Return to Video

Nhiệm vụ sao Hỏa MAVEN và cuốn "Dreams of Other Worlds" tác giả Chris Impey- SA Hangout #7

  • 0:02 - 0:06
    JM: Chào mọi người! Đây là Joanne
    Manaster 1 blogger của SA
  • 0:06 - 0:10
    và tôi rất vui đc chào mừng bạn
    đến với cuộc hội thoại rất đặc biệt của SA
  • 0:10 - 0:13
    mà chúng tôi đang phát sóng
  • 0:13 - 0:16
    trong họp báo của NASA ngày hôm qua
  • 0:16 - 0:22
    về tàu quỹ đạo vũ trụ MAVEN
    của NASA dự kiến phóng
  • 0:22 - 0:25
    vào giữa tháng 10 đến sao Hỏa
  • 0:25 - 0:29
    để tìm hiểu bầu khí quyển không
    tồn tại trên sao Hỏa
  • 0:29 - 0:31
    và tự hỏi, nó đã đi đâu
  • 0:32 - 0:35
    Và cùng tham gia với tôi hôm nay là 2 vị khách đặc biệt
  • 0:35 - 0:38
    những người có thể khai sáng chúng ta về
  • 0:38 - 0:41
    cả những điều xảy ra với con tàu quỹ đạo
  • 0:41 - 0:47
    và về những cuộc khám phá vũ
    trụ không người lái hoặc do robot
  • 0:47 - 0:52
    Đầu tiên, tôi muốn giới thiệu với các bạn
    1 nhà khoa học vũ trụ của NASA
  • 0:52 - 0:54
    1 trong những nhà khoa học về MAVEN
  • 0:54 - 0:59
    Nick Schneider, từ
    đại học Colorado tại Boulder
  • 0:58 - 1:02
    Ông ấy làm việc với Phòng thí nghiệm về
    Vật lý khí quyển và vũ trụ
  • 1:02 - 1:04
    Khó đọc ghê
  • 1:04 - 1:08
    Và ông ấy là 1 trong những thành viên của the Science Team
  • 1:07 - 1:09
    Thực ra tôi sẽ thêm vào
  • 1:10 - 1:11
    Ông là 1 giáo sư cộng sự
  • 1:11 - 1:14
    trong khoa Vật lý Thiên văn
    và Khoa học Hành tinh
  • 1:15 - 1:16
    của Đại học Colorado
  • 1:17 - 1:21
    Ông nhận bằng tiến sĩ Khoa học
    Hành tinh tại đại học Arizona
  • 1:21 - 1:25
    Các mối quan tâm trong
    nghiên cứu của ông bao gồm
  • 1:25 - 1:29
    khí quyển học hành tinh và
    thiên văn học hành tinh
  • 1:29 - 1:33
    với sự tập chung vào trường hợp
    kỳ lạ của mặt trăng Sao mộc, Io
  • 1:33 - 1:36
    Ông cũng là người dẫn dẵn
    Máy quang phổ tử ngoại hình ảnh
  • 1:36 - 1:39
    trong nhiệm vụ MAVEN sắp tới đến sao Hỏa
  • 1:39 - 1:41
    Ông thích việc giảng dạy mọi cấp học
  • 1:41 - 1:45
    và hoạt động trong nỗ lực cải
    thiện giáo dục thiên văn học bậc đại học
  • 1:45 - 1:47
    Tôi nói đến đây
  • 1:46 - 1:48
    Ngoài công việc, ông thích
    khám phá ngoài trời
  • 1:48 - 1:51
    với gia đình và nghiên cứu
    cách mọi thứ hoạt động
  • 1:51 - 1:53
    Và, điều tôi có ở đây
  • 1:53 - 1:56
    Tôi sẽ giới thiệu 1 thứ ông vừa hoàn thành
  • 1:56 - 1:58
    Ông là 1 trong những tác giả của cuốn sách này
  • 1:58 - 2:00
    cuốn mà theo tôi nghe là tái bản lần thứ 7
  • 2:00 - 2:02
    NS: Đúng rồi
  • 2:01 - 2:03
    JM: The Cosmic Perspective
  • 2:03 - 2:05
    Đây là cuốn sách giáo
    khoa cơ bản về thiên văn học
  • 2:06 - 2:07
    NS: Chính xác
  • 2:07 - 2:09
    JM: Chào mừng Nick
  • 2:09 - 2:12
    Tôi sẽ giới thiệu Chris ngay bây giờ
  • 2:12 - 2:17
    Chris Impey là 1 giáo sư
    đại học nổi tiếng
  • 2:17 - 2:20
    của đại học Arizona
  • 2:20 - 2:22
    Vậy là 2 người có mối liên kết
  • 2:22 - 2:25
    Và ông là Phó trưởng khoa Thiên văn học
  • 2:25 - 2:27
    Những quan tâm trong
    nghiên cứu của ông bao gồm
  • 2:27 - 2:33
    Quan sát vũ trụ học
    , chuẩn tinh và các thiên hà cách xa
  • 2:32 - 2:36
    Ông đã viết 160 bài nghiên cứu
    và 2 cuốn sách giáo khoa vũ trụ học
  • 2:36 - 2:38
    nhưng ông nói chúng trực tuyến nhỉ
  • 2:39 - 2:40
    CI:Yeah 1 cuốn được sử dụng lại
  • 2:40 - 2:43
    Tên là Teach Astronomy,
    nó được đăng tải và miễn phí
  • 2:43 - 2:47
    JM: Oh, tuyệt. Ông ấy đã thắng
    11 giải thưởng giảng dạy
  • 2:47 - 2:50
    đã cống hiến như là 1 học giả
    suất sắc của tổ chức khoa học Quốc gia
  • 2:51 - 2:53
    1 học giả dữ liệu số Pi
  • 2:54 - 2:57
    và Giáo sư của năm của
    Hội đồng Carnegie Arizona.
  • 2:59 - 3:02
    Ông là cựu phó chủ tịch
    hội Thiên văn Hoa Kỳ
  • 3:02 - 3:04
    và thành viên của AAAS
  • 3:04 - 3:07
    Ông có 4 cuốn sách nổi tiếng, giờ là 5
  • 3:07 - 3:11
    The Living Cosmos,
    How It Ends, Talking About Life,
  • 3:11 - 3:13
    và cuốn chúng ta sẽ tham khảo ngày hôm nay
  • 3:13 - 3:16
    cuốn Dreams of Other Worlds
  • 3:16 - 3:19
    hay phụ đề là The Amazing Story of
    Unmanned Space Exploration
  • 3:20 - 3:21
    Và chào mừng, Chris
  • 3:21 - 3:23
    CI: Cảm ơn
  • 3:23 - 3:25
    JM: Thật tuyệt khi có 2 ông ở đây
  • 3:26 - 3:28
    Trước khi chúng ta đến với
  • 3:28 - 3:31
    News of Space ngày hôm nay
  • 3:31 - 3:35
    Chris Hatfield, Đại tá Chris Hatfield
    từ Cơ quan Vũ trụ Canada
  • 3:35 - 3:39
    Người đang ở trên ISS và mới quay trở lại
  • 3:39 - 3:42
    Như chúng ta đã biết ông ấy đã
    tạo nên sóng trên mxh
  • 3:42 - 3:44
    với hình ảnh và giọng hát của ông ấy
  • 3:44 - 3:47
    và video ông giải thích âm nhạc của ông
  • 3:47 - 3:50
    Ông vừa xuất bản 1 cuốn sách,
    ra mắt hôm nay
  • 3:50 - 3:53
    vì vậy nếu bạn chưa có hay
    chưa nghe về nó, cuốn sách tên
  • 3:53 - 3:56
    An Astronaut's Guide to Life on Earth:
    What Going to Space
  • 3:56 - 4:00
    Taught Me About Ingenuity, Determination,
    and Being Prepared for Anything
  • 4:01 - 4:03
    Và chúng ta ở Sciencetific American
  • 4:03 - 4:06
    sẽ có ông là khách mời vào chiều 14/11
  • 4:06 - 4:10
    Vì vậy hãy chú ý để có
    thể tham gia cùng chúng tôi
  • 4:10 - 4:14
    Nào, hãy nói 1 chút về MAVEN
  • 4:14 - 4:18
    trước khi chúng ta nói về
    khám phá vũ trụ không người lái
  • 4:18 - 4:22
    hay thăm dò vũ trụ bằng robot nói chung
  • 4:23 - 4:26
    Có nhiều sự chú ý , vậy tại sao
    chúng ta không đi vào chi tiết nhi
  • 4:26 - 4:29
    Khi nào nó dự kiến được ra mắt?
  • 4:29 - 4:33
    NS; MAVEN được dự
    kiến phóng vào chiều 18/10
  • 4:34 - 4:37
    Đó là 1 giai đoạn ngắn cho mỗi chiều
  • 4:37 - 4:38
    trong vòng vài tuần
  • 4:38 - 4:42
    khi tất cả hành tinh thẳng hàng
  • 4:41 - 4:46
    vì chúng ta phải có trái
    đất ở đúng vị trí gần sao Hỏa
  • 4:45 - 4:47
    và chuyển động quanh bên phải trái đất
  • 4:47 - 4:51
    để tàu vũ trũ sẽ đến
    sao Hỏa đúng thời điểm
  • 4:52 - 4:54
    Nếu bạn muốn biết ai đó
  • 4:53 - 4:56
    có cuộc đời bị điều khiển
    bởi vị trí của các hành tinh
  • 4:56 - 5:00
    thì, người đó đang cố phóng 1 con
    tàu lên hành tinh khác
  • 5:01 - 5:02
    JM: nhưng không phải là hầu hết chúng ta
  • 5:02 - 5:06
    Vậy những gì trong tài liệu
    không hẳn là xác đáng
  • 5:07 - 5:09
    nhưng thực ra có nhiều ngày
  • 5:09 - 5:13
    vậy ông có 1 cửa sổ phóng của
    nhiều ngày trong thời gian này
  • 5:12 - 5:15
    NS: Đúng vậy, có 1 vài tuần
    và điều chủ yếu diễn ra
  • 5:16 - 5:19
    nếu các hành ko thẳng hàng,
    nó sẽ tốn thêm nhiên liệu
  • 5:20 - 5:24
    và nhiên liệu thì quý giá, nên nó
    thuộc khả năng của chúng tôi để vận dụng khéo léo
  • 5:24 - 5:26
    khi chúng tôi đến sao Hỏa
  • 5:26 - 5:28
    Vì vậy chúng tôi rất muốn
    phóng vào điểm thích hợp đó
  • 5:28 - 5:30
    trong đợt phóng
  • 5:31 - 5:32
    JM: Điều đó thật tuyệt
  • 5:32 - 5:35
    Tôi hào hứng vì tôi sẽ đích
    thân tham gia cuộc phóng
  • 5:35 - 5:37
    Cuộc phóng duy nhất khác tôi từng thấy
  • 5:38 - 5:39
    là phóng tàu con thoi
  • 5:39 - 5:41
    tôi mừng vì có thể thấy nó
  • 5:41 - 5:44
    vì vậy, tôi mong chờ
    để xem chiếc Atlis-5 rời đi
  • 5:45 - 5:46
    NS: Tôi cũng vậy
  • 5:46 - 5:48
    JM: Tôi khá hào hứng vì điều này
  • 5:49 - 5:51
    Vậy,theo như
  • 5:52 - 5:56
    chúng ta tự hỏi, với những ai
    không theo dõi họp báo hôm qua
  • 5:56 - 5:59
    MAVEN sẽ làm gì?
