"Sorry, my phone died."
"It's nothing. I'm fine."
"These allegations are completely unfounded."
"The company was not aware of any wrongdoing."
"I love you."
We hear anywhere from 10 to 200 lies a day,
and we spent much of our history coming up with ways to detect them,
from medieval torture devices to polygraphs,
blood-pressure and breathing monitors, voice-stress analyzers,
eye trackers, infrared brain scanners,
and even the 400-pound electroencephalogram.
But although such tools have worked under certain circumstances,
most can be fooled with enough preparation,
and none are considered reliable enough to even be admissible in court.
But, what if the problem is not with the techniques,
but the underlying assumption that lying spurs physiological changes?
What if we took a more direct approach,
using communication science to analyze the lies themselves?
On a psychological level, we lie partly to paint a better picture of ourselves,
connecting our fantasies to the person we wish we were
rather than the person we are.
But while our brain is busy dreaming, it's letting plenty of signals slip by.
Our conscious mind only controls about 5% of our cognitive function,
including communication,
while the other 95% occurs beyond our awareness,
and according to the literature on reality monitoring,
stories based on imagined experiences
are qualitatively different from those based on real experiences.
This suggests that creating a false story about a personal topic takes work
and results in a different pattern of language use.
A technology known as linguistic text analysis
has helped to identify four such common patterns
in the subconscious language of deception.
First, liars reference themselves less, when making deceptive statements.
They write or talk more about others, often using the third person
to distance and disassociate themselves from their lie,
which sounds more false:
"Absolutely no party took place at this house,"
or "I didn't host a party here."
Second, liars tend to be more negative,
because on a subconscious level, they feel guilty about lying.
For example, a liar might say something like,
"Sorry, my stupid phone battery died. I hate that thing."
Third, liars typically explain events in simple terms
since our brains struggle to build a complex lie.
Judgment and evaluation
are complex things for our brains to compute.
As a U.S. President once famously insisted:
"I did not have sexual relations with that woman."
And finally, even though liars keep descriptions simple,
they tend to use longer and more convoluted sentence structure,
inserting unnecessary words
and irrelevant but factual sounding details in order to pad the lie.
Another President confronted with a scandal proclaimed:
"I can say, categorically, that this investigation indicates
that no one on the White House staff,
no one in this administration presently employed
was involved in this very bizarre incident."
Let's apply linguistic analysis to some famous examples.
Take seven-time Tour de France winner Lance Armstrong.
When comparing a 2005 interview,
in which he had denied taking performance-enhancing drugs
to a 2013 interview, in which he admitted it,
his use of personal pronouns increased by nearly 3/4.
Note the contrast between the following two quotes.
First: "Okay, you know, a guy in a French, in a Parisian laboratory
opens up your sample, you know, Jean-Francis so-and-so, and he tests it.
And then you get a phone call from a newspaper that says:
'We found you to be positive six times for EPO."
Second: "I lost myself in all of that.
I'm sure there would be other people that couldn't handle it,
but I certainly couldn't handle it,
and I was used to controlling everything in my life.
I controlled every outcome in my life."
In his denial, Armstrong described a hypothetical situation
focused on someone else,
removing himself from the situation entirely.
In his admission, he owns his statements,
delving into his personal emotions and motivations.
But the use of personal pronouns is just one indicator of deception.
Let's look at another example from former Senator
and U.S. Presidential candidate John Edwards:
"I only know that the apparent father has said publicly
that he is the father of the baby.
I also have not been engaged in any activity of any description
that requested, agreed to, or supported payments of any kind
to the woman or to the apparent father of the baby."
Not only is that a pretty long-winded way to say, "The baby isn't mine,"
but Edwards never calls the other parties by name,
instead saying "that baby," "the woman," and "the apparent father."
Now let's see what he had to say when later admitting paternity:
"I am Quinn's father.
I will do everything in my power to provide her
with the love and support she deserves."
The statement is short and direct,
calling the child by name and addressing his role in her life.
So how can you apply these lie-spotting techniques to your life?
First, remember that many of the lies we encounter on a daily basis
are far less serious that these examples, and may even be harmless.
But it's still worthwhile to be aware of telltale clues,
like minimal self-references, negative language,
simple explanations and convoluted phrasing.
It just might help you avoid an overvalued stock,
an ineffective product, or even a terrible relationship.
"آسف، توقف هاتفي عن العمل."
"ليس بمهم. أنا بخير"
"هذه الادعاءات لا صحة لها أبدًا."
"الشركة ليست على علم بأي مخالفات."
"أنا أحبك.”
نسمع في كل مكان حوالي 10 إلى 200 كذبة في اليوم،
ونقضي كثيرًا من زمننا لإيجاد طرق للكشف عنها،
من أجهزة التعذيب في القرون الوسطى، إلى جهاز كشف الكذب،
مراقبة ضغط الدم والتنفس، تحليل توتر الصوت
متعقب العين، الماسحات تحت الحمراء للدماغ،
وحتى جهاز تخطيط أمواج الدماغ الذي يزن 400 باوند.
بالرغم بعض تلك الأدوات التي تعمل تحت ظروف معينة،
يمكن خداعها بالتحضير المناسب
وأي منهم لا يمكن الوثوق به كفاية حتى يُقبل به بالمحكمة.
ولكن ماذا إذا كانت المشكلة ليست بالتقنيات،
لكن الافتراض الأساسي هو أن الكذب يحفّز التغيرات الفيزيولوجية؟
ماذا لو اتخذنا نهجًا مباشرًا أكثر،
باستخدام علم التواصل لتحليل الأكاذيب بذاتها؟
على المستوى الفيزيولوجي، نحن نكذب جزئيا لرسم صورة أفضل عن أنفسنا،
نربط أحلامنا بالشخص الذي نتمنى أن نكون
على أن نربطها بالشخص الذي نحن عليه.
لكن بينما دماغنا مشغول بالأحلام، يسمح بانزلاق الكثير من الإشارات.
عقلنا الواعي يتحكم فقط بحوالي 5% الوظيفة الإدراكية،
متضمنة التواصل،
بينما 95% المتبقية تحدث فيما وراء وعينا.
ووفقا للكتابات الأدبية في رصد الواقع،
القصص التي تعتمد على التجارب التخيلية تختلف نوعيًا
عن القصص التي تستند على التجارب الحقيقة.
هذا يشير إلى أن إنشاء قصة خاطئة عن موضوع شخصي
يأخذ جهد ونتائج مختلفة النمط في استخدام اللغة.
التكنلوجيا المعروفة بـ “تحليل النص اللغوي"
ساعدت بتعريف أربعة أنماط مشتركة
في لغة اللاوعي للخداع.
أولا: الكاذبون يشيرون إلى أنفسهم أقل عندما يدلون بتصريحات مخادعة.
إنهم يكتبون أو يتحدثون أكثر عن الآخرين، غالبًا يستخدمون ضمير الغائب
للبعد والنأي بأنفسهم عن أكاذيبهم.
أيهما يبدو خاطئًا أكثر:
"لم تكن هُناك أي حفلة اطلاقًا في هذا المنزل"
أو، "لم أستضف الحفلة هُنا"؟
ثانيًا: الكاذبون يميلون ليصبحوا سلبيين
لأنه على مستوى اللاوعي، يشعرون بالذنب اتجاه الكذب.
مثلًا، يمكن للكاذب أن يقول شيئًا مثل،
"عذرًا، بطارية هاتفي الغبية فرغت. أنا أكره حدوث ذلك. "
ثالثًا: الكاذبون عادة يفسرون الأحداث بمصطلحات بسيطة
حيث أن أدمغتنا تعاني لبناء كذبة معقدة.
الحكم والتقييم
شيئان معقدان على أدمغتنا لحسابهما
كالإصرار الشهير حينها للرئيس الأمريكي:
“لم تكن لدي أي علاقة مشينة مع تلك المرأة"
أخيرًا: بالرغم من أن الكاذب يُحافظ على بساطة الوصف
فإنهم يميلون لاستخدام جُمل أطول وأكثر تعقيدًا
بإقحام كلمات غير ضرورية وليست ذات صلة
ولكن تفاصيل واقعية بغية حشو الكذبة
رئيس آخر يواجه فضيحة مُعلنة
"يمكنني القول قطعيًا أن التحقيق يُشير
ألا أحد من موظفي البيت الأبيض،
لا أحد في هذه الادارة يعمل حاليًا
كان له ضِلع في تلك الحادثة الغريبة"
لنُطبق التحليل اللغوي لبعض الأمثلة الشهيرة
لنأخذ الفائز سبع مرات بجائزة فرنسا للدراجات "لانس أرمسترونج"
حينما نقارن المقابلة في عام 2005
والذي أنكر فيها تعاطيه للعقاقير المنشطة
بمقابلته في 2013 والتي اعترف فيها
قد زاد من استخدامه للضمائر الشخصية ما يقارب 3/4
لاحظ التناقض بين الاقتباسات التالية.
أولًا: "حسنًا، تعلم، شخص في فرنسا، في مختبر باريسي
يفتح عينتك، تعلم، جان فرانسيس كذا وكذا، وإنه يختبرها.
وبعدها تأتيك مكالمة من صحيفة تقول:
“لقد وجدنا أن النتيجة إيجابية ست مرات للمنشطات"
ثانيا: "لقد فقدت نفسي في كل ذلك.
أنا متأكد أن آخرين قد لا يقدرون على تحمل ذلك
لكنني بالتأكيد لا أقدر على تحمله
وعادة ما كان كل شيء تحت السيطرة في حياتي.
تحكمت بكل المخرجات في حياتي
في إنكاره، وصف ارمسترونغ حالة افتراضية
مركزًا على شخصية أخرى
مقصيًا نفسه من الحالة كليًا
في اعترافه، هو يملك حُجته
خائضًا في مشاعره ودوافعه الشخصية
ولكن استخدام الضمائر الشخصية هو مؤشر واحد للخديعة
لنأخذ مثال آخر لسيناتور سابق
والمرشح الرئاسي جون إدواردز:
"على حد علمي أن الوالد الظاهري قال علنيًا
أنه هو أب الطفل
كما أنني لم أشارك في أي نشاط وصفي
يتطلب، الموافقة، أو الدعم لمبالغ من أي نوع
إلى امرأة أو إلى والد الطفل".
إنها ليست مجرد وسيلة طويلة لقول "الطفل ليس لي"
ولكن إدواردز لم يدعو أبدًا الأطراف الأخرى بالاسم،
بدلًا من قول "أن الطفل"، و"المرأة" و"الأب. "
الآن دعونا نرى ما كان عليه قوله عندما اعترف لاحقًا بالأبوة:
"أنا والد كوين.
سأفعل ما بوسعي لتزويدها
بالحب والدعم الذي تستحقه".
التصريح قصير ومباشر،
دعوة الطفلة باسمها وتقبل دوره في حياتها.
لذا كيف يمكنك تطبيق هذه التقنيات لكشف الكذب في حياتك؟
أولًا: تذكر أن العديد من الأكاذيب التي نصادفها يوميًا
ليست جدية كتلك الأمثلة، وربما تكون غير مؤذية.
لكنه ما زال المفيد أن نكون على بينة من الأدلة المنبهة،
مثل قلة الإشارة الشخصية، اللغة السلبية،
التفسيرات البسيطة والصياغة الملتوية.
بل قد يساعد على تجنب، المغالاة في الأسهم
المنتج الغير فعال، أو حتى لعلاقة بائسة.
"ببورە، مۆبایلەکەم لە کار کەوت."
"هیچ نییە، باشم."
"ئەم دەنگۆیانە بەتەواوی بێ بنەمان."
"کۆمپانیاکە ئاگاداری هیچ کارێکی هەڵە نەبوو."
"خۆشم دەوێیت."
ئێمە ڕۆژانە گوێبیستی نزیکەی ١٠ بۆ ٢٠٠ درۆ دەبین،
و مێژوومان پڕیەتی لە شێوازی دەرخستنی درۆ،
هەر لە ئەشکەنجەدانی سەردەمی کۆنەوە تا ئامێری دەرخستنی درۆ،
ئامێری پەستانی خوێن و هەناسەدان، شیکەرەوەی فشاری دەنگ،
چاودێری کردنی چاو، سکانەری مێشک،
تەنانەت ئامێری چاودێریکردنی مێشکی کارەبایی ٤٠٠ پاوەندی.
هەرچەندە ئەم ئامێرانە کاری خۆیان کردووە لە حاڵەتی تایبەتیدا،
بەڵام دەکرێت زۆربەیان هەڵبخەڵەتێنرێن بە ئامادەکاری تەواوەتی،
و هیچ کامیان بە باوەڕپێکراو دانانرێن تاکو تەنانەت لە دادگاکاندا کاریان پێ بکرێت.
بەڵام چی ئەگەر کێشەکە لەخودی تەکنیکەکان نەبێت،
بەڵکو لەو خەمڵاندنە شاراوانەدا بێت کە درۆکردن هانی گۆڕانکاری فیسیۆلۆژی دەدات؟
چی ئەگەر شێوازێکی ڕاستەوخۆتر بەکاربێنین،
بە بەکارهێنانی زانستی پەیوەندی بۆ شیکردنەوەی خودی درۆکان؟
لەسەر ئاستی دەرونناسی، ئێمە درۆ دەکەین تا وێنایەکی جوانتری خۆمان بکێشین،
بە پێکەوەبەستنی خەیاڵەکانمان بەو کەسایەتیەی ئاواتەخوازین ببین
وەك لەو کەسەی کە هەین.
بەڵام لە کاتێکدا مێشکمان سەرقاڵی خەون بینینە، ڕێدەدات کۆمەڵێك هێما گوزەر بکەن.
مێشکی ئاگاییمان تەنها لە ٪٥ی کار و فرمانی مێشکیی کۆنترۆڵ دەکات،
کە بواری پەیوەندیشی تێدایە،
لە کاتیکدا ٪٩٥ەکەی تری بەبێ ئاگاییمان ڕوودەدات،
هەروەها بەپێی ئەدەبیاتی چاودێریکردنی واقیع،
ئەو چیرۆکانەی لە ئەزمونی خەیاڵی سەرچاوەیان گرتووە
لە ڕووی جۆریەتییەوە جیاوازن لەوانەی لە ئەزمونی ڕاستەقینەوە سەرچاوەیان گرتووە.
ئەمە ئاماژەیە بۆ دروستکردنی چیرۆکێكی هەڵە دەربارەی بابەتێکی کەسی هەوڵی پێویستە
و ئەنجامەکەشی دەبێتە شێوە جیاوازییەك لە بەکارهێنانی زماندا.
تەکنەلۆجیاییەك کە ناسراوە بە شیکردنەوەی زمانەوانی دەقەکان
یارمەتیدەرە لە ناسینەوەی ٤ جۆری باوی ئەو شێوازانە
لە زمانی نائاگایی فریوداندا.
یەکەم، درۆزنەکان کەمتر ئاماژە بەخۆیان دەدەن کاتێک قسەیەکی فرویدەر دەکەن
زیاتر دەربارەی کەسانی تر دەڵێن و دەنووسن، زۆر جار جێناوی کەسی سێیەم بەکار دەهێنن
بۆ دوورەپەرێزی و خۆبەدورگرتن لە درۆکانیان.
ئەمانە کامیان زیاتر لە درۆ دەچن:
"بەدڵنیاییەوە هیچ ئاهەنگێك لەم ماڵەدا نەکراوە،"
یان "لێرە هیچ ئاهەنگێکم ساز نەداوە."
دووەم، درۆزنەکان زیاتر مەیلی ئەوەیان هەیە نەرێنی بن،
چونکە لە ئاستێکی نائاگاییدا، هەست بە تاوان دەکەن بە درۆکردنیان.
بۆ نموونە، درۆزنێك ڕەنگە شتێکی لەم جۆرە بڵێت،
"ببورە، مۆبایلەکەم لە بێ شەحنیدا کوژایەوە، زۆر رقم لەوەیە."
سێیەم، درۆزنەکان زۆرجار ڕووداوەکان بە دەستەواژەی ئاسان ڕوون دەکەنەوە
چونکە مێشکمان توانای دروستکردنی درۆی ئاڵۆزی نییە.
بڕیاردان و هەڵسەنگاندن
شتانی ئاڵۆزن بۆ مێشکمان تا لێکیانی بداتەوە.
هەروەك جارێکیان سەرۆکێکی ئەمریکا جەختی کردەوە:
"من پەیوەندی سێکسیم لەگەڵ ئەو ژنەدا نەبووە."
و لە کۆتاییدا، هەر چەندە درۆزنەکان وەسف کردن بە سادەیی دەڵێن،
بەڵام حەز دەکەن ڕستەی درێژتر و پێچاوپێچتر بەکاربێنن،
بە بەکارهێنانی وشەی ناپێویست و
ناپەیوەندیدار بەڵام بە وردەکاری نزیك ڕاستی تەنها بۆ ئەوەی ڕەواج بە درۆکەیان بدەن.
سەرۆکێکی تر کە روبەڕوی ئابڕووچونێك بووبوەوە ڕایگەیاند:
"بێ قەید و شەرت، دەتوانم بڵێم، ئەم لێکۆڵینەوەیە دەریدەخات
هیچ کەس لە ستافی کۆشکی سپی،
هیچ کەس لەم ئیدارەیەدا کە ئێستا کارمەندە
تێوەنەگلاوە لەم ڕووداوە سەمەرەیە."
با شیکردنەوەی زمانەوانی لەسەر هەندێک نموونەی بەناوبانگ جێبەجێ بکەین.
براوەی ٧ جاری تۆر دی فرانس وەردەگرین، لانس ئارمسترۆنگ
کاتێک بەراورد دەکەی لە نێوان،
چاوپێکەوتنێکی ٢٠٠٥،
کە تێیدا نکۆڵی دەکات لە بەکارهێنانی مادەی وزەبەخش
بە بەراورد لەگەڵ چاوپیکەوتنێکی ٢٠١٣دا کە تێیدا دانی پێدانا،
بەکارهێنانی جێناوی کەسی تاک نزیکەی ٣ ئەوەندە زیادی کرد.
سەرنجی ئەم دوو لێدوانەی بدە.
یەکەم: "باشە، پیاوێک لە فەرەنسا، لە تاقیگەیەکی پاریس
نموونەی خوێنت دەبات بەناوی جۆن فرانسیس، و پاشان پشکنینی بۆ دەکات.
دوتر پەیوەندییەکەت بۆ دێت لە رۆژنامەیەکەوە کە دەڵێت:
٦ جار ئەنجامەکەت بە پۆزەتیڤ هاتوەتەوە لەسەر ماددەی وزەبەخش."
دووەم: "خۆمم لەدەستتدا لەناو هەموو ئەو کێشانەدا.
من دڵنیام کە کەسانی تر دەبن بەرگەی ناگرن،
بەڵام من بەدڵنیاییەوە بەرگەییم نەگرت،
لە کاتێکدا پێشتر ڕاهاتبووم لە ڕێکخستنی هەموو شتێکی ژیانم.
هەموو دەرئەنجامێکی ژیانم رێکدەخست."
لە نکۆڵییەکەییدا، ئارمسترۆنگ حاڵەتێکی گریمانەی باس کرد
بە تیشک خستنەسەر کەسێکی تر،
کە بەتەواوی خۆی لابردبوو لە ڕووداوەکە.
لە دانپێدانانەکەیدا، خاوەنی قسەی خۆیەتی،
کە دەچێتە قوڵایی هەست و هاندانەکانییەوە.
بەڵام بەکارهێنانی جێناوی کەسی تەنها یەك دەرخەری فریودانە.
با سەیری نمونەیەکی تر بکەین لە ژیانی سیناتۆر و
کاندیدی سەرۆکایەتی پێشووی ئەمریکا جۆن ئیدوارد:
"من تەنها ئەوە دەزانم کە باوکەکە بە ئاشکرا گووتی
ئەو باوکی منداڵەکەیە."
هەروەها لە هیچ جۆرە چالاکییەکدا بەژداریم نەکردوە
کە پاڵپشتی، خواستن، یان ڕەزامەندی خەرجی
ئەو ئافرەتە یان باوکی منداڵەکەی تێدا بێت."
ئەمە نەك تەنها شێوازێكی دوورودرێژە بۆ گووتنی "ئەم منداڵە هی من نییە،"
بەڵکو ئیدوارد ناوی لایەنەکانی تریش نابات،
لە جیاتی ئەوە دەڵێت: " ئەو منداڵە،" " ئافرەتەکە،" " باوکەکە."
با ئێستا بزانین چی وت کاتێك دانی بە باوکایەتیدا نا:
"من باوکی کوینم.
هەموو شتێك دەکەم لە دەسەڵاتمدا بێت بۆ دەستەبەرکردنی
ئەو خۆشەویستی و پاڵپشتییەی شایەنیەتی."
لێدوانەکە کورت و ڕاسترەوە،
کە ناوی منداڵەکە دەهێنێت و رڕۆڵی خۆی لە ژیانیدا پیشان دەدات.
کەواتە تۆ چۆن ئەم تەکنیکی دەرخستنی درۆیانە جێبەجێ دەکەیت لە ژیانتدا؟
یەکەم، بیرت بێت کە زۆربەی ئەو درۆیانەی ڕۆژانە ڕووبەڕوویان دەبینەوە
زۆر جدی نین بە بەراورد بەو نموونانە، و ڕەنگە تەنانەت بێ زیانیش بن.
بەڵام هەر جێگەی بایەخە لە ئاماژەی بەلاڕێدابەر ئاگادار بیت،
وەك کەمی ئاماژەدان بە خود، زمانی نێگەتیڤ،
ڕوونکردنەوەی سادە و ڕستەی پێچاوپێچ.
ڕەنگە ئەمە یارمەتیت بدات لە خۆبەدورگرتن لە کاڵایەکی زیاد لە نرخی خۆی،
بەرهەمێکی بێسوود یان پەیوەندییەکی خراپ.
"Entschuldige, mein Akku war leer."
"Es ist nichts, mir geht es gut."
"Diese Anschuldigungen sind vollkommen unbegründet."
"Die Firma war sich keines Fehlverhaltens bewusst."
"Ich liebe dich."
Wir hören zwischen 10 und 200 Lügen am Tag.
Bereits in der Geschichte suchten wir nach Wegen, um sie aufzuspüren.
Von mittelalterlichen Folterinstrumenten
über Lügendetektoren,
Blutdruck- und Atemüberwachung, Sprachstressanalysen,
bis hin zu Eyetrackern, Infrarot-Gehirnscannern
und dem 200 kg schweren Elektroenzephalographen.
Aber obwohl solche Mittel unter bestimmten Umständen wirkten,
können die meisten mit genügend Vorbereitung getäuscht werden
und keines gilt als verlässlich genug, um vor Gericht zugelassen zu werden.
Aber was, wenn das Problem nicht die Technik ist,
sondern die Annahme, dass Lügen physiologische Veränderungen auslöst?
Was, wenn wir eine direktere Herangehensweise wählen
und Kommunikationswissenschaft nutzen, um die Lügen an sich zu analysieren?
Auf psychologischer Ebene lügen wir, um ein besseres Bild von uns zu schaffen,
indem wir unsere Fantasien mit der Person verknüpfen,
die wir gerne wären, statt mit der, die wir sind.
Aber während unser Gehirn so träumt, gehen ihm viele Signale durch.
Unser Bewusstsein kontrolliert nur ca. 5% unserer kognitiven Funktionen,
inklusive der Kommunikation,
während die anderen 95% jenseits unseres Bewusstseins stattfinden.
Laut der Literatur zur Realitätsbeobachtung
unterscheiden sich ausgedachte Geschichten
qualitativ von solchen, die auf realen Erfahrungen basieren.
Das deutet darauf hin, dass es aufwendig ist,
sich eine Geschichte zu einem persönlichen Thema auszudenken
und in einer anderen Verwendung von Sprachmustern resultiert.
Eine Technologie, die als linguistische Textanalyse bekannt ist,
hat dabei geholfen, vier solcher typischen Muster
in der unbewussten Sprache der Täuschung zu identifizieren.
Erstens nehmen Lügner weniger Bezug auf sich selbst, wenn sie lügen.
Sie sprechen mehr über Andere, verwenden oft die 3. Person,
um sich selbst von ihrer Lüge zu distanzieren.
Was klingt falscher:
"Absolut keine Party hat in diesem Haus stattgefunden"
oder "Ich habe hier keine Party gegeben"?
Zweitens neigen Lügner dazu, negativer zu sein,
weil sie sich auf einer unbewussten Ebene schuldig für das Lügen fühlen.
Zum Beispiel würde ein Lügner etwas sagen wie:
"Entschuldigung, mein blöder Handyakku war leer. Ich hasse das Ding".
Drittens erklären Lügner Dinge oft in einfachen Worten,
denn unser Gehirn hat Probleme damit, komplexe Lügen zu erschaffen.
Beurteilung und Verurteilung
sind schwierig für unser Gehirn zu verarbeiten.
Wie ein U.S. Präsident bekanntermaßen einmal beharrte:
"Ich hatte keine sexuelle Beziehung mit dieser Frau".
Und obwohl Lügner versuchen, Beschreibungen einfach zu halten,
neigen sie dazu, lange und verschachtelte Satzstrukturen zu benutzen,
indem sie unnötige Wörter und irrelevante aber faktisch klingende Details einfügen,
um die Lüge aufzupolstern.
Ein anderer, mit einem Skandal konfrontierter Präsident verkündete:
"Ich kann kategorisch sagen, dass diese Untersuchung nahelegt,
dass niemand vom Personal des Weißen Hauses,
niemand, der aktuell in dieser Behörde angestellt ist,
bei diesem bizarren Vorfall involviert war."
Lasst uns die linguistische Analyse auf bekannte Beispiele anwenden.
Nehmen wir den 7-fachen Tour de France-Sieger Lance Armstrong.
Vergleicht man ein Interview von 2005,
in dem er abstritt, leistungssteigernde Drogen genommen zu haben,
mit einem Interview von 2013, in dem er es zugab,
so stieg seine Nutzung von Personalpronomen um fast 3/4.
Beachte den Unterschied zwischen den folgenden Zitaten.
Erstens: "Weißt du, ein Typ in Frankreich, in einem Pariser Labor,
öffnet deine Probe, du weißt schon, Jean-Francis so-und-so, und testet sie.
Und dann bekommst du einen Anruf von einer Zeitung, in dem es heißt:
"Wir haben dich sechsmal positiv auf EPO getestet."
Zweitens: "Ich habe mich selbst in alldem verloren.
Ich bin mir sicher, es gäbe noch Andere, die damit nicht klarkämen,
aber ich kam ganz sicher nicht damit klar,
und ich war es gewohnt, alles in meinem Leben zu kontrollieren.
Ich kontrollierte jedes Ergebnis in meinem Leben".
In seiner Verleugnung beschrieb Armstrong eine hypothetische Situation,
die jemand anderen in den Fokus rückte,
und distanzierte sich selbst komplett von der Situation.
In seinem Geständnis
taucht er in seine persönlichen Emotionen und Motivationen ein.
Aber die Verwendung von Personalpronomen ist nur ein Indikator für Täuschung.
Lasst uns ein anderes Beispiel des ehemaligen Senators
und U.S. Präsidentschaftskandidat John Edwards betrachten:
"Ich weiß nur, dass der angebliche Vater öffentlich verkündet hat,
dass er der Vater des Kindes sei.
Auch bin ich nicht in irgendeine Art von Aktivität verwickelt gewesen,
die jedwede Art der Zahlung an die Frau oder den vermeintlichen Vater des Kindes
voraussetzen, unterstützen oder rechtfertigen würden."
Das ist nicht nur eine weitschweifige Art zu sagen "Das Baby ist nicht meins",
Edwards nennt die anderen Parteien auch niemals beim Namen,
sondern sagt "das Baby", "die Frau" und "der scheinbare Vater".
Schauen wir, was er sagte, als er die Vaterschaft später zugab:
"Ich bin Quinns Vater.
Ich werde alles in meiner Macht Stehende tun,
um ihr die Liebe und Unterstützung zu geben, die sie verdient."
Diese Aussage ist kurz und direkt,
nennt das Kind beim Namen und adressiert seine Rolle in ihrem Leben.
Wie kannst du diese Techniken nun in deinem Leben anwenden?
Denk zuerst daran, dass viele Lügen, denen wir täglich begegnen,
viel weniger ernst als diese Beispiele und vielleicht sogar harmlos sind.
Dennoch lohnt es sich, verräterische Hinweise zu kennen,
wie minimale Selbstreferenzen, negative Sprache,
einfache Erklärungen und verschachtelte Formulierungen.
Das könnte dir helfen, eine überschätzte Aktie,
ein ineffektives Produkt oder sogar eine schlimme Beziehung zu meiden.
«Συγνώμη, έμεινα από μπαταρία».
«Δεν είναι τίποτα. Είμαι καλά».
«Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν υφίστανται».
«Η εταιρεία δεν είχε επίγνωση για οποιασδήποτε αδικοπραγία».
«Σ' αγαπώ».
Ακούμε καθημερινά, από 10 μέχρι 200 ψέματα,
και ξοδέψαμε πολύ χρόνο για να βρούμε τρόπους να τα ανιχνεύσουμε,
από μεσαιωνικά μηχανήματα βασανιστηρίων μέχρι τους πολυγράφους,
αναλυτές πίεσης αίματος και αναπνοής, αναλυτές στρες της φωνής,
ιχνηλάτες ματιού, υπέρυθρους σαρωτές εγκεφάλου,
ακόμα και συσκευή για εγκεφαλογράφημα βάρους 180 κιλών.
Όμως, αν και τέτοια εργαλεία λειτούργησαν κάτω από ορισμένες συνθήκες
τα περισσότερα μπορούν να ξεγελαστούν με αρκετή προετοιμασία,
και κανένα δεν θεωρείται αρκετά αξιόπιστο για να το αποδεχτεί το δικαστήριο.
