Turkish Untertitel

← Düşüncelerimiz ne kadar hızlı? - Seena Mathew

Einbettcode generieren
24 Sprachen

Zeige Revision 6 erzeugt am 11/22/2020 von Cihan Ekmekçi.

  1. Ölümcül düşmanınız sizi yakaladı
    ve tuhaf bir deneye soktu.
  2. Sinir sisteminizi çok uzun bir nöronla
  3. 70 metre uzaktaki bir hedefe kadar uzattı.
  4. Bir noktada ok atacak.
  5. Eğer ok hedefe ulaşmadan
    bir şey düşünebilirseniz
  6. sizi serbest bırakacak.
  7. Bu yarışı kim kazanır?
  8. Bunu cevaplamak için düşüncenin
    donanımını incelememiz gerekir: Nöronlar.

  9. İnsan beyninde bu hücrelerden
    yaklaşık 86 milyar tane var.
  10. Sinyalleri elektriksel uyarılar yoluyla
  11. veya potansiyel hareketlerle
    aksonlarına iletirler.
  12. Daha sonra bir nöron
    o sinyali sinapstaki başka bir nörona
  13. kimyasal nörotransmiterler
    yoluyla iletebilir.
  14. Sıradaki nöron, kollarıyla sinyali alır
  15. aksonuna iletir
    ve sıra bu şekilde devam eder.
  16. Ne kadar hızlı düşündüğünüzü
    belirleyen kilit faktörler
  17. ilk potansiyel aksiyonu üretme,

  18. bunu akson boyunca yayma ve
    sinaps boyunca taşıma hızınıza bağlıdır.
  19. Ayrıca dahil olan nöron sayısını
  20. ve sinyallerin gitmesi gereken
    uzaklığı da hesaba katmalıyız.
  21. Bunun basit bir yolda nasıl işlediğine
    bir bakalım: Diz kapağı refleksiniz.
  22. Diz kapağınızdaki sinirlere darbe almak

  23. bir duyu sinirinizi omurganıza gönderecek
    bir elektrik uyarıyı tetikler.
  24. Burada sinyal yayılır,
    basit olması açısından
  25. bu parçanın bir motor sinirine ulaşıp
  26. bacağınıza geri döndüğünü varsayacağız.
  27. Bu yoldaki nöronların toplam uzunluğu
  28. 1,65 m boyunda bir insan için
    yaklaşık 1 metre.
  29. Vuruştan sonra tekme atmanız
    ortalama 15 ile 30 milisaniye sürer.
  30. Hız, zamanın uzaklığa bölümüdür.
  31. Yani bu sinyal saatte
    120 ile 240 km hızla gider.
  32. İlk potansiyel aksiyon
    1 ile 5 milisaniyeye tekabül eder,
  33. sinaptik iletim ise yalnızca
    0,1 ile 0,5 milisaniye sürer.
  34. Bu zaman aksonlar içerisinde geçer.
  35. Ortalama bir nöronun saatte 180 km hızla
    sinyaller ilettiğini gösteren bu bulgular,
  36. araştırmalarla da tutarlıdır.

  37. Fakat hız, miyelinasyon
    ve akson çapı ile arttırılabilir.
  38. Miyelin, aksonu saran
  39. ve elektrik dalgalarının
    sızmasını önleyen yağlı bir kılıftır.
  40. Bu arada daha büyük çaplı aksonların
    iç direnci daha azdır.
  41. Tüm bu faktörler
    potansiyel bir aksiyon hızını
  42. saatte 432 kilometreye kadar arttırabilir.
  43. Bir yığın çeşitlilik var:
    Bazı insanlar diğerlerinden hızlı düşünür
  44. ve kendi düşünme hızınız
    hayatınız boyunca değişir.
  45. Özellikle yaşlandıkça
  46. aksonlarınızı saran
    miyelin kılıfı soyulmaya
  47. ve diğer nöronal yapılar
    gerilemeye başlar.
  48. Korkunç deneye dönecek olursak,
  49. okun yaydan çıkıp uçması

  50. ortalama saatte 240 km hızla gerçekleşir.
  51. Bu da yeteri kadar uzun, miyelimli
    veya geniş çaplı bir nöron verilirse
  52. düşüncelerinizin yarışı gerçekten
    kazanacağı anlamına gelir.
  53. Fakat... İşin farklı bir boyutu daha var.
  54. Düşünceniz ok ile aynı anda yola çıkmaz.
  55. İlk olarak ok atılır,
    daha sonra siz onu algılarsınız
  56. ve sinyalleriniz yola çıkar.
  57. Resim, müzik işleme veya
    iç konuşmaya dahil olma,
  58. hatıraları anımsama gibi
    şeyler karmaşık yollar gerektirir.

  59. Bu yollar diz kapağı refleksi gibi
    doğrusal değildir.
  60. Bu düşüncelerin oluştuğu hız
    genelde aynıdır,
  61. miyelinasyon ve akson
    çapına göre değişiklikler gösterebilir.
  62. Fakat düşüncenin süresi rotalarına,
  63. molalarına ve varış yerine göre
    ciddi düzeyde değişkenlik gösterir.
  64. Bu durumda tehdit edici
    bir uyarı hissettiğinizde
  65. korku dolu bir şaşkınlıkla
    tepki göstereceksiniz.

  66. Diz kapağı refleksine benzer olarak
  67. şaşkınlık da istemsiz ve çok hızlı oluşur.
  68. Eğer sesler çok gürültülü olursa
  69. 65 milisaniyeden daha çabuk
    tepki verebilirsiniz.
  70. Fakat daha olası bir şekilde
    şaşırma reaksiyonunuz görüşe bağlıdır.
  71. Gözlerimiz bir fotoğrafı 13 milisaniye
    kadar kısa bir sürede işleyebilir
  72. fakat gördüğünüzün hesaplanması
    ve oluşturduğu tehlikenin belirlenmesi
  73. 180 ile 200 milisaniye
    kadar zaman alabilir.
  74. O zaman ok,
    13 metre erken başlamış sayılır.
  75. Hedef yeterince uzakta,
  76. eğer gerçekten hızlıca
    bir çıkar yol düşünebilirseniz
  77. yakalamak için yeterli
    zamanınız olacaktır.