  • 5:59 - 6:02
    NS: Tất nhiên, tôi vui được giải thích
  • 6:02 - 6:07
    Tôi khá chắc rằng các
    thành viên của hangout
  • 6:08 - 6:10
    sẽ khá quen thuộc với
  • 6:09 - 6:12
    kiến thức cơ bản về sao hỏa
  • 6:13 - 6:15
    hơn 1 trăm năm trước
  • 6:15 - 6:18
    ai nhìn lên sao hỏa qua kính viễn vọng
  • 6:18 - 6:21
    sẽ tự hỏi trên đó có thay đổi về mùa không
  • 6:21 - 6:24
    có nghi ngờ rằng có sự sống trên sao hỏa
  • 6:24 - 6:26
    nước trên sao hỏa
  • 6:26 - 6:30
    nhưng vào thời gian tàu thăm dò đầu
    tiên của NASA đến sao Hỏa
  • 6:30 - 6:32
    điều họ phát hiện thay vào đó
  • 6:32 - 6:34
    là bầu khí quyển gần như không có
  • 6:35 - 6:39
    không có dòng chảy hay bằng chứng nào
  • 6:39 - 6:42
    về lượng nước trên bề mặt
  • 6:42 - 6:44
    và thay vào đó nó là hành tinh
  • 6:44 - 6:47
    rất lạnh và khô
  • 6:47 - 6:49
    hơn nữa, nếu bạn nhìn qua những bức hình
  • 6:49 - 6:52
    và những gì bạn thấy từ trên tàu vũ trụ
  • 6:52 - 6:55
    là những lòng sông khô cằn
  • 6:55 - 6:57
    là châu thổ sông bồi đắp miệng núi lửa
  • 6:58 - 7:01
    chắc chắc đã tồn tại
    1 môi trường nồng ẩm hơn
  • 7:01 - 7:03
    hàng tỷ năm trước
  • 7:03 - 7:05
    và trường hợp duy nhất có khả năng
  • 7:05 - 7:08
    là đã xảy ra hiệu ứng nhà kính khổng lồ
  • 7:08 - 7:10
    với nhiều khí quyển hơn
  • 7:11 - 7:13
    Dự đoán tốt nhất của mọi người là
  • 7:13 - 7:17
    sao hỏa đã mất đến
    80,90,99% lượng khí quyển
  • 7:17 - 7:20
    qua hàng tỷ năm
  • 7:21 - 7:23
    chúng ta từng nghĩ rằng
    khí quyển trên sao hỏa
  • 7:23 - 7:26
    có thể đã hòa lẫn với bề mặt
  • 7:26 - 7:28
    đó thực ra là nguồn
    gốc đá vôi trên trái đất
  • 7:28 - 7:31
    khi carbon-dioxide bị hấp thụ vào bề mặt
  • 7:31 - 7:33
    nhưng sứ mệnh được gửi đến sao hỏa đến giờ
  • 7:33 - 7:36
    không tìm được đủ chứng cứ
  • 7:36 - 7:39
    rằng khí quyển đã hợp nhất với bề mặt
  • 7:39 - 7:42
    vì vậy chúng ta còn khả năng khác
  • 7:42 - 7:44
    rằng khí quyển đã thoát ra ngoài không gian
  • 7:44 - 7:47
    và đó là điều MAVEN sẽ kiểm chứng
  • 7:48 - 7:49
    Có khả năng rằng
  • 7:49 - 7:51
    thông qua máy chủ của các quy trình
  • 7:51 - 7:55
    chúng ta hiểu rằng tỷ lệ thoát khí ngoài không gian
  • 7:55 - 7:57
    đủ lớn để giải thích
  • 7:57 - 8:00
    rằng hầu hết khí quyển
    trước đó của sao hỏa đã đi đâu?
  • 8:00 - 8:02
    và tôi có thể có thêm chi tiết
  • 8:02 - 8:04
    về cách chúng ta tạo
    những phép đo lường, nếu bạn muốn
  • 8:04 - 8:07
    nhưng tôi muốn bạn hiểu
    được ý tưởng cơ bản
  • 8:07 - 8:09
    về MAVEN để làm gì
  • 8:09 - 8:10
    JM: Điều này thật thú vị
  • 8:10 - 8:13
    1 phần trong hứng thú của tôi với điều này
  • 8:13 - 8:17
    là tôi được mời đến 1 workshop New Media
  • 8:17 - 8:19
    ở đại học Colorado
  • 8:19 - 8:22
    và nghe các nhà khoa học nói về
  • 8:22 - 8:24
    MAVEN là gì
  • 8:24 - 8:27
    Vì vậy tôi vui tiếp tục cuộc hangout này
  • 8:27 - 8:29
    dành cho các khán giả của SA
  • 8:29 - 8:32
    1 điều thú vị khác là
  • 8:32 - 8:35
    Tại sao chúng ta không gửi
    thiết bị thăm dò lên sao Kim?
  • 8:35 - 8:38
    Ông thấy đấy, chúng ta gửi thăm
    dò khắp nơi để tìm bầu khí quyển
  • 8:38 - 8:40
    nhưng tại sao không phải sao Kim
  • 8:40 - 8:42
    Ý tôi là nó rõ ràng rằng nó rất gần nhưng
  • 8:43 - 8:45
    Thực ra tôi sẽ hỏi Chris
  • 8:45 - 8:47
    để phân tích vấn đề này vì ông mới viết 1 cuốn sách
  • 8:47 - 8:51
    về hầu hất mọi tàu thám hiểm không người lái
  • 8:51 - 8:53
    đã được gửi đi
  • 8:54 - 8:56
    CI: Tôi nghĩ rắc rối với khoa học hành tinh hiện nay
  • 8:56 - 8:59
    là có quá nhiều ý tưởng tốt để theo đuổi
  • 8:59 - 9:02
    và quá ít khởi đầu khả thi trong kinh phí
  • 9:02 - 9:04
    bạn không thể làm mọi điều
  • 9:04 - 9:06
    Tôi đã ở Phòng thí nghiệm động cơ phản lực ( JPL)
  • 9:06 - 9:08
    thuyết giảng cho các kỹ sư ở đó
  • 9:08 - 9:11
    và 1 trong số họ là chỉ huy đoàn sao Kim
  • 9:11 - 9:12
    1 tàu đổ bộ sao Kim
  • 9:12 - 9:15
    cái không được chọn
    trong giai đoạn cuối cùng
  • 9:15 - 9:17
    Khi nó đến chặng 4, nó không được chọn
  • 9:17 - 9:19
    điều này đầy thách thức
  • 9:19 - 9:21
    vì, bạn biết đấy, sao Kim là 1 nơi khá tệ
  • 9:22 - 9:24
    và họ có nhiệm vụ đáp xuống đó
  • 9:24 - 9:26
    lấy dự liệu trong 10 ngày
  • 9:26 - 9:29
    trước khi bị nướng chín và chết
  • 9:29 - 9:31
    và học được 1 lượng lớn về sao Kim
  • 9:31 - 9:34
    vì vậy, bạn biết đó, có những nhiệm vụ
  • 9:34 - 9:35
    chờ đợi trên giá
  • 9:35 - 9:39
    từ người của NASA và
    những người làm việc với NASA
  • 9:39 - 9:42
    để làm hầu hết những gì bạn tưởng tượng được
  • 9:42 - 9:43
    từ Hydrobot
  • 9:43 - 9:46
    tan chảy giữa các khối
    băng châu Âu tìm kiếm sự sống
  • 9:46 - 9:49
    hay quay về Titan với khí cầu
  • 9:49 - 9:51
    và thử mẫu các hồ
  • 9:51 - 9:54
    hay các khái niệm về sao hỏa tiên tiến
  • 9:54 - 9:55
    mà sẽ thực sự tìm kiếm sự sống
  • 9:55 - 9:59
    bằng cách đi sâu vào những
    gì ta nghĩ có thể ở tầng nước ngầm
  • 9:59 - 10:01
    tất cả những khái niệm ngoài kia
  • 10:01 - 10:04
    và không đủ kinh phí để thực hiện hầu hết chúng
  • 10:06 - 10:07
    JM: yeah,
  • 10:08 - 10:10
    với số lượng những thứ chúng ta đã gửi đi
  • 10:10 - 10:13
    và những thứ chúng ta
    đã học được, dường như vô tận
  • 10:13 - 10:15
    chúng ta có thể sẽ học thêm được gì
  • 10:15 - 10:17
    nếu chúng ta gửi đi từng ước mơ
  • 10:17 - 10:20
    khám phá bên ngoài
  • 10:21 - 10:24
    thực ra trước khi chúng ta quay lại
    với khí quyển của sao Hỏa và MAVEN
  • 10:24 - 10:27
    Tôi bị thu hút
  • 10:27 - 10:29
    ngay khi tôi nhắc đến với biên tập của tôi
  • 10:29 - 10:32
    tôi muốn nói đến cuốn sách này và MAVEN
  • 10:33 - 10:38
    Phụ đề của ông là The Amazing Story of
    Unmanned Space Exploration
  • 10:38 - 10:39
    và tôi lập tức phản dối với
  • 10:39 - 10:42
    "oh đây không phải thuật ngữ đúng
  • 10:42 - 10:44
    "thuật ngữ đúng
  • 10:44 - 10:46
    "để sử dụng từ "không người lái"
  • 10:46 - 10:49
    và tôi muốn hỏi ông về nó
  • 10:49 - 10:53
    Ông có muốn giải thích tại sao
    ông chọn từ "unmanned" vs "robotic"
  • 10:52 - 10:55
    mặc dù thực tế là "unmanned"
    có thể làm nhiều người phật lòng?
  • 10:56 - 11:00
    CI: Thật ra là, đó là ý của nhà xuất bản
  • 11:00 - 11:04
    khi họ xuất bản cuốn sách và
    quyết định bầu chọn điều đó
  • 11:04 - 11:07
    "robotic" có thể là lựa chọn
    tốt hơn, tôi đồng ý
  • 11:08 - 11:12
    và, chúng ta phải cân
    nhắc đề hàng loạt ngôn từ
  • 11:12 - 11:16
    nhìn vào sự phát triển của Star Trek,
    series nổi tiếng Star Trek
  • 11:16 - 11:19
    từ "nơi không có con người
    đặt chân" đến "nơi không có ai đã đến"
  • 11:19 - 11:22
    do đó có sự phát triển phù hợp
  • 11:22 - 11:24
    với 1 số câu thoại nổi tiếng này
  • 11:25 - 11:29
    JM: vậy, liệu cả 2 bạn sẽ
    đồng ý rằng "robotic" có lẽ
  • 11:29 - 11:32
    chỉ là 1 thuật ngữ tốt
    hơn, 1 thuật ngữ hoàn hảo
  • 11:32 - 11:36
    hay vì có thuật ngữ còn tốt hơn?
    'Cause we've sent out telescopes…?
  • 11:36 - 11:38
    và khi tôi nghĩ về từ "robotic"
  • 11:38 - 11:40
    tôi nghĩ về nhiều chuyển động tay
  • 11:40 - 11:44
    và những thứ sẽ bắt
    lấy để mang về phân tích
  • 11:44 - 11:49
    và ít hơn nên chỉ
    thiết bị phân tích hoặc quang học
  • 11:49 - 11:53
    nhưng, tôi đoán, hiểu về robot
    học của tôi cần mở rộng
  • 11:54 - 11:56
    NS: Tôi sử dụng cụm "khám phá bằng robot"
  • 11:57 - 11:59
    CI: nó có đem lại cảm giác khá khác biệt
  • 11:59 - 12:02
    Kính thiên văn quỹ đạo
    hoặc kính thiên văn tại LaGrange Point
  • 12:02 - 12:06
    chúng chỉ là công nghệ chúng
    ta sử dụng trên trái đất để quan sát
  • 12:06 - 12:08
    cấy vào vũ trụ
  • 12:08 - 12:09
    và khi ta rời quan sát trên TĐ
  • 12:09 - 12:12
    tôi không đi Chili hay Hawaii nữa
  • 12:12 - 12:14
    vì tôi có thể quan sát từ xa từ văn phòng
  • 12:14 - 12:17
    nhưng tôi nghĩ từ "robotic" thích hợp
  • 12:17 - 12:19
    cho những nhiệm vụ hành tinh
  • 12:19 - 12:21
    vì chúng như công cụ mở rộng giác quan
  • 12:21 - 12:23
    chúng chỉ là tay và tai chúng ta
  • 12:24 - 12:28
    trong thế giới khác, chúng ta
    thường vận hành chúng như vậy
  • 12:30 - 12:34
    JM: Tôi sẽ có Chris cung cấp thêm chút
  • 12:34 - 12:38
    lịch sử về khám phá bằng
    robot trên sao hỏa cho chúng ta
  • 12:38 - 12:41
    và sau đó chúng ta sẽ quay
    lại nói thêm về nhiệm vụ MAVEN
  • 12:41 - 12:43
    vậy, quay lại với sách của mình
  • 12:43 - 12:46
    ông đã nói về các nhà khám phá khác nhau
  • 12:46 - 12:48
    đã đến sao Hỏa và những gì họ hoàn thành
  • 12:48 - 12:52
    có lẽ nhược điểm của họ
  • 12:52 - 12:54
    và những gì chúng ta có thể cải thiện?
