Bieganie: po prostu prawa, lewa, prawa, lewa - tak?
Robiliśmy to przez 2 miliony lat
więc nieco bezczelne jest założenie,
że mogę dodać coś
co nie zostało powiedziane lepiej dawno temu.
Odkryłem, że w bieganiu
coś magicznego
dzieje się przez cały czas.
Dwa miesiące temu na Nowojorskim Maratonie
można było zobaczyć coś niespotykanego.
Etiopka Derartu Tulu
pojawiła się na linii startu.
Miała 37 lat,
nie wygrała żadnego maratonu przez 8 lat
a kilka miesięcy wcześniej
prawie umarła przy porodzie.
Była gotowa poddać się i wycofać,
ale zdecydowała się spróbować po raz ostatni
i wziąć udział w tym szczególnym wydarzeniu,
Maratonie Nowojorskim.
Inni ludzie mieli ten sam pomysł,
w tym złota medalistka z Olimpiady
i niesamowita Paula Radcliffe,
najszybsza kobieta historii maratonu.
Tylko 10 minut poniżej rekordu mężczyzn.
Paula Radcliffe jest niepokonana.
Z nimi miała się zmierzyć.
Startują a nie jest nawet typowana,
jest właściwie przegrana.
Ale ta przegrana walczy.
W 35 kilometrze z 42,
Derartu Tulu
jest na czele z wiodącą grupą.
Wtedy dzieje się coś naprawdę dziwnego.
Paula Radcliffe, osoba, która wyrwie wielki czek
z rąk Derartu Tulu
nagle chwyta się za nogę i upada.
Wiemy co zrobić w takiej sytuacji.
Z prawego łokcia w zęby
i biegniesz na metę.
Dearartu Tulu wszystko zepsuła.
Zamiast przejąć prowadzenie
zatrzymuje się i chwyta Paulę Radcliffe
mówi "Chodź z nami. Dasz radę."
Paula Radcliffe niestety tak też robi.
Dogania grupę na prowadzeniu
i goni do linii mety.
Ale wtedy znowu upada.
Drugi raz Tulu ją łapie i podciąga.
Ale Paula Radcliffe mówi:
"Nie mogę. Idź."
To fantastyczna historia i wszyscy wiemy jak się kończy.
Przegrywa, traci czek,
ale wraca do domu z czymś ważniejszym.
Tylko, że Derartu Tulu znowu wszystko zepsuła.
Przemyka obok ludzi na prowadzeniu
i wygrywa maraton.
Wraca do domu z wielkim czekiem.
To podnosząca na duchu historia,
ale jeśli sięgniecie nieco głębiej
zaczniecie się zastanawiać.
Są dwie kluczowe odstające cechy
w jednym ciele, to nie przypadek.
Jeśli ktoś jest i bardziej skory do rywalizacji i współczujący
niż ktokolwiek inny w biegu, to nie jest przypadek.
Pokażcie mi stworzenie z płetwiastymi kończynami i skrzelami.
Wiemy, że ma do czynienia z wodą.
Tacy ludzie istnieją, jest więc też jakieś połączenie.
Odpowiedź na to, jak sądzę,
leży w Miedzianym Kanionie w Meksyku,
gdzie żyje pustelnicze plemię
Indian Tarahumara.
To plemię jest niezwykłe z trzech powodów.
Po pierwsze,
ich tryb życia nie zmienił się
przez ostatnie 400 lat.
Kiedy konkwistadorzy przybyli do Ameryki
można było albo walczyć albo odejść.
Majowie i Aztekowie walczyli,
dlatego jest ich teraz niewielu.
Tarahumara obrali inną strategię.
Odeszli i ukryli się
w labiryncie powiązań
pajęczego systemu kanionów
zwanym Miedzianym Kanionem
i tam pozostali od 1600 roku...
W gruncie rzeczy niezmienni.
Kolejna niezwykła rzecz:
w podeszłym wieku... 70 do 80 lat...
Nie biegają maratonów,
biegają w mega-maratonach.
Nie robią 42 km,
ale 200 - 250 km na raz,
najwyraźniej bez kontuzji, bez problemów.
I jeszcze coś o Tarahumara.
Wszystko o czym będziemy dziś mówić
wszystkie rzeczy, które próbujemy wymyślić
dzięki technologii i inteligencji,
problemy jak choroby serca, rak i cholesterol,
przestępstwa, wojny, przemoc i depresja kliniczna...