Αν όμως το πρόβλημα δεν είναι οι τεχνικές,
αλλά η υποκείμενη υπόθεση ότι το ψεύδεσθαι προκαλεί ψυχολογικές αλλαγές;
Αν ακολουθούσαμε μια πιο ευθεία προσέγγιση,
με τη χρήση της επικοινωνιακής επιστήμης για την ανάλυση των ίδιων των ψεμάτων;
Σε ψυχολογικό επίπεδο, λέμε εν μέρει ψέματα
για να δείξουμε μια καλύτερη εικόνα του εαυτού μας,
συνδέοντας τις φαντασιώσεις μας με αυτό που θα θέλαμε να είμαστε
παρά με το πρόσωπο που είμαστε.
Ενώ όμως ο εγκέφαλός μας ονειρεύεται, αφήνει να περάσουν πολλά σήματα.
Το συνειδητό ελέγχει μόνο το 5% της γνωστικής μας λειτουργίας,
συμπεριλαμβανομένης της επικοινωνίας,
ενώ το άλλο 95% συμβαίνει πέρα από την επίγνωσή μας
και σύμφωνα με τη βιβλιογραφία παρακολούθησης της πραγματικότητας,
ιστορίες βασισμένες σε φανταστικές εμπειρίες
διαφέρουν ποιοτικά από εκείνες που βασίζονται σε πραγματικές εμπειρίες.
Αυτό σημαίνει ότι η δημιουργία μιας ψεύτικης ιστορίας χρειάζεται δουλειά
και γίνεται χρήση διαφορετικής γλώσσας.
Μια τεχνολογία γνωστή ως γλωσσολογική ανάλυση κειμένου
βοήθησε στον εντοπισμό τεσσάρων κοινών μοτίβων
στην υποσυνείδητη γλώσσα της εξαπάτησης.
Πρώτο, οι ψεύτες αναφέρονται στον εαυτό τους λιγότερο όταν ψεύδονται.
Γράφουν ή μιλούν περισσότερο για άλλους, χρησιμοποιώντας συχνά τρίτο πρόσωπο
για να αποστασιοποιηθούν και να αποσυνδεθούν από το ψέμα τους,
ποιο ακούγεται πιο κίβδηλο:
«Δεν έγινε απολύτως κανένα πάρτι στο σπίτι»,
ή «Δεν έκανα πάρτι εδώ».
Δεύτερο, οι ψεύτες τείνουν να είναι πιο αρνητικοί,
διότι, υποσυνείδητα, νιώθουν ενοχές που λένε ψέμματα.
Για παράδειγμα, ένας ψεύτης θα έλεγε κάτι τέτοιο,
«Συγνώμη, η ηλίθια μπαταρία μου τελείωσε. Τη σιχαίνομαι».
Τρίτο, οι ψεύτες δίνουν, κατά κανόνα, απλές εξηγήσεις
μιας και το μυαλό μας παλεύει να φτιάξει ένα περίπλοκο ψέμα.
Η κρίση και η αξιολόγηση
είναι περίπλοκα πράγματα για να τα συνθέσει το μυαλό μας.
Όπως η περίφημη επιμονή Αμερικανού Πρόεδρου:
«Δεν είχα σεξουαλικές σχέσεις με εκείνη τη γυναίκα».
Τελικά, αν και οι ψεύτες κάνουν απλές περιγραφές
τείνουν να χρησιμοποιούν πιο περίπλοκες δομές προτάσεων,
εισάγοντας αχρείαστες λέξεις
και άσχετες μα αληθοφανείς λεπτομέρειες για να καλύψουν το ψέμα.
Άλλος ένας Πρόεδρος αντιμέτωπος με σκάνδαλο ανακοίνωσε:
«Κατηγορηματικά λέω, ότι αυτή η έρευνα δείχνει ότι κανείς
από το προσωπικό του Λευκού Οίκου,
κανείς από την παρούσα διοίκηση
δεν ήταν αναμεμειγμένος σε αυτό το περίεργο γεγονός».
Ας κάνουμε γλωσσολογική ανάλυση σε κάποια διάσημα παραδείγματα.
Πάρτε τον επτάκις νικητή του γύρου της Γαλλίας Λάνς Αρμστρογκ.
Συγκρίνοντας τη συνέντευξη του 2005,
στην οποία είχε αρνηθεί ότι έπαιρνε αναβολικά
με τη συνέντευξη του 2013, στην οποία το παραδέχθηκε
η χρήση προσωπικών αντωνυμιών αυξήθηκε κατά 3/4.
Σημειώστε την αντίθεση ανάμεσα στα παρακάτω αποφθέγματα.
Πρώτο: «Εντάξει, ένας τύπος σε ένα Γαλλικό, Παριζιάνικο εργαστήριο
ανοίγει το δείγμα σου, ξέρετε, Ζαν-Φρανσίς κ.λπ. και το εξετάζει.
Μετά σου τηλεφωνούν από μια εφημερίδα:
«Βρήκαμε ότι είστε θετικός έξι φορές στο ντοπάρισμα».
Δεύτερο: «Τα έχασα με όλα αυτά.
Είμαι σίγουρος ότι άλλοι δεν θα μπορούσαν να το χειριστούν,
και εγώ ασφαλώς δε μπορούσα,
και συνήθως όλα ήταν υπό έλεγχο στη ζωή μου.
Τα έλεγχα όλα στη ζωή μου».
Με την άρνησή του, ο Αρμστρονγκ περιέγραψε
μια υποθετική κατάσταση εστιάζοντας σε κάποιον άλλον
αποσύροντας εντελώς τον εαυτό του από την κατάσταση.
Με την παραδοχή, κατέχει τα επιχειρήματα,
σκαλίζοντας τα προσωπικά του συναισθήματα και κίνητρα.
Η χρήση όμως της προσωπικής αντωνυμίας είναι μια ένδειξη ψεύδους.
Ας δούμε ένα άλλο παράδειγμα ενός πρώην κυβερνήτη
και υποψήφιου για την Προεδρία των ΗΠΑ, τον Τζον Έντουαρντς:
«Αυτό που ξέρω είναι ότι ο προφανής πατέρας είπε δημοσίως
ότι αυτός είναι ο πατέρας του μωρού.
Επίσης δεν έχω εμπλακεί σε κάποια δραστηριότητα
που απαιτούσε, περιείχε ή υποστήριζε πληρωμή οποιασδήποτε μορφής
προς τη γυναίκα ή τον προφανή πατέρα του μωρού».
Δεν είναι μόνο ένας μακρύς τρόπος να πει «το μωρό δεν είναι δικό μου»,
αλλά ο Έντουαρντς ποτέ δε λέει τους άλλους με το όνομα,
αλλά λέει «το μωρό», «η γυναίκα», και «ο προφανής πατέρας».
Ας δούμε τι είπε όταν, αργότερα, παραδέχτηκε την πατρότητα:
«Είμαι ο πατέρας της Κουίν.
Θα κάνω ό,τι μπορώ για να της παρέχω
την αγάπη και τη στήριξη που της αξίζει».
Αυτή η δήλωση είναι σύντομη και ευθεία,
καλεί το παιδί με το όνομα και αποδέχεται τον ρόλο του στη ζωή της.
Πώς να εφαρμόσετε αυτές τις τεχνικές εντοπισμού ψεύδους στη ζωή σας;
Πρώτον, να θυμάστε ότι πολλά ψέματα που ακούμε καθημερινά
είναι πολύ λιγότερο σοβαρά από τα παραδείγματά μας και πιο ανώδυνα.
Όμως αξίζει ακόμη να γνωρίζουμε τις ενδείξεις ψεύδους
όπως, ελάχιστες αυτοαναφορές, αρνητική γλώσσα,
απλές εξηγήσεις και περίπλοκη φρασεολογία.
Θα μπορούσε να σας βοηθήσει να αποφύγετε ένα υπερτιμημένο απόθεμα,
ένα αναποτελεσματικό προϊόν, ή ακόμη και μια άθλια σχέση.
"Lo siento, me quedé sin batería".
"No es nada. Estoy bien".
"Esas acusaciones son completamente infundadas".
"La compañía niega cualquier implicación en los hechos".
"Te amo".
Escuchamos entre 10 y 200 mentiras al día,
y nos hemos pasado gran parte de la historia
buscando la manera de detectarlas,
utilizando desde instrumentos medievales de tortura, a polígrafos,
monitores de presión arterial, respiración y de estrés vocal,
rastreadores oculares, escáneres cerebrales de infrarrojos,
e incluso máquinas que pesan 180 kilos para electroencefalogramas.
A pesar de que tales dispositivos funcionan en determinadas circunstancias,
se puede engañar a la mayoría, con la preparación suficiente,
y ninguno es considerado fiable para ser admitido en un tribunal.
Pero ¿y si el error no está en las técnicas,
sino en la premisa de que la mentira produce cambios fisiológicos?
¿Y si tomamos un enfoque más directo,
utilizando las ciencias de la comunicación para analizar todas estas mentiras?
En parte, a nivel psicológico
mentimos para darnos una mejor imagen de nosotros mismos,
para asociar nuestra imaginación a la persona que nos gustaría ser,
en lugar de lo que realmente somos.
Pero al cerebro estar ocupado soñando,
permite que muchas señales pasen desapercibidas.
La mente consciente solo controla cerca del 5 % de las funciones cognitivas,
incluyendo la comunicación,
mientras que el otro 95 % ocurre sin que seamos conscientes de ello,
y según la literatura especializada acerca del control de la realidad,
las historias basadas en las experiencias imaginadas
son cualitativamente diferentes que las basadas en experiencias reales.
Esto sugiere que inventar una historia falsa requiere trabajo
y conduce a un patrón diferente en el uso del lenguaje.
La tecnología conocida como análisis lingüístico del texto
ha ayudado identificar 4 patrones comunes
en el lenguaje involuntario del engaño.
Primero, los mentirosos
hacen menos referencias a sí mismos al hacer declaraciones falsas.
Escriben o hablan más sobre los demás, a menudo usando la tercera persona,
para distanciarse y desvincularse de sus mentiras
lo qué suena aún más artificial:
"En esta casa absolutamente ninguna fiesta tuvo lugar",
o "Yo no organicé ninguna fiesta aquí".
Segundo, los mentirosos tienden a ser más negativos,
porque se sienten inconscientemente culpables por mentir.
Por ejemplo, un mentiroso dirá algo así:
"Lo siento, se ha muerto la estúpida batería. La odio".
En tercer lugar, los mentirosos suelen explicar las cosas en términos sencillos,
ya que nuestro cerebro se niega a crear una mentira compleja.
La técnicas basadas en el juicio y la estimación
son modelos complejos para el cerebro.
Como una vez insistió un Presidente de los EE. UU.:
"Nunca he tenido una relación sexual con esa mujer".
Y por último, aunque los mentirosos describen cosas de una manera sencilla,
tienden a utilizar oraciones más largas e intrincadas,
intercalando palabras innecesarias
y detalles irrelevantes, sin embargo ciertos,
para reforzar la mentira.
Otro presidente, frente a un escándalo, dijo:
"Puedo decir, categóricamente, que esta investigación apunta
a que ninguno de los empleados de la Casa Blanca,
nadie de la actual administración,
está involucrado en este extraño incidente".
Vamos a aplicar el análisis lingüístico a algunos ejemplos bien conocidos.
Analicemos al siete veces campeón del Tour de Francia, Lance Armstrong.
Al comparar su entrevista de 2005
en la que negó haberse dopado,
a otra de 2013 en la que lo admitió,
el uso de los pronombres personales aumentó en casi un 75%.
Note las diferencias entre estas dos declaraciones.
En la primera: "Bueno, ya saben, un tipo en Francia, en un laboratorio en París,
contamina una muestra, ya saben, un tal Jean Francis de tal, y la examina.
Y así recibe uno una llamada telefónica de un periódico que afirma
que he dado seis veces positivo en la prueba de EPO."
La segunda: "Todo esto me superó.
Estoy seguro de que había otros que tampoco podían manejarlo,
pero yo, sin duda, no pude hacerlo
y yo estaba acostumbrado a controlarlo todo en mi vida.
Yo controlaba todo en mi vida".
Al negarlo, Armstrong describió una situación hipotética
centrándose en otra persona,
excluyéndose a sí mismo por completo de cualquier vinculación.
En su confesión, asume la responsabilidad de sus actos,
centrándose en emociones y motivaciones personales.
Pero el uso de los pronombres personales es solo uno de los indicadores de engaño.
Veamos otro ejemplo,
del ex senador y candidato a la presidencia, John Edwards.
"Solo sé que el presunto padre ha declarado públicamente
que él es el padre del bebé.
Tampoco he estado involucrado en ninguna actividad
que requirió, acordó o respaldó cualquier tipo de pago
a la mujer o al presunto padre del bebé".
Eso no es solo una forma muy retorcida de decir: "El bebé no es mío",
sino que Edwards nunca se dirige a los implicados por su nombres,
y en cambio les llama "el bebé", "la mujer" y "el presunto padre".
Ahora vamos a ver lo que tuvo que decir después de admitir la paternidad:
"Yo soy el padre de Quinn.
Haré todo lo que esté en mi mano
para darle el amor y el apoyo que se merece".
La declaración es corta y directa,
llamando al niño por su nombre y admitiendo su papel en su vida.
Y ¿cómo se pueden aplicar estas técnicas de detección de mentiras en su vida?
En primer lugar, recordando que muchas de las mentiras que oímos a diario
son mucho más piadosas que estos ejemplos, y tal vez incluso inofensivas.
Pero aun así, vale la pena ser conscientes de algunas pistas reveladoras,
cómo las pocas referencias personales, el lenguaje negativo,
el uso de explicaciones sencillas y oraciones complejas.
Tal vez les ayudaría a evitar una acción bursátil sobrevalorada,
un producto inútil o incluso una pésima relación.
"ببخشید، باطری موبایلم تموم شد."
"چیزی نیست، حالم خوبه."
"این ادعاها کاملا بی پایه و بی اساس هستند."
"کمپانی ازهرگونه عملکرد اشتباه بی خبر بوده."
"دوستت دارم."
ما روزانه حدود ١٠ تا ٢٠٠ باردروغ میشنویم،
و در طول تاریخ بیشتر وقت خود را صرف راههای ردیابی دروغ کردیم،
از لوازم شکنجه قرون وسطی تا دستگاه دروغ سنج،
نمایشگرهای فشار خون و تنفس یا تحلیلگرهای صدا،
ردیابهای بینایی و اسکنرهای مغزی مادون قرمز،
و حتی دستگاه موج نگار مغزی ۱۸۰ کیلویی.
هرچند چنین ابزاری تحت شرایط خاصی درست کار میکنند،
می توان اکثرآنها را دستکاری کرد.
و هیچ کدام حتی برای استناد در دادگاه به اندازه کافی قابل اعتماد نیستند.
اما اگر مشکل (عدم تشخیص)، تکنیکهای تشخیصی نباشد، چی؟
بلکه بر این فرضیه که دروغ گفتن تغییرات فیزیولوژیکی را بر می انگیزد.
چی می شه اگر روش مستقیمی اتخاذ کرده
و ازعلم ارتباطات برای تحلیل دروغها استفاده کنیم؟
از نگاه روانشناسی، گاهی با گفتن دروغ چهره بهتری از خود نشان می دهیم،
و خیالپردازی ها خود را به شخصیتی که دوست داریم باشیم
و نه شخصیتی که هستیم، مرتبط میکنیم.
ولی وقتی که مغز ما مشغول خیالبافی است، کلی سیگنال را از دست می دهد.
قوه ادراک ما تنها ٥٪ فعالیتهای شناختی ما از جمله ارتباطات
را کنترل میکند.
در حالیکه از ٩٥٪ فعالیتهای دیگر بی خبریم،
و با توجه به نوشته هایی درمورد ثبت واقعیت
داستهای مبتنی بر تخیلات
از لحاظ کیفیتی با داستانهای مبتنی بر واقعیت متفاوت هستند.
این یعنی، ساختن یک داستان نادرست در مورد یک موضوع شخصی
کار می برد و باعث استفاده از یک الگوی متفاوت زبان میشود.
یک تکنولوژی به نام تحلیل نوشتاری زبان
توانسته ٤ نوع معمول این الگوها را
در ضمیر ناخودآگاه زبان فریب پیدا کند.
اول، دروغگو بهنگام بیان جملات فریبنده، کمتر به خودش اشاره میکند.
بیشتر در مورد دیگران مینویسد یا حرف میزند، اغلب از فعل سوم شخص استفاده می کند
تا خودش را از دروغش جدا و دور نگه دارد،
که بیشترغیر واقعی جلوه میکند:
"اصلا هیچ مهمانی ایی در این خانه نبوده،"
یا "من اینجا میزبان مهمانی نبودم."
دوم، دروغگو اکثرا به وجه منفی متمایل تر است
چون در ناخودآگاه خود، از گفتن دروغ، احساس گناه میکنند.
به طول مثال, یک دروغگو میتواند اینگونه بگوید
"متاسفم، باطری لعنتی موبایلم تموم شد، ازش متنفرم."
سوم، دروغگوها وقایع را به زبان ساده بیان میکند
چون گفتن دروغی پیچیده برای مغز ما مشکل است.
بر آورد چیزهایی مثل قضاوت وارزیابی ،
برای مغز ما کاری مشکل است.
روزی یک رئیس جمهور امریکا مصرانه میگفت:
"من با آن خانم هیچ رابطه جنسی نداشتم."
و در آخر، اگرچه دروغگوها توضیحات را ساده عنوان میکنند
اما تمایل بیشتری به استفاده از جملات طولانی و غامض دارند،
با کلمات غیر ضروری و بی ربط
اما با جزئیات واقعی مفصل، دروغ خود را سرپوش می گذارند.
یک رئیس جمهور دیگر که با یک رسوایی روبرو بود گفت:
میتوانم صراحتا" بگویم که این بررسی
نشان میدهد که هیچ کس ازکارمندان کاخ سفید،
هیچ کدام از کارمندان فعلی
در این حادثه قبیح دست نداشته اند.
بیایید از تحلیل زبانشناسی درچند مثال معروف استفاده کنیم.
"لانس آرمسترانگ" ٧ بار قهرمان تور فرانسه را در نظر بگیرید.
وقتی مصاحبه اش در سال ٢٠٠٥ که استفاده
از داروهای انرژی را رد کرده بود را با مصاحبه اش
در سال ٢٠١٣ که این ادعا را تایید کرده بود مقایسه کنیم،
میبینیم که استفاده از ضمیر شخصی اش ۳/۴ بیشتر شده بود.
به تفاوت این دو نقل قول از او دقت کنید.
اولی: "خب، میدانید، یکی در آزمایشگاه پاریس،
نمونه خون شما را بر میدارد، مثلا جان فرانسیس فلانی، و آزمایش میکند.
و بعد شما تماسی از یک روزنامه دریافت میکنید:
" آزمایش EPO شش بار درشما مثبت بوده"
دومی: "من خودم را غرق در (مواد انرژی زا) کردم.
مطمئنم کسان دیگری بودند که دیگر تحمل نداشتند،
اما من واقعا دیگر تحمل نداشتم،
و به کنترل همه چیز زندگیم عادت کرده بودم.
تمام پیامدهای زندگیم را تحت کنترل داشتم. "
آرمسترانگ در زمان انکار، موقعیتی فرضی را توصیف
و بر شخص دیگری تاکید می کرد،
و نقش خودش را از داستان به طول کلی حذف کرد.
در زمان تایید، مسئول جملاتش شده
احساسات و انگیزهای شخصی خود را کند و کاو می کند.
اما استفاده از ضمیر شخصی تنها یکی از نشانه های فریب است.
بیایید یک مثال دیگر از سناتور سابق
و کاندید ریاست جمهوری آمریکا، جان ادوارد، را بشنویم:
"من فقط میدانم که پدر صوری در ملا عام اظهار داشته
که پدر آن کودک است.
و من در هیچ حرکتی از هیچ نوع نقشی نداشتم
که در آن با پرداخت هر نوع وجهی در جهت حمایت
آن زن یا پدر صوری آن کودک موافقت کرده باشم."
این جمله نه تنها جمله طولانی شده "این کودک از من نیست" است
بلکه ادوارد طرفهای دیگر را حتی به اسم هم یاد نکرد،
در عوض گفت "آن کودک"، "آن زن" و " صوری".
حالا بیایید ببینیم وقتی پدر بودن خود را می پذیرد، چه می گوید:
" من پدر کویین هستم.
من هرچه از دستم بر بیاید برای او انجام می دهم
با عشق و حمایتی که لیاقتش را دارد."
جمله، کوتاه و مستقیم است،
کودک را به نام خطاب کرده و نقش خود را در زندگی او گفته.
خب، چطوراین تکنیکهای دروغ سنج را در زندگی خود استفاده می کنید؟
اول، به یاد داشته باشید که بیشتر دروغهایی که ما در طول روز با آن روبرو میشویم
بسیار بی اهمیت تر از مثالهای بالا بوده و حتی بسیار بی خطر هستند.
اما بازم ارزش اینو داره که ترفندهای سخن چینی را بدونیم،
مثل کم خطاب کردن خود، یا استفاده از لفظ منفی
تشریحات ساده و یا استفاده از کلمات پیچیده.
این ممکن است به شما کمک کند تا از یک سهام گران
یا یک محصول بی ارزش یا حتی یک رابطه وحشتناک دور بمانید.
« Désolé, j'avais plus de batterie. »
« Non, c'est pas grave. Je vais bien. »
« Ces affirmations sont sans fondement. »
« L'entreprise n'avait pas conscience de ces malversations. »
« Je t'aime. »
Chaque jour, nous entendons entre 10 et 200 mensonges.
Notre histoire est consacrée à trouver des moyens de les détecter :
la torture au Moyen-Age, le polygraphe,
les analyseurs de tensions artérielles de respiration et de stress vocal,
le suivi oculaire, des scanners infra-rouge du cerveau,
et même un électro-encéphalogramme de 180 kg.
Même si ces instruments fonctionnent dans des conditions précises,
la plupart sont faillibles si on s'y prépare correctement.
Aucun n'est suffisamment fiable pour être reconnu dans un tribunal.
Et si le problème n'était pas technique,
mais venait d'une mauvaise hypothèse de départ
selon laquelle mentir cause des altérations physiques ?
Pourquoi ne pas tenter une approche plus directe
fondée sur la science de la communication pour analyser les mensonges ?
Au niveau psychologique, on ment en partie pour se dépeindre sous un meilleur jour,
associant nos fantasmes à la personne que nous souhaiterions être,
plutôt qu'à celle que nous sommes.
Pendant que notre cerveau affabule, il envoie de nombreux signaux.
Notre esprit conscient ne contrôle que 5% de nos fonctions cognitives,
dont la communication.
Les 95% restants ont lieu de manière inconsciente.
Selon la littérature scientifique sur le contrôle de la réalité,
les histoires fondées sur des expériences imaginaires
sont qualitativement différentes de celles basées sur un vécu réel.
Ceci suggère que la confection d'une histoire fausse
sur un sujet personnel nécessite des efforts,
et a pour résultat l'usage d'un modèle langagier différent.
Une technique connue sous le nom d'analyseur linguistique de texte,
a contribué à l'identification de 4 caractéristiques récurrentes
dans le langage inconscient du mensonge.
D'abord, les menteurs ont tendance à moins parler d'eux.
Ils écrivent ou parlent à propos d'autrui, en utilisant la troisième personne,
pour se distancer, voire se dissocier de leur mensonge.
Leur histoire en est moins crédible :
« Aucune soirée n'a eu lieu ici, »
versus, « Je n'ai organisé aucune soirée ici. »
Ensuite, les menteurs sont souvent plus négatifs.
Inconsciemment, ils se sentent en effet coupable de leur mensonge.
Par exemple, un menteur dira :
« Pardon. Ma foutue batterie de mobile est à plat. Je déteste cet engin. »
Troisièmement, les menteurs présentent souvent des événements simplement,
car notre cerveau carbure pour construire un mensonge complexe.
Poser un jugement, ou une évaluation
sont des exercices complexes pour notre cerveau.
Un ancien président des Etats-Unis, a insisté notoirement :
« Je n'ai pas eu de relations sexuelles avec cette femme. »
Enfin, même si les menteurs se limitent à des descriptions courtes,
ils utilisent des phrases plus longues et alambiquées.
Ils ajoutent des mots superflus, hors propos,
mais qui, imprégnés de données factuelles, étayent le mensonge.
Un autre ancien président, face au scandale, a proclamé :
« Je peux affirmer catégoriquement, que cette enquête révèle
que personne au sein du personnel de la Maison Blanche,
que personne au sein de mon administration
n'a été impliqué dans cet incident étrange. »
Analysons avec les outils linguistiques quelques exemples connus.
Lance Armstrong : 7 fois maillot jaune du Tour de France.
Quand on compare une interview de 2005,
quand il nie avoir consommé des produits dopants,
avec une interview de 2013, quand il admet son fait,
il utilise les pronoms personnels 75% plus fréquemment.
Remarquez le contraste entre deux de ses affirmations.
2005 : « OK, vous voyez, un type dans un laboratoire parisien,
analyse votre test ; Jean-François quelque chose.
Après, un journaliste vous téléphone et vous annonce :
« Nous avons découvert que vous êtes positifs à l'EPO 6 fois. »
2013 : « J'étais complètement dépassé.
Je suis certain que d'autres sont dans mon cas.
Mais, moi, j'ai pas pu assurer.
Alors que je contrôlais tout dans ma vie.
Je contrôlais tous les aspects de ma vie. »
Quand il nie, Armstrong décrit une situation hypothétique
dont le personnage principal est quelqu'un d'autre que lui.
C'est comme s'il était étranger à la situation.
Par contre, dans son aveu,
Armstrong explore ses émotions et ses motivations.
L'usage des pronoms personnels est un des indicateurs du mensonge.
Ecoutons maintenant l'ancien sénateur John Edwards,
qui fut aussi un ancien candidat à la présidence des Etats-Unis :
« Je sais uniquement que le père présumé a dit publiquement
qu'il est le père de l'enfant.
Je n'ai pas eu d'activités, quelques qu'elles soient,
qui requièrent, entérinent, ou étayent des paiements
à cette femme ou au père présumé de cet enfant. »
C'est une manière très ampoulée de dire « l'enfant n'est pas de moi ».
Il y a d'autres indices.
Edwards ne nomme jamais personne par leur nom.
Au lieu de ça, il dit : « cet enfant, » « la femme, » et « le père présumé ».
Ecoutons ce qu'il dit quand il avoue sa paternité :
« Je suis le père de Quinn.
Je ferai tout mon possible pour lui offrir l'amour,
et le soutien dont elle a tant besoin. »
C'est une déclaration courte et directe.
Il appelle l'enfant pas son prénom,
et aborde son rôle dans la vie de son enfant.
Comment utiliser ces détecteurs des mensonges chaque jour ?
Rappelez-vous d'abord que de nombreux mensonges quotidiens
sont nettement moins sérieux et moins nuisibles que mes exemples.
Néanmoins, en restant à l'écoute des indices révélateurs,
comme un manque flagrant d'auto-référence, l'usage des formes négatives,
des explications simples et des phrases alambiquées.
Ça vous permettra peut-être d'éviter l'achat d'un fond surévalué,
ou d'un produit inefficace, voire d'une mauvaise relation.
"סליחה, הטלפון שלי מת."
"זה כלום, אני בסדר."
"ההאשמות האלו לגמרי חסרות בסיס."
"החברה לא היתה מודעת למעשים שגוים.."
"אני אוהב אותך."
אנחנו שומעים בין 10 ל 200 שקרים ביום,
ובילינו זמן רב מההסטוריה שלנו בהמצאת דרכים בהן נוכל לזהות אותם,
ממכשירי עינויים של ימי הביניים לפוליגרפים,
מנטרי לחץ דם ונשימה, מנתחי לחץ בקול,
עוקבי עיניים, סורקי מוח באינפרא אדום,
ואפילו אלקטרואנצפלוגרם במשקל 200 קילו.
אבל למרות שכלים כאלו עבדו בנסיבות מסויימות,
ברובם ניתן לשטות עם מספיק הכנה.
ואף אחד לא נחשב אמין מספיק כדי להיות קביל בבית משפט.
אבל מה אם הבעיה היא לא עם השיטה,
אלא עם ההנחות ששקר גורם שינויים פיסיולוגיים?
מה אם ניקח גישה ישירה יותר,
בשימוש במדעי התקשורת כדי לנתח את השקרים עצמם?
ברמה פסיכולוגית, אנחנו משקרים חלקית כדי לצייר תמונה טובה יותר של עצמנו,
חיבור הפנטזיות שלנו לאדם שאנחנו רוצים להיות
במקום לאדם שאנחנו.
אבל בעוד המוח שלנו עסוק בחלום, הוא נותן להרבה סימנים לחמוק.
המוח ההכרתי שלנו שולט רק בערך ב 5% מהפעולות הקוגניטיביות שלנו,
כולל תקשורת,
בעוד 95% מתרחש מעבר להכרה שלנו.
ולפי הספרות על ניטור המציאות,
סיפורים המבוססים על חוויות מדומיינות הם שונים איכותית
מאלה המבוססים על חוויות אמיתיות.
זה מציע שיצירת סיפור שקרי על נושא אישי מצריך עבודה
והתוצאה היא תבנית שונה של שימוש בשפה.
טכנולוגיה שידועה כניתוח טקסט לינגוויסטי
עזרה לזהות ארבעה סוגים של כאלה תבניות
בשפה התת הכרתית של ההטעיה.
ראשית, שקרנים מזכירים את עצמם פחות כשהם עושים הצהרות מטעות.
הם כותבים או מדברים יותר על אחרים, פעמים רבות בשימוש בגוף שלישי
כדי להרחיק ולנתק את עצמם מהשקר.
מה נשמע יותר שקרי:
"אף מסיבה לא התרחשה בבית הזה."
"או "אני לא עשיתי פה מסיבה"?