  • 12:54 - 12:57
    CI: đúng, tôi hứng thú với cuốn sách đó vì
  • 12:57 - 12:59
    có những người tôi nghĩ
  • 12:59 - 13:03
    đánh giá thấp những công
    nghệ này tuyệt với thế nào
  • 13:03 - 13:06
    đặt sao hỏa sang 1 bên 1 chút
  • 13:06 - 13:09
    tàu thăm dò Huygens hạ cánh
    nhẹ nhàng trên một thế giới
  • 13:09 - 13:11
    cách đây gần 1 tỷ dặm
  • 13:11 - 13:14
    và rồi quan sát nó
    và tìm ra
  • 13:14 - 13:17
    những cái hồ giống trái đất kỳ lạ này
  • 13:17 - 13:20
    và thời tiết và núi lửa đông lạnh, và tất cả những thứ hay ho này.
  • 13:20 - 13:22
    Đó là thành tựu tuyệt vời
  • 13:22 - 13:24
    và quay trở về khởi điểm
  • 13:24 - 13:27
    những nhiệm vụ Viking, bị lãng quên từ lâu
  • 13:27 - 13:30
    hầu hết người Mỹ chưa sinh ra khi những nhiệm vụ này được thiết lập
  • 13:30 - 13:32
    Họ đã từng là công nghệ năm 1960
  • 13:32 - 13:35
    nghĩ về những chiếc máy tính khi đó
    thiết bị điện tử khi đó
  • 13:35 - 13:38
    và 2 chiếc tàu đổ bộ và 2 tàu quỹ đạo
  • 13:38 - 13:40
    đã làm những điều tuyệt vời
  • 13:40 - 13:42
    Họ đã thực hiện các thí
    nghiệm phát hiện sự sống
  • 13:42 - 13:44
    mà đã không thành công kể từ
  • 13:44 - 13:48
    1 trong 2 dẫn đến kết quả đầy tham vọng
  • 13:47 - 13:50
    vì vậy, những dự án Viking là
    nhiệm vụ tuyệt vời
  • 13:50 - 13:53
    trong khoảng thời gian đó, 40 năm về trước
  • 13:53 - 13:57
    và chúng ta vừa tiếp tục
    quá trình với xe thám hiểm rovers
  • 13:57 - 14:02
    thì NASA đã đi cho cơ chế hạ cánh túi nảy
  • 14:02 - 14:05
    cái khá an toàn
  • 14:05 - 14:07
    nâng cao mức độ khó khăn
  • 14:07 - 14:10
    với tàu Curiosity và Skycrane
  • 14:10 - 14:12
    1 lần nữa, những công nghệ tuyệt vời
  • 14:12 - 14:14
    rủi ro cao
  • 14:14 - 14:17
    với phần thưởng lớn và những
    hoạt động trả giá xứng đáng
  • 14:18 - 14:23
    những nhiệm vụ như vậy
    hoàn toàn thúc đẩy công nghệ của chúng ta
  • 14:23 - 14:25
    bây giờ 1 nhà địa chất sẽ nói với bạn
  • 14:26 - 14:28
    không có thay thế nào
    cho việc mang về đá sao hỏa
  • 14:28 - 14:33
    trên trái đất vạn có thể khám
    nghiệm chúng từng phân tử
  • 14:32 - 14:35
    nhưng điều bạn có thể kết luận
  • 14:35 - 14:39
    diều gì đó bạn có thể phóng
    và sống sót cuộc hành trình
  • 14:39 - 14:41
    và cuộc phóng, và lối vào sao hỏa
  • 14:41 - 14:43
    vẫn là công nghệ rất tuyệt vời
  • 14:43 - 14:46
    Ví dụ như các công cụ trên tàu Curiosity
  • 14:46 - 14:49
    tôi nghĩ chúng ta đã thúc đẩy phần vỏ
  • 14:49 - 14:52
    của hầu hết những gì
    ta làm được trong công nghệ
  • 14:52 - 14:55
    khi chúng ta thiết kế
    những nhiệm vụ kiểu này
  • 14:55 - 14:57
    NS: Yeah, Chris, nếu tôi có thể cắt lời
  • 14:57 - 15:00
    và bổ sung điều ông nói về công nghệ cao
  • 15:00 - 15:02
    hiệu suất cao, trữ lượng cao
  • 15:02 - 15:05
    nhưng thông điệp mà đôi khi bị lãng quên
  • 15:05 - 15:08
    là nó cũng có chi phí thấp
  • 15:08 - 15:11
    nếu bạn nghĩ về từng bức hình
  • 15:11 - 15:14
    được mang về từ tàu Cassini
  • 15:14 - 15:17
    hay bất cứ viên đá nào mang về
    từ những chuyến đi lang thang trên sao hỏa
  • 15:17 - 15:20
    tổng phí cho những cuộc khám phá robot này
  • 15:21 - 15:23
    ít hơn 1 nửa hầu bao của NASA
  • 15:23 - 15:25
    nó là phép trừ nhỏ
  • 15:25 - 15:28
    đặt con người vào vũ trũ
  • 15:28 - 15:31
    kịch tính và tiến về phía trước như nó vốn có
  • 15:31 - 15:34
    và dù tôi cũng yêu điều đó
  • 15:34 - 15:36
    tốn kém hơn nhiều
  • 15:37 - 15:39
    Điều chúng ta có thể làm với robot
  • 15:39 - 15:41
    mà chi phí hợp lý hơn
  • 15:41 - 15:44
    là chúng ta có thể đi mọi nơi và chúng ta có thể đến đó ngay bây giờ
  • 15:44 - 15:49
    vậy, chính sự tức thì
    của khám phá bằng robot
  • 15:49 - 15:53
    và sự hiện diện tràn
    lan của chúng ta ngoài không gian
  • 15:53 - 15:56
    làm nó là 1 chủ đề thuyết phục với tôi
  • 15:57 - 16:00
    CI: và, tất nhiên, lợi thế
    đó sẽ tiếp tục phát triển
  • 16:00 - 16:01
    vì nhiệm vụ bằng robot
  • 16:01 - 16:03
    sẽ càng được thu nhỏ
  • 16:03 - 16:06
    Chúng sẽ thừa hưởng định luật Moore
  • 16:06 - 16:08
    và loài người sẽ luôn gặp khó khăn
  • 16:08 - 16:10
    và khó duy trì ngoài không gian
  • 16:10 - 16:13
    Vũ trụ không phải là 1 môi
    trường tự nhiên cho loài người
  • 16:14 - 16:15
    chúng ta đang gần như hình thành 1 cuộc tranh luận lớn
  • 16:15 - 16:19
    đóng vai trò trong những cộng
    đồng của chúng ta
  • 16:19 - 16:23
    về con người so với máy móc
  • 16:23 - 16:25
    và nó không nhất thiết phải là hoặc.
  • 16:25 - 16:27
    Bạn sẽ nói chuyện với Chris Hatfield
  • 16:27 - 16:29
    và khi các nhà du hành như
    anh ấy hay Johh Grunsfeld
  • 16:29 - 16:32
    người mà chúng ta đã mời đến đây nhiều lần
    và là 1 anh hùng
  • 16:33 - 16:35
    Anh ấy bước vào khán phòng
    và nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt
  • 16:35 - 16:39
    từ 200 phi hành gia khác,
    người mà đã sửa kính viễn vọng Hubble 3 lần
  • 16:39 - 16:42
    Vì vậy, cũng không có sự thay thế cho điều ấy
  • 16:42 - 16:43
    nhưng nó tốn kém
  • 16:43 - 16:45
    Chi phí thực của tàu con thoi
  • 16:46 - 16:47
    là nửa tỷ đô cho 1 lần phóng
  • 16:47 - 16:50
    và vài lần phóng tàu con thoi
  • 16:50 - 16:52
    mua cho bạn 1 tàu thăm dò hành tinh khá hay
  • 16:52 - 16:55
    nên nó là 1 cuộc trao đổi khó khăn
  • 16:57 - 17:00
    JM: Tôi thực sự thích cách ông nhắc lại về Hubble
  • 17:00 - 17:05
    toàn bộ xây dựng, phóng và sửa Hubble
  • 17:05 - 17:07
    trong cuốn sách của ông
  • 17:07 - 17:09
    đáng để đọc cuốn sách vì điều đó
  • 17:09 - 17:12
    nhưng tôi thực sự thích là cách kể lại
  • 17:13 - 17:15
    điều tôi muốn nói là
  • 17:15 - 17:17
    bây giờ Chris đã nói về những con tàu
  • 17:17 - 17:20
    thám hiểm khác nhau ta gửi đi ngoài kia
  • 17:21 - 17:24
    tất nhiên, chúng ta biết
    có lệnh cách ly từ chính phủ
  • 17:24 - 17:29
    và điều này có lẽ làm các ông
    ở MAVEN toát mồ hôi..khá nhiều
  • 17:30 - 17:34
    nhưng ông có 1 chút hoãn lại
  • 17:35 - 17:38
    và họ cho phép ông tiếp tục công việc.
  • 17:39 - 17:43
    Ông có muốn giải thích vì sao
    các ông được phép miễn trừ không?
