YouTube

Got a YouTube account?

Νέο: ενεργοποιείστε μεταφράσεις και λεζάντες που δημιουργήθηκαν από θεατές στο κανάλι σας στο YouTube!

Turkish υπότιτλους

← (h) TROM - 1.1 Bilim

Πάρτε τον Κωδικό ενσωμάτωσης
31 Γλώσσες

Showing Revision 1 created 10/31/2012 by harunkucuk.

  1. / Benim Gerçekliğim /
  2. www.tromsite.com
  3. Beni duyabiliyor musun?
  4. Evet,
  5. Sanırım beni duyabiliyorsun
  6. ancak beni göremiyorsun.
  7. Çünkü kulakların var.
  8. Gözlerini kapatıp ekrana uzanırsan,
  9. ekranın orada olduğunu bilirsin.
  10. Onu, derin sayesinde hissediyorsun.
  11. Dokunmana izin yoksa,
  12. en azından koklayabilirsin.
  13. Sıcak plastiğin kokusunu alınca,
  14. ekranın orada olması gerektiğini anlarsın.
  15. Şanslısın ki bir burnun var.
  16. Peki, onu tadabilir misin?
  17. Bu, biraz daha zor.
  18. Ama önünde sonunda plastiğin tadını alacaksın,
  19. çünkü bir dilin var.
  20. Etrafındaki dünyayı,
  21. etrafında bulunan herşeyi,
  22. bu beş duyu aracılığıyla anlıyorsun.
  23. Kulakların varsa
  24. duyarsın.
  25. Gözlerin varsa
  26. görürsün.
  27. Derin sayesinde
  28. hissedersin.
  29. Dilin tat almanı sağlar,
  30. burnun da koklamanı.
  31. Gözler, kulaklar, burun, dil ve deri,
  32. bunlar senin doğuştan sahip olduğun 'araçlar'.
  33. Bu araçlar, etrafındaki dünyayı anlamanı sağlıyor.
  34. Ancak, bunların hepsini nasıl biliyorsun?
  35. Sadece farkettiğin için.
  36. Peki, bunları beş duyuya nasıl böldük?
  37. [ BİLİM ]
  38. Cevabı BİLİM!
  39. Yaşadığımız dünya çok karmaşık olduğu için,
  40. etrafımızdakileri keşfetmek ve tanımlamak için bilimi kullanıyoruz.
  41. Peki, bilim nedir?
  42. Doğanın gözlem ve akıl yürütme yoluyla
  43. incelenmesi ve araştırılması
  44. ya da araştırma yoluyla edinilen
  45. bilgilerin tümü.
  46. Basit olarak, gördüklerimizi tanımlamamızı sağlayan
  47. deneylerin, sayıların ve harflerin tümü.
  48. Ama, bu nasıl oluyor?
  49. Çoğu kişi işaretleri değer olarak tanır
  50. ve işaretlerin en tanıdık olanları harfler ve sayılardır.
  51. Bunlar, çevremizi anlamamıza
  52. yardımcı olan icatlardır.
  53. Bu işaretlerin nasıl ortaya çıktığını
  54. daha iyi anlamak için
  55. matematik tarihine kısaca bakalım:
  56. İnsanlar, en eski çağlardan beri
  57. basit sorunlara çözümler aradılar.
  58. Ev inşa etmek, mesafe ölçmek,
  59. mevsimleri takip etmek ve objeleri saymak.
  60. Otuz bin seneden bile önce,
  61. yontma taş devrindeki insanlar
  62. mevsimlerin geçişini
  63. ve havadaki değişikleri tarım yapmak için takip ettiler.
  64. Zamanın geçişini ifade etmek için,
  65. mağara duvarlarına
  66. ya da kemiklere, oduna veya taşa çentik attılar.
  67. Her çentik bir sayısı anlamına geliyordu.
  68. Ancak miktarlar büyüyünce
  69. bu sistemi kullanmak zorlaştı,
  70. dolayısıyla, birkaç şeyi birlikte ifade eden
  71. semboller icat ettiler.
  72. Milattan önce dördüncü asırdan kalan
  73. Sümerlilerin kilden ürettikleri taşlar bulundu.
  74. Kilden yapılmış küçük bir çubuk 1,
  75. kilden bir top 10,
  76. ve kilden yapılmış büyük bir koni 60 anlamına geliyordu.
  77. MÖ 3300'den kalan yazıtlar
  78. Babillilerin miktarları sazdan bir kalem yoluyla
  79. kil tabletlere yazdığını gösteriyor
  80. Çivi şekliyle 1'i
  81. Yana yatmış bir V harfi ile 10'u kullanıyorlardı.
  82. Bu sembolleri bir araya getirerek diğer sayıları yazıyorlardı.