שנית, שקרנים נוטים להיות יותר שליליים
מפני שברמה התת הכרתית, הם מרגישים אשמים לשקר.
לדוגמה, שקרן אולי יגיד משהו כמו,
"מצטער, הסוללה של הטלפון המטופש שלי מתה. אני שונא את הדבר הזה."
שלישית, שקרנים נוטים להסביר ארועים במונחים פשוטים
מאחר והמוח שלנו מתאמץ לבנות שקר מורכב.
השיפוט וההערכה הם דברים מורכבים למוח שלנו לחשב.
כמו שנשיא אמריקאי התעקש פעם,
"לא היו לי יחסים מיניים עם האישה ההיא."
ולבסוף, למרות שהשקרים שומרים על ההטעיות פשוטות,
הם נוטים להשתמש במשפטים עם מבנה מורכב ומסובה יותר.
מכניסים מילים לא נחוצות
ופרטים לא נחוצים שנשמעים עובדתיים כדי לרפד את השקר.
נשיא נוסף שעמד מול סקנדל הצהיר,
"אני יכול להגיד קטגורית שהחקירה הזו מצביעה
שאף אחד מצוות הבית הלבן, אף אחד בממשל הנוכחי
שמועסק כרגע לא היה מעורב בתקרית המוזרה הזו."
בואו נכיל את הניתוח המילולי על כמה דוגמאות מפורסמות.
קחו את הזוכה בטור דה פרנס שבע פעמים לאנס ארמסטרונג.
כשמשווים ראיון מ 2005,
בו הוא הכחיש לקיחת סמים מגבירי ביצועים
לראיון מ 2013, בו הוא הודה בזה,
השימוש שלו בכינויי גוף אישיים גדל כמעט ב 3/4.
שימו לב לניגודיות בין שתי ההצהרות הבאות.
ראשית, "אוקיי, אתם יודעים, בחור במעבדה צרפתית, פריזאית,
פותח את הדוגמית שלכם, אתם יודעים, ז'אן פרנסיס כך וכך, והוא בודק אותה.
ואז אתם מקבלים שיחת טלפון מעיתון שאומר,
'מצאנו אותך חיובי שש פעמים ל EPO.'"
והשני, "איבדתי את עצמי בכל זה. אני בטוח שיהיו אנשים אחרים
שלא יוכלו להתמודד עם זה, אבל אני בהחלט לא יכולתי להתמודד עם זה,
והייתי רגיל לשלוט בהכל בחיים שלי.
שלטתי בכל תוצאה של החיים שלי."
בהכחשה שלו, ארמסטרונג תאר מצב היפוטתי
שמתמקד במישהו אחר,
הסיר את עצמו מהמצב לגמרי.
בהודאה שלו, הוא לוקח בעלות על ההצהרות שלו,
וצולל לתוך הרגשות והמוטיבציות האישיות.
אבל השימוש בכינויי גוף אישיים הוא רק סמן אחד להונאה.
בואו נביט בדוגמה נוספת מהסנאטור לשעבר
ומועמד לנשיאות ארצות הברית ג'ון אדוארדס.
"אני רק יודע שהאב לכאורה אמר בפומבי
שהוא האב של התינוק.
אני גם לא עסקתי בשום פעילות משום תאור
שדורשת, הסכימה, או תמכה בתשלומים מכל סוג
לאישה או לאב לכאורה של התינוק."
לא רק שזה דרך מאוד מעייפת להגיד, "התינוק הזה לא שלי,"
אלא שאדוארדס מעולם לא קרא לצדדים האחרים בשם,
ואמר במקום "התינוק הזה," "האישה," ו"האב לכאורה."
עכשיו בואו נראה מה היה לו להגיד כשהודה מאוחר יותר באבהות.
"אני האבא של קווין.
אני אעשה כל שביכולתי לספק לה
את האהבה והתמיכה שמגיעה לה."
ההצהרה היא קצרה וישירה,
קוראת לילדה בשמה ופונה לתפקיד שלו בחיים שלה.
אז איך אתם יכולים להחיל את שיטות זיהוי השקרים האלה בחיים שלכם?
ראשית, זכרו שהרבה מהשקרים בהם אנחנו נתקלים על בסיס יומי
הם הרבה פחות חמורים מהדוגמאות האלו, ואולי אפילו לא מזיקים.
אבל זה עדיין כדאי להיות מודעים לסימנים המעידים,
כמו התיחסות עצמים מינימלית, שפה שלילית,
הסברים פשוטים ומשפטים מורכבים.
זה אולי יעזור לכם להמנע ממניה גרועה,
ממוצר לא יעיל, או אפילו יחסים גרועים.
"Oprosti, riknuo mi je mobitel."
"Nije mi ništa, dobro sam."
"Ove su optužbe potpuno neutemeljene."
"Kompanija nije znala ni za kakve malverzacije."
"Volim te."
Dnevno čujemo od 10 do 200 laži,
a kroz cijelu smo povijest tražili načine da ih prepoznamo,
od sredstava za mučenje u srednjem vijeku, detektora laži,
kontrole krvnog tlaka i disanja, analizatora glasa,
nadzora pokreta oka, infracrvenih čitača mozga,
pa čak i EEG-a teškog 180 kg.
Iako takvi alati funkcioniraju u određenim uvjetima,
većinu ih se da prevariti uz dovoljno pripreme,
a nijedan nije dovoljno pouzdan da bi se koristio na suđenjima.
Ali što ako problem nije u tehnologiji,
već u osnovnoj pretpostavci da laž uzrokuje fiziološke promjene?
A da primijenimo direktniji pristup,
koristeći se komunikologijom kako bismo analizirali same laži?
Na psihološkoj razini, dijelom lažemo kako bismo sebe bolje prikazali,
spajajući svoje maštarije s osobom kakva želimo biti
umjesto s osobom kakva jesmo.
Dok mozak sanjari, propušta previše signala.
Naš svjestan um kontrolira tek 5 % kognitivnih funkcija,
uključujući komunikaciju,
dok se drugih 95 % odvija izvan naše svijesti,
a prema literaturi o praćenju stvarnosti
priče utemeljene na zamišljenim iskustvima
kvalitativno su drugačije od onih utemeljenih na stvarnim iskustvima.
To govori da stvaranje lažne priče o osobnim temama zahtijeva napor
i rezultira drugačijom upotrebom jezičnih struktura.
Tehnologija poznata kao "lingvistička analiza teksta"
pomogla je u utvrđivanju četiriju uobičajena obrasca
u nesvjesnom jeziku prijevare.
Kao prvo, lažljivci se manje pozivaju na sebe same kada daju neistinite izjave.
Više pišu ili govore o drugima, često se koristeći trećim licem
da bi se distancirali od svoje laži.
Što zvuči "lažnije"?
"U ovoj se kući nije održao nikakav tulum"
ili "Nisam održao tulum ovdje"?
Kao drugo, lažljivci su negativnije osobe
jer se podsvjesno osjećaju krivo zbog laži.
Npr. lažljivac bi mogao reći nešto poput:
"Oprosti, krepao mi je glupi mobitel. Mrzim to čudo!"
Kao treće, lažljivci obično jednostavno objašnjavaju događaje
jer je našim umovima teško stvoriti složenu laž.
Prosuđivanje i ocjenjivanje
složenu su stvari za naše mozgove.
Kao što je američki predsjednik nekoć tvrdio:
"Nikada nisam spavao s tom ženom."
I na kraju, iako se lažljivci drže jednostavnih opisa,
uobičavaju koristiti duže i zamršenije strukture rečenica,
ubacujući nepotrebne riječi
i nebitne, ali uvjerljive detalje kako bi potkrijepili laž.
Drugi predsjednik suočen sa skandalom izjavio je:
"Mogu reći da istraga pokazuje
da nitko od zaposlenika Bijele kuće,
nitko od trenutno zaposlenih u administraciji
nije upleten u ovaj bizaran incident."
Primijenimo lingvističku analizu na neke poznate primjere.
Npr. sedmostruki pobjednik Tour de Francea - Lance Armstrong.
U usporedbi intervjua iz 2005.
kada je poricao upotrebu steroida
i intervjua iz 2013. u kojem je to priznao
upotreba osobnih zamjenica porasla je za gotovo 3/4.
Pogledajte razliku između ove dvije izjave.
Prva: "Znaš, tip u francuskom, u pariškom laboratoriju,
otvori tvoj uzorak, znaš, neki Jean-Francis i testira ga.
Onda te neki novinar nazove i kaže:
"Saznali smo da ste šest puta bili pozitivni na steroide."
Drugi: "Izgubio sam se u svemu tome.
Siguran sam da ima ljudi koji se s tim ne bi mogli nositi.
ali ja nikako nisam mogao
jer sam se naučio kontrolirati sve u mom životu.
Kontrolirao sam svaki ishod svog života."
Dok je zanijekao, Armstrong je opisivao hipotetsku situaciju
koja je bila usmjerena na nekog drugog,
sebe je potpuno isključio iz cijele situacije.
Kad je priznavao, usmjerio se na sebe
i vlastite emocije i uzroke.
Upotreba osobnih zamjenica tek je jedan od pokazatelja prijevare.
Pogledajmo sljedeći primjer bivšeg senatora
i predsjedničkog kandidata Johna Edwardsa:
"Znam samo da je pravi otac javno priznao
da je otac djeteta.
Također nisam bio uključen ni u kakvu aktivnost
koja je uključivala traženje, prihvaćanje i obavljanje bilo kakvih uplata
ženi ili pravom ocu djeteta."
Osim što je to prekompliciran način da kaže: "Dijete nije moje",
Edwards uopće ni ne spominje imena drugih sudionika
umjesto toga govori "to dijete", "ta žena" i "pravi otac".
Ovo je rekao kad je kasnije priznao očinstvo:
"Ja sam Quinnin otac.
Učinit ću sve što mogu da joj pružim
ljubav i podršku koju zaslužuje."
Izjava je kratka i izravna,
dijete zove imenom i poziva se na svoju ulogu u njenom životu.
Kako možemo primijeniti ove tehnike uočavanja neistina?
Trebamo zapamtiti da je većina laži s kojima se svakodnevno susrećemo
manje ozbiljna od ovih primjera, a mogu biti i sasvim bezazlene.
Ali ipak vrijedi biti svjestan znakova
poput minimalne upotrebe prvog lica, upotrebe negativnog jezika,
jednostavnih objašnjenja i zamršenih rečenica.
Ovo bi vam moglo pomoći izbjeći kupnju precijenjenih dionica,
neučinkovitih proizvoda, pa čak i užasnu vezu.
"Bocs, lemerült a telefonom."
"Semmiség. Jól vagyok."
"Ezek a vádak teljesen alaptalanok."
"A cégnek nem volt tudomása semmilyen jogsértésről."
"Szeretlek."
Napi szinten akár 200 hazugságot is hallunk,
és történelmünk nagy részében próbáltunk módot találni a felismerésükre
a középkori kínzóeszközöktől a poligráfig, köztük
vérnyomás- és légzésmérő, hangstressz-analizátor,
szemmozgás-követő, infravörös agyvizsgáló
és még a 180 kg súlyú EKG bevetésével is.
Habár ezek az eszközök működtek bizonyos körülmények között,
kellő felkészüléssel a legtöbb átverhető,
és egyik sem elég megbízható ahhoz, hogy a bíróságon elfogadják.
De mi van, ha a probléma nem a technikákban rejlik,
hanem a feltételezésben,
hogy a hazugság fiziológiai változásokat idéz elő?
Mi lenne, ha másképp közelítenénk meg,
és a kommunikáció tudományát használva a hazugságokat elemeznénk?
Pszichológiai szinten,
részben azért hazudunk, hogy jobb színben tüntessük fel magunkat,
vágyálmainkat kapcsolva ahhoz a személyhez, akik lenni szeretnénk
ahelyett, akik valójában vagyunk.
De miközben az agyunk szorgosan álmodozik, rengeteg jelzést ejt el.
Tudatos elménk a kognitív funkciók csupán 5%-át irányítja,
beleértve a kommunikációt,
miközben a maradék 95% a tudtunkon kívül történik,
és a realitásmonitorozás irodalma szerint
a képzelt tapasztalatokon alapuló történetek
minőségileg különböznek azoktól, amelyek valós tapasztalatokon alapszanak.
Eszerint egy személyes témáról szóló hamis történet létrehozása munkát igényel,
és más nyelvhasználatot eredményez.
A szövegek nyelvészeti elemzéseként ismert technológia segítségével
négy ilyen gyakori mintázatot sikerült azonosítani
a megtévesztés tudatalatti nyelvében.
Először is, a hazudozók kevesebbet utalnak saját magukra félrevezető állításaikban.
Többet írnak vagy beszélnek másokról, gyakran használják a harmadik személyt,
hogy eltávolítsák és elválasszák magukat a hazugságtól,
ami még hamisabbnak hangzik:
"Semmilyen parti nem történt ebben a házban",
másképpen "Én itt nem rendeztem partit."
Másodszor, a hazudozók negatívabbak,
mivel tudat alatt bűntudatuk van amiatt, hogy hazudnak.
Például egy hazudozó mondhat olyat, hogy
"Bocs, a hülye telefonakkumulátorom lemerült. Utálom azt a vacakot."
Harmadszor, a hazudozók általában egyszerűen fogalmaznak,
mivel az agyunk nehezen épít fel összetett hazugságokat.
A megítélés és az értékelés
az agyműködés szempontjából összetett dolgok.
Ahogy egy amerikai elnök hajdan elhíresült állítása szólt:
"Nem volt szexuális kapcsolatom azzal a nővel."
És végül, habár a hazudozók egyszerű leírásokat használnak,
hosszabb és nyakatekertebb mondatstruktúrákat használnak,
felesleges szavakat és lényegtelen,
de konkrétumnak hangzó részleteket közbeszúrva,
hogy alátámasszák a hazugságot.
Ahogy egy másik, botránnyal szembesülő elnök állította:
"Kategorikusan kijelenthetem, hogy ez a nyomozás azt mutatja,
hogy sem egyetlen fehér házi alkalmazott,
sem más, aki jelenleg a kormány alkalmazásában áll,
nem vett részt ebben a bizarr incidensben."
Alkalmazzuk a nyelvészeti elemzést néhány híres példára.
Vegyük a hétszeres Tour de France bajnokot, Lance Armstrongot.
Ha összehasonlítunk egy 2005-ös interjút,
amelyben tagadta teljesítményfokozó szerek használatát
egy 2013-as interjúval, amelyben bevallotta,
a személyes névmások használata közel 75 százalékkal növekedett.
Figyeljük meg a kontrasztot a két idézet között.
Az első: "Oké, tudod, egy fickó egy francia, egy párizsi laboratóriumban
kibontja a mintádat, tudod, valami Jean-Francis akárki, és leteszteli.
Aztán jön egy telefonhívás egy újságtól, ami azt mondja:
"Hatszor találtak pozitívnak EPO-ra."
A második: "Elvesztettem magamat ebben az egészben.
Biztos, hogy mások sem tudták volna kezelni,
de én biztosan nem tudtam,
és hozzá voltam szokva, hogy mindent én irányítok az életemben.
Minden úgy alakult, ahogy én akartam."
Amikor tagadott, Armstrong egy elképzelt szituációt ír le,
amely valaki másra koncentrál,
teljesen eltávolítva magát a szituációból.
Amikor bevallja, felelősséget vállal,
beleereszkedik a személyes érzéseibe és motivációiba.
De a személyes névmások használata csak egyik mutatója a megtévesztésnek.
Nézzünk meg egy másik példát az egykori szenátor
és amerikai elnökjelölt, John Edwardstól:
"Csak azt tudom, hogy a feltételezett apa nyilvánosan mondta,
hogy ő a gyermek apja.
Emellett nem vettem részt semmilyen olyan jellegű tevékenységben,
amelyben bármilyen kifizetést kértek, abba beleegyeztek vagy azt támogatták
a nő vagy a gyermek feltételezett apja részére."
Ez nemcsak igen hosszadalmas kifejezése annak, hogy "A gyermek nem az enyém",
de Edwards sosem nevezi nevén az érintetteket,
hanem azt mondja "az a gyermek," "a nő," és "a feltételezett apa."
Most nézzük meg mit mondott, amikor később elismerte az apaságot:
"Én vagyok Quinn apja.
Minden tőlem telhetőt megteszek, hogy megadjam neki
a szeretetet és a támogatást, amit érdemel."
Az állítás rövid és egyenes,
nevén nevezi a gyermeket és beszél a saját szerepéről a gyermek életében.
Szóval hogyan tudod alkalmazni
ezeket a hazugságfelismerő módszereket?
Először is, ne feledd, hogy a hazugságok nagy része, amikkel naponta találkozunk
sokkal kevésbé jelentős, mint ezek a példák,
és akár még ártalmatlanok is.
De így is érdemes tisztában lenni az árulkodó jelekkel,
mint a minimális magunkra hivatkozás, a negatív nyelvhasználat,
az egyszerű magyarázatok és a nyakatekert fogalmazás.
Segíthet elkerülnöd egy túlértékelt részvényt,
egy nem hatékony terméket, vagy akár egy szörnyű kapcsolatot.
«Ների՛ր, բջջայինիս մարտկոցը սպառվեց»:
«Ինձ մոտ ամեն բան կարգին է»:
«Այս մեղադրանքներն միանգամայն անհիմն են»:
Կազմակերպությունը անտեղյակ էր սխալմունքից:
«Ես սիրում եմ քեզ»:
Մենք ամեն օր լսում ենք 10-ից 200 սուտ,
և պատմությունը փաստում է, որ մենք փորձել ենք բացահայտել այդ ստերը`
սկսած միջնադարյան խոշտանգիչ սարքավորումներից մինչև պոլիգրաֆներ,
արյան ճնշման չափիչներից մինչև շնչառական մոնիթորներ,
ձայնային տատանումները գրանցող սարքեր, աչքի ընկալիչներ,
գլխուղեղի ինֆրակարմիր սկաներներ, հսկա էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆներ:
Թեպետև այսօրինակ գործիքները կիրառելի էին որոշ պայմաններում,
այնուամենայնիվ որոշակի պատրաստվածության դեպքում դրանց ևս կարելի է խաբել
և ոչ մեկն էլ բավարար չափով հուսալի չէին համարվում դատարանի կողմից ընդունելի լինելու համար:
Սակայն, գուցե խնդիրը ոչ թե սարքավորումներն են, այլ այն ենթադրությունը,
ըստ որի ստելը հանգեցնում է հոգեբանական փոփոխությունների:
Իսկ ինչ կլինի, եթե մենք ցուցաբերենք առավել անմիջական մոտեցում
և ստերն հենց իրենցով ուսումնասիրենք հաղորդակցման ոլորտում:
Հոգեբանության դիտանկյունից մենք հակված ենք ստելու մասամբ այն պատճառով, որ ձգտում ենք պատկերել մեզ առավել դրական կողմից,
նաև գործի դնելով մեր երևակայությունը` ցանկանում ենք լինել այնպիսին,
ինչպիսին չենք հանդիսանում:
Այդուհանդերձ մինչդեռ մեր ուղեղը զբաղված է երազելով, այն շրջանցում է մի շարք ազդանշաններ:
Մեր գիտակից միտքը ճանաչողական գործառույթից վերահսկում է ընդամենը 5%-ը`
ներառյալ հաղորդակցումը,
մինչդեռ մնացյալ 95%-ը վերգիտակցական մակարդակում է
և համաձայն իրողությունների մոնիտորինգի վրա հիմնված գրականության տվյալների`
թվացյալ փորձառությունները որակապես տարբերվում են
իրականության վրա հիմնված փորձառություններից:
Սա ենթադրում է, որ անձնական թեմայի շուրջ կեղծ պատմություն հորինելը աշխատատար է
և հանգեցնում է լեզվի կիրառման տարաբնույթ ձևերի:
Լեզվական տեքստի վերլուծություն անվամբ տեխնոլոգիան
օգնել է բացահայտել ենթագիտակցության մղումով իրականացվող
խաբեության չորս ընդհանրական օրինաչափություններ:
Առաջին, խաբեբաները ստելիս խուսափում են իրենց ես-ի անձնավորումից:
Նրանք գրում կամ խոսում են առավելապես այլոց մասին` հաճախ օգտագործելով երրորդ անձի`
առաջացնելով հեռավորության մտայնություն կամ խզելով ասոցիատիվ կապերը իրենց անձի հետ,
որն իրականում էլ ավելի կեղծ է հնչում,
“բացարձակապես ոչ մի խնջույք չի եղել այս տանը”,
կամ “ես այստեղ չեմ հյուրընկալել որևէ մեկին”:
Երկրորդ, խաբեբաներն հակված են առավել բացասաբար արտահայտվելուն,
քանի որ ենթագիտակցական մակարդակում նրանք մեղավոր են զգում ստելու համար:
Օրինակ, որևէ ստահակ կարող է արտաբերել նմանատիպ արտահայտություն.
“Ներիր, իմ հիմար բջջայինի մարտկոցը մեռել է, ես դա ատում եմ”:
Երրորդ, ստախոսներն, որպես կանոն, իրադրությունները մեկնաբանում են պարզունակ բառերով,
այն պարզ պատճառով, որ մեր գլխուղեղը այդ ակնթարթին ջանում է կառուցել բարդ ստեր:
Վճռումն ու գնահատանքը խրթին են
մեր ուղեղի հաշվարկման առումով:
Ինչպես ԱՄՆ նախագահն էր ժամանակին հանդես եկել հանրահայտ պնդմամբ.
“Ես սեռական հարաբերություններ չեմ ունեցել այդ կնոջ հետ”:
Եվ վերջապես, թեև ստախոսներն հակված են հակիրճ նկարագրությունների,
նրանք սովորաբար կիրառում են նախադասության ավելի երկար և ավելի խրթին կառույցներ`
ներառելով ավելորդ բառեր, ինչպես նաև
սուտը կոծկելու համար անհարկի, բայց փաստացի հնչեղություն ունեցող մանրամասներ:
Մեկ այլ նախագահ, որը ևս հայտնվել էր սկանդալի կիզակետում, հանդես է եկել բառացի այսպիսի հայտարարությամբ.
«Ես կարող եմ կտրականապես պնդել, որ ինչպես այս քննությունն է փաստում`
Սպիտակ տան աշխատակազմից ոչ ոք, ներգրավված չի եղել այս արտասովոր միջադեպում»:
վարչակազմում ներկայումս աշխատողներից ոչ ոք
ներգրավված չի եղել այս արտասովոր միջադեպում»:
Փորձենք լեզվական վերլուծության մեթոդը կիրառել որոշ հայտնի օրինակների վրա:
Ինչպես, Տուր դե Ֆրանս մրցաշարի 7-ակի մեդալակիր Լենս Արմսթրոնգի դեպքում:
Եթե համեմատենք 2005-ին անցկացված հարցազրույցը,
որտեղ վերջինս հերքել էր աշխատունակությունը խթանող դեղամիջոցներ գործածելու փաստը,
2013-ին անցկացված հարցազրույցի հետ, որի ընթացքում նա խոստովանել էր այդ իրողությունը.
իր խոսքում անձնական դերանունների կիրառման քանակն ավելացել էր մոտ ¾-ով:
Նկատենք երկու մեջբերումներում առկա հակադրությունը:
Առաջինում. “Լավ, համարենք մի երիտասարդ Ֆրանսիայում, փարիզյան մի լաբորատորիայում
վերցնում է Ձեր փորձանմուշը համարենք Ժան-Ֆրանսիզ, այսպես- այնպես, և թեստ անցկացնում:
Հետո դուք հեռախոսազանգ եք ստանում թերթի խմբագրատնից, և հնչում է
“Մենք բացահայտել ենք, որ խթանիչների չափաբաժինը վեցն անգամ գերազանցում է սահմանվածը»:
Երկրորդ հարցազրույցին. «Ես արդեն մոլորվել եմ այդ ամենի մեջ:
Ես վստահ եմ, որ շատ մարդիկ չէին կարողանա կարգավորել դա,
ես իհարկե կորցրեցի կառավարումը,
ես սովոր էի վերահսկել ամեն բան իմ կյանքում.
Ես վերահսկում էի իմ կյանքում ցանկացած արդյունք»:
Իր մերժման խոսքում, Արմսթրոնգը նկարագրում էր հիպոթետիկ իրավիճակ`
հիմնվելով այլ մեկի վրա`
իրեն իրողությունից միանգամայնորեն անջատելով:
Իսկ հաստատման խոսքում նա հանդես է գալիս սեփական պնդումներով`
ներսուզվելով իր իսկ հույզերի և պատճառաբանությունների աշխարհ:
Այնուամենայնիվ անձնական դերանունների կիրառումը խաբեությունը բացահայտելու ընդամենը մեկ ցուցիչ է:
Եկե՛ք մեկ այլ օրինակ քննարկենք ԱՄՆ նախագահի նախկին թեկնածու,
սենատոր Ջոն Էդվարդսը. սենատոր Ջոն Էդվարդսը.
«Ես միայն գիտեմ, որ փաստացի հայրը հանրության առաջ
ասել է, որ ինքն է երեխայի հայրը:
Ինչպես նաև ես բացարձակապես ներառված չեմ եղել որևէ գործունեության մեջ,
որի համաձայն պահանջվում է, համաձայնվում է կամ ենթադրվում է
վճարումներ կատարել որևէ կնոջ կամ երեխայի փաստացի հորը»:
Սա ոչ միայն «երեխան իմը չէ» արտահայտության արտաբերման բավականին երկարաշունչ միջոց է,
այլև Էդվարդսը երբեք մյուս կողմերին անվանապես չի դիմում,
փոխարենը շրջանառում է «այդ երեխան», «այդ կինը» և «փաստացի հայրը» անվանումները:
Հիմա տեսնենք, թե ինչ էր նա ստիպված եղել ասել ավելի ուշ`հայրությունն ընդունելիս.
«Ես Քուիննի հայրիկն եմ:
Ես իմ ուժերի սահմաններում կանեմ հնարավորին ամեն ինչ` ապահովելու նրան
այն սիրով և աջակցությամբ, որին նա արժանի է»:
Խոսքը հակիրճ է և անմիջական`
երեխային անունով կոչելով և ընդգծելով փոքրիկի դերն իր կյանքում:
Այսպիսով, ինչպե՞ս դուք կարող եք շրջանառել սուտը հայտնաբերելու այս տեխնոլոգիաները ձեր կյանքում:
Առաջնահերթ, հիշե՛ք, որ օրական կտրվածքով մեզ հանդիպող ստերից շատերը
վերոթվարկյալ օրինակներից սակավ լուրջ են և նույնիսկ կարող են անվնաս լինել:
Այդուհանդերձ արժե տեղյակ լինել մատնիչ հմտություններից, ինչպես օրինակ`
սեփական անձի անձնավորման նվազագույն քանակը, բացասական խոսքը,
պարզամիտ բացատրությունները և խճճված արտահայտությունները:
Սա հնարավոր է օգնի ձեզ խուսափել գերագնահատված ապրանքներ ձեռք բերելուց,
անարդյունավետ արտադրանքից, ինչու ոչ նաև սարսափելի հարաբերություններից:
"Maaf, ponselku mati."
"Oh, tidak apa. Aku baik-baik saja."
"Tuduhan itu sama sekali tak berdasar."
"Perusahaan kami tidak melakukan kesalahan apa pun."
"Aku sayang kamu."
Kita mendengar 10 hingga 200 kebohongan setiap hari
dan sepanjang sejarah, manusia mencari berbagai cara untuk mendeteksi kebohongan,
dari alat penyiksaan abad pertengahan hingga poligraf,
melacak tekanan darah dan pernapasan, menganalisa tekanan suara
pelacak mata, alat pemindai infra merah untuk otak,
dan bahkan electroencephalogram (EEG) seberat 181 kilogram.
Tapi meskipun alat-alat tersebut berfungsi di kondisi tertentu
kebanyakan dapat diakali dengan persiapan yang cukup
dan tak satu pun yang dianggap cukup dapat dipercaya
untuk bisa diterima di pengadilan.
Tapi, bagaimana jika masalahnya bukan pada cara yang digunakan,
tapi pada asumsi bahwa berbohong memicu perubahan fisik?
Bisakah kita ambil pendekatan lebih langsung
menggunakan ilmu komunikasi untuk menganalisa kebohongan itu sendiri?
Secara psikologis, kita berbohong untuk
membangun gambaran yang lebih bagus tentang diri kita,
berharap diri kita mirip dengan orang yang kita harapkan
dibanding diri kita yang sebenarnya.
Tapi ketika otak kita sibuk berkhayal, dia melewatkan beberapa isyarat.
Pikiran sadar kita hanya mengendalikan sekitar 5% dari fungsi kognitif kita,
termasuk komunikasi,
sementara 95% lainnya terjadi di luar kesadaran kita,
dan menurut studi tentang pengamatan realitas,
cerita berdasarkan pengalaman khayalan
kualitasnya berbeda dari cerita yang berdasarkan pengalaman nyata.
Ini menunjukkan bahwa membuat cerita palsu tentang pengalaman pribadi
membutuhkan usaha dan menghasilkan pola berbeda dalam bahasa yang digunakan.
Teknologi yang disebut analisis teks linguistik
membantu mengidentifikasi 4 pola
dalam bahasa alam bawah sadar penipu.
Pertama, pembohong lebih sedikit menyebut diri sendiri saat berbohong.
Mereka berbicara tentang orang lain, biasanya dari sisi orang ketiga
untuk menjauhkan dan memisahkan diri mereka dari kebohongan,
mana yang terdengar lebih palsu:
"Tentu saja tidak ada pesta di rumah ini,"
atau "Aku tidak mengadakan pesta di sini,"
Kedua, pembohong cenderung lebih negatif
karena di alam bawah sadarnya mereka merasa bersalah karena berbohong.
Misalnya, seorang pembohong mungkin bilang,
"Maaf, baterai ponsel bodohku mati. Aku benci benda ini."
