De A van anarchie
EIGENDOM
Anarchisten hebben een welverdiende reputatie als het gaat om eigendom.
“Ohh - ze slaan de Starbucks in!”
“Oh mijn Go-” -"Gangster."
"Ohhhhhhhhhh!"
Doelgericht vandalisme en sabotage worden
door liberalen, politici en commerciële media vaak gebruikt
om het anarchisme af te schilderen als hersenloos hooliganisme.
Dit kleinschalig vandalisme
is meer dan een oppervlakkige uitbarsting
van ongerichte woede of vijandige rituelen tegen Starbucks-ruiten.
Het staat symbool voor een bredere aanval op
de filosofische en juridische onderbouwing
van de staat en het kapitalisme.
Oervader van het anarchisme Pierre-Joseph Proudhon
vatte deze spanning 175 jaar geleden samen
met de woorden 'eigendom is diefstal'.
Elke machtsstructuur is geworteld in een ideologie.
Een gedeeld geloof in deze ideologie is wat
deze machtsstructuren in het zadel houdt.
Onder het kapitalisme is het gebouw van sociale overheersing gebouwd
op de collectieve illusie van privé-eigendom
en de heiligverklaarde 'vrije markt'.
Elke poging om deze logica aan te vechten zal daarom
op tegenstand stuiten van het systeem
van geïndoctrineerde aanhangers en zal zeker
de aandacht trekken van de repressieve en recuperatieve functies van de staat.
Het spreekwoord luidt -
men kan geen omelet maken zonder eieren te breken.
Het kapitalisme werp je zeker niet omver
zonder te knoeien met de spullen van mensen.
Dus... wat is eigendom eigenlijk?
Wat hebben anarchisten ertegen?
Privé-eigendom is een juridisch begrip
om eigendom af te bakenen en voor overheersing.
De regels zijn zo ingebakken in de sociale structuur
van ons dagelijks leven dat je gemakkelijk vergeet
dat ze vloeibaar zijn, veranderlijk en dat
ze vele verschillende vormen hebben aangenomen in de geschiedenis.
Van de statenloze Anishinaabe-volkeren van de Three Fires Confederacy,
tot de enorme staatsgeleide bedrijven
van de Sovjet-Unie, vormen de verschillen in de fundamentele opvattingen
over eigendom wezenlijk de
sociale verhoudingen, de ontwikkeling van cultuur en de werking
van macht en gezag in hun samenlevingen.
In het grootste deel van de wereld bestaan vandaag
nationale en culturele verschillen voornamelijk als
gelokaliseerde variaties van een eenvormige,
mondiale kapitalistische economie.
De dominante ideologie van dit rijk is een
consument-aangedreven individualisme - een wereldbeeld van
een door bedrijven gedomineerd systeem dat privé-eigendom gelijkstelt aan
keuzevrijheid, of zelfs vrijheid zelf.
Natuurlijk was het niet altijd zo.
Het kapitalisme ontstond in Europa, waar de groeiende rijkdom en macht
van rijke landeigenaren, kooplieden en financiers
geleidelijk het systeem begon te ontrafelen en de
feodale maatschappelijke verhoudingen te ontmantelen.
Voorheen werd een groot deel van het land en
de natuurlijke hulpbronnen die nodig zijn om te overleven
beschouwd als de meent.
Niemand had het in eigendom.
Zelfs in christelijke agrarische samenlevingen waar het kapitalisme als eerst ontstond,
heerste de opvatting dat de aarde en de
overvloed van de natuur God toebehoorde en
slechts werd beheerd door zijn vertegenwoordigers
op aarde, de kerk en de monarchie.
De overstap naar het kapitalisme werd mogelijk gemaakt
door grootschalige commodificatie.
Deze werkwijze is bij marxisten bekend als kapitaalvorming,
wat neerkomt op door de staat toegestane diefstal.
Met een wrede goocheltruc worden objecten zonder monetaire waarde
wettelijk omgezet in grondstoffen
die eigendom kunnen worden en verhandeldbaar.
De anti-koloniale theoreticus Yellowknives Dene Glen Coulthard beschrijft het
als “de gewelddadige
transformatie van niet-kapitalistisch leven in kapitalistisch leven.”
Het grote omheinen begint eind 15e eeuw,
wanneer hectare na hectare van de Britse commons wordt opgebroken
en gecommodificeerd in individuele percelen.
Tegelijkertijd beginnen Spaanse en Portugese handelaren
met hun invasie en het plunderen van de nieuwe wereld.