  83. Mesela,
  84. Babilliler 19 sayısını böyle ifade ediyorlardı.
  85. Eski Mısırlılar günlük hayatlarından objeleri
  86. sembol olarak kullandılar.
  87. Çubuk 1, boyunduruk 10,
  88. sarılmış ip 100,
  89. nilüfer çiçeği de 1000 anlamına geliyordu
  90. 19 sayısı, bir boyunduruk ve 9 çubukla ifade ediliyordu.
  91. Eski Romalılar da bugün bildiğimiz
  92. bir sayı sistemi ortaya koydular.
  93. Diğer sembollerin yanısıra
  94. 'X' ile 10 sayısını, 'I' ile de 1 sayısını ifade ettiler.
  95. Orta Çağlara gelindiğinde
  96. Romalılar, 'I'i 'X'in sağına koyarak
  97. 11, soluna koyarak da 9 sayısını ifade ediyorlardı.
  98. Böylece, 19 sayısını ifade etmek için XIX yazıyorlardı.
  99. Bütün bu yaratıcı sayı sistemleri
  100. objeleri teker teker ve hep birlikte ifade ediyorlardı.
  101. Bilinen en eski sayı sistemlerinden bazıları
  102. ayak ve eldeki parmaklara dayanır.
  103. Bunlar ise 1, 5, 10 ve 20 sayılarını temel aldılar.
  104. Zulu dilinde 6,
  105. sağ elin baş parmağıyla ifade edilir.
  106. Bu, sol eldeki tüm parmakların sayıldığı
  107. ve diğer baş parmağa ihtiyaç duyulduğu anlamına gelir.
  108. Diğer sistemler ise ticaretle oluştu.
  109. Nijerya'daki Yoruba bölgesinde
  110. deniz kabukları para birimi olarak kullanılıyordu.
  111. 20 tabanlı, toplama,
  112. çıkartma ve çarpma yapılabilen
  113. şaşırtıcı derecede karmaşık
  114. bir sayı sistemi ortaya çıktı
  115. Örneğin:
  116. 45 sayısını 3x20 eksi 10 eksi 5 olarak düşünüyorlardı
  117. Eski Persler gibi pek çok kültür
  118. sayıları tel ve ipliklere düğüm atarak
  119. kaydediyorlardı.
  120. İnkalılar ise 'quipu' adında
  121. daha incelikli bir sistem kullandılar.
  122. Yatay olarak tutulan kalın bir telden
  123. düğümlü iplikleri sarkıtıyorlardı.
  124. Kullanılan düğüm
  125. ve telin uzunluğunu ve rengini kullanarak
  126. 1, 10 ve 100 sayılarını ifade ediyorlardı
  127. Bugün ise, endüstrileşmiş kültürlerin neredeyse tamamı
  128. 0'dan 9'a kadar olan sayıları kullanıyor.
  129. Bu semboller, milattan önce üçüncü yüzyılda
  130. Hindistan'da icat edilene kadar ortada yoktu.
  131. Bulunduğu basamağa göre 0'ın değerinin değişmesi fikri ise
  132. tam 800 yıl sonra ortaya çıktı.
  133. Bu büyük fikir
  134. matematiğin çehresini tamamen değiştirdi.
  135. Biz insanlar, hep bir birimizle paylaşım içindeydik.
  136. Kesirler ise, eski kültürlerin yemeklerini,
  137. sularını ve topraklarını
  138. adilce paylaşmak istediklerinde
  139. ortaya çıkmaya başladı.
  140. Eski Mısırlılar, adil paylaşım sembolleri olarak
  141. kesirleri kullandılar.
  142. Kesirlerin payı 1'di.
  143. 1/2, 1/3 ve 1/5 gibi.
  144. Bu kesirleri toplayıp bölüyorlardı.
  145. Eğer üç somun ekmeği
  146. ailenin 5 ferdi arasında bölüştürmek istediklerinde
  147. birinci ve ikinci somunları
  148. üçer parçaya,
  149. üçüncü somunu da beş parçaya bölüyorlardı.
  150. Geriye kalan üçte bir somunu ise
  151. beş parçaya bölüyorlardı.
  152. Bunu, 1/3, 1/5 ve 1/15 olarak ifade ettiler.
  153. Biz ise bugün bunu
  154. 3/5 ile ifade ediyoruz.
  155. Her kişi için 3/5 somun
  156. veya 3 somunun 5 kişiye bölünmesi.
  157. Sümerliler ve Babilliler
  158. 60 tabanlı, kesirli bir sayı sistemi geliştirdiler.
  159. 4000 sene sonra, bu sistemi hala kullanıyoruz.
  160. Günün her saati 60 dakika,