Ketiga, pembohong menjelaskan kejadian dengan istilah sederhana
karena otak kita berjuang untuk membuat kebohongan yang rumit.
Penilaian dan evaluasi
terlalu kompleks bagi otak kita.
Seperti ucapan terkenal salah satu presiden AS:
"Saya tidak memiliki hubungan seksual dengan wanita itu."
Dan akhirnya, walaupun kebohongannya terbilang sederhana,
pembohong cenderung membuat kalimat panjang dan berbelit-belit,
memasukkan kata tidak perlu
dan detail yang tidak ada hubungannya tapi terdengar nyata,
untuk menutupi kebohongan.
Presiden lain membantah sebuah skandal dengan mengatakan:
"Saya harus bilang, secara pasti, investigasi ini mengindikasikan
bahwa tidak ada staf Gedung Putih,
tidak ada pegawai pemerintahan sekarang ini
yang terlibat dalam kejadian yang sangat aneh ini."
Mari kita lakukan analisis linguistik pada beberapa contoh terkenal.
Misal pemenang Tour de France tujuh kali, Lance Armstrong.
Kalau kita bandingkan wawancara tahun 2005
ketika dia menyangkal meminum obat peningkat performa
dengan wawancara tahun 2013, dimana dia mengakuinya,
penggunaan kata ganti pertama meningkat hampir 3/4.
Perhatikan perbedaan dua kutipan berikut.
Pertama: "Oke, kau tahu, seseorang di laboratorium Paris, Perancis
membuka sample-mu, kau tahu, si Jean-Frances itu, dan dia mengujinya.
Dan kamu menerima telepon dari koran yang mengatakan:
"Kami menemukan Anda positif untuk EPO sebanyak enam kali."
Kedua: "Aku khilaf ketika itu.
Aku yakin ada orang lain yang tidak bisa menanganinya,
tapi aku sudah pasti tidak bisa menanganinya
dan aku terbiasa mengatur semua yang terjadi dalam hidupku.
Aku mengatur semua yang terjadi dalam hidupku."
Ketika menyangkal, Armstrong mendeksripsikan situasi hipotesis
yang berfokus pada orang lain,
mengeluarkan dirinya dari topik pembicaraan.
Dalam pengakuannya, dia bicara sebagai orang pertama
mengungkapkan perasaan dan motivasi pribadinya.
Namun, penggunaan kata ganti pertama hanya salah satu indikator kebohongan.
Mari kita lihat contoh lain dari mantan Anggota Dewan
dan kandidat presiden Amerika John Edwards:
"Saya hanya tahu bahwa rupanya ayah sebenarnya sudah mengakui
bahwa dia ayah dari bayi itu.
Saya juga tidak terlibat dalam aktivitas apapun yang sifatnya
meminta, menyetujui, atau mendukung pembayaran dalam bentuk apapun
kepada wanita itu atau ayah sebenarnya dari bayi itu.
Tidak hanya itu kalimat yang sangat panjang untuk bilang, "Itu bukan bayiku,"
tapi Edwards tidak pernah menyebut nama pihak-pihak terkait
dan malah menyebut "bayi itu," "wanita itu,", dan "ayah sebenarnya."
Sekarang, mari kita dengar apa katanya saat mengakui bayi itu:
"Quinn adalah anak saya.
Saya akan melakukan apapun untuk memberi
cinta dan dukungan yang dia perlukan."
Pernyataannya pendek dan langsung,
menyebut nama si anak dan perannya dalam kehidupan anaknya.
Jadi bagaimana kamu bisa menggunakan teknik untuk mendeteksi kebohongan ini?
Pertama, ingat bahwa banyak kebohongan yang kita dengar setiap hari
tidak seserius masalah dalam contoh ini, bahkan mungkin tidak merugikan.
Tapi lebih baik waspada dengan petunjuk kebohongan
seperti penyebutan diri yang sedikit, bahasa yang negatif,
penjelasan sederhana dan frase yang berbelit-belit.
Mungkin ini bisa membantumu menghindari saham yang over-value,
produk yang tidak efektif, atau bahkan hubungan yang buruk.
"Mi spiace, mi è morto il telefono."
"Non ho niente. Sto bene."
"Sono accuse totalmente infondate."
"L'azienda era all'oscuro di qualunque illecito."
"Ti amo."
Ascoltiamo tra le 10 e le 200 bugie al giorno,
e abbiamo passato gran parte della storia a cercare modi di svelarle:
strumenti di tortura medievali, macchine della verità,
monitor per pressione e respirazione, analizzatori dello stress vocale,
indicatori oculari, scanner cerebrali a infrarossi,
e anche l'elettroencefalogramma da 180 kg.
Benché tali strumenti funzionino in determinate circostanze,
la maggior parte può essere ingannata se ci si prepara,
e nessuno è considerato tanto affidabile da poter essere ammesso in tribunale.
Ma se il problema non fossero le tecniche,
ma il presupposto di base che la menzogna provochi cambiamenti fisiologici?
Cosa succede adottando strategie più dirette,
usando le scienze della comunicazione per analizzare le bugie stesse?
A livello psicologico, in parte mentiamo per dipingerci meglio di come siamo,
collegando le nostre fantasie con la persona che vorremmo essere
piuttosto che quella che siamo.
Ma mentre il cervello è occupato a immaginare,
si lascia sfuggire molti segnali.
La nostra mente cosciente controlla solo circa il 5% delle funzioni cognitive,
inclusa la comunicazione:
il restante 95% è al di là della nostra consapevolezza,
e secondo la letteratura sull'osservazione della realtà,
le storie basate su esperienze immaginarie
sono di qualità diversa da quelle basate su esperienze reali.
Ciò suggerisce che creare una storia falsa su temi personali richiede uno sforzo
e sfocia in un diverso modo di usare il linguaggio.
Una tecnologia nota come analisi testuale linguistica
ci aiuta a identificare quattro comuni modalità
di uso del linguaggio subconscio dell'inganno.
Uno, i bugiardi si riferiscono meno a se stessi nel pronunciare frasi mendaci.
Scrivono o parlano di più degli altri, spesso in terza persona
per distanziarsi e dissociarsi dalla loro bugia,
che suonerà ancora più falsa:
"In casa non c'è stata assolutamente alcuna festa,"
o, "Non ho organizzato nessuna festa."
Due, i bugiardi tendono ad essere più negativi,
perché a livello subconscio, si sentono colpevoli a mentire.
Ad esempio, un bugiardo direbbe qualcosa tipo:
"Mi dispiace, la batteria del mio stupido telefono è morta. Lo odio."
Tre, i bugiardi di solito spiegano gli eventi con termini semplici
dato che il nostro cervello fatica a costruire menzogne complesse.
Il giudizio e la valutazione
sono complicati da calcolare per il cervello.
Come insistette una volta un Presidente degli Stati Uniti:
"Non ho avuto relazioni sessuali con quella donna."
E per finire, anche se i bugiardi tengono le descrizioni semplici,
tendono a usare strutture fraseologiche più lunghe e complesse,
inserendo parole non necessarie
e dettagli irrilevanti che sembrano basati sui fatti per gonfiare la bugia.
Un altro Presidente di fronte a uno scandalo affermò:
"Posso affermare, categoricamente, che le indagini indicano
che nessun membro dello staff della Casa Bianca,
nessuno impiegato dall'amministrazione presente
sia coinvolto in questo incidente tanto bizzarro."
Applichiamo l'analisi linguistica ad alcuni famosi esempi.
Prendiamo il 7 volte vincitore del Tour de France Lance Armstrong.
Paragonando un'intervista del 2005,
in cui negava di aver assunto doping
con una del 2013, in cui lo conferma,
l'uso dei pronomi personali aumenta di quasi 3/4.
Notate il contrasto tra le due citazioni seguenti.
Uno: "Be', cioè, un tipo in un laboratorio in Francia, a Parigi,
apre il vostro campione, cioè, Jean-Francis comesichiama, e lo testa.
E poi vi arriva una chiamata da un giornale che dice:
"Abbiamo scoperto che Lei è risultato positivo all'EPO sei volte."
Due: "Mi sono perso.
Sono sicuro che altre persone non saprebbero gestire la cosa,
ma io di certo non ho saputo gestirla,
e io di solito controllavo tutto nella mia vita.
Controllavo ogni risultato ottenuto."
Nella smentita, Armstrong descriveva una situazione ipotetica
focalizzata su qualcun altro,
estraendosi completamente dalla situazione.
Nell'ammissione, riconosce l'accaduto,
scavando nelle proprie emozioni e motivazioni.
L'uso dei pronomi personali è solo un indicatore dell'inganno.
Prendiamo un altro esempio dell'ex Senatore
e candidato Presidente degli Stati Uniti, John Edwards:
"Io so soltanto che il padre naturale ha dichiarato pubblicamente
di essere il padre del bambino.
Inoltre non sono stato coinvolto in nessuna attività
che richieda, accetti, o sostenga alcun tipo di pagamento
alla donna o al padre naturale della bambina."
Non solo è un bel modo prolisso di dire, "La bambina non è mia,"
Edwards non chiama mai le altre parti per nome,
dicendo invece "la bambina," "la donna," e "il padre naturale."
Ora vediamo cos'ha detto in seguito ammettendo la paternità:
"Sono il padre di Quinn.
Farò tutto quanto in mio potere per fornirle
tutto l'amore e il sostegno che merita."
La frase è breve e diretta,
chiama la bambina per nome e si riferisce al suo ruolo nella sua vita.
Come possiamo applicare queste tecniche alla vita reale?
Ricordiamoci che molte bugie in cui ci imbattiamo ogni giorno
non sono gravi quanto questi esempi e potrebbero anche essere innocue.
Ma vale comunque la pena informarsi sui segni rivelatori,
come autoreferenza minima, linguaggio negativo,
spiegazioni semplici e fraseologia complessa.
Potrebbe aiutarvi ad evitare una fornitura troppo cara,
un prodotto inefficace, o perfino una terribile relazione.
「ごめん 携帯が壊れてて」
「何でもない 大丈夫だよ」
「その申し立てには何の根拠もありません」
「会社は違法行為については 何も把握していませんでした」
「愛してるよ」
私たちは どこにいても １日に10～200個の嘘を耳にします
そんな嘘を見破るための方法探しには 長い歴史があります
中世の拷問具に 嘘発見器
血圧や呼吸の測定や声の強弱の分析器
眼球運動計測器に赤外線脳スキャナー
そして400ポンドもする脳波検査
これらの器具は状況によっては うまくいくこともありましたが
十分に備えておけば 大抵はごまかすことができます
どれも裁判で使えるほど正確だとは みなされていません
ですが これらの手法が問題なのではなく
問題なのは嘘によって生理的な状態が 変化するという前提だとしたら？
もっと直接的な方法として
コミュニケーション科学を用いて 嘘自体を分析してみるとしたら？
心理学的に言えば 私たちは 自分をよく見せるために 嘘をつくことがあります
実際の自分ではなく 思い描いた理想の自分を
自分に結びつけているのです
そうして脳が幻想している間は たくさんの信号が放たれています
私たちは意識的には脳の５%の認知機能しか コントロールできません
コミュニケーション機能も含めてです
残りの95%は無意識に起こっていることなのです
「現実モニタリング」についての文献によると
幻想の経験に基づいた話は
現実の体験に基づいた話とは その質に違いがあるというのです
つまり自分のことについて嘘の話を作り上げると
言語の使い方のパターンが違ってくるといえます
言語テキスト解析という手法により
嘘をついているときに無意識に起こる
４つの言語パターンが判明しました
１つ目は 嘘をついているときは 自分のことについて言及する回数が減ります
それよりも他人のことについて 三人称を用いて 書いたり話したりします
自分自身を嘘から遠ざけて切り離すためですが
より嘘っぽく聞こえます
「この家でパーティーは１度もなかったよ」 と言うか
それとも 「僕はここでパーティーは 開いたことないよ」 と言うか
２つ目は 嘘をつくときは ネガティブになりがちだということ
嘘をつく人も 無意識的に 嘘をつくのは悪い事だと思うからです
例えば こんな嘘です
「ごめん ポンコツ携帯の電池が切れた 本当 嫌になるよ」
３つ目に 嘘をついている人は 簡単な言葉で物事を説明します
複雑な嘘をつくというのは頭を使うからです
判断や評価を行うことは
脳にとって複雑なことなのです
あるアメリカ大統領が 次の様に言い張ったことは有名です
「私はその女性と性的関係を 持ったことはありません」
最後に 嘘をついている人は 説明は簡単にしますが
長い複雑な文の構造を使う傾向があります
不要な単語を入れたりして
無関係でも本当っぽいことを言い 嘘を繕おうとします
スキャンダルに直面した 別の大統領の例では
「この調査によると 絶対に
ホワイトハウスのスタッフの誰も
現在 行政に関わっている者は誰も
今回の奇妙な事件には 関わっていないと言える」
言語解析を有名な例に当てはめて見てみましょう
ツール・ド・フランスで７回優勝した ランス・アームストロングの例です
2005年のインタビューでは
競技能力を向上させる 薬物の使用を否定していましたが
2013年のインタビューでは ドーピングを認めています
その際 人称代名詞を使った回数は 約3/4も増加していました
２つの引用文を比べてみましょう
まず１つ目 「もうご存知の通り パリの研究室の方が あなたのサンプルを開封し
ジャン・フランシスとかいう人が それを検査します
そして新聞社からあなたに電話があり
『EPOの陽性反応を６回確認した』といいます」
２つ目 「あのせいで自分を完全に見失った
それに耐えられない人は他にもいるだろう
私には確かに無理だった
私は人生の全てをコントロールできていたんだ
全ての結果をコントロールしていたんだ」
否認していたとき アームストロングは 仮定の状況について話し
他の人に焦点を当てて
自分を状況から切り離していました
自白したときの話では
自分の感情と動機について掘り下げています
しかし 人称代名詞の使用は 嘘をついている１つの兆候でしかありません
他の例を 前上院議員であり
アメリカ大統領候補でもあった ジョン・エドワードから見てみましょう
「私は 一見 父親と思われる人が 『自分がこの赤ん坊の父親です』
と公の場で言ったとしか知りません
また その女性や 一見 その赤ちゃんの父親と思われる人から
金銭的な要求はなく 同意や援助など
どんな形でも関わりはありません」
「その赤ちゃんは私の子ではない」と言うには とても回りくどいだけでなく
エドワードは他人の名前を一切口にせず
「その赤ちゃん」「その女性」「一見父親らしい人」 という言い方をしています
では後に自分が父親であると認めたときの 彼の発言を見てみましょう
「私がクインの父親だ
彼女が得るべきである愛やサポートを
力の限り与えようと思っている」
簡潔で直接的な言い方です
赤ちゃんを名前で呼び 彼女の人生における 自分の役割をはっきりさせています
このような嘘を見破る手法は 日常生活ではどう使えるでしょう？
まず 日常的に出くわす多くの嘘は 先ほどの例に比べ
かなり程度が軽く 害がないこともあるでしょう
ですが 嘘かどうかを見抜く鍵となる
自分の言及が減ることや ネガティブな言い方
簡潔な説明や複雑な文構造などを 知っておく価値はあるでしょう
高すぎる値がついた在庫品や 使えない製品
ひどい人間付き合いなどを 避けることができるかもしれません
"미안, 내 전화기 배터리 다 됐어."
"괜찮아, 그 정도야 아무것도 아니지."
"이 진술은 확실한 근거가 없습니다."
"회사들은 어떠한 불법 행위도 알아차리지 못했습니다."
"사랑해."
우리는 어디서든지 하루에 10개 에서 200개 까지의 거짓말을 듣고.
우리는 이런 거짓말을 찾아내는 데에 수많은 시간을 소모하였습니다.
중세시대 고문 기구부터, 거짓말 탐지기
혈압과 호흡 탐지기, 어세분석장치
홍채 인식기, 적외선 뇌 판독장치
그리고 400파운드의 뇌파탐지기까지.
하지만 비록 이러한 기구가 특정한 상황에서 사용되어 왔을지라도,
거의 대부분은 충분한 준비만 있다면 속일 수 있었습니다.
그리고 아무도 결과물을 법정에서 채택될 충분한 증거라고 생각하지 않죠.
하지만 이런 문제들을 기계에 의존하지 않고,
거짓말을 심리적인 방법을 사용해서 해결할 수 있다면 어떨까요?
우리가 더욱 직접적으로 나서고
과학과 소통하여 그들 스스로 거짓말들을 분석하는데 사용하면 어떨까요?
심리학적으로, 우리는 가끔씩 우리 스스로를 미화하기도 합니다.
자신의 실제 모습보다는 자신이 바라는 모습과 연결시켜서 말이죠.
하지만 우리의 뇌가 꿈을 바쁘게 꾸는 동안 뇌는 신호를 최대한 줄입니다.
정상적인 머리는 오직 인식하는 기능 5%만을 제어합니다.
의사소통도 포함해서 말이죠.
그 동안 다른 95%는 우리의 의식을 넘어서 발생합니다.
그리고 문헌으로 실제로 관찰해보면
상상을 중심으로 한 이야기들은
진짜 경험을 기초로 한 이야기와 차원이 다릅니다.
이 사실은 사람이 거짓말을 할 때 시간이 걸리며,
이에 따라 평소와는 다른 용어를 사용한다고 말합니다.
'언어학적 문서 연구'라는 기술이
이런 거짓말 상황에서의 무의식적 언어패턴을 알아내는 데
도움을 줘왔습니다.
첫번째, 현혹적인 표현을 만들 때 거짓말쟁이들은 자신들은 덜 언급합니다.
그들은 제삼자를 사용하여 다른 사람들로 하여금
자신을 이야기와 멀게하고 분리하여 생각하도록 쓰거나 말합니다.
이런 행동은 말을 더 거짓말같이 만듭니다.
"진짜로 이 집에서 파티 안 벌였어요."
또는 "저 이 파티 주최자 아니에요." 같은 말처럼 말이죠.
두번째, 거짓말쟁이들은 부정적으로 말하는 경향이 있습니다.
왜냐하면 그들은 무의식중에 거짓말에 죄책감을 갖기 때문입니다.
예를 들어, 거짓말쟁이가 이렇게 말할지도 모릅니다.
"미안, 내 폰 배터리가 다 됐어. 이 배터리 엄청 별로야."
세번째, 거짓말쟁이들은 보통 사건들을 간단한 단어로 설명합니다.
우리의 뇌는 복잡한 거짓말을 지어내기 위해 허우적거리기 때문에
판단과 평가가
우리의 뇌에서 계산되는 복잡한 것이 되는겁니다.
한 때 한 미국 대통령이 "저는 어느 다른 여성과 성적인 관계를
가지지 않았습니다." 와 같은 주장이 대표적이지요.
그리고 마지막으로 아무리 거짓말쟁이들이 간단히 말한다고 해도
그들은 더 길고 더욱 난해한 문장구조를 사용하고,
불필요한 단어들을 쓰는 경향이 있습니다.
그리고 거짓말을 하기 위해 관계없는 사실들을 이야기 합니다.
다른 대통령이 스캔들에 폭로된 상황과 맞닥뜨렸을 때
"저는 명확하게 얘기하는데 이 조사는
백악관의 어떠한 직원도, 현재 고용된
어떠한 정부 직원도 이 괴상한 사건에
연루되지 않았습니다." 라는 말을 하는 것과 같습니다.
그럼 언어분석을 대표적인 예에 적용시켜봅시다.
'뚜르 드 프랑스'의 7회 우승자인 랜스 암스트롱의 경우를 보면
그가 신체강화 약물을 먹지 않았다고 부정한
2005년의 우승 인터뷰와
그 사실을 수긍한 2013년의 인터뷰를 비교했을 때,
2005년 인터뷰에서 그는 대명사를 75%나 더 많이 사용했습니다.
두 문장을 듣고 차이점을 찾아보세요.
첫번째 : "음, 프랑스 연구소에 있는 진 프랑시스 어쩌구 하는 남자가
네 샘플을 보고 실험해 봤다고 하더라고.
그리고 너는 신문사에게서 '당신이 EPO(근육강화약물)에 6번
양성 반응을 보였다는 것을 알았습니다' 라는 내용의 전화를 받아야 했지"
두 번째 : "나는 모든 것에 자신이 없어.
분명 나같은 사람이 또 있겠지만,
나는 확실히 대처할 수 없었어요.
나는 내 일생의 모든 것을 나 통제하는 것에 익숙해 있었어요,
내 인생의 모든 결과를 통제하는 데 익숙해 있었어요."
그의 부인에, 암스트롱은 가상적인 상황을 묘사했었습니다.
다른 사람을 강조해서,
그 상황에서 전적으로 자신을 제거시키려고 하는것처럼 보입니다.
그에 입장에서 보면, 그의 개인적인 감정행동에서 철저하게
그는 그의 진술을 인정합니다.
하지만 개인적인 대명사의 사용은 하나의 속임수를 나타내는 지표일 뿐입니다.
그럼 전 정치가이고 미국 대통령 입후보자인
John Edwards의 예시를 보도록 하지요.
"전 그 명백한 아빠가 공개적으로 그 아이의 아빠라고 한
그 사실만 알고 있을 뿐입니다.
저는 그 여성에게나, 또는 명백히 그 아이의 아빠인 사람에게
어떠한 종류의 지불도 요청받거나, 동의하거나, 지원한 어떤 종류의
활동에도 연루된 적이 없습니다."라고 말했습니다.
그가 한 진술은, "그 아기는 제 아이가 아녜요." 를 상당히 길게 늘였고
또한 Edwards는 그 상대방을 진짜 이름으로 부르지 않고,
대신 "그 아기","여자"와 "명백한 아버지"라고 불렀죠.
자, 그가 나중에 아버지임을 인정했을 때 했던 말을 봅시다,
"저는 Quinn의 아빠입니다.
저는 저의 여력이 닿는 한, 그녀가 누릴 가치가 있는
사랑과 지원을 제공할 것입니다."
그 진술은 짧고 직접적이죠,
아이를 이름으로 부르고 그녀의 인생에서 그의 역할이 뭔지를 언급하면서 말이죠.
그럼 당신은 어떻게 거짓말을 파악하는 기술을 당신 삶에 적용할 수 있을까요?
우선, 기억하세요, 우리가 매일 맞딱드리는 많은 거짓말들은
이러한 예들보다 훨씬 더 사소하고 어쩌면 무해한 것일수도 있습니다.
하지만 그런 거짓말의 실마리를 알아보는 것은 가치가 있죠,
자기언급을 최소화하고, 부정적인 언어,
간단한 해명과 대단히 난해한 어구들 같은 것들을 말이죠.
그건 단지 당신이 과대평가된 상품이나 비 효율절긴 상품,
또는 형편없는 관계를 피하는 데 도움을 줄지도 모릅니다.
"ببورە، مۆبایلەکەم لە کار کەوت".
"هیچ نییە، باشم".
"ئەم دەنگۆیانە بەتەواوی بێ بنەمان".
کۆمپانیاکە ئاگاداری هیچ" "کارێکی هەڵە نەبوو.
"خۆشم دەوێیت".
ئێمە ڕۆژانە گوێبیستی نزیکەی ١٠ بۆ ٢٠٠ درۆ دەبین و
مێژوومان پڕیەتی لە شێوازی دەرخستنی درۆ
هەر لە ئەشکەنجەدانی سەردەمی کۆنەوە تا ئامێری دەرخستنی درۆ،
ئامێری پەستانی خوێن و هەناسەدان، شیکەرەوەی فشاری دەنگ،
چاودێری کردنی چاو، سکانەری مێشک،
تەنانەت ئامێری چاودێریکردنی مێشکیی کارەبایی ٤٠٠ پاوەندی.
هەرچەندە ئەم ئامێرانە کاری خۆیان کردووە لە حاڵەتی تایبەتیدا
بەڵام دەکرێت زۆربەیان هەڵبخەڵەتێنرێن بە ئامادەکاری تەواوەتی و
هیچ کامیان بە باوەڕپێکراو دانانرێن تاکو تەنانەت لە دادگاکاندا کاریان پێ بکرێت
بەڵام چی ئەگەر کێشەکە لەخودی تەکنیکەکان نەبێت
بەڵکو لەو خەمڵاندنە شاراوانەدا بێت کە درۆکردن هانی گۆڕانکاری فیسیۆلۆژی دەدات؟
چی ئەگەر شێوازێکی راستەوخۆتر بەکاربێنین
بە بەکارهێنانی زانستی پەیوەندی بۆ شیکردنەوەی خودی درۆکان؟
لەسەر ئاستی دەرونناسی، ئێمە درۆ دەکەین تا وێنایەکی جوانتری خۆمان بکێشین
بە پێکەوەبەستنی خەیاڵەکانمان بەو کەسایەتیەی ئاواتەخوازین ببین
وەك لەو کەسەی کە هەین.
بەڵام لە کاتێکدا مێشکمان سەرقاڵی خەون بینینە، ڕێدەدات کۆمەڵێك هێما گوزەر بکەن.
مێشکی ئاگاییمان تەنها لە ٪٥ی کار و فرمانی مێشکیی کۆنترۆڵ دەکات
کە بواری پەیوەندیشی تێدایە،
لە کاتیکدا ٪٩٥ەکەی تری بەبێ ئاگاییمان روودەدات
هەروەها بەپێی ئەدەبیاتی چاودێریکردنی واقیع
ئەو چیرۆکانەی لە ئەزمونی خەیاڵی سەرچاوەیان گرتووە
لە رووی جۆریەتییەوە جیاوازن لەوانەی لە ئەزمونی ڕاستەقینەوە سەرچاوەیان گرتووە.
ئەمە ئاماژەیە بۆ دروستکردنی چیرۆکێكی هەڵە دەربارەی بابەتێکی کەسی هەوڵی پێویستە
و ئەنجامەکەشی دەبێتە شێوە جیاوازییەك لە بەکارهێنانی زماندا.
تەکنەلۆجیاییەك کە ناسراوە بە شیکردنەوەی زمانەوانی دەقەکان
یارمەتیدەرە لە ناسینەوەی ٤ جۆری باوی ئەو شێوازانە
لە زمانی نائاگایی فریوداندا.
یەکەم، درۆزنەکان کەمتر ئاماژە بەخۆیان دەدەن کاتێک قسەیەکی فرویدەر دەکەن
زیاتر دەربارەی کەسانی تر دەڵێن و دەنووسن، زۆر جار جێناوی کەسی سێیەم بەکار دەهێنن
بۆ دوورەپەرێزی و خۆبەدورگرتن لە درۆکانیان.
ئەمانە کامیان زیاتر لە درۆ دەچن:
"بەدڵنیاییەوە هیچ ئاهەنگێك "لەم ماڵەدا نەکراوە
"یان "لێرە هیچ ئاهەنگێکم ساز نەداوە.
دووەم، درۆزنەکان زیاتر مەیلی ئەوەیان هەیە نەرێنی بن
چونکە لە ئاستێکی نائاگاییدا هەست بە تاوان دەکەن بە درۆکردنیان
بۆ نموونە، درۆزنێك ڕەنگە :شتێکی لەم جۆرە بڵێت
ببورە، مۆبایلەکەم لە بێ شەحنیدا" "کوژایەوە، زۆر رقم لەوەیە.
سێیەم، درۆزنەکان زۆرجار ڕووداوەکان بە دەستەواژەی ئاسان ڕوون دەکەنەوە
چونکە مێشکمان توانای دروستکردنی درۆی ئاڵۆزی نییە.
بڕیاردان و هەڵسەنگاندن
شتانی ئاڵۆزن بۆ مێشکمان تا لێکیانی بداتەوە
هەروەك جارێکیان سەرۆکێکی ئەمریکا جەختی کردەوە:
"من پەیوەندی سێکسیم "لەگەڵ ئەو ژنەدا نەبووە.
و لە کۆتاییدا، هەر چەندە درۆزنەکان وەسف کردن بە سادەیی دەڵێن
بەڵام حەز دەکەن ڕستەی درێژتر و پێچاوپێچتر بەکاربێنن
بە بەکارهێنانی وشەی ناپێویست و
ناپەیوەندیدار بەڵام بە وردەکاری نزیك راستی تەنها بۆ ئەوەی ڕەواج بە درۆکەیان بدەن
سەرۆکێکی تر کە روبەڕوی ئابڕووچونێك بووبوەوە، ڕایگەیاند:
بێ قەید و شەرت، دەتوانم بڵێم" ئەم لێکۆڵینەوەیە دەریدەخات
هیچ کەس لە ستافی کۆشکی سپی"
هیچ کەس لەم ئیدارەیەدا کە ئێستا کارمەندە"
"تێوەنەگلاوە لەم ڕووداوە سەمەرەیە.
با شیکردنەوەی زمانەوانی لەسەر هەندێک نموونەی بەناوبانگ جێبەجێ بکەین
براوەی ٧ جاری (تۆر دی فرانس) وەردەگرین، (لانس ئارمسترۆنگ)
کاتێک بەراورد دەکەی لە نێوان
چاوپێکەوتنێکی ٢٠٠٥
کە تێیدا نکۆڵی دەکات لە بەکارهێنانی مادەی وزەبەخش
بە بەراورد لەگەڵ چاوپیکەوتنێکی ٢٠١٣دا کە تێیدا دانی پێدانا،
بەکارهێنانی جێناوی کەسی تاک نزیکەی ٣ ئەوەندە زیادی کرد
سەرنجی ئەم دوو لێدوانەی بدە:
یەکەم: "باشە، پیاوێک لە فەرەنسا، لە تاقیگەیەکی پاریس
نموونەی خوێنت دەبات بەناوی" جۆن فرانسیس) و پاشان پشکنینی بۆ دەکات)
دوتر پەیوەندییەکەت بۆ دێت" لە رۆژنامەیەکەوە کە دەڵێت:
٦ جار ئەنجامەکەت بە پۆزەتیڤ هاتوەتەوە "لەسەر ماددەی وزەبەخش
دووەم: "خۆمم لەدەستتدا لەناو هەموو ئەو کێشانەدا
من دڵنیام کە کەسانی تر دەبن بەرگەی ناگرن"
بەڵام من بەدڵنیاییەوە بەرگەییم نەگرت"
لە کاتێکدا پێشتر ڕاهاتبووم لە ڕێکخستنی" هەموو شتێکی ژیانم،
"هەموو دەرئەنجامێکی ژیانم رێکدەخست.