Tarahumara ich nie znają.
Są wolni od wszystkich współczesnych chorób.
Jakie jest powiązanie?
To obserwacja odstająca.
Musi być tutaj jakiś rodzaj przyczyny i skutku.
Zespoły naukowców
z Harvardu i Uniwersytetu Utah
wysilają swoje mózgi by wymyślić coś,
co Tarahumara wiedzieli od zawsze.
Próbują rozwiązać te same rodzaje tajemnic.
Mamy tajemnicę ukrytą w tajemnicy,
być może klucz do Derartu Tulu i Tarahumara
jest owinięty innymi tajemnicami:
Jeśli znacie odpowiedź, podejdźcie do mikrofonu,
bo nikt inny jej nie zna.
Jeśli wiecie jesteście najmądrzejsi na Ziemi.
Pierwsza zagadka:
2 miliony lat temu wielkość mózgu gwałtownie wzrosła.
Australopitek miał mózg wielkości ziarnka grochu.
Nagle pokazują się ludzie - Homo erectus.
Wielka melonowa głowa.
By mieć mózg tych rozmiarów,
potrzebujesz źródła skondensowanej energii.
Niewątpliwie wcześni ludzie jedli martwe zwierzęta.
Problem w tym, że pierwsza broń z ostrzem
pojawiła się 200 tys lat temu.
Więc jakoś przez blisko 2 miliony lat
zabijaliśmy zwierzęta bez broni.
Nie używamy siły
bo jesteśmy mamisynkami w dżungli.
Inne zwierzęta są silniejsze od nas.
Mają kły i pazury, są zwinne i szybkie.
Usain Bolt jest szybki, ale wiewiórka skopie mu tyłek.
Nie jesteśmy szybcy.
Wydarzenie olimpijskie: pokonaj wiewiórkę.
Ktokolwiek złapie wiewiórkę dostaje złoty medal.
Zatem bez broni, szybkości, siły, kłów ani szponów.
Jak zabijaliśmy te zwierzęta?
Druga zagadka:
Od dawna kobiety startują w Olimpiadach
ale coś łączy wszystkie sprinterki,
wszystkie są beznadziejne.
Nie ma szybkiej kobiety na tej planecie
i nigdy nie było.
Najszybsza kobieta przebiegła 1.6 km w 4.15.
Losowy chłopiec ze szkoły średniej
potrafiłby biec szybciej.
Naprawdę jesteście powolne.
(Śmiech)
Ale w maratonach jest inaczej,
w maratonach biegacie dopiero od 20 lat.
Ponieważ do lat 80.
medycyna głosiła, że jeśli kobieta spróbuje przebiec 42 km...
Czy ktoś wie co by się stało?
Dlaczego do lat 80. nie mogłyście brać w nich udziału?
(Publiczność: Jej macica się rozerwie) Jej macica się rozerwie.
Tak. Twoje organy płciowe zostałyby rozerwane.
Macica wypadłaby, dosłownie wypadłaby z ciała.
Brałem udział w wielu maratonach,
ale nigdy jeszcze tego nie widziałem.
(Śmiech)
Zaledwie od 20 lat kobiety mogą biegać w maratonach.
W tym krótkim okresie,
przeszłyście od uszkodzonych organów
do faktu, że jesteście zaledwie 10 minut
poniżej męskiego rekordu świata.
Potem przekraczacie 42 km,
osiągając dystanse, okrzyknięte jako śmiertelne przez medycynę.
Pheidippides zmarł kiedy przebiegł 42 km...
Ale kiedy chodzi o 100 lub 200 km
wszystko się zmienia.
Biegaczki jak Ann Trason, Nikki Kimball lub Jenn Shelton,
w wyścigu na 100 lub 200 km przeciwko komukolwiek na świecie
mają równe szanse.
Dam wam przykład.
2 lata temu Emily Bear zapisała się na bieg
o nazwie Hardrock 100,
która mówi sama za siebie.
Dają ci 48 godzin na ukończenie biegu.
Emily Baer... 500 biegaczy...
kończy na 8 miejscu, w pierwszej 10,
mimo, że zatrzymała się na wszystkich stacjach
by karmić piersią jej dziecko podczas biegu...
Mimo to pokonała 492 ludzi.
Dlaczego kobietom lepiej idzie
kiedy wydłużamy dystanse?
To trzecia zagadka:
Na Uniwersytecie w Utah śledzi się czasy
ludzi biegających w maratonach.