  161. ve her dakika 60 saniyeden oluşuyor.
  162. Daire de toplam 360 dereceden oluşuyor.
  163. Çinliler ise abaküsü kullandılar.
  164. Bu sistem de ondalıktı, ancak 0 sayısı yoktu.
  165. İlk ondalık kesirler
  166. abaküs sayesinde ortaya çıktı.
  167. Örneğin:
  168. 3/5, abaküste 10'da 6 olarak ifade ediliyordu.
  169. Çinlilerin kesirleri ifade ederken paya 'oğul'
  170. paydaya da 'ana' diyorlardı.
  171. Bugün, kesir çubuğu kullanarak ifade ettiğimiz
  172. bayağı kesirler ise
  173. 12. yüzyıla kadar
  174. icat edilmedi.
  175. Bu kesirler bile 500 sene öncesine,
  176. Rönesans'a kadar yaygın olarak kullanılmıyordu.
  177. Tarih boyunca dünyadaki her kültür
  178. hesaplama yapmak için yaratıcı yöntemler geliştirdi.
  179. Örneğin, 12X15 gibi bir işlemi yapmak için
  180. eski Rus köylüleri
  181. ikiye katlama ve ikiye bölme yöntemlerini kullandı.
  182. Tek bir sayıyı ikiye böldüklerinde çıkan kesirleri
  183. aşağı yuvarladılar
  184. sonra da tek sayı çarpanları
  185. topladılar.
  186. Eski Mısırlılar ise, yeterli sayıda gruba ulaşana kadar
  187. ikiye katlama yöntemini kullandılar.
  188. Elde ettikleri grupları toplayarak cevabı buldular.
  189. Orta Çağlarda abaküs, hem Asya'da
  190. hem de Avrupa'da hesap makinesi görevi görüyordu.
  191. Ancak, pek az insan abaküs kullanmayı biliyordu.
  192. Bilenler ise çoğunlukla varlıklı tüccarlar ve tefecilerdi.
  193. Her boncuğun bir basamak değerine sahip olduğu
  194. abaküs, hesaplamada çok etkindi.
  195. Bundan sonra, büyük Arap matematikçisi El Harezmi
  196. Kuzey Amerika ve Avrupa'yı
  197. 0'dan 9'a kadar giden Hint rakamlarıyla tanıştırdı
  198. ve yeni hesaplama yöntemleri yarattı.
  199. Bu algoritmalar kağıda yazılabiliyordu.
  200. Yüz yıllar boyunca bu algoritmaları öğrenmek
  201. eğitim görmüş olmanın tek göstergesiydi.
  202. Öğrenciler sayılardan oluşan uzun kolonları
  203. kullanarak hesap yapmayı
  204. sayıları etkin ve güvenilir bir şekilde bir yerden
  205. başka bir yere taşımayı ve uzun bölme yapmayı öğrendiler.
  206. Artık yaptıklarını kaydedebiliyor
  207. ve sonuçlarını kontrol edebiliyorlardı.
  208. Bugün ise, karmaşık hesaplamalar için
  209. hesap makinesi kullanıyoruz.
  210. Artık öğrencilerin, sonuçların
  211. doğruluğunu kontrol edebilmeleri
  212. ve de bunu yapabilmek için pek çok
  213. akıldan hesap yapma stratejisine sahip olmaları gerekiyor.
  214. 12x15 gibi basit hesapların çoğu
  215. farklı stratejiler kullanarak akıldan yapılabilir.
  216. Matematiğin ilginç ve canlı tarihinde
  217. yolculuğumuzu sürdürdükçe
  218. fikirlerin ve icatların
  219. insanların ihtiyaçlarını karşılamak
  220. ve günlük hayatımızdaki sorunları çözmek için ortaya çıktığını gördük.
  221. Zaman içinde, dünyadaki pek çok kadın ve erkeğin
  222. matematik alanındaki araştırmaları
  223. bize, dünyayı matematiksel olarak
  224. anlamamızı sağlayan
  225. büyüleyici mercekler sundu.
  226. Bilim, gözlemlediklerimizi tanımlayarak
  227. ve deneyler yaparak
  228. ulaştığımız doğruların bütünüdür.
  229. Matematik, kimya ve fizik
  230. yarlamaya açık olmayan sabit dillerdir.
  231. Bu dilleri kullanarak gördüklerimizi anlatır,
  232. gözlemlerimizi de sınayarak kanıtlarız.
  233. DNA'yı,
  234. hücreleri, galaksileri,
  235. meyveleri,
  236. laptopları,
  237. havalandırma cihazlarını düşün…
  238. Arabaları,