لە نکۆڵییەکەیدا (ئارمسترۆنگ) حاڵەتێکی گریمانەی باس کرد
بە تیشک خستنەسەر کەسێکی تر
کە بەتەواوی خۆی لابردبوو لە ڕووداوەکە
لە دانپێدانانەکەیدا، خاوەنی قسەی خۆیەتی
کە دەچێتە قوڵایی هەست و هاندانەکانییەوە
بەڵام بەکارهێنانی جێناوی کەسی تەنها یەك دەرخەری فریودانە
با سەیری نمونەیەکی تر بکەین لە ژیانی سیناتۆر و
کاندیدی سەرۆکایەتی پێشووی (ئەمریکا (جۆن ئیدوارد:
من تەنها ئەوە دەزانم کە" باوکەکە بەئاشکرا گووتی
ئەو باوکی منداڵەکەیە"
هەروەها لە هیچ جۆرە" چالاکییەکدا بەژداریم نەکردوە
کە پاڵپشتی، خواستن، یان رەزامەندی خەرجی"
"ئەو ئافرەتە یان باوکی منداڵەکەی تێدا بێت.
ئەمە نەك تەنها شێوازێكی دوورودرێژە "بۆ گووتنی "ئەم منداڵە هی من نییە.
بەڵکو (ئیدوارد) ناوی لایەنەکانی تریش نابات
"لە جیاتی ئەوە دەڵێت: " ئەو منداڵە. " ئافرەتەکە"، " باوکەکە".
با ئێستا بزانین چی وت کاتێك دانی بە باوکایەتیدا نا:
من باوکی (کوین)م"
هەموو شتێك دەکەم" لە دەسەڵاتمدا بێت بۆ دەستەبەرکردنی
"ئەو خۆشەویستی و پاڵپشتییەی شایەنیەتی".
لێدوانە کورت و ڕاسترەوە
کە ناوی منداڵەکە دەهێنێت و رۆڵی خۆی لە ژیانیدا پیشان دەدات.
کەواتە تۆ چۆن ئەم تەکنیکی دەرخستنی درۆیانە جێبەجێ دەکەیت لە ژیانتدا؟
یەکەم، بیرت بێت کە زۆربەی ئەو درۆیانەی ڕۆژانە ڕووبەڕوویان دەبینەوە
زۆر جدی نین بە بەراورد بەو نموونانە و ڕەنگە تەنانەت بێ زیانیش بن
بەڵام هەر جێگەی بایەخە لە ئاماژەی بەلاڕێدابەر ئاگادار بیت
وەك کەمی ئاماژەدان بە خود، زمانی نێگەتیڤ،
ڕوونکردنەوەی سادە و ڕستەی پێچاوپێچ.
ڕەنگە ئەمە یارمەتیت بدات لە خۆبەدورگرتن لە کاڵایەکی زیاد لە نرخی خۆی،
بەرهەمێکی بێسوود یان پەیوەندییەکی خراپ.
„Atsiprašau, mano telefonas išsikrovė.“
„Nieko tokio. Man viskas gerai.“
„Šiek kaltinimai yra visiškai nepagrįsti.“
„Įmonė nežinojo apie jokį neteisėtą veiksmą.“
„Myliu tave.“
Kasdien išgirstame nuo 10 iki 200 melų
ir ilgą laiką praleidome ieškodami būdų, kaip tuos melus atpažinti:
nuo viduramžių kankinimo prietaisų iki poligrafų,
kraujospūdžio ir kvėpavimo matuoklių, balso įtampos analizuotojų,
akių sekimo įtaisų, infraraudonųjų spindulių smegenų skanerių
ir net beveik 200 kilogramų elektroencefalografų.
Nors šie prietaisai tam tikromis aplinkybėmis veikė,
su tinkamu pasiruošimu daugumą buvo įmanoma apgauti
ir nei vienas nebuvo pakankamai patikimas naudojimui teismo salėje.
Gal problema slypi ne metoduose,
bet prielaidoje, kad melavimas sukelia fizinius pokyčius?
O jei į problemą pažvelgtume tiesiogiai
ir panaudotume komunikacijos mokslą patiems melams analizuoti?
Psichologiniame lygmenyje meluojame tam, kad pagerintume išorinį įvaizdį,
sujungtume savo fantazijas ir asmeninį idealą,
ne esamąją realybę.
Kol mūsų smegenys svajoja, daug signalų praleidžiami.
Mūsų sąmonė kontroliuoja tik apie 5% pažinimo funkcijos,
įskaitant bendravimą,
kol kiti 95% veikia be mūsų suvokimo,
o remiantis realybės stebėsenos tyrimais,
įsivaizduotų patirčių istorijos
yra kokybiškai skirtingos realiems išgyvenimams.
Tai parodo, jog netikros istorijos kūrimas asmenine tema yra darbas
ir to išeiga yra struktūriškai kitokia kalba.
Technologija, vadinama lingvistine teksto analize,
padėjo identifikuoti keturis tokius kalbos modelius
nesąmoningoje apgaulės kalboje.
Pirma, melagiai mini save rečiau, kai pasisako apgaulingai.
Jie dažniau rašo ar kalba apie kitus, neretai vartoja trečią asmenį,
kad nutoltų ir atsiribotų nuo netiesos.
Kas skamba labiau dirbtina:
„Joks vakarėlis nevyko šiuose namuose“
ar „aš čia nerengiau vakarėlio“?
Antra, melagiai linkę būti negatyvesniais,
nes nesąmoningai jaučiasi kalti.
Pavyzdžiui, melagis galėtų sakyti:
„Atsiprašau, mano kvaila telefono baterija išseko. Nekenčiu jos.“
Trečia, melagiai linkę įvykius aiškinti paprastai,
nes smegenims sunku sukurpti sudėtingą melą.
Kritika ir vertinimas
yra komplikuoti smegenų procesai.
Vienas JAV prezidentas atkakliai tvirtino:
„Aš neturėjau seksualinių santykių su ta moterimi.“
Galiausia, nors melagių apibūdinimai būna kuklūs,
jie linkę vartoti ilgesnę ir veltą sakinio struktūrą,
įterpti nereikalingų žodžių
ir nesvarbių detalių, kad palaikytų melą.
Kitas prezidentas skandalo akivaizdoje skelbė:
„Galiu pasakyti kategoriškai, jog šis tyrimas parodo,
kad niekas iš Baltųjų rūmų personalo,
niekas iš dirbančiųjų administracijoje
nebuvo įsitraukę į šį neįprastą incidentą.“
Pritaikykime lingvistinę analizę keliems žinomiems pavyzdžiams.
Paimkime septyniskart Tour de France čempioną Lensą Armstrongą.
Lyginant 2005 metų interviu,
kuriame neigė dopingo vartojimą,
su 2013 metų interviu, kuriame prisipažino,
asmeninio įvardžio vartojimas padidėjo beveik 3/4 karto.
Pastebėkime kontrastą jo dviejose citatose.
Pirmoji: „Gerai, žinot, kažkoks vaikinas Paryžiaus laboratorijoje
atidaro tavo mėginį, žinot, Jean-Francis toks ir toks, ir testuoja.
Tada gauni skambutį iš laikraščio, kuris skelbia
„Šešis kartus tavo mėginyje rado EPO hormono.“
Antroji: „Aš pasimečiau visame tame.
Aš žinau, kad yra kitų žmonių, kurie nesusivaldytų,
bet aš tikrai negalėjau susivaldyti
ir aš buvau pripratęs kontroliuoti viską savo gyvenime.
Aš kontroliavau kiekvieną rezultatą savo gyvenime.“
Neigdamas tiesą Armstrongas apibūdino hipotetinę situaciją,
sutelktą į kažką kitą,
visai pašalino save iš situacijos.
O prisipažindamas jis kalba už save,
gilinasi į savo potyrius ir motyvus.
Bet asmeninių įvardžių vartosena tėra vienas apgavystės rodmuo.
Paimkime kitą pavyzdį – buvusį senatorių
ir JAV kandidatą į prezidentus Džoną Edvardsą:
„Aš tik žinau, kad šis tėvas yra viešai pasakęs,
jog yra kūdikio tėvas.
Aš taip pat nebuvau įsitraukęs į jokią veiklą,
kuri reikalautų, nutartų ar remtų bet kokius mokėjimus
tai moteriai ar šiam kūdikio tėvui.“
Ne tik ištemptai pasakyta, jog „kūdikis nėra mano“,
bet Edvardsas niekad neįvardina kitų pusių,
vietoj to vadina „kūdikiu“, „moterimi“ ir „šiuo tėvu“.
Pažiūrėkime, ką jis vėliau pasakė pripažindamas tėvystę:
„Aš esu Kvin tėvas.
Aš darysiu viską savo galioje, kad jai suteikčiau
meilę ir paramą, kurių ji verta.“
Šis pareiškimas trumpas ir aiškus,
vaiką pavadina vardu ir nusako savo vaidmenį jos gyvenime.
Taigi, kaip pritaikyti šiuos melo atpažinimo būdus savo gyvenime?
Pirma, prisiminkite, kad dauguma kasdien sutinkamų melų
yra daug nerimtesni nei pavyzdžiuose ir galbūt net nekenksmingi.
Bet vis vien verta būti atidiems signalinėms užuominoms
kaip minimalus savęs minėjimas ir negatyvi kalba,
kuklūs paaiškinimai bei chaotiškas frazavimas.
Tai gali padėti išvengti pervertintų akcijų,
prastos prekės ar net siaubingų santykių.
"တောင်းပန်ပါတယ်၊ ဖုန်းသေသွားလို့ပါ။"
"ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး။ ရပါတယ်။"
"ဒီစွပ်စွဲချက်တွေက လုံးဝကို အခြေအမြစ်မရှိဘူး။"
"ကုမ္ပဏီက မမှန်မကန်လုပ်တာကို သတိမပြုမိခဲ့ဘူး။"
"မင်းကို ကိုယ်ချစ်တယ်။"
နေရာတိုင်းမှာ တစ်နေ့ကို ၁၀ ခုကနေ ၁၀၀ အထိ မုသားတွေ ကြားရတယ်။
ဒါတွေကို ရှာဖွေဖို့ နည်းတွေရလာရင်း သမိုင်းရဲ့ အချိန်များစွာကုန်ခဲ့တယ်။
အလယ်ခေတ် နှိပ်စက်တဲ့ ကိရိယာတွေကနေ အလိမ်ဖော်စက်၊
သွေးဖိအား၊ အသက်ရှုပြ ကိရိယာတွေ အသံအဖိအဖေါ့ စိစစ်ရေးကိရိယာ၊
မျက်စိ ခြေရာခံစက်၊ အနီအောက် ဦးနှောက် စကင်နာတွေနဲ့
ပေါင် ၄၀၀ ဦးနှောက် လျှပ်စစ်တိုင်း ကိရိယာအထိတောင်ပါ။
ဒါပေမဲ့ ဒီလိုကိရိယာတွေဟာ တချို့ အခြေအနေတွေမှာ အလုပ်ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်
အများစုဟာ အလုံအလောက် ပြင်ဆင်မှုနဲ့ လှည့်စားနိုင်ပြီး
တရားရုံးမှာ လက်ခံနိုင်လောက်တဲ့အထိတော့ တစ်ခုမှ စိတ်ချရတယိလို့ ယူဆလို့မရဘူး။
ဒါပေမဲ့ ပြသနာက နည်းစနစ် တွေနဲ့ မဟုတ်ဘဲ မုသားပြောတာက
ဇီဝကမ္မပြောင်းလဲမှုတွေကို လှုံ့ဆော်တယ် ဆိုတဲ့ ငုပ်နေတဲ့ ယူဆချက်ဆိုရင်ရော။
မုသားတွေကိုစိစစ်ဖို့ ဆက်သွယ်ရေးသိပ္ပံကို
အသုံးပြုကာပိုတိုက်ရိုက်ကျတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုကို သုံးမယ်ဆိုရင်ရော။
စိတ်ပိုင်းအဆင့်မှာ ပိုကောင်းတဲ့ ကိုယ့်ပုံ ကို ဆေးခြယ်ဖို့ တစ်ပိုင်းတစ်စ လိမ်က​ြတယ်။
ကိုယ်ဖြစ်နေတာထက် ကိုယ်ဖြစ်ချင်တဲ့ လူတစ်ဦးဆီ
ကိုယ့်စိတ်ကူးအိပ်မက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်တာပါ။
ဒါပေမဲ့ ဦးနှောက်က စိတ်ကူးနဲ့ အလုပ်ရှုပ်စဉ် အချက်ပြမှုများစွာကို လက်လွတ်ခံနေတယ်။
သတိရှိနေတဲ့ စိတ်ကပဲ ဆက်သွယ်မှု အပါအဝင် သိမြင်တတ်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှုရဲ့
၃% ကို ထိန်းချုပ်ပေးပေမဲ့
ကျန်တဲ့ ၉၇% ကတော့ သိရှိမှုအလွန်မှာ ဖြစ်ပျက်ပြီး
ဒိဋ္ဌြဖစ်မှု စောင့်ကြည့်ခြင်း မှာရှိတဲ့ စာပေအရ
စိတ်ကူး အတွေ့အကြုံတွေမှာ အခြေခံတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေဟာ
တကယ့် အတွေ့အကြုံတွေမှာ အခြေခံ တာတွေနဲ့ အရည်အသွေးအရ ခြားနားပါတယ်။
ဒါက ညွှန်းတာက ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကြောင်း ဇာတ်လမ်းတုတစ်ပုဒ်ဟာ အားထုတ်မှု လိုအပ်ပြီး
ဘာသာစကား အသုံးပြုမှုရဲ့ ပုံစံကွဲတွေ အကျိုးဆက်ဖြစ်စေတာပါ။
ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ စာသား စိစစ်မှုလို့သိကြတဲ့ နည်းပညာတစ်ခုက
လှည့်စားမှုရဲ့ မသိစိတ် ဘာသာစကားထဲက ဒီလို အတွေ့များတဲ့
ပုံစံလေးခုကို ဖော်ထုတ်ဖို့ ကူညီပေးထားတယ်။
ပထမ လူလိမ်တွေဟာ လှည့်စားတဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေ လုပ်တဲ့အခါ ကိုယ်တိုင် ရည်ညွှန်းတာ နည်းတယ်။
သူတို့ရဲ့မုသားကနေဝေးကွာဖို့၊ ကိုယ်တိုင် မပတ်သက်ဖို့ မကြာခဏ
တတိယ နာမ်စားကိုသုံးရင်း သူများအကြောင်းကို ပိုရေး၊ ပိုပြောတယ်။
ဒါက ပိုပြီး လိမ်နေပုံပေါက်တယ်။
"ဒီအိမ်မှာ ဘာပါတီမှ မလုပ်ခဲ့တာ လုံးဝ မလုပ်ခဲ့ပါဘူးဆို။"
(သို့) "ငါ ဒီမှာ ပါတီ မကျင်းပခဲ့ဘူး။"
ဒုတိယက လူလိမ်တွေဟာ အပျက်သဘော ပိုဆန်တတ်ကြတယ်။
အကြောင်းက မသိစိတ် အဆင့်တစ်ခုမှာ လိမ်ညာတာအတွက် သူတို့ လိပ်ပြာမသန့်လိုပါ။
ဥပမာ လူလိမ်တစ်ယောက်ဟာ ဒီလို ပြောလောက်တယ်။
"တောင်းပန်ပါတယ်၊ ကျုပ်ရဲ့အသုံးမကျတဲ့ဖုန်းက သေသွားတယ်။ မုန်းဖို့ကောင်းလိုက်တာ။"
တတိယ၊ လူလိမ်တွေဟာ အဖြစ်အပျက် တွေကို ဝေါဟာရ ရိုးရိုးနဲ့ ရှင်းပြတတ်တယ်။
ဦးနှောက်တွေက ရှုပ်ထွေးတဲ့ မုသား တစ်ခုကို ရုန်းကန် တည်ဆောက်ရတော့
ဆင်ခြင်မှုနဲ့ချင့်တွက်မှုဟာ
ဦးနှောက်အတွက် တွက်ချက်ဖို့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အရာတွေပါ။
တစ်ခါက US သမ္မတတစ်ဦး လူသိရှင်ကြား မလျှော့တမ်းပြောသလို
"ကျုပ် ဒီမိန်းမနဲ့ လိင်ပိုင်း ဆက်ဆံရေးတွေ မရှိခဲ့ဘူး"တဲ့။
နောက်ဆုံး လူလိမ်တွေဟာလှည့်စား တာကို ရိုးအောင် ထိန်းထားတာတောင်
ပိုရှည်လျားပြီး ပိုရှုပ်ထွေးတဲ့ ဝါကျ တည်ဆောက်ပုံကို သုံးတတ်ကြတယ်။
လိမ်တာကို ကာမိဖို့ မလိုအပ်တဲ့
စကားလုံးတွေနဲ့ မဆိုင်ပေမဲ့ အဖြစ်မှန် ပုံပေါက်တဲ့ အသေးစိတ်တွေ ထည့်သွင်းရင်းပါ။
မကောင်း က​ြုံခဲ့ရတဲ့ နောက်ထပ် သမ္မတက ထုတ်ဖော်ပြောတာက
"ပြတ်ပြတ်သားသား ကျုပ် ပြောနိုင်တာက ဒီစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုက ဖော်ပြတာက
အိမ်ဖြူတော် ဝန်ထမ်းထဲက ဘယ်သူမှ
ဒီအုပ်ချုပ်ရေးမှာ လက်ရှိ ခန့်ထားသူ တစ်ယောက်မှ
ဒီအင်မတန် ထူးဆန်းတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှာ မပါဝင်ဘူးဆိုတာပါ။"
ကျော်ကြားတဲ့ သာဓကတချို့အတွက် ဘာသာဗေဒ စိစစ်မှုကို အသုံးချကြည့်ရအောင်။
Tour de France ဆု ခုနှစ်ကြိမ်ရသူ Lance Armstrong ကို ကြည့်ပါ။
တားမြစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲတာကို
ငြင်းပယ်ထားတဲ့ ၂၀၀၅ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှု တစ်ခုကို
သူ ဝန်ခံခဲ့တဲ့ ၂၀၁၃ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင်
သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နာမ်စား အသုံးပြုမှုဟာ လေးပုံသုံးပုံ နီးပါး တိုးသွားခဲ့တယ်။
အောက်ပါ စာကိုးနှစ်ခုကြားက ကွဲလွဲချက်ကို သတိပြုပါ။
ပထမ။ "ကောင်းပြီး၊ သိတဲ့အတိုင်း ပါရီ ဓာတ်ခွဲခန်း တစ်ခုမှာ
ပြင်သစ်တစ်ကောင်က နမူနာကို ဖွင့်တယ်။ Jean-Francis ဆိုလားဗျာ၊ သူ စမ်းသပ်တယ်။
နောက်တော့ သတင်းစာတစ်စောင်ကနေ ဖုန်းဝင်လာပြီး ပြောတာက
"ခင်ဗျားမှာ တရားမဝင်ဆေး ခြောက်ကြိမ်သုံးတာ တွေတယ်"တဲ့။
ဒုတိယ။"အားလုံးမှာ ကိုယ်တိုင် ရှုံးတယ်။
ဒါကို မကိုင်တွယ်နိုင်တဲ့ အခြားလူတွေ ရှိမယ်ဆိုတာ သေချာပေမဲ့
ကျုပ် မကိုင်တွယ်နိုင်ခဲ့တာ သေချာတယ်။
ကျုပ်ဘဝမှာ အရာရာကို ထိန်းချုပ်တဲ့အကျင့် ရှိခဲ့တယ်။
ကျုပ်ဘဝရဲ့ အကျိုးဆက်တိုင်းကို ထိန်းချုပ်ခဲ့တာပါ။"
သူ့ငြင်းဆိုမှုမှာ Armstrong ဟာ အခြားတစ်ယောက်ကို အာရုံစိုက်ကာ
အခြေအနေတစ်ခုလုံးကနေ သူ့ကိုယ်သူ ဖယ်ထားရင်း
စိတ်ကူးသက်သက် အခြေအနေတစ်ခုကို သရုပ်ဖော်ခဲ့တယ်။
သူ့ဝန်ခံချက်မှာတော့ သူ့ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ
ခံစားချက်တွေ၊ နှိုးဆော်မှုတွေကို နှိုက်ရှာ ရင်း ထုတ်ဖော်ချက်တွေကို ဝန်ခံတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ပိုင် နာမ်စား အသုံးပြုမှုက လှည့်စားမှုရဲ့ အညွှန်းကိန်းတစ်ခုပါ။
လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်းတစ်ဦးနဲ့ အမေရိကန်သမ္မတလောင်း
John Edwards ရဲ့ နောက်ထပ် သာဓကတစ်ခုကို ကြည့်ကြရအောင်။
"သူဟာ ကလေးရဲ့ အဖေဖြစ်တယ်လို့ လူသိရှင်ကြားပြောတဲ့
အဖေလို့ ထင်ရတာကိုပဲ ကျုပ်သိတယ်။
ဒီမိန်းမ(သို့) ကလေးရဲ့ အဖေလို့ ထင်ရတာကို ပန်ကြားတဲ့၊ သဘောတူတဲ့
ထောက်ပံတဲ့ငွေးပေးချေမှု တစ်မျိုးမျိုးရဲ့ ဖော်ပြချက်
တစ်ခုခုရဲ့လုပ်ဆောင်မှု တစ်ခုခုနဲ့မှလည်း ကျုပ် မပတ်သက်ဘူး။"
ဒါက ဒါ ကျုပ်ရဲ့ကလေးမဟုတ်ဘူး"လို့ ပြောဖို့ ကို အတော်လေး ရှည်လျား၊ ဝေ့လည်နေရုံမက
Edwards ဟာ အခြားသူတွေကိုလည်း လုံးဝကို အမည်ဖော် မပြောတာပါ။
ဒီအစား "ဒီကလေး" "ဒီမိန်းမ"နဲ့ "အဖေလို့ ထင်ရတဲ့"လို့ ပြောသွားတယ်။
နောက်ပိုင်း ဖခင်အဖြစ် ဝန်ခံတော့ သူ ပြောဖို့လိုတာကို ကြည့်ရအောင်။
"ကျုပ်က Quinn ရဲ့ အဖေပါ။
မေတ္တာနဲ့ သူ့ကိုထောက်ပံ့ဖို့ အစွမ်းရှိသမျှ
လုပ်ကာ သူ ထိုက်တန်တာကို ပံ့ပိုးပေးမယ်။"
ဒီပြောဆိုမှုက တိုပြီး ပွင့်လင်းတယ်။
ကလေးကို အမည်တပ်ခေါ်ပြီး ကလေးဘဝထဲက သူ့ကဏ္ဍကို ဖော်ပြခြင်းပါ။
ဒီတော့ ဒီမုသားဖော်တဲ့ နည်းတွေကို သင့်ဘဝမှာ ဘယ်လို သုံးနိုင်လဲ။
ပထမ၊ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ကြုံရတဲ့ များစွာ သော မုသားတွေဟာ ဒီသာဓကတွေလောက်
အပြင်းအထန် မဟုတ်ဘူးဆိုတာနဲ့ ထိခိုက်နစ်မှုတောင် မရှိနိုင်တာကို သတိရပါ။
ဒါပေမဲ့ ဖော်ကောင် သဲလွန်စတွေကို သတိပြုထိုက်သေးတယ်လေ။
ဥပမာ အသေးစား ကိုယ့်ကိုယ်ကို ညွှန်းတာတို့၊ အပျက်သဘော ဘာသာစကားတို့၊
ရိုးတဲ့ ရှင်းလင်းချက်တွေ ရှုပ်ထွေးတဲ့အဖြတ်အရပ်တွေပါ
ဒါက မတန်တဆ တန်ဖိုးဖြတ်ထားတဲ့ပစ္စည်း၊ မထိရောက်တဲ့ ထုတ်ကုန်တစ်ခုနဲ့
ဆိုးရွားတဲ့ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုကိုတောင် ရှောင်ဖို့ ကူညီနိုင်ပါတယ်။
"Sorry, mijn telefoon is leeg."
"Het is niets. Ik ben in orde."
"Deze aantijgingen zijn op niets gebaseerd."
"De onderneming was zich van geen kwaad bewust."
"Ik houd van je."
We horen tussen de 10 en 200 leugens per dag.
We hebben vaak naar manieren gezocht om leugens te ontdekken.
Van middeleeuwse martelwerktuigen tot leugendetectoren,
bloeddruk - en ademhalingsmeters, spraakanalyse,
het meten van oogbewegingen en infrarode hersenscanners
en zelfs het 180 kilo zware EEG-apparaat.
Hoewel deze manieren onder bepaalde omstandigheden werkten,
kunnen de meeste met voorbereiding in de maling genomen worden.
Geen ervan zijn betrouwbaar genoeg om in de rechtbank toelaatbaar te zijn.
Wat als het probleem niet in de techniek zit,
maar in de aanname dat liegen fysiologische veranderingen teweeg brengt?
Wat als we het directer benaderen
en communicatiewetenschap gebruiken om de leugens zelf te analyseren?
Psychologisch gezien, liegen we deels om een beter beeld van onszelf te laten zien.
We koppelen onze fantasie aan de persoon die we willen zijn,
en niet aan de persoon die we zijn.
Terwijl onze hersenen druk zijn met dromen, laat het veel signalen zien.
Ons bewustzijn controleert maar 5% van onze cognitieve functies,
waaronder communicatie.
Terwiijl de andere 95% buiten ons bewustzijn omgaat.
Volgens literatuur over het monitoren van de werkelijkheid
zijn verhalen gebaseerd op verzonnen ervaringen
kwalitatief anders dan verhalen die op echte ervaringen gebaseerd zijn.
Dit suggereert dat een verhaal verzinnen over iets persoonlijks, werk vereist
en resulteert in ander taalgebruik.
De techniek van taalkundige tekstanalyse
heeft vier van dit soort patronen helpen herkennen
in de onderbewuste taal van misleiding.
Ten eerste verwijzen leugenaars minder naar zichzelf bij misleidende uitspraken.
Ze schrijven of praten meer over anderen en gebruiken vaak de derde persoon
om afstand te scheppen en zich te distantiëren van hun leugen.
Wat klinkt leugenachtiger:
"Er was echt geen feest in dit huis,"
of "Ik gaf hier geen feest."
Ten tweede zijn leugenaars negatiever,
omdat zij zich op een onbewust niveau schuldig voelen over het liegen.
Een leugenaar zou bijvoorbeeld zeggen:
"Sorry, de batterij van mijn telefoon hield ermee op. Ik haat dat ding."
Ten derde, leugenaars leggen zaken in eenvoudige woorden uit,
omdat onze hersenen moeilijker een complexe leugen maken.
Oordelen en evaluaties
zijn voor onze hersenen complexe dingen om te construeren.
Zoals een president van de VS ooit benadrukte:
"Ik had geen seksuele relatie met die vrouw."
Ten slotte, hoewel leugenaars beschrijvingen simpel houden,
gebruiken ze langere en ondoorzichtige zinsconstructies
en voegen ze onnodige woorden toe
en irrelevante maar feitelijke details om de leugen in te bedden.
Een andere president zei, verwikkeld in een schandaal,
"Ik kan zeggen dat dit onderzoek laat zien
dat niemand in het Witte Huis
en niemand in de regering
bij dit bizarre incident betrokken was."
Laten we de taalkundige analyse loslaten op een paar beroemde voorbeelden.
Neem zevenvoudig tourwinnaar Lance Armstrong.
Als we een interview uit 2005,
waarin hij ontkende middelen te gebruiken,
vergelijken met een interview uit 2013 waarin hij dit toegaf,
nam het gebruik van persoonlijke voornaamwoorden met bijna 3/4 toe.
Let op het verschil in de volgende citaten.
Eén: "Oké, weet je, iemand in een Frans, Parijs laboratorium
opent jouw monster, weet je, Jean-Francis die en die, en hij test het.
Dan krijg je een telefoontje van een krant die zegt:
Je bent zes keer positief op epo getest."
Twee: "Ik ben mezelf daarin verloren.
Ik weet zeker dat andere mensen er niet mee om konden gaan,
en ik kon er zeker niet mee omgaan
en ik was eraan gewend om alles in mijn leven te beheersen.
Ik beheerste iedere uitkomst in mijn leven."
In de ontkenning beschreef hij een hypothetische situatie
gericht op iemand anders
waarin hij zichzelf uit de situatie haalde.
Toen hij toegaf, was hij authentiek
en liet hij zijn eigen emotie en motivatie zien.
Persoonlijke voornaamwoorden zijn slechts één indicator van misleiding,
Kijk naar een ander voorbeeld
van voormalig senator en presidentskandidaat John Edwards:
"Ik weet alleen dat de mogelijke vader gezegd heeft
dat hij de vader van de baby is.
Ik ben ook niet betrokken geweest
bij enig verzoek om, overeenkomst tot welke betaling dan ook
aan de vrouw of aan de vermoedelijke vader van het kind."
Dit is niet alleen een omslachtige manier om te zeggen: "het kind is niet van mij,"
maar Ewards noemt geen van de partijen bij hun naam.
In plaats daarvan zegt hij "die baby," "die vrouw," en "de vermoedelijke vader."
Kijk nu naar wat hij zei toen hij toegaf de vader te zijn:
"Ik ben Quinns vader.
Ik zal alles doen wat in mijn macht ligt
om haar de liefde en steun te geven die zij verdient."
Deze uitspraak is kort en direct,
noemt het kind bij haar naam en geeft aan wat zijn rol in haar leven is.