Odkryli, że jeśli zacznie się
biegać maratony w wieku 19 lat,
rok za rokiem jest się coraz szybszym,
w wieku 27 lat osiąga się szczyt możliwości.
Od tego czasu poddajesz się
surowości czasu.
Jesteś coraz wolniejszy,
aż do momentu gdy biega się tak szybko jak w wieku 19 lat.
Więc 7, 9 lat dążysz do maksimum możliwości,
a potem stopniowo obniżasz loty
aż powracasz do punktu wyjścia.
Wydaje się, że powrót do prędkości początkowej zajmie
może 10 lat - nie, zajmie to 45 lat.
60-letni mężczyźni i kobiety
biegają tak szybko jak w wieku 19 lat.
Teraz rzucam wyzwanie - znajdźcie coś innego...
nie mówcie "golf", coś naprawdę trudnego...
Gdzie staruszkowie wypadają tak dobrze
jak kiedy byli nastolatkami.
Mamy te trzy zagadki.
Czy jest jeden element układanki,
który może to wszystko powiązać?
Musicie bardzo uważać,
kiedy ktoś sięga do prehistorii i próbuje udzielić globalnej odpowiedzi,
To jest bardzo dawno,
cokolwiek nie powiem, ujdzie mi to na sucho.
Ale powiem wam jedno.
Jeśli dodać jeden element do układanki
nagle wyłania się spójny obraz.
Dlaczego Tarahumara nie walczą
i nie umierają na choroby serca?
Czemu biedna Etiopska kobieta Derartu Tulu
może być i współczująca i skłonna do rywalizacji?
Czemu udawało nam się
znaleźć jedzenie bez broni?
Może chodzi o to, że ludzie,
mimo tego, że myślimy, że jesteśmy władcami wszechświata,
wyewoluowali jako
grupa psów myśliwskich.
Może ewoluowaliśmy
jak watacha drapieżników?
Jedyna przewaga jaką mamy w dziczy
to nie nasze kły czy pazury, czy szybkość,
ale to, że potrafimy się nieźle pocić.
Dobrze pocimy się i cuchniemy.
Lepiej niż jakikolwiek inny ssak na Ziemi.
Zaletą, tego towarzysko
niewygodnego stanu rzeczy,
jest to, że kiedy chodzi o bieganie
w skwarze na długie dystanse,
jesteśmy świetni, najlepsi na Ziemi.
Wyprowadźcie konia w skwarny dzień,
po kilkunastu kilometrach, koń ma wybór.
Albo będzie oddychał, albo się chłodził,
nie może robić tego na raz - a my tak.
Co jeśli wyewoluowaliśmy jako drapieżniki stadne?
Jeśli naszą jedyną przewagą
było to, że w grupie mogliśmy
wybrać antylopę i przegonić ją po Sawannie
aż do jej śmierci?
Tylko to potrafiliśmy,
biegać daleko w skwarze.
Jeśli to prawda, coś innego też musi się zgadzać.
Chodzi o pojęcie stada.
Sami byśmy sobie nie poradzili,
bo na Sawannie mogą czaić się dwa drapieżniki.
Potrzeba stada by się udało.
Potrzebni są 60-latkowie,
którzy robili to od dawna,
by wiedzieć, która antylopę wybrać.
Bo stado antylop się rozprasza.
Ci tropiciele musieli tam być.
Nie mogli być 20 kilometrów dalej.
Musiały tam być kobiety i dzieci,
bo największy pożytek z białek zwierzęcych
mają kobiety, które karmią i dzieci w okresie dorastania.
Nie ma sensu mieć zdechłą antylopę
100 kilometrów od osób, które mają ja zjeść.
Musieli być częścią stada.
Potrzebni są też 27-letni ludzie w sile wieku,
którzy zabiją tę antylopę,
oraz nastolatkowie,
którzy wszystkiego się uczą.
Stado musi być razem.
Jeszcze jedno - watacha nie mogła być materialistyczna.
Nie mogli brać wszystkiego ze sobą w pogoń.
Nie można się wściekać czy chować uraz.
"Nie chcę gonić antylopy tego gościa.
Wkurzył mnie, niech sam sobie ją goni."
Watacha musiała uporać się z ego,
wpsółpracować i działać razem.
Innymi słowy,
mamy kulturę
bardzo podobną do Tarahumara...