  239. yiyecekleri,
  240. evleri,
  241. hayvanları,
  242. bitkileri düşün…
  243. Atomları,
  244. vücuttaki organları,
  245. iklimi,
  246. ya da giydiğin giysileri düşün…
  247. Herşeyin bilim tarafından tanımlandığını
  248. veya yaratıldığını
  249. farkedersin.
  250. Bilim kavramını anlamak için
  251. bilimsel kuramın ne olduğunu bilmen gerekiyor:
  252. Bilimsel kuram,
  253. gözlemlerin arasındaki ilişkileri
  254. anlamaya yarayan kurallardan (bilimsel kanunlar)
  255. ve de gözlemlenebilir olayların soyutlaştırılması
  256. ve ölçülebilir özellikleri üzerinden
  257. ifade edilmesinden
  258. ortaya çıkan kavramların tamamıdır.
  259. Bilimsel kuramlar,
  260. gözlemler hakkındaki deneysel verilere uyacak şekilde oluşturulur
  261. ve bir grup olguyu açıklayan
  262. bir veya birkaç prensip olarak ifade edilir.
  263. Bilimsel kuramlar diğer kuramlardan
  264. tamamen farklıdır,
  265. çünkü en yeni bulguların ortaya koyduğu
  266. en olası açıklamalardır.
  267. Bilim, dünyayı anlamamız için
  268. geliştirilmiş en iyi araçtır.
  269. Bilim, tamamen insanlara özgü bir bilme şeklidir.
  270. Her zaman bildiklerimizin sınırında yaşıyoruz.
  271. Bilim yeni nesilleri kucaklayan
  272. ve işbirliğiyle yürütülen bir uğraştır.
  273. Yolumuzu açanları anıyor
  274. ve dünyayı onların gözünden görüyoruz.
  275. Bilimden biraz da olsa anlıyorsan
  276. dünya sana tamamen farklı görünür.
  277. Ve bu anlayış seni güçlü kılar.
  278. Gerçek dünya, gerçek bir şiir gibidir.
  279. Bilim, gerçekliğin şiiridir.
  280. Bilim yapabilir ve bilimle
  281. hayatımızı daha iyi hale getirebiliriz.
  282. Gerçek dünya, gerçek bir şiir gibidir.
  283. Bilim, gerçekliğin şiiridir.
  284. İnsanlık tarihi, karanlık köşeleri
  285. aydınlatan fikirlerin tarihidir.
  286. Bilim insanları gizemi severler, bilmedikleri şeylere bayılırlar.
  287. Bilmediğim şeyler beni korkutmuyor.
  288. Bence böylesi çok daha ilginç.
  289. Hepimizden daha büyük ve hepimizi içine alan
  290. bir evrensel gerçeklik var.
  291. Evrenin daha derinine indikçe
  292. bulduğumuz herşey daha şaşırtıcı görünüyor.
  293. Hakikat için hakikati aramak
  294. öğrenmekle dolu bir hikayedir.
  295. Gerçek dünya, gerçek bir şiir gibidir.
  296. Bilim, gerçekliğin şiiridir.
  297. Bilim yapabilir ve bilimle
  298. hayatımızı daha iyi hale getirebiliriz.
  299. Gerçek dünya, gerçek bir şiir gibidir.
  300. Bilim, gerçekliğin şiiridir.
  301. İnsanlık tarihi, karanlık köşeleri
  302. aydınlatan fikirlerin tarihidir.
  303. Evrendeki yalnız köşemizde
  304. düşüncemizin gücüyle
  305. evrenin başlangıcından
  306. sonraki kısa bir ana bakaliyoruz.
  307. Bence bilim,
  308. aklının işleyişini değiştirir.
  309. Herşeyi biraz daha derinlemesine düşünmek.
  310. Biim, herkesin görebileceği kanıtlarla
  311. kişisel önyargıların yerine geçer.
  312. Gerçek dünya, gerçek bir şiir gibidir.
  313. Bilim, gerçekliğin şiiridir.
  314. Bilim yapabilir ve bilimle
  315. hayatımızı daha iyi hale getirebiliriz.
  316. [Bilim, etrafımızdaki dünyayı anlamak için
  317. müthiş bir araçtır.]
  318. [Bilim, çevrendeki gerçekleri
  319. görmeni sağlayan
  320. bir büyüteç gibidir.]
  321. Mh συγχρονισμένα
    [ Hesaplamanın Gelişimi ]
  322. Mh συγχρονισμένα
    [ Kesirlerin Gelişimi ]
  323. Mh συγχρονισμένα
    [Sayı Sisteminin Gelişimi]