Hoe kun je deze technieken gebruiken om leugens te herkennen?
Bedenk eerst dat veel van de leugens die we dagelijks horen
niet zo erg zijn als deze voorbeelden en misschien zelfs onschuldig zijn.
Toch is het de moeite waard je bewust te zijn van clous
zoals weinig zelf-referenties, negatieve taal,
eenvoudige verklaringen en ingewikkelde zinnen.
Het kan helpen om overgewaardeerde aandelen te vermijden,
of een product dat niet werkt of zelfs een slechte relatie.
"Przepraszam, padł mi telefon".
"To nic takiego, wszystko w porządku".
"Te zarzuty są kompletnie bezpodstawne".
"Firma nie wiedziała o żadnych wykroczeniach".
"Kocham cię".
Słyszymy od 10 do 200 kłamstw dziennie.
Poświęciliśmy mnóstwo czasu na wymyślanie metod ich wykrywania.
Od średniowiecznych narzędzi tortur,
przez poligrafy, urządzenia monitorujące oddech i ciśnienie krwi,
analizatory głosu, śledzenie wzroku, podczerwone skanery mózgu,
aż po 200-kilogramowy elektroencefalograf.
Choć te urządzenia działają w pewnych warunkach,
większość z nich można oszukać po odpowiednim przygotowaniu.
Żadne nie jest na tyle niezawodne, żeby dopuścić je w sądzie.
A jeśli problem nie tkwi w metodzie badań,
lecz w założeniu, że kłamstwo wywołuje reakcje fizjologiczne?
A może podejść bardziej bezpośrednio,
używając wiedzy na temat komunikacji, żeby analizować same kłamstwa?
Z psychologicznego punktu widzenia,
kłamiemy częściowo po to, żeby przedstawić siebie w lepszym świetle.
Fantazjujemy o tym, kim chcielibyśmy być,
zamiast być sobą.
Gdy mózg fantazjuje,
pozwala prześlizgnąć się wielu sygnałom.
Świadomy umysł kontroluje tylko
około 5% zdolności poznawczych,
w tym komunikację,
podczas gdy pozostałe 95%, działa na poziomie podświadomym.
Zgodnie z literaturą dotyczącą postrzegania rzeczywistości,
historie oparte na wymyślonych doświadczeniach
różnią się jakością od prawdziwych.
Wynika z tego,
że kreowanie fałszywych historii na tematy osobiste wymaga wysiłku
i skutkuje użyciem innych wzorów językowych.
Technika znana jako lingwistyczna analiza tekstu,
pomogła zidentyfikować
cztery najpopularniejsze wzory tego typu
w podświadomym języku oszustwa.
Po pierwsze, kłamiąc, kłamcy rzadziej wspominają o sobie.
Piszą lub mówią więcej o innych, często w trzeciej osobie,
żeby zdystansować się i oddzielić od własnego kłamstwa.
Co brzmi bardziej fałszywie?
"Absolutnie żadne przyjęcie nie odbyło się w tym domu",
czy "Nie wyprawiłem tutaj żadnego przyjęcia"?
Po drugie, kłamcy mają tendencję do negatywnego nastawienia,
bo podświadomie wstyd im, że kłamią.
Na przykład, kłamca może powiedzieć:
"Przepraszam, mój głupi telefon padł, nie znoszę go".
Po trzecie, kłamcy upraszczają sposób mówienia o zdarzeniach,
bo mózg męczy się, budując złożone kłamstwa.
Ocena i wartościowanie
to złożone zagadnienia dla mózgu.
Jak powiedział kiedyś prezydent USA:
"Nie miałem kontaktów seksualnych z tą kobietą".
Wreszcie, choć kłamcy upraszczają opisy,
mają tendencję do używania dłuższych i bardziej zawiłych zadań.
Umieszczają w nich zbędne słowa oraz nieistotne,
ale prawdziwie brzmiące szczegóły,
mające uwiarygodnić kłamstwo.
Inny prezydent w obliczu skandalu oznajmił:
"Mogę kategorycznie stwierdzić, że to śledztwo wykazało,
że nikt z pracowników Białego Domu
ani nikt obecnie zatrudniony przez rząd
nie był zamieszany w ten dziwaczny incydent".
Zastosujmy analizę lingwistyczną do kilku znanych przykładów.
Weźmy 7-krotnego zwycięzcę Tour de France, Lance'a Armstronga.
Jeśli porównać wywiad z 2005 roku,
w którym zaprzeczył stosowaniu środków dopingujących,
do wywiadu z 2013, w którym się do tego przyznaje,
ilość użytych zaimków osobowych wzrosła niemal o 3/4.
Zauważ kontrast między tymi dwoma cytatami.
Pierwszy: "Facet w paryskim laboratorium
otwiera twoją próbkę, wiesz, Jean-Francis jak-mu-tam bada ją.
I wtedy dzwonią do ciebie z gazety:
'6-krotnie wykazałeś doping EPO'".
Drugi: "Zatraciłem się w tym wszystkim.
Jestem pewien, że byli inni, którzy sobie z tym nie radzili,
ja na pewno nie dawałem rady.
Przywykłem do kontrolowania wszystkiego w życiu.
Kontrolowałem wszystkie aspekty życia".
Zaprzeczając, Armstrong opisał hipotetyczną sytuację
skupioną wokół kogoś innego,
całkowicie usuwając siebie z kontekstu.
Gdy się przyznaje, jest częścią oświadczenia,
ujawnia swoje emocje i motywy.
Użycie zaimków osobowych jest tylko jedną z oznak oszustwa.
Przyjrzyjmy się innemu przykładowi, wypowiedzi byłego senatora
i kandydata na prezydenta, Johna Edwardsa:
"Wiem tylko, że domniemany ojciec oświadczył publicznie,
że jest ojcem tego dziecka.
Nie byłem zaangażowany w absolutnie żadne czynności,
które wymagałyby, wyrażały zgodę lub popierały
jakiekolwiek świadczenia dla tej kobiety lub domniemanego ojca dziecka".
Jest to bardzo długa i zawiła forma stwierdzenia: "To dziecko nie jest moje".
Do tego Edwards nigdy nie używa imion wspominanych osób,
mówi "tamto dziecko", "ta kobieta", "ojciec dziecka".
Zobaczmy, co miał do powiedzenia później, przyznając się do ojcostwa:
"Jestem ojcem Quinn.
Zrobię co w mojej mocy, aby zapewnić jej miłość
i wsparcie, na które zasługuje".
To oświadczenie jest krótkie i bezpośrednie.
Nazywa dziecko po imieniu i odnosi się do swojej roli w jej życiu.
Jak zastosować te techniki wykrywania kłamstw?
Po pierwsze pamiętaj, że wiele kłamstw, z którymi spotykamy się na co dzień,
jest znacznie mniej poważna niż te przykłady
i mogą być całkiem nieszkodliwe.
Niemniej, zawsze warto zdawać sobie sprawę z oznak zmyślania,
jak minimum odniesień do siebie, negatywny język,
uproszczone opisy, czy zawiłe zdania.
Być może uchronią cię one od przereklamowanych towarów,
niewydajnych produktów, albo nawet okropnego związku.
"Desculpe, a chamada foi ao ar".
"Não foi nada. Estou bem".
"Essas acusações são totalmente infundadas".
"A empresa desconhecia totalmente qualquer problema".
"Amo-te".
Ouvimos 10 a 200 mentiras por dia.
Passámos grande parte da história a tentar formas de as detetar,
desde os aparelhos de tortura medievais até aos polígrafos,
monitores da pressão arterial e da respiração,
analisadores da tensão vocal,
da dilatação dos olhos, exames infravermelhos ao cérebro
e até, o encefalograma de 200 quilos.
Embora esses aparelhos funcionem, em certas circunstâncias,
a maior parte deles pode ser enganado com alguma preparação
e nenhum deles é suficientemente fiável para ser aceite em tribunal.
E se o problema não estiver na técnica
mas no pressuposto de que a mentira desencadeia alterações fisiológicas?
E se adotássemos uma abordagem mais direta,
usando a ciência da comunicação para analisar as mentiras?
A nível psicológico, em parte mentimos para dar uma melhor imagem de nós mesmos,
ligando as nossas fantasias à pessoa que gostaríamos de ser,
em vez da pessoa que somos.
Enquanto o nosso cérebro sonha, vai deixando escapar muitos sinais.
O nosso consciente só controla cerca de 5% da função cognitiva,
incluindo a comunicação,
enquanto os outros 95% ocorrem sem termos consciência disso.
Segundo a literatura sobre a monitorização da realidade,
as histórias baseadas nas experiências imaginadas
são qualitativamente diferentes das que se baseiam nas experiências reais.
Isto sugere que criar uma história falsa sobre um tópico pessoal requer trabalho
e resulta num padrão diferente do uso da linguagem.
Uma tecnologia, conhecida por análise de texto linguístico,
ajudou a identificar quatro desses padrões comuns
na linguagem subconsciente do engano.
O primeiro: os mentirosos referem-se menos a si mesmos,
quando fazem afirmações falsas.
Escrevem ou falam mais sobre os outros, usando a terceira pessoa,
para se distanciarem e se desligarem da sua mentira,
que soa mais falsa:
"Não houve nenhuma festa nesta casa"
ou "Não dei nenhuma festa".
O segundo: os mentirosos tendem a ser mais negativos,
porque, a nível subconsciente, sentem-se culpados por estarem a mentir.
Um mentiroso pode dizer uma coisa assim:
"Desculpe, a estúpida bateria do telefone foi-se abaixo. Odeio esta porcaria".
O terceiro: os mentirosos explicam os acontecimentos com termos simples,
porque o nosso cérebro debate-se para construir uma mentira complexa.
O juízo e a apreciação
são coisas complexas para o nosso cérebro calcular.
Em tempos um Presidente dos EUA ficou conhecido por dizer:
"Não tive relações sexuais com essa mulher",
E, afinal, embora os mentirosos façam descrições simples,
tendem a usar uma estrutura da frase mais comprida e mais enrolada,
inserindo palavras desnecessárias
e pormenores irrelevantes mas factuais a fim de amortecer a mentira.
Outro Presidente, confrontado com um escândalo, afirmou:
"Posso dizer, categoricamente, que esta investigação indica
"que ninguém da equipa da Casa Branca,
"ninguém desta administração, atualmente ao serviço,
"esteve envolvido neste incidente tão bizarro".
Vamos aplicar a análise linguística a alguns exemplos famosos.
Vejam Lance Armstrong, que ganhou por sete vezes a Volta a França.
Quando comparamos uma entrevista de 2005,
em que ele negou ter tomado drogas para melhorar o desempenho,
com uma entrevista de 2013, em que o reconheceu,
o uso dos pronomes pessoais aumentou em quase 3/4.
Notem o contraste entre as duas citações seguintes.
Primeira: "Ok, estão a ver, um tipo num laboratório francês, parisiense,
"abre a amostra, Jean-Francis, etc. e analisa-a.
"Depois recebe-se uma chamada dum jornal que diz:
"Descobrimos que deu positivo seis vezes, para a eritropoietina".
Segunda: "Eu perdi-me no meio daquilo tudo.
"Tenho a certeza que outras pessoas que não aguentariam,
"mas eu, certamente, não aguentaria,
"e eu estava habituado a controlar tudo na minha vida.
"Eu controlava tudo na minha vida".
Na sua negação, Armstrong descrevia uma situação hipotética
concentrada noutra pessoa qualquer,
afastando-se totalmente da situação.
Na sua confissão, é dono das suas afirmações,
analisando as suas emoções e motivações pessoais.
Mas o uso dos pronomes pessoais é apenas um indicador do engano.
Vamos ver outro exemplo do antigo senador
e candidato a Presidente, John Edwards:
"Eu só sei que o alegado pai disse publicamente
"que é o pai da criança.
"Também não fui envolvido em nenhuma atividade de qualquer tipo
"que exigisse, concordasse ou apoiasse pagamentos de qualquer género
"à mulher ou ao alegado pai da criança".
É uma bela maneira de grande fôlego de dizer: "A criança não é minha",
mas Edwards nunca chama as outras partes pelo nome,
diz sempre "aquela criança", "a mulher" e "o alegado pai".
Vejamos o que ele disse quando, depois, reconheceu a paternidade:
"Eu sou o pai de Quinn.
"Farei tudo o que puder para lhe proporcionar
"o amor e o apoio que ela merece".
A afirmação é curta e direta,
chamando a criança pelo nome e assumindo o papel dele na vida dela.
Como podemos aplicar esta técnica de deteção de mentiras na nossa vida?
Primeiro, lembrem-se que muitas mentiras que encontramos diariamente
são muito menos graves que estes exemplos e até podem ser inofensivas.
Mesmo assim vale a pena estar atento a estas pistas denunciadoras.
como autorreferências mínimas, linguagem negativa,
explicações simples e frases encaracoladas.
Pode ajudar-nos a evitar umas ações supervalorizadas,
um produto ineficaz, ou até uma relação terrível.
"Desculpe, a bateria acabou."
"Não é nada. Eu estou bem."
"Estas alegações não tem fundamento."
"A companhia não estava ciente de nenhuma irregularidade."
"Eu te amo."
Nós ouvimos algo entre 10 e 200 mentiras por dia,
e passamos boa parte de nossa história criando formas de detectá-las,
desde instrumentos de tortura medievais a polígrafos,
monitores de pressão e respiração, analisadores de estresse vocal,
detectores oculares, escâner infravermelho cerebral
e até mesmo o eletroencefalograma de 180 quilogramas.
Embora estas ferramentas tenham funcionado em certas circunstâncias,
muitas podem ser enganadas com treino suficiente
e nenhuma é confiável o bastante para ser admitida num julgamento.
Mas e se o problema não estiver nas técnicas,
mas na premissa de que mentir desencadeia mudanças fisiológicas?
Que tal abordarmos isto mais diretamente,
usando a ciência da comunicação para analisar as próprias mentiras?
No nível psicológico nós mentimos, em parte,
para pintar uma imagem melhor de nós mesmos,
conectando nossas fantasias à pessoa que desejaríamos ser,
em vez da pessoa que somos.
Mas enquanto o cérebro ocupa-se em sonhar, ele deixa vários sinais escaparem.
Nossa mente consciente controla apenas em torno de 5% de nossa função cognitiva,
incluindo a comunicação,
enquanto os outros 95% acontecem além da nossa percepção.
E de acordo com a literatura sobre o monitoramento da realidade,
as histórias baseadas em experiências imaginadas
são qualitativamente diferentes daquelas baseadas em experiências reais.
Isto sugere que criar uma história falsa sobre um assunto pessoal dá trabalho
e resulta em um padrão de uso da linguagem diferente.
Uma tecnologia conhecida como "análise textual linguística"
tem ajudado a identificar quatro desses padrões comuns
na linguagem subconsciente da enganação.
Primeiro, mentirosos se referem menos a si mesmos quando mentem.
Eles escrevem ou falam mais sobre outros, usando frequentemente a terceira pessoa,
afastando-se e dissociando-se eles mesmos de sua mentira.
Qual soa mais falso:
"Absolutamente nenhuma festa ocorreu nesta casa.",
ou "Eu não dei uma festa aqui."?
Segundo, mentirosos tendem a ser mais negativos
porque inconscientemente eles se sentem culpados por mentir.
Por exemplo, um mentiroso poderia dizer algo do tipo:
"Desculpe, a droga da bateria acabou. Odeio esse telefone."
Terceiro, mentirosos tipicamente explicam eventos em termos simples:
é trabalhoso para o cérebro criar uma mentira complexa.
Julgamento e avaliação são coisas complexas para nossos cérebros calcularem.
Ficou famosa a negativa insistente de um presidente dos EUA:
"Eu NÃO tive relações sexuais com aquela mulher."
Por fim, embora os mentirosos descrevam as coisas de modo simples,
eles tendem a usar uma estrutura de sentenças mais longa e complicada,
inserindo palavras desnecessárias e detalhes irrelevantes
porém válidos para encobrir a mentira.
Outro Presidente confrontado com um escândalo proclamou:
"Posso dizer categoricamente que esta investigação indica que
ninguém na equipe da Casa Branca, ninguém nesta administração
atualmente empregado, estava envolvido neste incidente bizarro."
Vamos aplicar a análise linguística a alguns exemplos famosos.
Analisemos o heptacampeão do Tour de France Lance Armstrong.
Quando comparamos uma entrevista de 2005,
na qual ele negou ter usado doping
com outra entrevista em 2013, na qual ele o admitiu,
o seu uso de pronomes pessoais aumentou quase 75%.
Perceba o contraste entre as declarações a seguir.
Primeira, "Certo, você sabe, um cara num laboratório francês, parisiense.
abre a sua amostra, você sabe, Jean-Francis e tal, e ele a testa.
E um telefonema de um jornal lhe avisa:
'Seu exame de EPO (eritropoetina) deu seis vezes positivo''.
Segunda: "Fiquei perdido naquilo tudo. Outros talvez não aguentassem,
mas com certeza eu aguentaria,
e eu estava acostumado a controlar tudo na minha vida.
Eu controlei todas as situações na minha vida."
Em sua negação, Armstrong descreveu uma situação hipotética
focada em outra pessoa,
removendo a si mesmo da situação completamente.
Na sua admissão, assume suas afirmativas,
mergulhando em suas emoções pessoais e motivações.
Porém, o uso de pronomes pessoais é apenas um indicador de mentira.
Vamos analisar outro exemplo do ex-Senador
e candidato à presidência dos E.U.A John Edwards.
"Eu só sei que o suposto pai disse publicamente
que ele é o pai deste bebê.
E nem me envolvi em qualquer tipo de atividade
que solicitou, concordou com, ou apoiou pagamentos de qualquer tipo
para a mulher ou para o suposto pai do bebê."
Além de dizer de forma muito longa "o bebê não é meu",
Edwards nunca chama as outras partes pelo nome.
Em vez disso, ele diz "o bebê", "a mulher" e "o suposto pai".
Vejamos o que ele disse depois, quando assumiu a paternidade:
"Eu sou o pai de Quinn.
Farei tudo ao meu alcance para dar a ela
o amor e apoio que ela merece."
Esta declaração é curta e direta,
chamando a criança por seu nome e abordando o seu papel na vida dela.
Como usar estas técnicas de detectar mentiras em sua vida?
Primeiro, lembre-se que muitas mentiras com que nós convivemos todos os dias
são muito menos sérias que as dos exemplos e podem até ser inócuas.
Ainda assim, vale a pena prestar atenção às dicas reveladoras,
como poucas referências a si mesmo, linguagem negativa,
explicações simples e com frases complicadas.
Isto pode lhe ajudar a evitar ações supervalorizadas,
algum produto ineficiente,
ou até mesmo um relacionamento péssimo.
„Îmi cer scuze, mi s-a închis telefonul."
„Nu-i nimic. Sunt bine."
„Aceste afirmaţii sunt complet nefondate."
„Compania nu era la curent cu nicio fărădelege."
„Te iubesc."
Auzim între 10 şi 200 de minciuni în fiecare zi,
şi ne-am petrecut mare parte din istorie căutând noi moduri de a le detecta:
de la dispozitive medievale de tortură la poligrafe,
monitoare de ritm cardiac şi respiraţie, aparate pentru analiza stresului vocal,
sisteme de urmărirea ochilor, scanere cu infraroșii pentru creier
şi chiar electroencefalograful de 180 de kg.
Deşi astfel de instrumente au funcţionat în anumite circumstanţe,
multe pot fi înşelate cu o pregatire suficientă,
şi niciunul nu este considerat de încredere ca să fie admis la tribunal.
Dar dacă problema nu este legată de metodologie,
ci de presupunerea implicită că minciuna stimulează modificări fiziologice?
Ce-ar fi dacă am lua o abordare mai directă,
folosind ştiinţa comunicării ca să analizăm chiar minciunile?
La un nivel psihologic, minţim parţial ca să ne creăm o imagine mai bună,
conectându-ne fanteziile mai degrabă la persoana care ne-am dori să fim,
decât la persoana care suntem.
Dar în timp ce creierul nostru visează, lasă să scape multe semnale.
Mintea noastră conştientă controlează în jur de 5% din funcţiile cognitive,
incluzând comunicarea,
în timp ce restul de 95% au loc dincolo de conştiinţa noastră,
şi conform literaturii despre monitorizarea realităţii,
poveştile bazate pe experienţe imaginare
sunt diferite calitativ faţă de cele bazate pe experienţe reale.
Acest lucru sugerează că realizarea unei poveşti false necesită muncă
şi rezultă într-un tipar diferit de utilizare a limbajului.
O tehnologie cunoscută ca analiza lingvistică a textului
a contribuit la identificarea a patru astfel de tipare
în limbajul subconştient al minciunii.
Mincinoşii fac mai puţin referire la ei când fac afirmaţii mincinoase.
Scriu sau vorbesc mai mult despre alţii, folosind adesea persoana a 3-a
ca să se distanţeze şi să se separe pe ei de minciună.
Care sună mai fals?
„Nu a avut loc absolut nicio petrecere în acestă casă",
sau „Nu am găzduit nicio petrecere aici."
Apoi, mincinoşii au tendinţa de a fi mai negativi,
deoarece la un nivel subconştient, se simt vinovaţi din cauza minciunii.
De exemplu, un mincinos ar putea să spună ceva de genul:
„Îmi cer scuze, mi s-a descărcat bateria telefonului. O urăsc."
Mincinoşii explică de obicei evenimentele în termeni simpli
din moment ce creierul nostru se chinuie să construiască o minciună complexă.
Judecata şi evaluarea
sunt lucruri greu de calculat de către creier.
După cum a insistat odată un faimos preşedinte al Statelor Unite:
„Nu am întreţinut relaţii sexuale cu acea femeie."
Şi în cele din urmă, chiar dacă mincinoşii menţin descrierile simple,
au tendinţa de a folosi structuri de fraze mai lungi şi mai complicate,
folosind cuvinte care nu sunt necesare
şi detalii irelevante dar care par adevărate pentru a învălui minciuna.
Alt preşedinte confruntat cu un scandal a afirmat:
„Pot spune, categoric, că această investigaţie indică
faptul că niciunul dintre angajaţii Casei Albe,
nimeni angajat în prezent în această administraţie
nu a fost implicat în acest incident ciudat."
Să aplicăm analiza lingvistică pe câteva exemple renumite.
Să-l luam pe Lance Armstrong, de șapte ori câştigătorul Turului Franţei.
Când comparăm un interviu din anul 2005,
în care a negat că luase droguri pentru îmbunătăţirea performanţei
cu un interviu din 2013, în care a recunoscut,
folosirea pronumelor personale a crescut cu aproape 75%.
Fiţi atenţi la contrastul dintre următoarele două citate.
Primul: „Bine, ştii, un tip dintr-un laborator francez, parizian,
îţi deschide mostra, ştii, Jean-Francis nu ştiu cum, şi o testează.
Şi apoi primeşti un telefon de la un ziar şi auzi:
„Ai fost găsit pozitiv de şase ori pentru EPO."
Al doilea: „M-am pierdut în toate alea.
Sunt convins că există alţi oameni care ar putea să le facă faţă,
dar eu cu siguranţă nu am putut să le fac faţă,
şi eram obişnuit să controlez totul în viaţa mea.
Am controlat fiecare rezultat din viaţa mea."
În negarea sa, Armstrong descrie o situaţie ipotetică
concentrată pe altcineva,
eliminându-se pe el complet din situaţie.
În interviul în care a recunoscut, îşi însuşeşte afirmaţiile,
examinându-și emoţiile şi motivaţiile.
Dar folosirea pronumelor personale este doar un indicator al înşelăciunii.
Să privim un alt exemplu al fostului senator
şi candidat la prezidenţiale din Statele Unite, John Edwards:
„Tot ce ştiu este că presupusul tată a declarat public
că el este tatăl copilului.
De asemenea, eu nu am fost implicat în nicio activitate de nicio formă
care să necesite sau să finanţeze vreo plată de vreun fel
către femeie sau către presupusul tată al copilului."
Nu numai că e un mod interminabil de a spune: „Copilul nu este al meu",
dar Edwards nu numeşte niciodată celelalte persoane,
ci spune „acel copil", „acea femeie" şi „presupusul tată al copilului."
Acum să vedem ce a avut de zis mai târziu când a recunoscut paternitatea:
„Sunt tatăl lui Quinn.
Voi face tot ce-mi stă în putere ca să-i ofer
dragostea şi sprijinul de care are nevoie."
Afirmaţia este scurtă și directă,
spunându-i copilului pe nume şi afirmându-şi rolul în viaţa lui.
Deci cum poţi aplica aceste tehnici de identificare a minciunilor?
Mai întâi, ţine minte că multe dintre minciunile de care dăm în fiecare zi
sunt mai puţin serioase decât aceste exemple şi ar putea chiar fi inofensive.
Dar tot merită să cunoaştem aceste indicii grăitoare,
precum minime referiri la sine, limbaj negativ,
explicaţii simple şi fraze întortocheate.
Poate te-ar putea ajuta să eviţi o acţiune supraevaluată,
un produs ineficient sau chiar o relaţie groaznică.
«Извините, телефон разрядился».
«Ничего серьёзного. Всё хорошо».
«Предъявленные обвинения полностью безосновательны».
«Руководству компании не было известно о нарушениях».
«Я люблю тебя».
Мы сталкиваемся с неправдой от 10 до 200 раз в сутки
и потратили кучу времени на создание способов выявления лжи:
от средневековых орудий пыток до полиграфов,
регистраторов давления и дыхания, датчиков голосового анализа,
средств слежения за глазами, инфракрасных сканеров мозга
и даже прибора для записи биотоков мозга весом почти 200 кг!
Хотя такие приборы и работают при определённых условиях,
большинство из них при наличии навыков можно обмануть,
и их показания даже не считаются достаточно надёжными для суда.
Что, если проблема не в приёмах, а в самой идее о том,
что у лжецов запускаются физиологические отклонения?
А если посмотреть на всё это прямо,
используя достижения науки коммуникации в целях анализа лжи как таковой?
На уровне поведения мы обманываем, отчасти чтобы нарисовать лучшую картину нас самих,
приписывая наши фантазии тому, кем бы нам хотелось стать,
а не тому, кто мы есть.
Но пока наш мозг занят мечтаниями, он выпускает из виду множество сигналов.
Наше сознание контролирует всего около 5% когнитивной информации,
включая коммуникацию,
а остальные 95% осуществляются за границами сознания.
Согласно литературе о восприятии действительности,
истории, основанные на воображаемых событиях,
качественно отличаются от основанных на реальных событиях.
Это означает, что создание неправды на заданную тему требует усилий,
в результате чего будет использована другая языковая модель.
Технология, получившая название «лингвистический анализ текста»,
помогла выявить четыре общие модели
подсознательного языка обмана.
Первая модель: в неправдивых утверждениях обманщики меньше всего упоминают себя.
Они пишут или говорят больше о других, причём в третьем лице,
чтобы самим дистанцироваться от собственной лжи.
Что звучит фальшивее:
«Никаких вечеринок в доме не проводилось»,
или «Я не устраивал здесь вечеринку»?
Во-вторых, обманщики обычно негативно настроены,
потому что они подсознательно испытывают чувство вины за ложь.
Например, обманщик скажет как-то вот так:
«Простите, дурацкий телефон разрядился. Ненавижу, когда такое случается».
В-третьих, обманщики обычно объясняют всё очень просто,
поскольку наш мозг отказывается выдумывать сложную ложь.
Суждение или оценка —
это сложные вещи, которые трудно просчитать в уме.
Вспомним, как настаивал президент США:
«У меня не было сексуальных отношений с этой женщиной».
И, наконец, несмотря на простые описания,
лгуны используют сложную и более витиеватую структуру предложений,
вставляя ненужные слова
незначительные, правдоподобно звучащие детали, которые помогают раздуть ложь.
Вот что заявил другой президент во время скандала:
«Могу категорично заявить, что настоящее расследование выявило,
что никто из сотрудников Белого дома,
никто из сотрудников действующей администрации
не был замешан в данном весьма странном инциденте».
Давайте применим лингвистический анализ к известным примерам.
Возьмем 7-кратного победителя «Тур де Франс» Лэнса Армстронга.
Сравним интервью 2005 года,
в котором он отрицал принятие допинга,
с интервью 2013 года, в котором он во всём сознался.
Использование им личных местоимений во втором интервью возросло на 3/4.
Сравните, как отличаются следующие две цитаты.
Первая: «Ну да, знаете, парень из парижской лаборатории
берёт пробы, как его там, Жан-Франсис такой-то, на тесты.
А потом вам звонят по телефону из газеты и говорят:
«Мы в шести случаях обнаружили положительные анализы на ЭПО».
И вторая: «Я во всём этом запутался.
Я уверен, что нашлись бы те, кому это не под силу,
но мне точно это не под силу,
и я привык контролировать всё в своей жизни.
И я контролировал каждый результат в своей жизни».
В отрицании Армстронг описывает гипотетическую ситуацию,
которая сфокусирована на ком-то другом,
полностью исключая себя из ситуации.
В признании он говорит о себе
и погружается в собственные эмоции и мотивации.
Но использование личных местоимений — это всего лишь один индикатор лжи.
Рассмотрим ещё пример из речи бывшего сенатора,
кандидата в президенты США Джона Эдвардса:
«Мне только известно, что предполагаемый отец
публично признался, что он отец ребёнка.
Я также не участвовал в какой-либо деятельности,
которая бы подходила под описание, соответствовала требованиям
или подтверждалась платежами как женщине, так и отцу ребёнка».
Здесь мы видим не только путаный способ сказать: «Ребёнок не мой»,
но также Эдвардс ни разу не называет остальных по именам,
а только говорит «ребёнок», «женщина», «предполагаемый отец».
А теперь посмотрим, в чём он позже вынужден будет сознаться:
«Я отец Куин.
Я сделаю всё, что в моих силах,
чтобы дать ей заслуженную любовь и поддержку».
Предложения короткие и прямые,
ребёнка называют по имени, упомянута его роль в жизни девочки.