  • 17:44 - 17:46
    Tất nhiên rồi
  • 17:47 - 17:51
    Thì, dự án MAVEN đã có rút lại
  • 17:51 - 17:52
    trong vài ngày
  • 17:52 - 17:55
    dưới lệnh đóng cửa của chính phủ
  • 17:57 - 18:00
    chúng tôi đều vô cùng lo lắng
    và căng thẳng về điều này
  • 18:01 - 18:03
    Nhiệm vụ này đã sẵn sàng
  • 18:03 - 18:05
    và nó có ý nghĩa khoa học
  • 18:05 - 18:08
    nhưng dưới lệnh đóng cửa
  • 18:08 - 18:12
    điều đó không đủ để miễn trừ
  • 18:13 - 18:17
    và mặc dù sự thật rằng
    lỡ đợt phóng mà tôi đã nói
  • 18:17 - 18:21
    và chờ trong kho lạnh trong một vài năm
  • 18:21 - 18:24
    cho cơ hội tiếp theo
    sẽ tốn vài trăm triệu đô
  • 18:24 - 18:27
    kể cả điều đó cũng không đủ
  • 18:27 - 18:30
    nhưng, điều thực sự quan trọng là sự thật
  • 18:30 - 18:36
    rằng xây dựng trong MAVEN là khả năng chuyển tiếp
    để truyền vô tuyến
  • 18:36 - 18:39
    với những cuộc lang thang trên bề mặt
  • 18:39 - 18:42
    và vì vậy đó thực sự
    là những nhiệm vụ liên tục
  • 18:42 - 18:46
    mà chúng ta cần
    duy trì khả năng tương tác
  • 18:46 - 18:50
    Đó là lời biện minh chính cho MAVEN
  • 18:50 - 18:53
    miễn trừ từ lệnh đóng cửa
  • 18:53 - 18:55
    có vài vệ tinh gần sao hỏa
  • 18:55 - 18:57
    mà có khả năng thực hiện chức năng dẫn truyền
  • 18:57 - 19:00
    nhưng chúng đang cũ dần
  • 19:00 - 19:04
    và chúng ta cần đảm bảo rằng
    MAVEN sẽ đến đó trong đợt phóng này
  • 19:05 - 19:08
    để hoàn thành nhiệm vụ như yêu cầu
  • 19:08 - 19:11
    giờ chúng tôi hy vọng những sứ mệnh khác sống sót
  • 19:11 - 19:12
    nhưng điều cuối cùng mà bạn muốn
  • 19:12 - 19:15
    là tàu Curiosity, trên bề mặt
    tìm ra nhiều khám phá thú vị
  • 19:15 - 19:18
    không có khá năng cho
    tỷ lệ cao dữ liệu về TĐ
  • 19:19 - 19:22
    đó là điều MAVEN cần thực hiện
  • 19:22 - 19:26
    và chúng tôi đang hoàn thiện
    cho đợt phóng 18/10
  • 19:26 - 19:27
    Tôi đã nói là 18/10 à>
  • 19:27 - 19:28
    JM: Vâng
  • 19:29 - 19:31
    CI: Tôi không ngăn bình luận về điều đó đc
  • 19:31 - 19:34
    Chúng ta đang nói về công
    nghệ cao khám phá vũ trụ
  • 19:34 - 19:38
    1 trong những lĩnh vực mà
    thực sự đằng sau đường cong là trao đổi
  • 19:39 - 19:42
    1 số người xem có thể đã biết
  • 19:42 - 19:46
    rằng Vincent Serf, người là
    kiến trúc sư của internet nguyên bản
  • 19:45 - 19:48
    bây giờ đang làm việc với NASA
    về internet liên hành tinh
  • 19:48 - 19:51
    vì có những vấn đề thực
  • 19:51 - 19:54
    với việc vận hành internet đến TĐ
  • 19:54 - 19:58
    bởi vì bạn có nhiệm vụ
    với thời gian truyền hàng giờ
  • 19:58 - 20:01
    và họ phải tìm các địa chỉ IP
  • 20:01 - 20:04
    và họ phải bị mắc
  • 20:04 - 20:07
    vào chiếc chăn bông chắp vá là internet
  • 20:07 - 20:09
    và những giao thức đi kèm với nó
  • 20:09 - 20:10
    hiện nay không có cách khác để thực hiện
  • 20:11 - 20:15
    vì vậy, chúng tôi thực ra đang
    thiết kế 1 kiến trúc hoàn toàn mới
  • 20:15 - 20:17
    cho internet liên hành tinh
  • 20:16 - 20:19
    cái mà các nhiệm vụ trụ sẽ phụ thuộc
  • 20:20 - 20:22
    JM: Điều này thật thú vị
  • 20:22 - 20:26
    CI:Thực ra nó đã được tiên phong
    bởi sứ mệnh vừa đi đến mặt trăng
  • 20:27 - 20:29
    JM: Bellary
  • 20:28 - 20:31
    CI: Bellary vừa tiên phong
  • 20:30 - 20:33
    1 số giao thức chuyển đổi
    đầu tiên dưới internet mới này
  • 20:33 - 20:36
    1 giao thức cho các khám phá hành tinh..
  • 20:36 - 20:39
    JM: nó liệu cũng xây dựng vào MAVEN không?
  • 20:39 - 20:43
    NS: Không, chúng tôi không có công nghệ tiên tiến đó
  • 20:45 - 20:49
    JM: Ông có 1 bức hình MAVEN phía sau ông
  • 20:49 - 20:51
    và cũng có cả 1 mẫu
  • 20:51 - 20:54
    tại sao ông không đặt nó
    đằng trước và giải thích
  • 20:55 - 20:57
    những gì chúng ta đang trải qua nhỉ
  • 20:57 - 20:59
    để mọi người có..
  • 20:59 - 21:01
    vì ông biết đấy mọi người có ý tưởng này
  • 21:01 - 21:03
    về hình thù của tàu Curiosity đúng không?
  • 21:04 - 21:06
    Vì toàn thời gian chỉ có những hình ảnh
  • 21:06 - 21:09
    của các tàu do thám trưng bày trên internet và mọi thứ
  • 21:09 - 21:12
    vì vậy, tôi nghĩ chúng ta có thể có ý
    tưởng về loại tàu quỹ đạo này
  • 21:12 - 21:14
    về nó trông như thế nào và làm gì
  • 21:15 - 21:18
    NS: chắc chắn rồi, và tôi mừng là bạn
    nhấn mạnh vào từ "tàu quỹ đạo"
  • 21:18 - 21:21
    Tàu vũ trụ này không đáp trên bề mặt
  • 21:21 - 21:25
    Chúng tôi chỉ liên tục
    quay quanh hành tinh
  • 21:25 - 21:27
    mỗi 5 giờ 1 lần và
  • 21:27 - 21:29
    nghiên cứu về những cách khác nhau
  • 21:29 - 21:31
    mà khí quyển có thể thoát ngoài không gian
  • 21:31 - 21:34
    và thậm chí là tính chất không khí
  • 21:34 - 21:37
    đang bay lên trong bầu khí quyển
  • 21:37 - 21:40
    nhưng tôi sẽ cho bạn 1 chút giới thiệu
  • 21:40 - 21:42
    đay là mẫu tỷ lệ 1:30
  • 21:42 - 21:44
    vậy tàu MAVEN thực tế
  • 21:44 - 21:48
    từ đỉnh này đến đỉnh khác là khoảng
    1 xe bus trường học
  • 21:48 - 21:50
    và mọi thứ bạn thấy ở đây
  • 21:50 - 21:52
    tất cả chúng là tấm năng lượng mặt trời
  • 21:52 - 21:55
    chúng tôi thu thập đủ năng lượng mặt trời
  • 21:55 - 21:59
    để cung cấp nhiên liệu cho các công cụ
    cho mọi thiết bị điện tử chúng tôi điều khiển
  • 22:01 - 22:05
    Ngay đây là nơi chúng tôi giữ thuốc nổ
  • 22:05 - 22:07
    đây là nhiên liệu chúng tôi đốt
  • 22:07 - 22:10
    khi vào đến quỹ đạo sao Hỏa
  • 22:10 - 22:12
    Nó phải làm chậm chúng tôi với năng lượng dư thừa
  • 22:12 - 22:14
    mà chúng tôi mang theo
  • 22:15 - 22:19
    và, do đó vòi tên lửa thực ở dưới này
  • 22:20 - 22:24
    Và đây là ăng ten chuyển tiếp của chúng tôi
  • 22:24 - 22:26
    cái mà chúng tôi dùng để chuyển dữ liệu về TĐ
  • 22:26 - 22:30
    và bất cứ dữ liệu nào từ những phương tiện rovers
  • 22:30 - 22:32
    khi chúng cần chúng tôi sử dụng chức năng
  • 22:33 - 22:36
    Và khi chúng ta nói về khám phá bằng robot
  • 22:36 - 22:40
    chúng ta có thể nói rằng loài người có 5 giác quan
  • 22:40 - 22:44
    Vâng, tôi phải nói rằng tàu vũ trụ có thể có hàng chục
  • 22:44 - 22:48
    hoặc bạn có thể chọn từ hàng tá các loại giác quan khác nhau
  • 22:48 - 22:51
    khi bạn đang thiết kế nhà thám hiểm robot của bạn.
  • 22:52 - 22:55
    Và như Chris có nói trước về
  • 22:56 - 22:59
    cách robot có thể là tai mắt
    và những phép loại suy đó thực sự khá tốt
  • 23:00 - 23:03
    ví dụ , chúng ta có những ăng ten này
  • 23:03 - 23:07
    và chúng tôi có một số thiết bị ra ở đây
  • 23:07 - 23:09
    Chúng như tai của tàu vũ trụ
  • 23:09 - 23:12
    nghe từ trường và điện trường
  • 23:12 - 23:15
    khi chúng thay đổi trong vùng lân cận
    của tàu vũ trụ
  • 23:16 - 23:18
    1 trong những điều tàu vũ trụ của ta làm
  • 23:18 - 23:21
    nó thực sự bay xuyên qua bầu khí quyển
  • 23:21 - 23:23
    thực sự bay theo cách này
  • 23:23 - 23:27
    và đó là lý do các tấm mặt trời đc chỉnh góc như vậy
  • 23:28 - 23:30
    Khi ta bay qua bầu khí quyển
  • 23:30 - 23:32
    ta có 1đống công cụ
  • 23:32 - 23:34
    như đang ngửi hay nếm khí quyển
  • 23:35 - 23:38
    Từng hạt từng hạt mà chúng có thể nhìn thấy
    bầu không khí được tạo ra từ cái gì
  • 23:38 - 23:40
    và thậm chí những hạt đó nhanh như thế nào
  • 23:40 - 23:43
    khi chúng thoát ra
  • 23:44 - 23:47
    Con cưng của tôi là công cụ này, ngay đây
  • 23:47 - 23:49
    Đó là máy quang phổ tia cực tím hình ảnh.
  • 23:49 - 23:51
    Là đôi mắt của MAVEN
  • 23:51 - 23:53
    Bạn có thể không biết
  • 23:53 - 23:55
    nhưng mỗi bầu khí quyển trong hệ mặt trời
  • 23:55 - 23:58
    đang phát sáng như điên trong tia cực tím
  • 23:59 - 24:02
    chúng ta có công cụ này có thể trải quang phổ ra thành các phần
  • 24:02 - 24:05
    và xem có bao nhiêu CO2
  • 24:05 - 24:08
    bao nhiều hydrogen, bao nhiêu oxygen
  • 24:09 - 24:10
    tất cả những chất này
  • 24:11 - 24:13
    cách chúng hình thành qua khí quyển
  • 24:13 - 24:16
    và lần nữa, cơ hội chúng thoát ra
  • 24:16 - 24:18
    vì vậy con tàu này được thiết kế hoàn hảo
  • 24:18 - 24:21
    với mọi dụng cụ trên bo mạch cần thiết
  • 24:21 - 24:23
    để theo dõi mọi cách khác nhau
  • 24:23 - 24:26
    mà các nguyên tử và phân tử bầu khí quyển sao Hỏa
  • 24:26 - 24:28
    có thể thoát ra ngoài vũ trụ
  • 24:29 - 24:31
    Tôi có bỏ sót gì không?
    Bạn có bất kỳ câu hỏi nào không?
  • 24:31 - 24:35
    JM: Khi ông nói rằng nó sẽ xuyên qua bầu khí quyển
  • 24:35 - 24:38
    Ông đang nói điều đó hướng về hành tinh hay cách xa hành tinh?
  • 24:38 - 24:40
    Bởi vì có một số điểm nhấn
  • 24:40 - 24:41
    ông đang thực hiện, như lên kế hoạch
  • 24:41 - 24:43
    NS: Đúng vậy
  • 24:43 - 24:46
    Để tôi lấy mô hình khác của tôi ở đây.
  • 24:47 - 24:49
    JM: Cái nào sẽ không được mở rộng?
