla
Batı'daki hukuk sisteminin, suyun kişiliğini tanımaktaki başarısızlığından
kaynaklandığını düşünüyorum.
Dolayısıyla kendimize sormalıyız:
Adalet kimin için?
Yalnızca insanlık mı?
Biz, firmalara tüzel kişilik verdik.
ABD'de, Yüksek Mahkeme'nin "Citizens United"da bulduğuna göre
firmalar, insandır
ve Anayasa'da bir insana benzer haklara sahiptir;
örneğin konuşma özgürlüğü...
Ve "Hobby Lobby"de, akıl yürütme yetilerinin
ve dini özgürlüklerinin olduğu bulundu;
çalışanlar için Ekonomik Sağlık Bakımı Yasası karşıtı uygulamaları
savunuyorlar böylece.
Bunlar, tartışmaya açık olaylar.
Bir Shinnecock kadını ve bir hukuk bilgini olarak,
bana bir firmaya tüzel kişilik verebilen ama doğaya veremeyen
Batı dünyası ahlâkını
sorgulatıyorlar.
Görüyorsunuz ki tüzel kişilik,
hukukun önünde görünür olmayı
ve hukuk tarafından korunan birinin sesimizi duymasını sağlıyor.
Bunu bir firmaya bahşedebiliyorsanız,
neden Büyük Göller'e de bahşedemeyesiniz?
Neden Mississippi Nehri değil?
Neden dünyamızda hayatta kalmak için
hepimizin ihtiyaç duyduğu su yolları değil?
Biliyoruz ki küresel bir iklim krizi içindeyiz,
ancak küresel olarak sularımız da tehlikede
ve küresel bir su kriziyle de karşı karşıyayız.
Eğer bu krize yaşam süremiz içinde çözüm bulmak istiyorsak,
değişmek zorundayız.
Suya verdiğimiz değeri kökünden dönüştürmemiz gerekiyor.
Bu, biz yerli halklar için yeni bir şey değil.
Yerli halkların hukuki sistemlerinin temelini oluşturan bir ilke,
insan dışındaki ilişkilerimizin de canlı
ve hukukumuz altına korunuyor olduğuna dair anlayışımızdır.
Batı dünyasında bile,
çevre hukuku teorisyenleri
1970'li yıllardan beri doğanın haklarını savunuyor.
Ama daha iyisini yapmalıyız.
Değişmemiz gerekiyor.
Suya tüzel kişilik vermemiz gerekiyor
çünkü tüzel kişilik, şu hakları ve korunmaları sağlıyor:
Suya varolma hakkını,
gelişme ve evrilme hakkını sağlıyor
ve en önemlisi, suyu bizden koruyor;
ona zarar verecek insanlardan,
insan sebepli iklim değişikliği etkilerinden,
kirleticilerden
ve insan yapımı kirliliklerden...
Daha fazlası, kabul edilmiş hiyerarşiyi tersine çeviriyor;
yani insanların doğaya olan üstünlüğünü.
Bu gezegendeki insanlar olarak,
bu gezegendeki diğer canlılardan üstün değiliz.
Sudan üstün değiliz.
Nasıl iyi temsilciler olunduğunu tekrar öğrenmemiz gerekiyor.
Bazen dünyanın sonsuz suyla dolu olduğunu düşünüyoruz.
Gerçekte, öyle değil.
Bu gezegen, Ohke, Toprak Ana,
çok kısıtlı taze su kaynağına sahip.
Şu anda, neredeyse iki milyar insan
su kıtlığı geriliminin yüksek olduğu ülkelerde yaşıyor.
Öyle öngörülüyor ki 2030 senesine kadar,
neredeyse 700 milyon kişi su kıtlığı nedeniye
yurdundan uzaklaştırılabilir.
Bu krize çözüm bulmalıyız.
Bizim değişmemizin zamanı da geldi.
Suya verdiğimiz değeri dönüştürmemiz gerekiyor.
Ve bunu yapabiliriz.
İyi temsilciler olmayı yeniden öğrenebiliriz.
Suya tüzel kişilik verdiğimiz yeni yasalar yaratabiliriz.
Suyu korumak için,
yerli olan ve olmayan halklar arasındaki sözleşmelerin
önemini fark edebiliriz.
Suyun haklarının her zaman korunduğunu garanti edebilecek
su muhafızları tayin edebiliriz.
Bütüncül yaklaşımı benimseyen su kalitesi standartları
belirleyebiliriz ki
suyun iyiliği bizim ihtiyaçlarımızdan önce gelsin.
Ve ayrıca, suyun üzerindeki mülk sahibi anlayışını yıkabiliriz.
Dünyada bunun çok başarılı örnekleri var.
Aotearoa'da yani Yeni Zelanda'da, Whanganui Nehri'ne
ve Hindistan'da Ganj Nehri'ne
2017 yılında tüzel kişilik verildi.
Hatta bu sene,
Toleda'daki vatandaşlar,
Erie Gölü'nün tüzel kişiliğini tandılar.
Burada, Kaliforniya'da,
Yurok Kabilesi, Klamath Nehri'ne tüzel kişilik verdi.
Görüyorsunuz, suya yaşayan bir canlı olarak değer verdiğimiz,
onunla bağlantımızı iyileştirdiğimiz,
bir dünya hayal ediyorum.
Kadınlar olarak biz, su taşıyıcılarıyız.
Suyu, rahmimizde dokuz ay boyunca besliyoruz.
Bizim insanlar olarak maruz kaldığımız
ilk ilaç, o.
İnsanlar olarak bizim, suyla doğuştan bir bağımız var
ancak zamanla bu bağı kaybettik
ve şimdi iyileştirmek için çalışmamız gerek.
Çünkü ben, bir dünya hayal ediyorum ki
su sağlıklı olsun ve ekosistem refah içinde olsun...
Bir dünya hayal ediyorum,
hepimiz, su yurttaşları olarak
bize düşen sorumluluğu alalım
ve suyu koruyalım.
Nokomis'in deyişiyle,
bununla ilgili ne yapacaksınız?
Su için ne yapacaksınız?
Yerel siyasetçinizi arayabilirsiniz.
Bir kent buluşmasına gidebilirsiniz.
Suya tüzel kişilik verilmesini savunabilirsiniz.
Toledo'daki yurttaşlar gibi olabilir,
kendi yerel halkınızla beraber,
eğer siyasetçiler yazmıyorsa, kendi kanunlarınızı yazarak
suyun tüzel kişiliğini tanıyabilirsiniz.
Yerli halkların yaşadığı toprakları, şu an işgal ettiğiniz suları
ve onları hâlâ yöneten yerli hukuki sistemleri öğrenebilirsiniz.
Hepsinden önemlisi suyla bağlantı kurabilirsiniz.
O bağlantıyı iyileştirebilirsiniz.
Evinize en yakın olan suya gidin
ve onun neden tehdit altında olduğunu öğrenin.
En önemlisi, yapabileceğiniz bir şey varsa
sizden kendinize söz vermenizi istiyorum:
Her gün, kendinize şunu soracaksınız,
"Bugün su için ne yaptım?"
Eğer bu sözü tutabilirsek,
inanıyorum ki gözüpek ve pırıl pırıl bir dünya yaratabilir,
bizim suyla kurma ayrıcalığına sahip olduğumuz ilişkiyi
gelecek nesillerin de kurmasını sağlayabilir,
bütün toplulukların, insan ya da insan olmayan herkesin,
yaşamak için suya sahip olduğunu görebiliriz,
çünkü su, hayattır.
Tabutni. Teşekkür ederim.
(Alkış)