Als onderdeel van hun genocidale kolonisatie van het zogenoemde Amerika
leggen Europese kolonisten dit nieuwe systeem van privé-grondbezit op
aan inheemse volken met een hele andere
opvatting over eigendom - een waarin mensen tot het land behoren,
niet andersom.
Vervolgens wordt dit koloniale proces van commodificatie toegepast
op de medemens.
In de eeuwen erna ontvoeren Europese slavenhandelaren
miljoenen Afrikanen en reduceren
hun juridische status tot roerend eigendom en verkopen hen
aan de eigenaars van enorme agrarische plantages.
De enorme rijkdommen die deze gestolen grond en arbeid opleveren,
verstevigt de macht van een opkomende kapitalistische klasse
die als springplank dient voor daaropvolgende veroveringsoorlogen.
Met deze golven van Euro-Amerikaanse
expansie brengt het omheinen van nieuwe landen,
het creëren van nieuwe markten en de verspreiding
van kapitalistische sociale relaties, wereldwijd.
Opvattingen over privé-eigendom passen zich na verloop van tijd aan.
Door een ingebakken streven naar constante groei
moet het kapitalisme zich voortdurend aanpassen,
misvormen en zich opnieuw uitvinden.
Technologische vooruitgang bracht een revolutie teweeg bij de productie
en vervoer van producten.
Tegelijk vertroebelen de eigendomsverhoudingen door
de opkomst van bedrijven in handen van de overheid,
beleggingsinstellingen en financiële schuld-instrumenten.
De logica van de commoditeiten-vorm blijft
nieuwe gebieden koloniseren.
Van intellectuele eigendom, tot genetische blauwdrukken,
tot informatie zelf.
Het gevolg is een wereld waar bijna al het denkbare
is omgezet in eigendom.
Dit eigendom is in toenemende mate
in handen van een krimpende groep
onvoorstelbaar rijke individuen.
Dit oppotten van middelen door een kleine minderheid
vindt zijn weerslag in de explosieve
groei van extreme armoede bij de meerderheid van de bevolking.
In het Zuiden huren olie- en mijnbouwbedrijven
paramilitaire doodseskaders in om
dorpsbewoners te verdrijven naar de favela's,
sloppenwijken en mega-sloppenwijken
die uit hun voegen barsten.
Intussen in de zogenaamde 'ontwikkelde wereld', zijn miljoenen mensen dakloos
terwijl er tien keer meer woningen leeg staan,
stilletjes waarde te vergaren voor onroerendgoed-speculanten
en investeringsfondsen die eigendom zijn van publieke pensioenfondsen.
Deze niveaus van diepgewortelde ongelijkheden steunen op
de massale toepassing van staatsgeweld
en het geïnternaliseerde gevoel van collectieve
hulpeloosheid die dit geweld voortbrengt.
Maar dit fatalisme kent grenzen en velen zien
wat het regime van privé-eigendom echt is: -
een sociale oorlog.
En handelen dienovereenkomstig.
Wereldwijd staan anarchisten vooraan stedelijke kraakbewegingen.
Door leegstaande gebouwen open te breken en deze om te vormen tot
sociale centra en collectieve huisvesting.
In landelijke gebieden bezetten gemeenschappen
van ontheemde boeren grond van private of staatsbedrijven
en verdedigen zich tegen dreigende uitzettingen,
terwijl inheemse groepen de wapens opnemen,
de ontwikkeling van projecten tegenhouden
en kolonisten uit hun grondgebied verjagen.
Anarchisten scherpen hun vervalsings-vaardigheden aan,
drukken valse identiteitspapieren,
staatsvaluta en reischeques
voor gewapende verzetsbewegingen wereldwijd.
Andere anarchisten, zoals de Griekse kameraden
van de Revolutionaire Strijd,
verrichten gewapende onteigeningen, beroven banken
voor de financiering van hun aanvallen op de staat.
Anarchisten hebben supermarkten afgesloten en genoeg
voedsel ontsloten om de hele buurt te voorzien,
terwijl anderen omheiningen hebben neergehaald
om gemeenschappelijke tuinen en autonome parken aan te leggen.
De strijd om het anarchisme is vooral een strijd
om de vervreemding en uitbuiting van sociale relaties van het
kapitalisme te vervangen door relaties
op basis van solidariteit en wederzijdse hulp.
Het betekent een de-commodificatie van ons leven
en van alle spullen die nodig zijn voor een goed leven.
Het betekent de meent heroveren...
en alles wat ze van ons gestolen hebben.