  • 24:52 - 24:55
    NS: Tôi không nghĩ tôi đủ tay để cầm hết
  • 24:55 - 24:58
    Nhưng để giữ mọi thứ trong quan điểm
  • 24:58 - 25:00
    hãy nhớ rằng bầu khí quyển của một hành tinh
  • 25:00 - 25:03
    rất mỏng manh trong khoảng rộng 1 hành tinh
  • 25:03 - 25:07
    Sao Hỏa tương đối nhỏ so với Trái đất
  • 25:08 - 25:11
    rộng hơn mặt trăng
    1 hành tinh có kích thước trung bình
  • 25:11 - 25:15
    nhưng bầu khí quyển chỉ khoảng
    100, 200 km đến đây
  • 25:15 - 25:19
    Và tàu vũ trụ của ta được thiết kế
  • 25:19 - 25:22
    để đáp xuống từ độ cao ở đây, xuống
  • 25:22 - 25:26
    và bay, lướt qua thượng quyển
  • 25:28 - 25:31
    nơi sức cản không khí
    khá lớn
  • 25:31 - 25:33
    và quay trở lại
  • 25:33 - 25:35
    ta thực ra có thể
    chụp ảnh hành tinh từ trên
  • 25:35 - 25:37
    và chúng ta sẽ quay lại dưới
  • 25:37 - 25:40
    và thỉnh thoảng ta thay
    quỹ đạo
  • 25:40 - 25:44
    để ta đi vào sâu hơn trong
    bầu khi quyển
  • 25:44 - 25:48
    Vẫn còn khá xa phía trên nơi máy bay bay
    hay bất cứ thứ gì như thế
  • 25:48 - 25:50
    về mật độ trong bầu khí quyển của Trái đất
  • 25:50 - 25:53
    nhưng đó là một khu vực rất được quan tâm
  • 25:53 - 25:56
    với thượng quyển của bầu khí quyển
  • 25:56 - 25:57
    nơi khí bắt đầu thoát ra
  • 25:57 - 25:59
    và chúng ta gọi chúng là deep dips
  • 25:59 - 26:02
    dù sao
  • 26:03 - 26:08
    tôi sẽ không nói nó rợn tóc gáy
    tôi chỉ nói là nó kinh khủng
  • 26:07 - 26:10
    đường nhắm mà mọi quỹ đạo ta hạ xuống
    trong bầu khi quyển đó
  • 26:10 - 26:13
    có chỉ là 1 chút ma sát
    và ta sẽ lại thoát ra
  • 26:14 - 26:16
    đó là lý do ta cần nhiên liệu để
    có thể tiếp tục chỉnh quỹ đạo
  • 26:16 - 26:20
    và không sà xuống mức sâu hơn ta cần
  • 26:21 - 26:23
    JM: Vậy tốn bao lâu
  • 26:23 - 26:27
    Bao lâu để MAVEN, dự án của ông
    kéo dài?
  • 26:27 - 26:31
    Và tôi sẽ đến với Chris về tuổi
    thọ của các vật
  • 26:31 - 26:33
    vì nhiều vật đã tồn tại lâu hơn
    chúng ta tưởng
  • 26:33 - 26:36
    Vậy dự án của ông dự kiến
    kéo dài bao lâu?
  • 26:37 - 26:39
    Ông sẽ chính thức thu thập data..?
  • 26:39 - 26:41
    CI: Nhiệm vụ chính của MAVEN
  • 26:42 - 26:43
    là thời hạn 1 năm trên Trái đất
  • 26:44 - 26:47
    Chúng tôi hy vọng có thể chia đồng ý
  • 26:47 - 26:49
    đổi 1 năm trên TĐ thành 1 năm trên sao hỏa
  • 26:49 - 26:52
    Nhưng hóa ra họ có theo dõi
  • 26:52 - 26:55
    nhưng 1 năm TĐ là đủ cho chúng tôi
  • 26:55 - 26:58
    để lấy mẫu mọi điều kiện của bầu khí quyển
  • 26:58 - 27:03
    đặc biệt cách bầu khí quyển phản ứng khi
    mặt trời phá hủy
  • 27:03 - 27:07
    tôi chắc người xem nhận thực đc
    hoạt động của mặt trời
  • 27:07 - 27:09
    và cách mặt trời có thể phóng đi
  • 27:09 - 27:12
    các protons năng lượng cao, hạt năng lượng
  • 27:13 - 27:16
    Chúng là những quá trình có thể
    lấy đi bầu khí quyển sao hỏa
  • 27:17 - 27:20
    và chúng tôi muốn nghiên cứu cách bầu khí
    quyển phản ứng trước những điều kiện này
  • 27:20 - 27:24
    và ta nên thấy điều này trong sứ mệnh
    1 năm trái đất của chúng tôi
  • 27:24 - 27:28
    JM: Vậy có sự dự báo hoạt động chính của
    mặt trời, đúng không?
  • 27:28 - 27:31
    Đó là mối lo ngại của các ông khi đến nơi
  • 27:31 - 27:33
    nếu tôi nhớ không nhầm?
  • 27:33 - 27:35
    NS: Mặt trời thì khó đoán
  • 27:35 - 27:39
    chúng tôi không biết mặt trời sẽ làm gì
    khi chúng tôi đến
  • 27:39 - 27:41
    bạn có thể nghĩ về ngôi sao chổi
  • 27:41 - 27:44
    sẽ đến sao hỏa cùng thời điểm
    chúng tôi thực hiện
  • 27:44 - 27:47
    JM: Đó chắc là điều tôi đang nghĩ
    tức là khác biệt
  • 27:47 - 27:49
    NS: Luôn có điều gì đó xảy ra
    ở hệ mặt trời của chúng ta
  • 27:51 - 27:54
    JM: Bây giờ, ông sẽ không nghiên cứu thêm
    gì về sao chổi
  • 27:54 - 27:56
    trừ khi nó ảnh hưởng đến bầu khí quyển
    đúng không?
  • 27:56 - 27:58
    NS: Còn quá sớm để nói trước
  • 27:58 - 28:01
    Chúng tôi đang cân nhắc đến khi
    chúng tôi phóng thành công
  • 28:01 - 28:04
    Tôi chỉ cần sửa
  • 28:04 - 28:07
    điều tôi vừa nói vài phút trước
    để nói là
  • 28:07 - 28:09
    khi ta đến sao Hỏa
  • 28:09 - 28:12
    khi mặt trời ở trong
    1 chu kỳ hoạt động có thống kê
  • 28:13 - 28:15
    và phần đó đúng
  • 28:15 - 28:17
    nhưng dù có hay không
  • 28:17 - 28:20
    1 cơn bão mặt trời tốt vào ngày
    chúng tôi đi
  • 28:20 - 28:22
    ước thế, nhưng tôi không rõ
  • 28:22 - 28:25
    JM: Chúng ta chắc chắn không biết điều đó
    bất cứ gì trong điều đó
  • 28:25 - 28:28
    Tôi muốn quay lại với Chris trước
    vì, đầu tiên
  • 28:28 - 28:31
    Lĩnh vực cuốn sách này viết
  • 28:31 - 28:34
    về thám hiểm vũ trụ không người lái
    không phải lĩnh vực ban đầu nghiên cứu của ông
  • 28:34 - 28:38
    đây không phải điều ông muốn làm
    nhưng ông rất quan tâm
  • 28:38 - 28:42
    ông đã được cung cấp thông tin từ nhiều
    người ông biết
  • 28:42 - 28:45
    NS: yeah, ông ấy chọn lĩnh vực sai khi
    còn trẻ
  • 28:45 - 28:48
    CI: well, tôi nói chuyện với những người
    như Caroline Porco
  • 28:48 - 28:50
    và cô ấy nói nó như nuôi trẻ
  • 28:50 - 28:53
    bạn phải gác lại 18-20 năm
    tuổi đời
  • 28:53 - 28:55
    để làm những thứ như Cassini
  • 28:55 - 28:58
    Tôi chỉ là kiểu người hài
    lòng tức thì hơi quá
  • 28:59 - 29:01
    Tôi thích đến kính viễn vọng
    lấy data, viết nghiên cứu
  • 29:01 - 29:03
    và xong trong 6 tháng
  • 29:03 - 29:06
    nên sẽ thiếu kiên nhẫn
    đó là điều duy nhất
  • 29:06 - 29:09
    tôi muốn nhắc lại điều
    Nick đã nói
  • 29:09 - 29:12
    Qũy đạo, và sự sa xuống và
    bay khỏi khí quyển
  • 29:12 - 29:14
    Đó là 1 điều tuyệt vời khác
  • 29:14 - 29:17
    về cơ chế mang tính quỹ đạo
    của mọi người làm điều này
  • 29:17 - 29:20
    ngoài hệ mặt trời hay bất cứ
    đâu trong hệ mặt trời
  • 29:20 - 29:21
    nó khá tuyệt
  • 29:21 - 29:26
    Tàu Cassini sẽ kết thúc sứ mệnh
    từ điểm phân và điểm chí
  • 29:26 - 29:28
    đã thực hiện hơn 1 trăm flybys
  • 29:28 - 29:31
    và họ tất nhiên tái lập trình
    chúng trong thời gian thực
  • 29:31 - 29:34
    1 khi bạn tìm ra điều đó
    rất thú vị để bạn quay lại với nó
  • 29:34 - 29:37
    Và tôi nghĩ lần tiếp cận gần nhất
  • 29:37 - 29:40
    là 22km qua lapetus
    và nó thật không tưởng
  • 29:41 - 29:44
    và hàng tỷ dặm cách đó
    và bạn đang đáp xuống
  • 29:44 - 29:46
    hàng tỷ đô phần cứng
  • 29:47 - 29:50
    NS: và đừng quên rằng
    chúng đều đã được lập trình
  • 29:50 - 29:52
    hàng tuần hoặc hàng tháng
  • 29:52 - 29:54
    vì không có giao tiếp 2 chiều
  • 29:54 - 29:56
    không ai lái Cassini
  • 29:56 - 29:58
    CI: Đúng vậy. Vậy, đây thực sự
  • 29:59 - 30:01
    là hoạt động đáng chú ý để làm
  • 30:01 - 30:04
    và những người làm nó
    họ chắc chắn rất vui
  • 30:04 - 30:07
    như anh chàng đại diện PI
  • 30:07 - 30:10
    hay sứ mệnh Deep Impact
  • 30:10 - 30:12
    Anh ấy được trích dẫn sau khi nói
  • 30:12 - 30:14
    "Tôi không tin được họ trả chúng
    tôi tận này để vui thế"
  • 30:15 - 30:17
    NS: Đúng vậy, và thỉnh thoảng
  • 30:17 - 30:19
    ai đó sẽ đến chỗ tôi và nói
  • 30:19 - 30:22
    "Oh, ông là nhà nhà khoa học tên lửa à"
    và bạn biết đấy, tôi hơi ngại
  • 30:23 - 30:26
    Nhưng gần đây đôi được đặt ở vị trí của mình
    khi ai đó nói
  • 30:26 - 30:28
    "Huh, nhà khoa học tên lửa. Tôi sẽ không
  • 30:29 - 30:31
    bao giờ vào tên lửa làm bởi 1 nhà khoa học
  • 30:33 - 30:37
    Nên là các kỹ sư tên lửa
    mới là người xứng đáng nhận tín nhiệm
  • 30:37 - 30:39
    Bạn biết đấy, chúng ta phải đi trả lời
    những câu hỏi lớn
  • 30:39 - 30:42
    và những gì chúng ta cho là vui
  • 30:42 - 30:47
    nhưng trời, ta có bao giờ phụ thuộc không
    vào sự khéo léo của các kỹ sư tên lửa,
  • 30:47 - 30:50
    và những công việc tuyệt với họ làm
  • 30:50 - 30:52
    JM: tôi phải chen vào
  • 30:52 - 30:55
    Tôi gặp 1 quý cô, người từng là kỹ sư
  • 30:55 - 30:57
    và cuối cùng kết thúc viết sách cho trẻ em
  • 30:57 - 30:59
    về kỹ thuật, những gì kỹ sư làm
  • 30:59 - 31:02
    vì cô ấy năm 5 tuổi từng nhìn lên, và kiểu
  • 31:03 - 31:05
    1 cuộc phóng tàu con thoi, đại loại vậy
    và nói
  • 31:05 - 31:08
    "Oh wow! Nhìn các nhà khoa học phải làm gì này"
  • 31:08 - 31:10
    và cô ấy thêm vào "các kỹ sư"
  • 31:10 - 31:13
    " Các kỹ sư thực ra là người đã
    thực hiện điều này"
  • 31:13 - 31:15
    và, yeah, là điều rất quan trọng
  • 31:16 - 31:18
    Chúng ta không có kỹ sư ở bảng điều
    khiển bây giờ
  • 31:18 - 31:20
    chúng ta có 2, 3 nhà khoa học
  • 31:20 - 31:23
    nhưng.. tôi không làm về vũ trụ
  • 31:23 - 31:26
    Chris, tôi muốn ông chia sẻ nhanh về
    điều này
  • 31:27 - 31:29
    Chúng tôi gửi,..well, chúng tôi có vài nơi
  • 31:29 - 31:32
    mà mọi thứ dường như thử bỏ cuộc
  • 31:32 - 31:34
    nhưng sau đó tự phục nguyên
  • 31:34 - 31:37
    chúng có khả năng làm việc,
    nhưng hầu hết
  • 31:37 - 31:39
    chúng ta gửi đi những thứ này
  • 31:39 - 31:41
    và chúng có 1 vòng đời đáng mong chờ
  • 31:41 - 31:44
    nhưng hầu hết thời gian chúng ko đạt
    được vòng đời đó
  • 31:45 - 31:47
    Nếu ông có thể bàn về vấn đề đó
  • 31:47 - 31:51
    và những gì ta có thể làm
    một khi ta may mắn
  • 31:51 - 31:54
    CI: Đó là thuần kỹ thuật tốt
  • 31:54 - 31:57
    tất nhiên, những kỹ sư thích lợi nhuận lớn
  • 31:57 - 31:59
    và những lợi nhuận đó thường không
  • 31:59 - 32:02
    với một cây cầu, hoặc bất cứ thứ gì,
    đó là hệ số của hai hoặc ba.