Так как можно в жизни применить все эти навыки по выявлению лжи?
Во-первых, помните, что чаще всего ложь, которую мы слышим в жизни,
в отличие от наших примеров, довольно несерьёзна и безвредна.
Но всё же стоит помнить о предательских признаках лжи:
минимальное упоминание себя, негативный тон речи,
простые объяснения и запутанные фразы.
Это поможет вам избежать приобретения акций по завышенным ценам,
покупки некачественных товаров или даже ужасных отношений.
"Oprosti, telefon mi ni delal."
"Nič ni. V redu sem."
"Te obtožbe so popolnoma neutemeljene."
"Podjetje ni bilo seznanjeno z napačnim ravnanjem."
"Ljubim te."
Na dan slišimo nekje med 10 in 200 laži
in že od nekdaj poskušamo ugotoviti, kako jih odkriti.
Od srednjeveških mučilnih naprav do detektorjev laži,
krvnega tlaka in opazovanja dihanja, analize stresa v glasu,
opazovanja oči, infrardečega skeniranja možganov
in celo skoraj 200 kg težkega elektroencefalograma.
Ampak čeprav so takšna orodja delovala v določenih okoliščinah,
večino lahko prelisičimo, če se dovolj pripravimo na to
in nobena izmed njih ni dovolj zanesljiva, da bi bila primerna za sodišče.
Ampak, kaj če problem ni v tehnikah,
temveč v osnovni predpostavki, da laganje povzroči fiziološke spremembe?
Kaj če se s tem spopademo bolj neposredno
in s pomočjo znanosti o komunikaciji analiziramo laži same?
Na psihološki ravni lažemo zato, da se predstavimo v boljši luči,
svoje fantazije povezujemo z osebo, kakršna si želimo biti
in ne, kakršna smo v resnici.
Medtem ko naši možgani sanjarijo, pa nas izdajajo s številnimi signali.
Naša zavest lahko nadzira le okrog 5 % miselnih sposobnosti,
vključno s sporazumevanjem,
medtem ko ostalih 95 % deluje, ne da bi se tega zavedali
in glede na knjige, ki govorijo o opazovanju realnosti,
so zgodbe, ki temeljijo na izmišljenih izkušnjah,
po kakovosti drugačne od tistih, ki temeljijo na resničnih izkušnjah.
To pomeni, da oblikovanje lažne zgodbe o osebni zadevi, zahteva delo
in posledično pride do drugačnih vzorcev sporazumevanja.
Tehnologija, poznana kot jezikoslovna analiza besedila,
je pomagala pri določanju štirih takih pogostih vzorcev,
ki se nezavedno pojavljajo v jeziku laži.
Kot prvo, pri lažnih izjavah osebe, ki lažejo, manj omenjajo sebe.
Več pišejo oziroma govorijo o drugih, pogosto uporabljajo tretjo osebo,
da se oddaljijo in zanikajo, da so vpleteni v laži.
Kaj zveni bolj neiskreno:
"Prav nobene zabave ni bilo v tej hiši,"
ali "Nisem priredil zabave"?
Kot drugo, lažnivci so običajno bolj negativni,
saj se podzavestno počutijo krive, ker lažejo.
Na primer, lažnivec bo morda povedal to:
"Oprosti, te neumne baterije za telefon je zmanjkalo. Sovražim to stvar."
Tretje, lažnivci navadno opisujejo dogodke s preprostimi besedami,
saj se možgani trudijo, da oblikujejo zapleteno laž.
Kritika in presoja sta zapleteni stvari, ki ju morajo možgani razvozlati.
Kot je predsednik ZDA nekoč slavno trdil:
"S to osebo nisem imel spolnih odnosov."
In nazadnje, čeprav so opisi lažnivcev preprosti,
se navadno poslužujejo zapletenejših stavčnih struktur,
vstavljajo nepotrebne besede
in nepomembne detajle, ki pa zvenijo kot dejstva, da zakrijejo laž.
Nek drug predsednik je, soočen s škandalom, izjavil:
"Zatrdno lahko rečem, da ta preiskava nakazuje na to,
da nihče od zaposlenih v Beli hiši,
nihče, ki trenutno deluje v tej vladi,
ni sodeloval pri tem zelo bizarnem incidentu."
Jezikoslovno analizirajmo nekatere znane primere.
Poglejmo sedemkratnega zmagovalca dirke po Franciji, Armstronga.
Če primerjamo intervju iz leta 2005,
v katerem je zanikal uživanje drog za boljšo zmogljivost,
z intervjujem iz leta 2013, ko je to priznal,
se je osebnih zaimkov posluževal v skoraj 3/4 primerih več.
Opazujte razliko med naslednjima dvema citatoma.
Prvi: "OK, saj veste, fant v francoskem, pariškem laboratoriju
odpre vaš vzorec, saj veste, Jean-Francis tako in tako in ga preizkusi.
In potem te pokličejo s časopisa, kjer pravijo:
'Odkrili smo, da so šestkrat našli doping v vaši krvi."
Drugi: "Izgubil sem se pri vsem tem.
Prepričan sem, da obstajajo tudi drugi, ki so se vdali,
jaz sem se zagotovo vdal
in bil sem navajen, da imam vse v življenju pod nadzorom.
Pod nadzorom sem imel vsak razplet v svojem življenju."
Ko je zanikal, je Armstrong opisal hipotetično situacijo,
osredotočil se je na nekoga drugega,
sebe pa popolnoma odstranil iz situacije.
Ko prizna, je on osrednja oseba izjav,
razkriva svoja lastna čustva in razloge.
Ampak uporaba osebnih zaimkov je le en pokazatelj laži.
Poglejmo primer nekdanjega senatorja
in predsedniškega kandidata ZDA Johna Edwardsa:
"Vem samo, da je domnevni oče javno izjavil,
da je on oče otroka.
Poleg tega nisem sodeloval pri nobenem opisanem dejanju,
ki bi zahtevalo, privolilo ali podpiralo kakršnokoli plačilo
ženski ali domnevnemu očetu otroka."
Ne samo da je precej po ovinkih povedal, da otrok ni njegov,
Edwards tudi nikoli ne imenuje otroka, niti ostalih oseb,
namesto tega pravi "otrok," "ženska" in "domnevni oče."
Poglejmo, kaj je povedal, ko je kasneje priznal očetovstvo:
"Sem Quinnin oče.
Storil bom vse, kar lahko, da ji bom zagotovil
ljubezen in podporo, ki si ju zasluži."
Izjava je kratka in neposredna,
uporabi otrokovo ime in omeni svojo vlogo v njenem življenju.
Kako vam lahko pomagajo te metode za prepoznavanje laži?
Kot prvo, zapomnite si, da veliko laži, ki smo jim vsak dan priča,
niso tako hude kot v teh primerih in morda celo niso škodljive.
Vseeno pa koristi, da ste pozorni na znake, ki izdajajo,
kot je manj pogosto omenjanje sebe, negativnost,
preproste razlage in zapleteno izražanje.
Morda se boste tako izognili delnicam, ki niso toliko vredne,
neuporabnemu izdelku ali celo obupnemu odnosu.
"Izvini, ispraznio mi se telefon."
"Nije mi ništa. Dobro sam."
"Ovi navodi su potpuno neosnovani."
"Kompanija nije bila svesna bilo kakvog prestupa."
"Volim te."
Dnevno čujemo između 10 i 200 laži,
i provedemo veći deo naše istorije pronalazeći načine da ih detektujemo,
od srednjovekovnih sprava za mučenje, do poligrafa,
kontrole krvnog pritiska i disanja, analizatora stresa u glasu,
praćenje kretanja očiju, infracrvenih skenera mozga,
i elektroencefalograma od skoro 200 kilograma.
Ali iako su ovi uređaji radili pod određenim okolnostima,
većina se može prevariti uz dovoljnu pripremu.
I nijedan nije dovoljno pouzdan da bi bio prihvatljiv na sudu.
Ali šta ako problem nije u tehnikama,
već u osnovnoj pretpostavci da laganje izaziva fiziološke promene?
Šta ako bismo se okrenuli neposrednijem pristupu,
i koristili komunikacione nauke kako bismo analizirali same laži?
Na psihološkom nivou, delom lažemo kako bismo stvorili bolju sliku sebe,
povezivajući svoje fantazije za osobu koju bismo voleli da budemo
umesto osobe koja jesmo.
Ali dok je naš mozak zauzet sanjanjem, dopušta mnogim signalima da se provuku.
Naša svest kontroliše oko 5% naših kognitivnih funkcija,
koje uključuju komunikaciju,
dok se drugih 95% dešava bez da smo toga svesni.
Prema literaturi koja govori o nadgledanju stvarnosti,
priče bazirane na izmišljenim iskustvima kvalitativno su drugačije
od onih baziranih na stvarnim iskustvima.
To sugeriše da stvaranje izmišljene priče o ličnoj temi zahteva posla
i za rezultat ima drugačiji obrazac upotrebe jezika.
Tehnologija poznata kao lingvistička analiza teksta
pomogla je u identifikovanju 4 takva zajednička obrasca
u podsvesnom jeziku obmane.
Prvo, lažovi manje upućuju na sebe prilikom lažnih izjava.
Više pričaju o drugima, često koristeći treće lice
kako bi se distancirali i ogradili od svoje laži.
Šta zvuči više veštački:
"Apsolutno nikakva zabava nije se odigrala u ovoj kući,"
ili "Nisam organizovao zabavu ovde"?
Drugo, lažovi teže da budu više negativni
jer podsvesno osećaju krivicu zbog laganja.
Na primer, lažov će reći nešto ovako:
"Izvini, crkla mi je baterija na glupom telefonu. Mrzim ovu stvarčicu."
Treće, lažovi obično objašnjavaju događaje prostim jezikom
jer se naš mozak muči da konstruiše složenu laž.
Rasuđivanje i procenjivanje su složene stvari za naš mozak da preračuna.
Kao što je predsednik SAD-a jednom prilikom insistirao:
"Ja nisam imao seksualnu vezu sa tom ženom."
I konačno, iako lažovi teže ka jednostavnim opisima,
imaju tendenciju da koriste duge i uvijene rečenične strukture.
Umetajući nepotrebne reči
i nerelevantne ali činjeničke detalje kako bi podupreli laž.
Drugi predsednik, suočen sa skandalom, izjavio je:
"Mogu kategorički da kažem da ova istraga nagoveštava
da niko od osoblja Bele kuće, niko iz administracije
koja je trenutno zaposlena nije umešan u ovaj veoma bizaran incident."
Hajde da primenimo lingvističku analizu na neke od poznatih primera.
Uzmimo sedmostrukog pobednika Tur de Fransa, Lensa Armstronga.
Kada poredimo intervju iz 2005.
u kojem je porekao dopingovanje
sa intervjuom iz 2013. u kojem je priznao doping,
korišćenje ličnih zamenica poraslo je za skoro tri četvrtine.
Primetite kontrast između sledeća dva citata:
Prvi: "Ok, znate, neki tip u francuskoj... u pariskoj laboratoriji
otvori vaš uzorak, znate, Žan Fransis taj i taj, i testira ga.
I onda primite poziv iz novina i kažu vam:
'Pronašli smo šest puta da ste pozitivni na EPO.'"
Drugi: "Ja sam se izgubio u svemu tome. Ja sam siguran da ima još ljudi koji
to ne bi podneli, ali ja zasigurno nisam mogao,
a ja sam navikao da kontrolišem sve u svom životu.
Ja sam kontrolisao svaki ishod u svom životu."
U svom poricanju, Armstrong je opisao hipotetičku situaciju
fokusiranu na nekog drugog,
potpuno odstranjujući sebe iz čitave situacije.
U svom priznanju, on poseduje svoju izjavu,
zadubljujući se u svoje lične emocije i motivacije.
Ali korišćenje ličnih zamenica je samo jedan indikator obmane.
Pogledajmo još jedan primer od bivšeg senatora
i kandidata za predsednika SAD-a, Džona Edvardsa.
"Ja samo znam da je navodni otac javno izjavio
da je on otac bebe.
Ja takođe nisam bio angažovan u bilo kakvoj aktivnosti
koja je zahtevala, složila se ili podržavala bilo kakve isplate
ženi ili navodnom ocu bebe."
To nije samo uvijeni način da se kaže: "Beba nije moja.",
nego Edvards nikada druge stranke ne oslovljava imenom,
umesto toga govori "ta beba", "žena" i "navodni otac".
Hajde sada da vidimo šta je imao da kaže u svom priznanju očinstva.
"Ja sam Kvinin otac.
Uradiću sve što je u mojoj moći da joj pružim
ljubav i podršku koju zaslužuje."
Izjava je kratka i direktna,
dete je oslovljeno po imenu i adresira se njegova uloga u njenom životu.
I kako možete primeniti ove tehnike osmatranja laži u svom životu?
Prvo, setite se da su mnoge laži na koje nailazimo u svakodnevnom životu
mnogo manje ozbiljne od ovih primera, i možda čak bezopasne.
Ali ipak je vredno truda biti svestan jasnih znakova
kao što su minimalno korišćenje ličnih zamenica, negativni jezik,
jednostavna objašnjenja i uvijena formulacija.
Možda će vam pomoći da izbegnete precenjene akcije,
neefikasan proizvod ili čak užasnu vezu.
"ขอโทษที มือถือแบตหมดน่ะ"
"ไม่มีอะไรจริงๆ ฉันสบายดี"
ข้ออ้างเหล่านี้ ไม่ได้ตั้งอยู่บนหลักความจริงแต่อย่างใด
"ทางบริษัทไม่มีส่วนรู้เห็นใดๆ ทั้งสิ้น กับการกระทำผิด"
"ฉันรักคุณ"
โดยทั่วไป เราอาจได้ยินคำโกหก ราว 10 ครั้งถึง 200 ครั้งต่อวัน
และเราก็พยายามคิดหาวิธีการจับเท็จ มาเป็นเวลานาน
จากเครื่องทรมานในสมัยกลาง มาจนถึงเครื่องจับเท็จ
เครื่องตรวจความดันและการหายใจ เครื่องวิเคราะห์เสียง
เครื่องวัดระดับการเคลื่อนไหวของดวงตา เครื่องสแกนสมอง
ไปจนถึงเครื่องแสดงภาพคลื่น กระแสไฟฟ้าของสมองขนาด 400 ปอนด์
ถึงแม้ว่าเครื่องมือเหล่านี้ถูกนำมาใช้ ตรวจสอบในสถานการณ์เฉพาะ
แต่เครื่องมือก็ยังถูกหลอกได้ ถ้าหากผู้ต้องหาเตรียมตัวมาดี
และสุดท้ายก็ไม่มีอะไรน่าเชื่อถือ พอที่จะเป็นที่ยอมรับได้ในศาล
ถ้าหากลองคิดดูอีกที ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่เทคนิคก็ได้
แต่อาจเป็นการคาดการณ์ที่ว่า การโกหกไปกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
แล้วถ้าหากเราลองใช้วิธีการตรงๆ กว่า
โดยการนำวิทยาศาสตร์แห่งการสื่อสาร มาช่วยวิเคราะห์ความเท็จด้วยล่ะ
ในเชิงจิตวิทยา คนเราเลือกที่จะโกหกส่วนหนึ่ง ก็เพื่อที่จะสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับตนเอง
โดยการเชื่อมโยงจินตนาการกับชีวิตในอุดมคติ
แทนที่จะเปิดเผยตัวตนที่แท้จริง
ทว่าขณะที่สมองของเรามัวแต่วุ่นกับการวาดฝัน หารู้ไม่ว่าเราได้พลาดสัญญาณไปหลายอย่าง
สติของเราสามารถควบคุม กระบวนการคิดและรับรู้ได้เพียง 5%
รวมถึงการสื่อสาร
ในขณะที่อีก 95% เกิดขึ้นในขณะที่เราไม่ได้ตระหนัก
และจากข้อมูลเกี่ยวกับการตรวจสอบข้อเท็จจริง
เรื่องราวที่อ้างอิงจินตนาการ
มักจะมีน้ำหนักแตกต่างจาก ความเป็นจริงอย่างสิ้นเชิง
สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าการสร้างเรื่องส่วนตัวที่เป็นเท็จ ต้องใช้ความพยายามไม่น้อย
และมักแสดงความแตกต่าง เชิงแบบแผนการใช้ภาษา
เทคโนโลยีวิเคราะห์ข้อความทางภาษาศาสตร์ (linguistic text analysis)
ช่วยจำแนกแบบแผนการใช้ภาษาออกเป็น 4 แบบ
ภายใต้ศาสตร์แห่งการหลอกลวง
อันดับแรก คนที่โกหกมักหลีกเลี่ยง การอ้างถึงตัวเองเวลาโกหก
คนเหล่านี้มักเขียนหรืออ้างถึงคนอื่น โดยใช้สรรพนามบุรุษที่สามบ่อยครั้ง
เพื่อเลี่ยงการนำตัวเองเข้ามา เกี่ยวข้องกับเรื่องที่ตนสร้างขึ้น
ซึ่งกลับเพิ่มจุดด่างพร้อยให้มากขึ้นเช่น
"ไม่มีทางมีปาร์ตี้ที่บ้านนี้แน่ๆ"
หรือ "ฉันไม่ได้จัดปาร์ตี้ที่นี่นะ"
สอง คนโกหกมักจะพูดอะไรที่เป็นแง่ลบ
เพราะจิตใต้สำนึกของคนเหล่านั้น ก็รู้สึกผิดที่ต้องโกหก
ยกตัวอย่างเช่น คนที่โกหกมักพูดว่า
"ขอโทษนะ โทรศัพท์เฮงซวยของฉัน แบตหมดอีกละ เกลียดมันจริงๆ"
สาม โดยทั่วไปคนโกหกมักอธิบาย เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างง่ายๆ ไม่ซับซ้อน
เพราะสมองของเราจะต้องทำงานหนักมาก เพื่อสร้างเรื่องเท็จ
การตัดสินใจและการประเมิน
เป็นกระบวนการที่ซับซ้อน สำหรับสมองที่จะสั่งการ
ดังเช่นครั้งที่ประธานาธิบดีท่านหนึ่งของอเมริกา ได้กล่าวยืนยันว่า
"ผมไม่ได้มีความสัมพันธ์ทางเพศกับหญิงสาวผู้นั้น"
และสุดท้าย ถึงแม้ว่าคนโกหกมักจะใช้ คำบรรยายที่ไม่ซับซ้อน
แต่พวกเขามีแนวโน้มที่จะใช้ รูปประโยคที่ยาวและวกวน
โดยการใช้คำที่ฟุ่มเฟือย
พร้อมกับรายละเอียดที่ไม่จำเป็น แต่ฟังดูเหมือนจริงมาเสริมแต่งเรื่อง
ประธานาธิบดีอีกท่าน เคยออกมาโต้ตอบประเด็นฉาวไว้ว่า
"ผมขอพูดตามตรงว่า การสืบสวนครั้งนี้ชี้ชัดว่า
ไม่มีพนักงานคนใดในทำเนียบขาว
รวมไปถึงคณะบริหารคณะนี้
มีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ประหลาดที่เกิดขึ้น"
ลองนำหลักวิเคราะห์ภาษา มาใช้กับตัวอย่างดังต่อไปนี้ดูบ้าง
เช่น เจ้าของแชมป์ตูร์เดอฟร็องส์ 7 ปีซ้อน อย่างแลนซ์ อาร์มสตรอง
เมื่อนำบทสัมภาษณ์ของเขา ในปี ค.ศ. 2005
ขณะที่เขาพยายามปฏิเสธข้อกล่าวหา เรื่องการใช้ยากระตุ้น
มาเปรียบเทียบกับปี ค.ศ. 2013 ซึ่งเขาออกมายอมรับ
ผลวิเคราะห์เผยว่าเขาได้เพิ่มจำนวนการใช้ บุรุษสรรพนามมากขึ้นเกือบ 3 ใน 4 ส่วน
ความแตกต่างของบทสัมภาษณ์ ทั้งสองครั้งมีดังต่อไปนี้
ครั้งแรก: "โอเค อย่างที่รู้ๆ กันอยู่ว่า ชายฝรั่งเศสผู้หนึ่งในห้องแลปที่ปารีส
ได้เปิดตัวอย่างของคุณ ฌ็อง ฟรานซิส อะไรซักอย่าง แล้วก็ตรวจดู
และแล้วอยู่ๆ หนังสือพิมพ์ก็ติดต่อคุณมาว่า
"เราทราบมาว่ามีการตรวจพบ EPO ในร่างกายของคุณ"
ครั้งที่สอง: ผมไม่มีอะไรจะแก้ตัว
ผมเชื่อว่าหลายคนคงรับไม่ได้กับเรื่องแบบนี้
ผมเองก็รับไม่ได้เหมือนกัน
และเคยที่จะควบคุมทุกอย่างในชีวิตเสมอมา
ผมควบคุมทุกผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในชีวิตผม"
ตอนที่อาร์มสตรอง ออกมาปฏิเสธสถานการณ์ที่เกิดขึ้น
เขาเบี่ยงเบนประเด็นไปที่คนอื่น
ทั้งยังเลือกที่จะไม่พูดถึงตัวเองเลย
แต่เมื่อเขาออกมายอมรับ เขากลับเลือกใช้คำพูดของตัวเอง
ซึ่งเต็มเปี่ยมไปด้วยอารมณ์ ความรู้สึกและแรงบันดาลใจ
แต่การใช้บุรุษสรรพนาม ก็เป็นอีกหนึ่งตัวบ่งชี้ของการหลอกลวง
ลองมาดูอีกหนึ่งตัวอย่างจากอดีตวุฒิสมาชิก
และผู้สมัครเลือกตั้งประธานาธิบดีอเมริกา จอห์น เอ็ดเวิร์ด กล่าวว่า
"ผมรู้แค่ว่าผู้ที่อ้างว่าเป็นพ่อเด็ก ได้ออกมายอมรับอย่างเปิดเผยแล้ว
ว่าเขาเป็นพ่อที่แท้จริงของเด็ก
ผมเองก็ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องใดๆ กับการกระทำใดๆ ที่ระบุไว้
ว่ามีการร้องขอ ตกลง หรือสนับสนุนค่าใช้จ่ายต่างๆ
ให้กับฝ่ายหญิงหรือฝ่ายที่อ้างว่าเป็นพ่อเด็ก"
นี่ไม่เพียงแต่จะเป็นคำพูดที่ยืดเยื้อวกวน ของประโยคสั้นๆ ที่ว่า "เด็กคนนี้ไม่ใช่ลูกของผม"
แต่เอ็ดเวิร์ดไม่เคยระบุชื่อจริง ของบุคคลอื่นที่เขากล่าวถึงเลย
เขากลับใช้คำว่า"เด็กคนนั้น" "หญิงสาวผู้นั้น" และ"ผู้ที่อ้างว่าเป็นพ่อเด็ก"
ต่อไปเรามาดูกันว่าเขาจะพูดอย่างไร ตอนยอมรับว่าเป็นพ่อที่แท้จริง
"ผมเป็นพ่อของควินน์
และผมจะทุ่มเททุกอย่างเพื่อเธอ
ด้วยความรักและความเอาใจใส่ ที่เธอสมควรจะได้รับ"
ช่างเป็นคำแถลงที่สั้น และตรงไปตรงมา
ไม่ว่าจะเป็นการเรียกชื่อจริงของเด็ก และการกล่าวถึงบทบาทของเขาในฐานะพ่อ
สรุปแล้ว คุณจะนำเทคนิคการจับเท็จเหล่านี้ ไปใช้ได้อย่างไร
อันดับแรกจงอย่าลืมว่าในแต่ละวัน เรามีโอกาสเผชิญหน้ากับการโกหกได้เสมอ
ตั้งแต่รูปแบบที่ร้ายแรงน้อยกว่าตัวอย่างเหล่านี้ และแบบที่ไร้ซึ่งพิษภัยใดๆ
แต่มันก็ยังเป็นการสมควร ที่เราจะตระหนักถึงพฤติกรรมที่น่าสงสัย
เช่นการหลีกเลี่ยงที่จะพูดถึงตัวเอง การใช้ภาษาที่สื่อความในแง่ลบ
คำอธิบายง่ายๆ และการพูดจาวกวน
มันอาจช่วยให้เราเลี่ยง การประเมินราคาที่สูงจนเกินไป
ระวังสินค้าที่ไร้ประสิทธิภาพ หรือแม้แต่ความสัมพันธ์ที่แสนแย่
"Üzgünüm, şarjım bitmişti."
"Önemli değil, iyiyim."
"İsnat edilen bu suçlamalar tamamen asılsızdır."
"Söz konusu şirket, görevin kötüye kullanılmasından
bihaberdi."
"Seni seviyorum."
Nerede olursa olsun günde 10'dan 200'e kadar yalan duyarız
ve tarihimizin çoğunu
bu yalanları ortaya çıkarmak
için yöntemler bularak geçirdik:
Orta Çağ işkence aletlerinden
yalan makinelerine,
kan basıncı ve nefes alışverişi monitörlerinden
ses vurgusu analistleri, göz takibi,
kızılötesi beyin tarayıcısı
ve hatta 181 kilogramlık beyin akım çizgesine kadar.
Bu tarz araçlar belli koşullar altında işe yaramış olsa da
çoğu yeterince hazırlık yapılırsa kandırılabilir aletlerdir
ve hiçbiri mahkemede kabul görecek kadar güvenilir sayılmazlar.
Peki ya problem bu uygulamalarda değil de,
fizyolojik değişiklikleri dürtükleyen temeli oluşturan varsayımlarsa?
Ya iletişim bilimini kullanarak yalanların kendisini
incelemeye yönelik bir yaklaşıma bürünseydik?
Psikolojik anlamda, fantezilerimizi olduğumuz insandan
daha çok olmak istediğimiz insana bağlayarak bir ölçüde
kendimizin daha iyi bir resmini çizmek için yalan söyleriz.
Ancak beynimiz hayal kurmakla meşgulken,
birçok sinyalin akıp gitmesine izin verir.
Bilincimiz kavramsal işlevimizin yalnızca %5'ini kontrol ederken,
bu kısma iletişim de dahildir,
diğer %95'i bilincimizin ötesinde gerçekleşir
ve gerçeklik gözlemine dayalı edebiyata göre hayal edilmiş deneyimlere
bağlı olan hikayeler, gerçek deneyimlere bağlı olan hikayelerden
nitelik olarak farklıdır.
Bu ise kişisel bir konu hakkında yanlış bir hikaye yaratmanın
uğraş gerektirdiğini ve farklı bir dil
kullanım şekliyle sonuçlandığını ileri sürer.
Dilbilimsel metin çözümlemesi adıyla bilinen bir teknoloji yalan söylemenin
bilinçaltı dilinde bunun gibi 4 ortak dil kullanım şeklini tanımladı.
İlk olarak, yalancılar yalan söylerken kendilerine daha az gönderme yaparlar.
Kendilerini yalanlarından uzaklaştırmak ve ayrı tutmak için
sıklıkla üçüncü şahıstan bahsederek
diğerleri hakkında daha çok konuşur veya yazarlar.
Ki bu da kulağa daha da sahte gelir:
"Bu evde kesinlikle bir parti düzenlenmedi."
ya da "Burada bir parti vermedim."
İkincisi, yalancılar daha negatif olma eğilimindedirler,
çünkü bilinçaltında yalan söyledikleri için suçlu hissederler.
Örneğin, bir yalancı şöyle bir şey söyleyebilir:
"Üzgünüm, aptal telefonumun şarjı bitti. Nefret ediyorum o şeyden."
Üçüncüsü, beynimiz karmaşık bir yalan yaratmada zorlandığı için,
yalancılar genel olarak olayları basit terimlerle anlatırlar.
Yargılama ve değerlendirme beynimizin hesaplaması için karmaşık şeylerdir.
Ünlü bir ABD Başbakanının bir keresinde ısrarla söylediği gibi:
"O kadınla herhangi bir cinsel ilişkim yoktur."
Son olarak, yalancılar betimlemeleri basit tutsalar da gereksiz kelimeler,
yalanı desteklemek için alakasız ama kulağa gerçekçi gelen detaylar kullanarak
daha uzun ve karmaşık cümle yapısı kullanma eğilimindedirler.
Başka bir başbakan skandal bir söylem dile getirmişti:
"Kesin bir şekilde şunu söyleyebilirim ki bu araştırma Beyaz Saray'da çalışan
kimsenin, yakın zamanda yönetimde çalışan kimsenin fazlasıyla garip olan
bu olayda yer almadığını gösteriyor. "
Şimdi bazı ünlü örneklere dil bilimsel analiz uygulayalım.
7 kez Tour De France şampiyonu Lance Armstrong'u örnek alalım.
2005 yılında performans arttırıcı ilaç aldığını reddettiği röportaj ile
2013 yılında aldığını itiraf ettiği röportajı karşılaştırınca,
şahıs zamiri kullanımı neredeyse 3/4' ü kadar artmıştır.
Sıradaki iki alıntıdaki karşıtlığı dikkate alın.
İlki: "Pekala, yani şimdi bir adam Fransız, Parisli bir laboratuarda
numunenizi inceliyor ve Jean-Francis veya her kimse test ediyor.
Daha sonra "6 kez EPO kullandığınız belirlenmiştir."
diyen bir gazeteden bir telefon alıyorum."
İkincisi: "Kendimi tümüyle EPO'da kaybettim.
Eminim bununla başa çıkamayan başka insanlar vardır ama ben
kesinlikle başa çıkamadım
ve ben hayatımdaki her şeyi kontrol etmeye alışkındım.
Hayatımdaki her sonucu kontrol ederdim."
Reddedişinde, Armstrong kendini durumdan tümüyle soyutlayarak
başka birine odaklı varsayımsal bir durum anlatmıştır.
İtirafında ise kişisel duygularına ve nedenlerine
inerek kendi ifadelerini kullanıyor.
Ancak şahıs zamiri kullanımı yalancılığın yalnızca bir tane göstergesidir.
