Dziś tworzywa sztuczne są wszędzie.
Cały ten plastik wziął się z małego przedmiotu,
który nawet nie jest z plastiku.
Przez wieki kule bilardowe robiono z kości słoniowej.
Ale kiedy w XIX wieku nadmierne polowania
spowodowały spadek populacji słoni,
producenci kul bilardowych zaczęli szukać alternatyw, oferując ogromne nagrody.
W 1863 roku wyzwanie podjął Amerykanin John Wesley Hyatt.
W ciągu pięciu lat wynalazł nowy materiał celuloid,
wykonany z obecnej w drewnie i słomie celulozy.
Hyatt odkrył, że celuloid nie rozwiąże problemu kuli bilardowej.
Materiał nie był wystarczająco ciężki i nie odbijał się zbyt dobrze.
Ale mógł być barwiony i formowany
na podobieństwo droższych materiałów, takich jak koral,
skorupa żółwia, bursztyn i masa perłowa.
Stworzył coś, co znamy jako pierwszy plastik.
Słowo "plastik" oznacza dowolny materiał z polimerów,
dużych cząsteczek złożonych z mniejszych podjednostek.
Obejmuje to wszystkie tworzywa sztuczne wytworzone przez człowieka
i materiały występujące w organizmach żywych.
Jednak kiedy mówimy o plastiku,
mamy na myśli materiały syntetyczne.
Ich cechami wspólnymi są miękkość, plastyczność
i możliwość formowania w dowolne kształty.
Mimo zdobycia nagrody za pierwsze tworzywo sztuczne
celuloid był bardzo łatwopalny, co czyniło produkcję ryzykowną.
Wynalazcy zaczęli szukać alternatyw.
W 1907 roku chemik połączył fenol,
produkt odpadowy smoły węglowej,
z formaldehydem, tworząc bakelit, nowy wytrzymały polimer.
Bakelit był znacznie mniej łatwopalny niż celuloid,
a surowce użyte do jego produkcji były łatwiej dostępne.
To był tylko początek.
W latach 20. XX wieku naukowcy otrzymali komercyjnie polistyren,
gąbczaste tworzywo sztuczne stosowane w izolacji.
Wkrótce pojawił się polichlorek winylu, czyli elastyczny, ale wytrzymały winyl.
Akryle tworzyły przezroczyste,
odporne na stłuczenia panele imitujące szkło.
W latach 30. XX wieku w centrum uwagi znalazł się nylon,
polimer naśladujący jedwab, ale o wiele większej wytrzymałości.
W 1933 roku polietylen stał się jednym z najpowszechniejszych tworzyw sztucznych,
używanym do produkcji wszystkiego, od toreb spożywczych
przez butelki szamponów po kamizelki kuloodporne.
Nowe technologie produkcji towarzyszyły tej eksplozji materiałów.
Wynalezienie techniki zwanej formowaniem wtryskowym
umożliwiło wlewanie stopionych tworzyw sztucznych
do form o dowolnym kształcie, gdzie mogły szybko stwardnieć.
To dało możliwość tworzenia produktów w nowych odmianach i kształtach
oraz sposób na niedrogą i szybką produkcję tworzyw sztucznych na dużą skalę.
Naukowcy mieli nadzieję, że dzięki nowemu materiałowi
zbyt drogie niegdyś przedmioty będą dostępne dla większej liczby osób.
Tworzywa sztuczne wykorzystano jednak w II wojnie światowej.
Ich produkcja w USA wzrosła wtedy czterokrotnie.
Żołnierze nosili nowe plastikowe wkładki do hełmów
i wodoodporne, winylowe płaszcze przeciwdeszczowe.
Piloci siedzieli w kokpitach z nietłukącego się pleksiglasu
i polegali na spadochronach z elastycznego nylonu.
Firmy produkujące tworzywa sztuczne,
które pojawiły się w czasie wojny, skupiły się na produktach konsumenckich.
Tworzywa sztuczne zaczęły zastępować materiały, jak drewno, szkło i tkaniny,
w meblach, odzieży, butach, telewizorach i radiach.
Wszechstronne tworzywa stworzyły nowe możliwości pakowania,
głównie w celu dłuższego zachowania świeżości żywności i innych produktów.
Nagle pojawiły się plastikowe worki na śmieci, elastyczne foliowe opakowania,
tłoczone plastikowe butelki, kartony na wynos
i plastikowe pojemniki na owoce, warzywa i mięso.
W ciągu zaledwie kilku dekad ten różnorodny materiał
zapoczątkował "plastikowe stulecie".
Chociaż plastikowe stulecie przyniosło wygodę i opłacalność,
stworzyło też ogromne problemy środowiskowe.
Wiele tworzyw sztucznych powstaje z nieodnawialnych surowców.
Takie opakowania zaprojektowano do jednorazowego użytku,
ale rozkład niektórych plastików zajmuje setki lat,
tworząc ogromną ilość odpadów.
W tym stuleciu musimy skoncentrować się na rozwiązaniu tych problemów,
zmniejszając zużycie plastiku, opracowując biodegradowalne tworzywa sztuczne
i szukając nowych sposobów recyklingu istniejących tworzyw sztucznych.