  • 32:02 - 32:06
    Tôi nghĩ vũ trụ còn nhiều hơn thế
    như yêu cầu về độ lớn
  • 32:06 - 32:08
    Vậy, rõ ràng 2 thiết bị rovers
  • 32:08 - 32:11
    Steve nói về thời gian trên sao Hỏa
  • 32:11 - 32:14
    Steve Squires tội nghiệp đã sống ở sao
    hỏa trong thời gian 1 thập kỷ
  • 32:14 - 32:16
    mà ông lẽ ra thực hiện trong 3 tháng
  • 32:17 - 32:19
    nhưng vì chiếc rovers thứ hai vẫn hoạt động
  • 32:20 - 32:22
    Còn những ví dụ tuyệt vời khác
  • 32:23 - 32:28
    Các nhà tiên phong và con tàu Vonyagers
    đã để lại lời nhắn của chúng ta trong bình
  • 32:28 - 32:30
    ném ra ngoài hệ mặt trời
  • 32:30 - 32:32
    Họ đưa ra
  • 32:32 - 32:34
    kế hoạch của họ đc giảm xuống 1 phân nhỏ
  • 32:34 - 32:36
    về truyền năng lượng Watts
  • 32:36 - 32:39
    nhưng chúng ta có những kính viễn vọng
    đủ lớn như Arecibo
  • 32:39 - 32:42
    để theo vết từ khoảng cách hàng tỷ dặm
  • 32:42 - 32:45
    Lần nữa, Ed Stone, ở JPL
  • 32:45 - 32:50
    bước vào tuổi 80 của ông ấy
    và những sứ mệnh này
  • 32:50 - 32:54
    đang tồn tại lâu hơn những nhà điều tra
    một số chúng
  • 32:54 - 32:55
    và điều này cũng ổn
  • 32:55 - 32:58
    vì chúng vẫn đang mang lại data hữu ích
    và nó tuyệt
  • 32:59 - 33:02
    Vấn đề, tất nhiên, là dự án
  • 33:02 - 33:04
    tiền, và gây quỹ
  • 33:04 - 33:06
    đại loại ngụ ý một điểm kết thúc,
  • 33:06 - 33:09
    và nó tồi tệ khi bạn đối mặt
    với khả năng
  • 33:09 - 33:11
    ngừng lại thứ gì đó
  • 33:11 - 33:14
    mà vẫn hoạt động,
    và bạn không chỉ nhìn vào dữ liệu
  • 33:14 - 33:16
    hay không chạy các công cụ nữa
  • 33:16 - 33:18
    và với những tình huống thực tế
  • 33:18 - 33:20
    vì, rõ ràng, bạn không thể bắt đầu
    những thứ mới
  • 33:20 - 33:22
    trừ khi bạn ngưng làm những điều cũ
  • 33:25 - 33:28
    JM: Cảm ơn vì ý kiến, Chris
  • 33:28 - 33:31
    Tôi sẽ tiếp tục với Nick về,..
  • 33:32 - 33:35
    Vậy ông sẽ làm gì khi qua cột mốc 1 năm
  • 33:35 - 33:37
    Nó có phụ thuộc vào kinh phí không?
  • 33:37 - 33:40
    liệu ông còn duy trì
  • 33:40 - 33:44
    phương tiện liên lạc với thiết bị
    rovers trên bề mặt
  • 33:44 - 33:49
    kết hợp với ESA cho những dự án
    tương lai, hay điều gì?
  • 33:50 - 33:54
    NS: Điều duy nhất chúng tôi chắc
    chắn sau năm đầu tiên
  • 33:54 - 33:59
    là MAVEN sẽ được duy trì và vận hành
  • 33:59 - 34:02
    để phục vụ như chuyển vận cho rovers
  • 34:02 - 34:04
    cho càng lâu càng tốt
  • 34:04 - 34:07
    và rõ ràng, những thiết bị rovers hiện nay
  • 34:07 - 34:12
    và có 1 chiếc khác trên sao hỏa 2020
  • 34:12 - 34:15
    nhưng dù gì MAVEN cũng đang làm khoa học
  • 34:15 - 34:17
    vẫn còn được nhìn thấy
  • 34:17 - 34:21
    Mọi nhiệm vụ của NASA, cho dù đó là
    Kính viễn vọng Không gian Hubble
  • 34:21 - 34:24
    hay thiết bị rovers, sau 90 ngày
  • 34:24 - 34:27
    qua 1 quá trình cẩn trọng
  • 34:27 - 34:29
    nơi cả đội nói, nếu
    bạn cho chúng tôi thêm tiền
  • 34:29 - 34:32
    đây là phần khoa học ta có thể làm
  • 34:32 - 34:35
    và do đó, chúng là những quyết định
    cân nhắc kỹ càng
  • 34:35 - 34:41
    mặc dù với một túi tiền eo hẹp
  • 34:41 - 34:45
    Và vì vậy, chúng ta sẽ thực hiện quá trình đó
    được gọi là "Đánh giá cao cấp"
  • 34:45 - 34:48
    có lẽ là một vài tháng
    trước khi kết thúc năm đầu tiên của chúng tôi
  • 34:48 - 34:50
    và chúng tôi sẽ giải thích rằng,
  • 34:50 - 34:53
    nếu bạn cho phép chúng tôi thực hiện
    các phép đo đường
  • 34:53 - 34:56
    đây là khoa học mà chúng ta có thể đạt
  • 34:56 - 34:58
    Nó là 1 con tàu vũ trụ tuyệt vời
  • 34:58 - 35:00
    Nó có thiết bị đo đạc xuất săc bên trên
  • 35:01 - 35:03
    và tôi chắc chúng tôi sẽ tạo ra một trường rất tốt,
  • 35:03 - 35:08
    nhưng nó sẽ tùy thuộc vào những
    người đưa những lựa chọn khó khăn này
  • 35:09 - 35:11
    JM: Có bao nhiêu khí giới trên MAVEN?
  • 35:11 - 35:15
    NS: Bạn biết đấy, sự thật là,
    tôi không nhớ là 8 hay 9
  • 35:15 - 35:16
    nhưng nó là 1 đống
  • 35:16 - 35:22
    và 1 số chúng được thiết kế
    để đo đạc sóng và vùng đất
  • 35:22 - 35:25
    Một số chúng được thiết kế
    cho thay đổi hạt
  • 35:25 - 35:26
    Một số để trung hòa hạt
  • 35:27 - 35:29
    Cho proton, và 1 số gồm 2 phần
  • 35:29 - 35:32
    và 1 số có 3 và đó là
    lý do tại sao tôi chưa theo dấu được
  • 35:33 - 35:35
    về cơ bản, chúng ta có đủ công cụ
  • 35:35 - 35:39
    để nguyên tử và phân tử không
    thể thoát khỏi sao hỏa
  • 35:39 - 35:42
    mà thiếu chúng tôi xử lý
    quá trình đó
  • 35:43 - 35:44
    JM: Chúng tôi nhận ra điều nó
  • 35:44 - 35:49
    Chris, vậy, đọc sách của ông,
    tôi có cảm giác
  • 35:49 - 35:51
    mức trung bình dường như là 1 tá
  • 35:51 - 35:55
    Có ít nhất một tá
    trên mỗi đầu dò mà chúng ta gửi đi.
  • 35:55 - 35:58
    Ông liệu có nghĩ điều đó đúng?
    Hay tôi hiểu đúng chưa nhỉ?
  • 35:58 - 36:03
    CI: Vâng, rất nhiều khí thải hàng loạt hiện nay
    như là dao quân đội Thụy Sĩ.
  • 36:04 - 36:08
    Họ có số lượng lớn
    đội máy móc khí giới kết hợp
  • 36:08 - 36:10
    và tàu Cassini là 1 ví dụ
  • 36:10 - 36:12
    rằng có những sứ mệnh hàng tỷ đô
  • 36:12 - 36:15
    Kính Hubble là 1 ví dụ,
    những công cụ quan sát vũ trụ lớn
  • 36:15 - 36:18
    nhưng NASA cũng có những thành công to lớn
  • 36:18 - 36:21
    với những nhiệm vụ chuyên hóa càng nhiều
  • 36:22 - 36:24
    Hai ví dụ ưa thích của tôi, tất nhiên
  • 36:24 - 36:27
    là Keplar, như là PI, Bill Burouki xuất chúng nói:
  • 36:28 - 36:31
    "đó là nhiệm vụ nhàm chán nhất
    bạn có thể tưởng tượng "
  • 36:31 - 36:34
    nó được thiết kế để chụp phần y nguyên của bầu trời
  • 36:34 - 36:35
    mỗi 6 phút, trong nhiều năm
  • 36:35 - 36:37
    và đó là tất cả
  • 36:37 - 36:38
    Thật buồn tẻ?
  • 36:38 - 36:41
    Và rồi WMAT, 1 khái niệm hoàn toàn mới
  • 36:41 - 36:44
    1 kiểu vệ tinh vi sóng nhìn
    cào vũ trụ sơ khai
  • 36:44 - 36:46
    và chỉ là 1 điều đon giản
  • 36:46 - 36:50
    quét bầu trời, lặp đi lặp lại
  • 36:50 - 36:53
    xoáy vào những lỗi hệ thống ngẫu nhiên
  • 36:53 - 36:55
    để làm 1 bản đồ vvi sóng
  • 36:55 - 36:57
    và đó là tất cả nhưng nó thật phi thường
  • 36:58 - 36:59
    hai nhiệm vụ đó thực thi
  • 36:59 - 37:02
    với chi phí hàng tỷ đô
  • 37:02 - 37:06
    hơn, 100 triệu, tôi sẽ nói vậy
    không hề rẻ
  • 37:06 - 37:09
    chúng làm rất tốt một việc.
  • 37:09 - 37:12
    Vì vậy, có hai cách để thực hiện
    với tất cả những nhiệm vụ này
  • 37:13 - 37:16
    JM: Đến MAVEN,
    có nhiều câu hỏi về
  • 37:17 - 37:22
    chi phí họp báo ngày hôm qua
  • 37:22 - 37:25
    Ông nhớ vài con số không, Nick?
  • 37:25 - 37:29
    NS: Không, tôi lỡ hầu hết các
    phần của họp báo
  • 37:31 - 37:35
    Các nhà khoa học bạn sẽ nhớ đến hệ số của
    2 hoặc nhiều hơn
  • 37:36 - 37:39
    nhưng chúng ta, tất nhiên, có đội ngũ
  • 37:39 - 37:42
    những kỹ sư này chính xác hơn
  • 37:42 - 37:45
    Và các nhà lập ngân sách chính xác hơn vẫn còn.