Plemienia niezmiennego
od ery kamienia łupanego.
To frapująca możliwość.
Może Tarahumara robią
to co ludzie robili przez dwa miliony lat.
Może dziś zboczyliśmy z tej ścieżki.
Bieganie to dla nas coś obcego,
kara za jedzenie po nocach pizzy.
Ale może to coś innego.
Może wzięliśmy tę naturalną przewagę
i ją popsuliśmy.
W jaki sposób? A jak psuje się cokolwiek?
Staramy się na tym zarabiać.
Puszkujemy to, żeby było lepsze
i sprzedajemy ludziom.
Zaczęliśmy tworzyć dziwaczne
rzeczy z poduszkami,
które pomagają nam biegać.
Buty do biegania wkurzają mnie.
Kupiłem chyba z milion i cały czas miałem kontuzje.
Jeśli ktoś z was biega,
przed chwilą rozmawiałem z Carol,
rozmawialiśmy o chorobie plantar fascitis.
Po 30 sekundach rozmowy z biegaczem,
zaczyna się mówić o kontuzjach.
Jeśli ewoluowaliśmy jako biegacze i to nasza przewaga,
to czemu idzie nam tak źle, czemu się ranimy?
Ciekawe jest to, że kontuzje od biegania
są całkiem nowym zjawiskiem.
W folklorze i mitologii,
mitach czy opowieściach
bieganie jest połączone
z wolnością, żywotnością i energią.
To za naszego życia bieganie
zaczęto kojarzyć ze strachem i bólem.
Geronimo mawiał:
"Nogi to moi jedyni przyjaciele. Im tylko ufam."
To tradycja trójboju Apaczów,
biegnie się 80 km przez pustynię,
walczy z ludźmi, kradnie konie
i jedzie do domu.
Geronimo nigdy nie mówił:
"Boli mnie ścięgno achillesa, zrobię sobie wolne..."
albo "Potrzebny mi
trening przekrojowy. Albo joga."
Ludzie biegali cały czas.
Dziś to jesteśmy. Mamy technologię cyfrową.
Nauka opiera się na fakcie,
że nasi przodkowie byli w stanie
codziennie robić coś niesamowitego,
tylko dzięki ich gołym stopom i nogom,
biegać na długie dystanse.
Więc jak do tego wrócić?
Powiem wam jak zacząć.
Pozbądźmy się puszek, sprzedaży, marketingu.
Pozbądźmy się butów do biegania.
Nie skupiajmy się na miejskich maratonach,
które trzeba ukończyć w cztery godziny,
bo będzie się przegranym, ale 3.59.59
pozwala przejść dalej.
Musimy odnaleźć zabawę i radość,
oraz, coś jak nagość,
która sprawiła, że Tarahumara
są dziś jedną z najzdrowszych kultur.
Jaki jest z tego pożytek?
Żeby spalić kalorie za nocną porcję lodów?
Ale może jest coś jeszcze.
Bez wdawania się w szczegóły,
wyobraźcie sobie świat
gdzie wszyscy mogliby wyjść
i zrobić coś, co sprawi
że będą bardzoej zrelaksowani, spokojni
zdrowsi i pozbędą się stresu.
Wracając do biura,
nie będą już wściekli,
a w domu nie będą zestresowani.
Może jest stan między tym co robimy dziś
i tym co zawsze robili Tarahumara.
Nie mówię byśmy wrócili do Miedzianego Kanionu
i żyli na pszenicy i kukurydzy, jak to robią Tarahumara.
Ale może jest coś pomiędzy.
Na odkrywcę
czeka Nagroda Nobla.
Jeśli ktoś mógłby znaleźć sposób
by odnowić tę naturalną zdolność
którą cieszyliśmy się
aż do 1970...
Korzyści, społeczne i fizyczne,
polityczne i psychiczne
mogłyby być zadziwiające.
Powstaje dziś rosnąca subkultura
bosych biegaczy, ludzi bez butów.
Zauważyli, że gdy pozbyć się butów
stres też znika, można pozbyć
się obrażeń i dolegliwości.
Odkrywa się coś, co wiedzieli
Tarahumara od bardzo dawna,
bieganie jest fajne.
Sam tego doświadczyłem.
Cały czas miałem kontuzje, ale jako 40 latek pozbyłem się butów
i wszystkie dolegliwości zniknęły.
Wszyscy na tym zyskamy.
Dziękuję za uwagę.
(Brawa)