Bir önceki senatör ve ABD başbakanlık adayı John Edwards 'dan
başka bir örneğe bakalım:
"Ben sadece görünürdeki babanın açıkça bebeğin babası
olduğunu söylediğini biliyorum. "
Ayrıca istenilen herhangi bir tanım faaliyetine dahil olmadım, katılmadım
ve bebeğin görünürdeki babasına veya o kadına herhangi bir harcamada
destek olmadım. "
Bu "Bebek benim değil" demenin fazlasıyla uzun bir yolu olmasıyla beraber
ayrıca diğer kişilere isimle hitap etmiyor, bunun yerine "o bebek",
"o kadın" veya "görünürdeki baba" diyor.
Şimdiyse daha sonra babalığı itiraf ettiğinde ne dediğine bakalım:
"Quinn'in babası benim.
Hak ettiği desteği ve sevgiyi saklamak için elimden gelen ne varsa yapacağım. "
Çocuğuna ismiyle hitap ediyor ve hayatındaki rolünü söylerken
kısa ve direkt bir ifade kullanıyor.
Öyleyse yalan belirleyici teknikleri hayatınıza nasıl uygularsınız?
İlk olarak, günümüzde karşımıza çıkan yalanların bu örneklerden
daha az ciddi ve hatta daha zararsız olduğunu unutmayın.
Yine de gerçeği açığa çıkaran öz-imlemeler, olumsuz dil,
basit açıklamalar ve karmaşık ifadeler gibi ipuçlarının
Fazla değer biçilmiş stok, kullanışsız bir ürün
ve hatta berbat bir ilişkiyi görmezden gelmenize yardımcı olabilir.
"Вибач, мій телефон розряджений".
"Нічого. У мене все добре".
"Ці твердження повністю необґрунтовані".
"Компанія не поінформована про будь-які протиправні дії".
"Кохаю тебе!"
Ми чуємо звідусіль 10-200 фраз брехні у день.
Ми проводимо більшість часу у пошуках спроб з'ясувати правду.
Від середньовічних знарядь тортур до поліграфа,
контролю артеріального тиску та дихання, до детектору брехні по голосу.
Датчики руху очей та інфрачервоні сканери мозку.
Навіть двохсоткілограмовий електроенцефалограф.
Незважаючи на те, що такі пристрої спрацьовують при певних умовах,
більшість можна обдурити, добре підготувавшись.
Жоден з них не вважається надійним або навіть припустимим бути доказом у суді.
Та якщо проблеми не з технікою,
а з основоположним допущенням, що брехня стимулює фізіологічні зміни?
Що як взяти більш раціональний підхід,
використовуючи спілкування, щоб виявити брехню?
На психологічному рівні ми брешемо, щоб здаватися кращими,
поєднуючи фантазії з людиною, якою ми бажаємо бути
більше, ніж зі справжнім я.
Доки наш мозок зайнятий мисленням, він пропускає повз багато сигналів.
Свідома частина мозку контролює тільки 5% пізнавального процесу,
включаючи спілкування,
тоді як інші 95% інформації проходять повз нашої свідомості.
Згідно з науковими працями з контролю реальності,
історії з вигаданим сюжетом
якісно відрізняються від тих, що побудовані на реальних подіях.
Припускають, що створення вигаданої розповіді на особисту тему вимагає роботи
та результатів у різних мовних шаблонах.
Технологія, відома як лінгвістичний аналіз тексту,
допомогла з'ясувати чотири загальних шаблони
у підсвідомій мові обману.
По-перше, брехуни менше посилаються на себе, роблячи оманливі твердження.
Вони пишуть та говорять про інших вживаючи третю особу (він, вона, воно),
щоб дистанціювати брехню від себе,
і це звучить неприродньо.
"В цьому домі не було аніякісінької вечірки".
"Я не влаштовував тут ніякої вечірки".
По-друге, брехуни схильні до негативу,
бо на підсвідомому рівні вони почуваються винними.
Наприклад, брехун може сказати щось на зразок:
"Вибач, тупа батарея сіла. Ненавиджу це".
По-третє, брехуни типово пояснюють події простими словами,
бо нашому мозку складно побудувати складний обман.
Покарання та оцінювання —
складні для обчислення нашим мозком.
Як наполягав президент США:
"У мене не було сексу з тією жінкою".
Нарешті, використовуючи прості слова,
брехуни схильні до довших і складніших речень.
Вони додають непотрібні слова,
недоречні, але правдиві деталі, для того, щоб пом'якшити брехню.
Інший президент мав справу зі скандальною заявою:
"Категорично стверджую, що дослідження вказує на
те, що жоден співробітник Білого Дому,
жоден, що працює зараз у адміністрації,
не був замішаний у цьому неймовірному випадку".
Залучимо лінгвістичний аналіз до деяких відомих випадків.
У сьомій велогонці Тур де Франс переміг Луї Армстронґ.
Якщо порівняти його інтерв'ю 2005 року,
у якому він заперечує прийом допінгу,
з інтерв'ю 2013, де він його визнає, то
використання особових займенників зростає майже на 3/4.
Зауважте відмінність між цими двома цитатами:
Перша: "Лаборант з Франції, у паризькій лабораторії,
відкриває баночку з аналізом на допінг, якийсь там Жан-Франсіс, і тестує його.
А потім вам телефонують з газети:
Ми виявили, що у вас знайшли допінг у сечі 6 раз".
Друга цитата: "Я зовсім втратив себе.
Впевнений, є інші люди, що не всправляються,
бо я, звичайно, не справився.
Я звик контролювати усе своє життя.
Я контролював кожну подію свого життя".
У своєму запереченні Армстронґ розкриває гіпотетичну ситуацію,
сфокусовану на іншій людині,
повністю видаляючи себе з ситуації.
У зізнанні він говорить від першої особи,
поринаючи у власні почуття та мотивацію.
Використання особових займенників — це тільки одна з ознак обману.
Поглянемо на інший випадок. Екс-сенатор,
кандидат у президенти США Джон Едвардс:
"Я знаю лише, що ймовірний батько, якого було оголошено,
і є батьком цієї дитини.
Також я не залучався до будь-якого виду діяльності,
що пропонувала або узгоджувала матеріальну підтримку
цій жінці чи ймовірному батькові дитини".
Це не тільки багатослівний засіб, щоб сказати: "Це не моя дитина".
Також Едвард не називає інші сторони за ім'ям.
Замість цього він каже: "та дитина, та жінка, ймовірний батько дитини".
Зауважимо, що він каже пізніше, визнаючи батьківство:
"Я — батько Квін.
Я зроблю все, що зможу, щоб забезпечити її
любов'ю та підтримкою, якої вона заслуговує".
Речення короткі та однозначні.
Дитину названо за ім'ям, визнано його роль у її житті.
Як можна застосувати ці виявлення брехні на практиці?
По-перше, пам'ятайте, що ми щодня стикаємось із брехнею,
але зазвичай вона не така серйозна, як у прикладах, та навіть безпечна.
І все ж варто пам'ятати про такі показники як:
мінімальна згадка про себе, мова заперечення,
прості пояснення та заплутане формулювання.
Це допоможе вам уникнути переоцінених валютних торгів,
неефективних продуктів та навіть жахливих стосунків.
"Kechirasiz, telefonimni quvvati tugadi".
"Jiddiy narsa yo'q. Hammasi yaxshi".
"Qo'yilgan ayblovlar mutlaqo asossiz".
"Kompaniya boshliqlari bu qonunbuzarliklardan bexabar edi".
"Men seni sevaman".
Biz yolg'on bilan har kuni 10 dan 200 martagacha yuzlanamiz,
va yolg'onni aniqlash yo'llarini
topish uchun ancha vaqt ketkazamiz:
O'rta asr tergov va qiynash qurollaridan tortib, poligraflar
ovoz va nafas olishni analiz qiladigan mashinalar,
200 kg dan iborat miya biotoklarini yozuvchi uskunalargacha.
Shunga qaramay, bunday uskunalar ma'lum bir sharoyitda ishlaydi
va ko'pchiliklarini hattoki aldash ham mumkin, va ularni sud
jarayoni uchun ishlatishni ishonchli deb bilishmaydi.
Agar muammo bu usullarda emas, aldoqchilarning
fiziologik belgilarining o'zgarishi borasidagi g'oyada bo'lsa-chi?
Agar bunga to'g'ri qarasak, muloqotga
oid bilimlarni yolg'onni analiz qilish uchun qo'llasak-chi?
Biz ko'pincha o'zimizni yanada yaxshiroq ta'riflash uchun aldasak kerak.
Aslida qanday bo'lishni xoxlasak shunday ta'riflaymiz.
Asli holimizda qanaqa ekanligimizni emas.
Lekin miyamiz orzu qilish bilan band bo'lganda, u juda ko'p signallar beradi.
Bizning ongimiz emotsional informatsiya- ning bor-yo'g'i 5%ini boshqaradi,
muloqot ham shu jumladan.
Qolgan 95%i esa ongimiz doirasidan tashqarida.
Reallikni his qilish haqidagi ayrim adabiyotlarga ko'ra,
tasavvurga asoslangan voqealar
haqiqatga asoslanganlariga qaraganda katta farq qiladi.
Bu shuni anglatadiki, ma'lum bir mavzuda yolg'onni o'ylab topish kuch talab etadi,
va buning oqibatida boshqacha til modeli ishlatiladi.
"Lingvistik matn analizi" deb nom olgan texnologiya
yolg'onning ong osti tilining to'rtta umumiy modelini
aniqlashga yordam berdi.
Birinchi model: aldayotganda yolg'onchilar o'zi haqida juda kam axborot beradi.
Ular o'z yolg'onidan uzoqroq bo'lish maqsadida o'zlari haqida
uchinchi shaxsda gapirishadi yoki yozishadi.
Nima soxta eshitiladi:
"Uyda hech qanday bazm uyushtirilmadi"
yoki "Men bu uyda bazm uyushtirmadim"?
Ikkinchi tomondan, yolg'onchilarda odatda o'z yolg'oni
sabab aybdorlik hissi uyg'onib, oqibatda negativ kayfiyatda bo'lishadi.
Masalan yolg'onchi shunday deydi:
"Kechirasiz, telefonim o'chib qolgandi. O'lgudek yomon ko'raman shunday qilishini"
Uchinchidan, yolg'onchilar odatda hammasini juda oddiy izohlashadi.
Bunga sabab, miyaning murakkab yolg'on o'ylab topishdan bosh tortishi.
Hukm yoki baho?
Bu narsalarni miyada hisob-kitob qilish qiyin.
AQSH prezidentining gaplarini eslaymiz:
"Menda bu ayol bilan hech qanday jinsiy aloqa bo'lgani yo'q".
Va, nihoyat, oddiy izohlashlarga qaramasdan,
yolg'onchilar murakkab va oddiy bo'lmagan gap tuzilishlarini qo'llashadi.
Keraksiz so'zlarni ishlatib,
ahamiyatsiz, lekin rost bo'lib ko'rinuvchi detallarni keltirishadi.
Boshqa prezident shov-shuvdan keyin shunday degan:
"Haqiqiy qidiruv-tergov ishlaridan keyin shuni ishontirib aytamanki,
Oq uy ishchilaridan hech kim,
hozirgi administratiyadan hech kimning
bu g'alati hodisada qo'li yo'q".
Keling lingvistik analizni mashhur misollar bilan ko'rib chiqamiz.
7 karra "Tur de Frans" g'olibi Lens Armstrongni olaylik.
2005-yilgi doping moddalarini
iste'mol qilganini inkor qilgan intervyusi bilan
2013-yilgi buni tan olgan intervyusini solishtiramiz.
Ikkinchi intervyuda u ishlatgan shaxsiy olmoshlar soni 3/4 ga ortgan.
Quyidagi ikkita gaplarni bir solishtirib ko'ring.
Birinchisi: "Xa, bilasizmi, Parij laboratoriyasidagi yigit, kim edi,
qandaydir Jan-Fransis, sinov uchun namunalar oladi.
Keyin esa sizga gazetadan qo'ng'iroq qilib aytishadi:
"Biz EPO bo'yicha 6 marta ijobiy analiz oldik".
Ikkinchisi: "Men adashib ketdim.
Men aminman, bu qo'lidan keladigan odamlar topiladi, lekin
bu aniq meni qo'limdan kelmaydi.
Men hayotimda hamma narsani boshqarishga odatlanganman.
Va men hayotimdagi har bir natijani boshqarganman."
Armstrong inkor qilayotib tahminiy bir holatni tasvirlaydi,
uyam bo'lsa boshqa bir shaxsga qaratilgan,
o'zini to'liq chetda qoldirgan holda.
Tan olayotib esa u o'zi haqda gapiradi
va shaxsiy hissiyotlari va motivatsiyasiga berilib ketadi.
Lekin shaxs olmoshlari ishlatilish tartibi ham yolg'on ko'rsatuvchi indikatordir.
AQSH prezidentligiga da'vogar sobiq senator
Jon Edvardsning ham nutqini ko'rib chiqamiz:
"Menga faqat bolaning otasi deyilayotgan inson go'dakning
otasi u ekanini tan olgani ma'lum.
Men shuningdek, ayolga yoki go'dakning otasiga
qo'yilgan talab yoki to'lov bilan bog'liq bo'lgan,
shu kabi hech qanday biror harakatlarda qatnashmadim".
Bu yerda nafaqat "Bola meniki emas" gapi- ning chalkash bir ko'rinishini ko'ryapmiz,
bunda Edvards boshqalarni biror marta ham ismlari bilan
aytmasdan, "go'dak", "ayol", "taxminiy ota" so'zlarini ishlatdi.
Endi esa oxiri qanday holatda tan olganini ko'ramiz:
"Men Quinning otasiman.
Men unga u loyiq bo'lgan mehrni va yordamni
berish uchun kelgan hamma ishni qilaman.
Gaplar qisqa va aniq.
Go'dak ismi bilan aytilyapti, uning hayotidagi roli nazarda tutilgan.
Xo'sh, bu metodlarni hayotda qanday qo'llasa bo'ladi?
Birinchidan, hayotda biz eshitadigan yolg'onlar
misollarda keltirilgan yolg'onlarga nisbatan ancha zararsiz va jiddiy emas.
Qaysi belgilar yolg'onni fosh etib qo'yadi:
o'zi haqida kam gapirish, nutqdagi negativ ton,
oddiy ta'riflar va murakkab iboralar.
Bu sizni katta narxlarda arzon aksiyalarni sotib olmaslikdan,
sifatsiz mahsulot sotib olishdan, yomon munosabatlardan saqlaydi.
"Xin lỗi, điện thoại tôi hết pin."
"Tôi không sao cả. Tôi ổn."
"Những luận điệu đó hoàn toàn vô căn cứ."
"Công ty không biết về bất cứ hành vi sai trật nào"
"Anh yêu em."
Chúng ta nghe ở bất cứ đâu từ 10 đến 200 lời nói dối mỗi ngày,
và chúng ta dành phần lớn lịch sử để tìm những cách phát hiện chúng,
từ những hình thức tra tấn thời trung cổ cho đến những máy dò,
kiểm tra huyết áp và hơi thở, phân tích mức độ căng thẳng giọng nói,
theo dõi cử động mắt, quét sóng não,
và cả những máy điện não đồ 400 pound.
Nhưng bất chấp việc máy móc được sử dụng,
phần lớn đều bị lừa nếu có đủ thời gian chuẩn bị,
và không có loại nào có đủ độ tin cậy để sử dụng tại tòa.
Nhưng, nếu như vấn đề không nằm ở công nghệ,
mà có lẽ ở lời nói dối tạo ra sự thay đổi sinh học?
Sẽ ra sao nếu chúng ta tiếp cận một cách trực tiếp hơn,
sử dụng khoa học truyền thông để phân tích chính lời nói dối?
Ở mức độ tâm lý học, chúng ta nói dối để vẽ nên bức tranh tốt đẹp hơn về bản thân,
kết nối khả năng tưởng tượng của chúng ta với người chúng ta mơ ước trở thành
hơn là bản thân hiện tại.
Nhưng trong khi bộ não đang bận mơ tưởng, nó để lộ ra rất nhiều dấu hiệu.
Khả năng lý trí chỉ điều khiển khoảng 5% biểu hiện nhận thức.
bao gồm giao tiếp,
trong khi 95% còn lại xảy ra cách vô thức,
và dựa trên tài liệu kiểm định thực tế,
những câu chuyên dựa trên kinh nghiệm tưởng tượng
có chât lượng khác với những chuyện dựa trên kinh nghiệm thực tế.
Điều đó gợi ý rằng tạo ra một câu chuyện giả về chủ đề cá nhân
dẫn đến việc một khuôn mẫu ngôn ngữ khác được sử dụng. .
Một công nghệ được gọi là phân tích ngôn ngữ
góp phần giúp xác định 4 mẫu thường gặp
trong ngôn ngữ tiềm thức của lời nói dối,
Đầu tiên, người ta ít nói về chính mình, khi tạo ra một lời nói dối.
Họ viết hoặc nói nhiều hơn về người khác, thường dùng đến ngôi thứ ba
để tạo khoảng cách và phân biệt họ với lời nói dối của họ,
nghe có vẻ càng giả tạo hơn:
"Tuyệt đối không có party nào đã được tố chức trong nhà cả"
hay "Tôi không có tổ chức tiệc ở đây,"
Thứ hai, lời nói dối có khuynh hướng phủ định,
vì trong tiềm thức, họ cảm thấy có lỗi vì nói dối.
Ví dụ, một lời nói dối có dạng như,
"Xin lỗi, chiếc điện thoại ngu ngốc của tôi hết pin. Tôi ghét điều đó."
Thứ ba, lời nói dối giải thích sự kiện bằng một cụm từ đơn giản
trong khi bộ não chúng ta cố để tạo nên một lời nói dối phức tạp.
Phán xét và đánh giá
là những thứ phức tạp đối với bộ não để xử lý.
Một tổng thống Mỹ đã có một tuyên bố nổi tiếng:
"Tôi không có mối quan hệ tình cảm nào với cô ta."
Và cuối cùng, trong khi lời nói dối cố để miêu tả đơn giản,
nó lại có khuynh hướng sử dụng câu dài và cấu trúc phức tạp,
chèn thêm những từ không cần thiết
và không thích hợp nhưng nghe có vẻ có căn cứ để thêm vào lời nói dối.
Một tổng thống bị cáo buộc khác tuyên bố:
"Tôi có thể khẳng định dứt khoát rằng, cuộc điều tra đã chỉ ra
không một nhân viên Nhà Trắng nào,
không một ai đang làm việc ở hiện tại
bị dính líu đến vụ tai nạn kì lạ này."
Chúng ta hãy áp dụng phân tích ngôn ngữ vào một vài ví dụ nổi tiếng.
Nhà vô địch 7 lần của Tour de France, Lance Amstrong.
Khi so sánh một bài phỏng vấn năm 2005,
trong đó anh ta phủ nhận việc sử dụng chất kích thích
với một bài năm 2013, mà anh ta thừa nhận,
anh ta sử dụng thêm các đại từ tăng gần 3/4 lần.
Chú ý sự tương phản của 2 câu nói sau đây.
Một: "OK, bạn biết đó, một gã ở Pháp, trong một phòng thí nghiệm tại Paris
mở mẫu thử của bạn ra, là Jean-Francis, và gã kiểm tra nó.
Và rồi bạn nhận một cú điện từ báo chí và nói rằng:
"Chúng tôi tìm thấy EPO gấp 6 lần cho phép."
Hai: "Tôi đánh mất mình qua chuyện đó.
Tôi chắc rằng cũng có người không thể điều khiển được nó,
và dĩ nhiên tôi cũng không thể,
và tôi đã từng điều khiển được mọi thứ trong cuộc sống của mình.
Tôi điều khiển mọi tác động của cuộc sống mình."
Trong lời phủ nhận của mình, Armstrong miêu tả một hoàn cảnh giả định
tập trung vào một đối tượng khác,
và hoàn cảnh đó hoàn toàn không liên quan đến bản thân,
Trong lời thú nhận, anh ta làm chủ tình thế của mình,
đào sâu cảm xúc và động cơ cá nhân.
Nhưng việc sử dụng đại từ nhân xưng chỉ là một dấu hiệu của nói dối.
Hãy cùng xem xét một ví dụ từ vị thượng nghị sĩ tiền nhiệm
và ứng cử viên tổng thống Mỹ John Edwards:
"Tôi chỉ biết người cha trên danh nghĩa đã nói trước công chúng rằng
ông ta là cha của đứa bé.
Tôi cũng không bị ràng buộc bởi bất cứ văn bản
yêu cầu hay hỗ trợ chi trả dưới bất cứ hình thức nào
cho mẹ hay cha của đứa bé."
Không chỉ dùng một cách diễn tả dài dòng để nói rằng "Đó không phải con tôi"
mà Edward còn không hề gọi tên của những người khác,
thay vào đó là "đứa trẻ", "người phụ nữ", và "cha trên danh nghĩa"
Bây giờ hãy xem những lời khi ông ta thừa nhận mối quan hệ cha con:
"Tôi là cha của Quinn.
Tôi sẽ làm mọi thứ để nuôi nó
với tình yêu và sự hỗ trợ mà con đáng được nhận."
Câu nói ngắn gọn và trực tiếp,
gọi tên của đứa bé và xác nhận vai trò của ông ta trên cuộc đời bé.
Vậy làm sao để áp dụng kĩ thuật phảt hiện nói dối này vào đời sống?
Đầu tiên, hãy nhớ rằng có rất nhiều lời nói dối mà chúng ta gặp hàng ngày
và ít khi chúng trở nên nghiêm trọng như trong các ví dụ và đôi lúc là vô hại
nhưng cũng thật thú vị khi phát hiện được các manh mối,
như là việc liên hệ bản thân, dùng câu phủ định,
giải thích sơ sài và các câu rối rắm.
Nó sẽ giúp bạn tránh khỏi việc đánh giá quá cao một cổ phiếu,
một sản phẩm không hiệu quả, hay ngay cả một mối quan hệ tồi.
“抱歉，我的电话没电了。”
“没什么，我很好。”
以上这些都毫无根据。
“本公司对此事故并不知情。”
我爱你。
我们每天能听见100到200个谎言，
又花了很长时间来辨别它们。
从中世纪的刑具到测谎仪，
血压、呼吸频率、语音应力分析仪、
眼动仪、红外大脑扫描仪，
甚至还有重达400磅 用来测脑电图的机器。
这些工具在某些情况下能够起作用，
但准备充分还是能骗过其中大多数，
并且它们都没有可靠到能被法庭接受。
但如果问题不在技术上，
而在说谎会引发生理变化 这一假设上呢？
如果我们更直接，
运用传播学分析谎言本身呢？
从心理学角度，
说谎部分是因为想营造更好的自己，
让我们成为自己幻想中的样子，
而不是本来的模样。
在我们的大脑忙着做梦时，
会有一些电流划过。
意识只能控制5%的认知功能，
包括交流，
剩下的95%都不被我们察觉。
根据对文学创作时大脑的现实监控，
基于想象的故事同
基于真实经历的故事有很大不同。
这表明编一个和本人相关的故事很费劲，
并使用了不同的语言模式。
语言文本分析
让我们识别出潜意识欺骗中
四种常见的模式。
一 说谎者在撒谎时很少提及自己，
更多是描写或谈论他人，
经常使用第三人称，
使自己远离所编的谎话，
这听起来更像假的了。
“这房子里绝对没开过party。”
“我可没在这儿办party。”
二 说谎者总会否定，
因为潜意识里，他们对谎言感到羞愧。
比如，说谎者可能会说：
“抱歉，我手机没电了，烦死了。”
三 说谎者会在描述时非常简略。
因为我们的大脑正纠结着编一个复杂的谎，
判断和评估
对大脑来说是复杂运算。
就像一位美国总统曾说的那样：
“我没有同那个女人发生性关系。”
最后 虽然说谎者试图简略描绘，
但他们常用长且复杂的句式，
加入不必要的词语，
不相关但冠冕堂皇的细节来补充谎言。
另一位总统在否认丑闻时宣称：
“我可以明确地讲，这项调查表明
没有任何白宫工作人员
或是政府官员
涉及这一荒唐的事件。“
我们在用语言分析看看其他著名案例。
来看看七届环法冠军兰斯·阿姆斯特朗。
在2005年的采访中，
他否认服用兴奋剂。
在2013年的采访中他承认这一点时，
3/4的话都使用了人称代词。
注意比较下面这两句话。
第一句 “好吧 ，一个法国人
在巴黎的实验室公开了你的样本，
是叫让 - 弗朗西斯吧，他做了测试。
然后你接到一家报社的电话说：
我们发现你尿检四次都是阳性。”
第二句 “我在那时失控了。
我确信会有其他人控制不住。
我当时肯定是没控制住。
我以前一直能掌控生活中的一切，
掌控所有结果。”
否认时，阿姆斯特朗描述了一个假定的场景，
集中在别人身上，
从整个场景中移除了自己。
承认时，他有了自己的立场，
发掘内心的情感和动机。
但是，人称的使用也可能代表欺骗。
让我们来看看另一个例子，
来自美国总统候选人约翰·爱德华兹。
“我只知道那个明显是孩子父亲的人曾公开表明
自己是孩子的父亲。
我未涉及任何欺骗活动
或是要求、同意、支持给
那个女人或孩子父亲一笔钱。”
这算是“这孩子不是我的”的超长表达法。
爱德华兹从来没用名字称呼所涉及的人物，
而是说“那孩子”“那个女人”“那个父亲”。
现在我们看看他在承认自己身份时说的话：
“我是奎恩的爸爸。
我会竭尽全力给予她
应得的爱和支持。”
这段话简短明了。
称呼孩子的名字，加入了他在她生命中的角色。
现在你在生活中该如何运用这项技能侦破谎言呢？
记住我们日常听到的谎话大多
远没有上面那些例子严肃，
有些甚至是无害的。
但依然值得发现谎言的苗头。
比如一些小的自我引用消极的话语，
简单的解释和令人费解的措辞。
这也许会避免你高估一支股票，
一个没什么用处的产品，
或是一段糟糕的感情。
"抱歉,我手機壞了"
"沒事,我很好"
"你說的話都不會傳出去"
"公司不會察覺你的不當行為"
"我愛你"
我們一天中接收到上百句謊言
也花很多心思研發測謊方法
從中世紀的刑具到現今的測謊器
電子血壓呼吸計和音頻測量器
眼球跟蹤器、紅外腦部掃描機
甚至 400 磅的腦電波儀
但是每種儀器都有使用限制
只要做足準備就能騙過他們
因此法院仍不採信測謊工具
但如果問題不在技術
而是謊言引起的生理轉變
如果我們直接
以語言學的角度分析謊言呢？
在心理層面，我們傾向優化自我
將崇拜的人投射在自己身上
而不是原來的自己
但當我們在做白日夢時 許多訊號悄悄顯現
我們只能有意識的 控制 5% 的認知功能
包括溝通語言
另外 95% 的資訊則是潛意識
從文獻中的現實觀察法顯示
根據幻想所編造的故事
實質上和現實有很大的差異
捏造自己的故事需要時間
也需要不同的語言形式
語言分析技術
歸納出四種
謊言潛意識的語言特徵
第一，說謊者刻意忽略自己
將焦點放在他人身上
自己則抽離謊言本身
聽起來有此地無銀三百兩的感覺
"絕對沒有在這房子辦任何派對"
"我沒有在這辦派對"
第二，說謊者通常比較負面
他們潛意識裡對謊言感到愧疚
例如，說謊者可能說
"抱歉，我的爛手機電池壞了，我恨它"
第三，說謊者傾向簡化事情
因為他們集中腦力編造謊言
對事情的判斷與評價
對大腦而言非常複雜
就像有一次美國總統公開宣稱
"我和那個女人沒有性關係"
最後一點，雖然說謊者用語直白
卻常常拐彎抹角
嵌入沒有意義的字句
和看似合理的瑣碎詞語襯托謊言
另一總統對醜聞做出這樣的回應
"我敢保證，這次的調查會證實
在白宮上班的所有員工
所有現任的公務員
都絕對沒有涉入這起荒謬的醜聞"
語音分析還有其他著名的例子
七次環法自行車賽冠軍 藍斯・阿姆斯壯
在2005年的訪問中
他否認服用禁藥
相較於2013年，他承認服藥
前次聲明中的代名詞數多了許多
比較以下兩句引言
「有一個巴黎實驗室稽查員
叫甚麼佛朗西來著 取你的樣本來測試
然後報社就打給你說：
我們發現你血球生成素呈陽性」
以及：「我淪陷了
我相信其他人也會不自覺沉迷
我不自覺沉淪了
以前我是自己的主人
可以決定我人生中每一件事」
阿姆斯壯在否認聲明中 創造一個假設情境
將焦點放在其他人身上
自己則完全抽離該聲明
但在他的告白中，主角是自己
表達自己的強烈個人情感和動機
但人稱代名詞只是其中一種線索
再來看一個例子，前參議員
美國總統候選人約翰・愛德華:
「我認為直系父親的定義
為該男士公開承認 與嬰兒的血緣關係
我個人從未表示
被要求以及同意給予該女士 任何形式的金源支助
以及承認自己為該嬰孩的 直系父親」
除了用冗長的句子說明 「小孩不是我的」
愛德華也沒有直呼當事者的姓名
只用了"嬰兒"，"那位女士" 和"直系父親"來代替
以下是他承認父女關係的聲明
「我是金妮的爸爸
我會盡我所能的給她
愛與支持」
他的自白既簡短又直接
直呼小孩的名字 顯示彼此關係親密
這些技巧如何運用到生活中呢?
首先，日常生活中聽到的謊言
都較稀鬆平常且大多無害
但還是可注意不欲人知的小細節
刻意忽略自己以及負面的用詞
簡化的思考和冗詞贅字
或許你就不會上假債券的當
或被無用產品甚至感情圈套欺騙