  • 37:45 - 37:52
    Tất cả những gì tôi biết là MAVEN vẫn
    chưa dậy lên cảnh báo chi tiêu
  • 37:53 - 37:54
    Chúng tôi có một điều tra viên chính
    đưa ra một số lựa chọn khó khăn
  • 37:56 - 37:58
    đặc biệt sớm về
  • 37:58 - 38:02
    chúng tôi sẽ giữ cho nhiệm vụ
    không vượt quá
  • 38:02 - 38:07
    Đây là sự thật, 1 mốc
    được gọi là "những sứ mệnh PI-Ied"
  • 38:07 - 38:09
    Nhà điều tra chính Led Misions,
  • 38:09 - 38:11
    được đặt trên cương vị 1 người
  • 38:11 - 38:14
    để đảm bảo nó sẽ hoạt động
  • 38:14 - 38:17
    vì khoa học và không phung phí
  • 38:17 - 38:20
    vì vậy MAVEN chắc chắn trong cột dương
  • 38:20 - 38:23
    và ở trong sự lắp đặt của đại học
  • 38:23 - 38:25
    là 1 trong những cách chúng
    tôi đã có thể dùng
  • 38:25 - 38:27
    để cắt giảm chi phí
  • 38:27 - 38:29
    và chúng tôi mong có nhiều
    cơ hội như thế này
  • 38:29 - 38:31
    sẽ xuống pike
  • 38:31 - 38:33
    CI: Đây cũng là những đánh đổi khó
  • 38:33 - 38:36
    vì đôi khi 1 ý tưởng đi kèm
  • 38:36 - 38:38
    rằng bạn rất muốn thêm nó vào
  • 38:38 - 38:40
    để cho bạn khả năng
  • 38:40 - 38:43
    và bạn phải cho nó phù hợp
    đường cong chi tiêu
  • 38:43 - 38:44
    1 ví dụ nổi tiếng tôi thích
  • 38:44 - 38:48
    là dự án Viking ban đầu không
    được thiết kế với camera
  • 38:48 - 38:51
    và Carl Sagan chỉ ra, ông nói
  • 38:51 - 38:53
    "chúng ta sẽ trông thực sự ngu ngốc
  • 38:53 - 38:55
    "nếu có gấu bắc cực trên sao hỏa
  • 38:55 - 38:57
    và ta không có camra để ghi
    lại điều đó"
  • 38:57 - 39:00
    Ông ấy đùa, nhưng quan điểm
    của ông đc tiếp nhận
  • 39:00 - 39:02
    và như vậy dự án Vikings có cameras
  • 39:02 - 39:05
    và chính những hình ảnh gợi nhắc
    trên bề mặt sao hỏa
  • 39:05 - 39:07
    đã thu hút sự chú ý của mọi người
  • 39:07 - 39:10
    và tiếp sau đó với tàu Curiosity
  • 39:10 - 39:13
    đây không may là thử nghiệm thất bại
  • 39:13 - 39:15
    James Cameron là 1 phần của dự án
  • 39:15 - 39:17
    và ông ấy sắp có một thiết kế
  • 39:17 - 39:20
    cho camera quay HD trở thành
    1 phần của Curiosity
  • 39:21 - 39:22
    Nó chỉ không thể làm dưới dây
  • 39:22 - 39:27
    của việc nhận được tất cả các chỉ định và
    khóa trước khi ra mắt,
  • 39:27 - 39:31
    vì vậy Curiosity không có kết nối
    James Cameron
  • 39:31 - 39:35
    Nhưng giữ cho những khả năng này hoạt động
    thực sự quan trọng,
  • 39:35 - 39:37
    kể cả khi nó là quyết định tốn kém
  • 39:37 - 39:39
    NS: Vậy, tiện thể MAVEN
  • 39:39 - 39:42
    Không có camera ánh sáng trên đó
  • 39:42 - 39:45
    khi bạn nghĩ về công nghệ ở trên đó
  • 39:45 - 39:48
    cho tàu quỹ đạo trinh sát sao Hỏa,
  • 39:48 - 39:51
    mỗi camera nên tốt hơn cái trước
  • 39:51 - 39:54
    với tất cả những công cụ chúng ta có
    trên tàu
  • 39:54 - 39:56
    chúng tôi không thể mang
    một chiếc máy ảnh tốt hơn.
  • 39:56 - 39:57
    nhưng chúng tôi sẽ gửi lại
  • 39:57 - 40:01
    những thước phim và hình ảnh khá tuyệt
  • 40:01 - 40:03
    về các hành tinh ở tử ngoại
  • 40:03 - 40:06
    và đó sẽ là đóng góp mới
  • 40:06 - 40:10
    Tuy nhiên, không quá nhiều megapixel,
    không quan trọng về mặt khoa học.
  • 40:10 - 40:13
    JM: Tôi thực ra đang đeo
    tôi sẽ đến gần hơn
  • 40:13 - 40:15
    tôi đang đeo 1 cái vòng cổ
  • 40:15 - 40:17
    bởi cô gái say mê sao Hỏa này
  • 40:17 - 40:20
    và đây là hình ảnh đầu tiên
    của tàu curiosity trên sao hỏa
  • 40:20 - 40:24
    Và, cô ấy chụp bức ảnh huyền thoại
    này trên sao hỏa
  • 40:24 - 40:27
    bởi đoàn Viking và cô ấy
    biến nó thành trang sức
  • 40:27 - 40:30
    và tôi yêu đeo nó vì
    nó là 1 mẩu hội thoại
  • 40:30 - 40:35
    vậy cống hiến nhỏ của tôi
    để chia sẻ niềm hào hứng
  • 40:35 - 40:39
    của khám phá vũ trụ với
    phần còn lại của thế giới
  • 40:41 - 40:45
    Để tôi.. có 1 câu tôi muốn hỏi
  • 40:46 - 40:49
    Chris, có bất cứ gì khác ông muốn thêm
    vào cuộc trò chuyện
  • 40:50 - 40:55
    trong bức tranh toàn cảnh của
    khám phá vũ trụ không?
  • 40:56 - 40:58
    CI: Well, tôi sẽ đoán cho tương lai
  • 40:58 - 41:02
    rằng ta sẽ có điểm chuyển giao
    thú vị nào đó
  • 41:02 - 41:05
    trong khám phá vũ trụ hệ mặt
    trời hoặc xa hơn
  • 41:05 - 41:07
    hoặc thậm chí thiên văn học không gian
  • 41:07 - 41:13
    nơi chúng ta chứng kiến ngành công nghiệp
    vũ trụ non trẻ, đang nổi lên.
  • 41:13 - 41:16
    Cũng như vậy, vì Mỹ không thể có
    các phi hành gia lên quỹ đạo
  • 41:17 - 41:18
    Chúng ta dựa vào người Nga
  • 41:18 - 41:20
    và bây giờ ta phụ thuộc vào
    khu vực tư nhân
  • 41:20 - 41:22
    tôi nghĩ điều sẽ xảy ra
  • 41:22 - 41:24
    trong ngành kinh doanh chúng ta nói về
  • 41:24 - 41:27
    nhớ là có hàng nghìn tỉ phú trên trái đất
  • 41:27 - 41:32
    và bất cứ ai trong số họ có thể mua 1
    tàu thăm do hành tinh khá hay
  • 41:32 - 41:36
    vậy nếu NASA gặp khó khăn trong
    gửi Hydrobot đến Europa
  • 41:36 - 41:40
    hay quay về Titan với công nghệ
    khí cầu
  • 41:40 - 41:43
    Tôi nghĩ 1 vài tỉ phú có thể
    sẽ tham gia
  • 41:43 - 41:46
    và tôi nghĩ toàn bộ trò chơi
    sẽ trở nên thú vị hơn
  • 41:46 - 41:48
    Khá là hạn chế
  • 41:48 - 41:50
    khi chỉ có chính phủ 1 số
    nước đang tiến hành nó
  • 41:50 - 41:52
    và các chính phủ đóng cửa
  • 41:52 - 41:54
    và họ có lựa chọn chi tiêu
    hạn hẹp vân vân
  • 41:54 - 41:56
    tôi nghĩ nó sẽ như miền tây hoang dã?
  • 41:56 - 41:59
    nhưng sẽ có những điều
    tuyệt vời xảy ra
  • 41:59 - 42:02
    khi khu vực tư nhân và doanh nhân
  • 42:02 - 42:04
    bắt đầu tham gia
  • 42:04 - 42:06
    JM: Thì, đây là câu hỏi
  • 42:06 - 42:10
    Bất cứ ý tưởng nào về số
    đề án ngoài kia
  • 42:10 - 42:13
    và phần trăm thực sự thành
    thật
  • 42:16 - 42:17
    NS: Đó là phần nhỏ
  • 42:17 - 42:23
    Mỗi khi NASA có thông báo
    cơ hội với các danh mục mở,
  • 42:23 - 42:26
    chúng thường có hàng tá nhiệm vụ
  • 42:26 - 42:29
    và mỗi mục 1 hay 2 được chọn
  • 42:29 - 42:32
    Và đó là một tập hợp hàng chục
    cho mọi cơ hội.
  • 42:32 - 42:35
    Sớm thôi, sẽ có
  • 42:35 - 42:38
    hàng trăm ý tưởng ta không thực hiện
  • 42:38 - 42:41
    và tôi không đảm bảo rằng chúng đều
    tốt hay khả thi
  • 42:41 - 42:43
    với công nghệ hiện tại
  • 42:43 - 42:49
    nhưng những nhiệm vụ thiết thực và
    tốt hơn không được chọn
  • 42:49 - 42:52
    vì quốc gia chưa có lý do
    để gây quỹ cho nó
  • 42:54 - 42:57
    CI: Tôi đồng ý. Ý tôi là, trong 1 số cuộc thi
  • 42:57 - 43:00
    bạn đi từ 100 đến 25 đến 4 và 1
  • 43:00 - 43:03
    và kỹ thuật,
    chúng tôi đã nói về kỹ thuật
  • 43:03 - 43:06
    ngành cực tinh xảo, và những
    điều này khả thi về mặt công nghệ
  • 43:06 - 43:09
    Rằng hầu hết không bao giờ là
    vấn đề tại sao chúng không được chọn
  • 43:10 - 43:13
    Thì, nó thuộc về mong muốn
  • 43:13 - 43:15
    chi phí, sự ưu tiền và yếu tố khác
  • 43:15 - 43:18
    là lý do tại sao tôi nghĩ sẽ
    có nhiều tay chơi hơn
  • 43:18 - 43:21
    cho những thứ như thế này, thứ
    đang ở trên kệ
  • 43:21 - 43:23
    NASA đã thiết kế chúng trên kệ
  • 43:23 - 43:24
    sẽ thực sự xảy ra
  • 43:24 - 43:28
    NS: Hãy để tôi nói tiếp về các tỷ phú
  • 43:28 - 43:33
    mà Chris nói về với
    hàng tỷ trẻ em trên Trái Đất
  • 43:33 - 43:38
    hầu hết chúng đam mê vũ trụ
  • 43:39 - 43:45
    và vũ trụ đúng là cánh cổng lớn
  • 43:45 - 43:48
    và tôi nghĩ cánh cổng tốt nhất
    để giáo dục STEM
  • 43:49 - 43:52
    Rất quan trọng rằng chúng ta sẽ giữ
    chương trình này tiếp tục
  • 43:52 - 43:54
    Nó giờ đây là 1 nỗ lực
    quốc tế
  • 43:54 - 43:58
    rất nhiều quốc gia tham gia để
    đạt được điều này
  • 43:58 - 44:01
    khiến thế hệ tương lai hào hứng
  • 44:02 - 44:06
    và trước khi người xem nản lòng
    về tình trạng sự việc
  • 44:06 - 44:08
    ta không thể làm bất cứ gì mình muốn
  • 44:08 - 44:12
    tôi muốn mọi người nhận ra họ
    có thể tham gia vào điều này
  • 44:12 - 44:15
    và tôi nghĩ lan tỏa toàn thế giới về
  • 44:15 - 44:20
    những nhiệm vụ vận hành to lớn
    NASA đang thực hiện
  • 44:20 - 44:23
    nếu bạn có khả năng truy cập
  • 44:24 - 44:27
    Nếu bạn đủ thoải mái để ra ngoài
    và tình nguyện trong 1 lớp học
  • 44:28 - 44:31
    Đảm bảo rằng tài xế taxi của bạn
  • 44:31 - 44:34
    hay bồi bàn
  • 44:34 - 44:37
    biết điều gì đang xảy ra ngoài vũ trụ
  • 44:37 - 44:39
    biến điều này thành 1 phần của
    cuộc nói chuyện hàng ngày
  • 44:39 - 44:41
    để mọi người muốn biết thêm điều gì xảy ra tiếp theo
  • 44:41 - 44:43
    Chúng ta đang làm gì?
  • 44:43 - 44:45
    Vì trong viễn cảnh với tài chính liên bang
  • 44:45 - 44:48
    điều chúng ta đang nói đến
    không phải một đề xuất đắt đỏ
  • 44:48 - 44:51
    Chúng ta chỉ cần nâng cao nhận thức của mọi người
  • 44:51 - 44:53
    điều này thì có giá hợp lý và đầy hào hứng
  • 44:53 - 44:55
    và nó mở đường cho thế hệ tiếp theo
  • 44:55 - 44:58
    JM: Vậy thực ra, các ông sẽ vui
    biết rằng
  • 44:58 - 45:01
    tôi có nhận được phản hồi từ Twitter
  • 45:01 - 45:04
    và Google+ của mình mà chúng ta
    dùng cho vài lớp
  • 45:04 - 45:06
    đang xem chúng ta bây giờ
  • 45:06 - 45:09
    Tôi rất vui rằng các giáo viên xem và
    nói rằng
  • 45:09 - 45:12
    hãy chia sẻ về điều này
  • 45:13 - 45:15
    1 điều khác.. tôi nhớ mình có hỏi
  • 45:16 - 45:18
    và câu trả lời dường như rõ ràng
  • 45:18 - 45:21
    nhưng đây là câu hỏi từ trang twitter
    của tôi ngày hôm qua
  • 45:21 - 45:25
    "Tại sao chúng ta quay lại sao Hỏa"
  • 45:25 - 45:30
    "Tại sao không đặt mục tiêu là những hành
    tinh giống như Trái đất được xác định từ trước
  • 45:30 - 45:32
    "một lối khác, 1 ngoại hành tinh?
  • 45:32 - 45:34
    Vậy tại sao là sao Hỏa
  • 45:35 - 45:38
    NS: Tôi sẽ trả lời lại câu này
  • 45:38 - 45:43
    và để Chris nói về ngoại hành tinh tiếp theo
  • 45:44 - 45:46
    Chúng ta lại nghiên cứu sao hỏa vì
  • 45:46 - 45:49
    điều MAVEN đang làm chưa được làm trước
    kia
  • 45:49 - 45:51
    Chưa có nhiệm vụ nào
  • 45:51 - 45:54
    để nghiên cứu bầu khí quyển đã đi đâu
  • 45:54 - 45:57
    và chúng ta đã gửi đi nhiều nhiệm vụ
  • 45:57 - 46:00
    tìm ra rằng có lượng khí quyển lớn
    trong quá khứ
  • 46:00 - 46:03
    nhưng đây là 1 bí ẩn lớn nhất ngày nay
    trên sao Hỏa
  • 46:03 - 46:05
    Khí quyển đã đi đâu?
  • 46:05 - 46:08
    Và không có nhiệm vụ vận hành nào
    làm được điều đó
  • 46:08 - 46:09
    và chúng ta phải quay lại
  • 46:09 - 46:12
    CI: và tôi cũng sẽ nhắc lại và
  • 46:12 - 46:16
    tôi muốn nói vẫn còn nhiều điều để
    học trên sao hỏa
  • 46:16 - 46:19
    và sao hỏa là 1 hành tinh tiềm năng
    có thể sinh sống dưới bề mặt
  • 46:19 - 46:21
    và chúng ta cần tìm ra điều đó
  • 46:21 - 46:24
    và chúng ta sẽ học được nhiều hơn
  • 46:24 - 46:26
    về 1 hành tinh trong hệ mặt trời
  • 46:26 - 46:29
    hơn bất cứ ngoại hành tinh nào, gần
  • 46:29 - 46:31
    chỉ là không có sự so sánh
  • 46:31 - 46:37
    tuy nhiên, điều gì xảy ra ở 1 hành tinh
    vì các hành tinh tham gia và thay đổi
  • 46:37 - 46:39
    và sao Hỏa là 1 ví dụ
  • 46:39 - 46:41
    sẽ thành thật ở đâu đó
  • 46:41 - 46:44
    và sau đó chúng ta sẽ nhìn vào số
    lượng cá thể
  • 46:44 - 46:46
    của những hành tinh có thể sống được
    như trái đất
  • 46:46 - 46:48
    từ Kepler đến các nhiệm vụ khác
  • 46:48 - 46:50
    bối cảnh để hiểu chúng
  • 46:50 - 46:53
    khi chúng ta có rất ít dữ liệu,
    thực sự chúng tôi chỉ có một kích thước hoặc một khối lượng,
  • 46:53 - 46:55
    và không có thông tin khác
  • 46:55 - 46:58
    cho bối cảnh để hiểu chúng vẫn
    là hệ mặt trời
  • 46:58 - 47:01
    vẫn là các hành tinh trên mặt đất,
    gần chúng ta hơn nhiều
  • 47:02 - 47:04
    NS: chúng ta nên phát triển khả năng
  • 47:04 - 47:07
    để mô tả các hành tinh đó một cách chi tiết hơn
  • 47:07 - 47:10
    kính viễn vọng James Webb sẽ bắt đầu
    làm điều đó
  • 47:10 - 47:13
    nhưng nó là thách thức lớn về công nghệ
  • 47:13 - 47:17
    và, nhiều nhà thiết kế và kỹ sư
    ưa thích của chúng ta
  • 47:17 - 47:18
    đang nghiên cứu nó
  • 47:18 - 47:21
    nhưng hiện tại nó là đề xuất
    đắt giá
  • 47:21 - 47:26
    nó thực ra rẻ đáng kể để
    học thứ gì đó mới
  • 47:26 - 47:28
    trong chính hệ mặt trời
  • 47:28 - 47:30
    hơn là học về mảng chi tiết
  • 47:30 - 47:34
    về sự giàu có của thế giới chúng ta
    biết ngoài kia
  • 47:36 - 47:41
    JM: Vậy, chúng ta đã nói nhiều hơn
    hơn 45 phút
  • 47:41 - 47:45
    tôi sẽ cho 2 người cơ hội
  • 47:45 - 47:47
    để thể hiện bất cứ điều gì
  • 47:47 - 47:49
    mà ông muốn chia sẻ
    với khán giả
  • 47:49 - 47:51
    hoặc có thể là điều tôi
    hoàn toàn quên hỏi
  • 47:51 - 47:53
    và sau đó ta sẽ kết thúc
  • 47:53 - 47:55
    vậy tại sao chúng ta không bắt đầu với Nick
  • 47:55 - 47:57
    NS: không không, để Chris nói trước
    khi tôi đang
  • 47:57 - 47:58
    JM: đến với Chris
  • 47:59 - 48:02
    CI: ờm, tôi chỉ muốn nhắc lại
  • 48:02 - 48:04
    về điều chúng ta nhắc đến vài lần
    như là
  • 48:06 - 48:09
    du hành hệ mặt trời, nghiên
    cứu hành vi ở gần
  • 48:09 - 48:11
    nó là 1 chủ đề khó
  • 48:11 - 48:14
    rằng những gì chúng ta học nhiều nhất
    về những gì ta muốn học
  • 48:14 - 48:16
    và đơn giản đó không phải vấn đề
  • 48:16 - 48:18
    kể cả với hàng xóm là sao Hỏa
  • 48:18 - 48:20
    có hàng đống câu hỏi và bí ẩn
  • 48:20 - 48:22
    và khi chúng ta đạt đến những hành tinh khác
  • 48:22 - 48:24
    khả năng tốt nhất là có thể
  • 48:24 - 48:26
    có hàng loạt điểm sinh tồn trong
    hệ mặt trời
  • 48:26 - 48:28
    hầu hết ngoài hệ mặt trời
  • 48:28 - 48:30
    và chúng ta hoàn toàn không biết đến
    điều này
  • 48:30 - 48:33
    và do đó khi đến Titan hay Europa
  • 48:33 - 48:35
    hay những địa điểm tuyệt vời này
  • 48:35 - 48:39
    mức độ thiếu quan tâm của chúng ta
    vẫn gần như hoàn thiện.
  • 48:39 - 48:42
    vẫn còn là những ngày sơ khai,
    với du hành hệ mặt trời
  • 48:42 - 48:45
    và đặc biệt trong bối cảnh sinh học
  • 48:45 - 48:48
    và nơi ta có thể tìm thấy nó trong vũ trụ
  • 48:50 - 48:53
    NS: và nếu tôi có thể lùi lại
    cho góc nhìn bao quát
  • 48:54 - 48:56
    Carl Sagan nói rằng:
  • 48:56 - 48:58
    "Có 1 thế hệ sẽ lấy được
  • 48:58 - 49:01
    "để trải nghiệm sự chuyển đổi
    của các hành tinh này
  • 49:01 - 49:04
    "như những điểm sáng,
    đến những thế giới theo đúng nghĩa của chúng ".
  • 49:04 - 49:07
    và con người đang có quan sát gần hơn
  • 49:07 - 49:11
    những thế giới này với
    thế hệ tàu vũ trụ tốt nhất
  • 49:11 - 49:14
    Anh trai tôi là nhà khoa học
    chính trị
  • 49:14 - 49:16
    và anh ấy tưng nói với tôi rằng
  • 49:16 - 49:19
    Mọi thứ anh nói sẽ bị lãng
    quên
  • 49:19 - 49:21
    trong vài thập kỷ hay 100 năm
  • 49:21 - 49:26
    "nhưng sự chuyển đổi của con người
    trở thành du hành vũ trụ,
  • 49:26 - 49:29
    sẽ đang nhớ trong 1000 năm
  • 49:30 - 49:32
    mọi người sẽ nói về thời kỳ này
  • 49:32 - 49:34
    và với tất cả chúng ta
  • 49:34 - 49:38
    để trân trọng khoảng thời gian tuyệt vời
    này chúng ta sống
  • 49:38 - 49:41
    và cơ hội này được cho chúng ta
    để tham gia
  • 49:42 - 49:44
    cho mọi người lên tàu
  • 49:44 - 49:45
    lan tỏa toàn thế giới
  • 49:45 - 49:49
    Đây là một dấu ấn thực sự của thời đại
  • 49:49 - 49:51
    và chúng ta sẽ có đặc quyền được sống
    trong đó
  • 49:51 - 49:54
    JM: Thật tuyệt vời. Câu hỏi
    cuối cùng của tôi là
  • 49:55 - 49:57
    khi nào ta sẽ gửi con người đến sao Hỏa
  • 49:58 - 50:03
    NS: Khi tôi lớn lên tôi nói
    mình muốn lên sao Hỏa
  • 50:03 - 50:05
    và nuôi gà để tìm hiểu xem
  • 50:05 - 50:07
    chúng có lớn hơn trong trọng lực thấp
    không
  • 50:08 - 50:13
    và rõ ràng đối với tôi
    tôi sẽ không có cơ hội đó
  • 50:13 - 50:17
    tôi sẽ rất vui, nếu các con tôi
    có cơ hội đó
  • 50:17 - 50:20
    Tôi chắc chắn hy vọng nó không kết thúc ở
    thế hệ sau đó
  • 50:21 - 50:24
    đôi khi nó đc đánh giá là đắt đỏ
  • 50:24 - 50:26
    để đưa người lên sao hỏa
  • 50:26 - 50:29
    nhưng quốc gia của chúng ta
    gần đây đã tìm thấy lý do
  • 50:29 - 50:31
    để dành nhiều tiền đến vậy cho các dự án
    khác
  • 50:31 - 50:34
    mà tôi nghĩ, sẽ không được nhớ đến
    sau nghìn năm
  • 50:34 - 50:39
    và tôi sẽ yêu nỗ lực tập chung
    thay đổi quốc gia của chúng ta
  • 50:39 - 50:41
    và kể cả nỗi lực của thế giới
  • 50:41 - 50:43
    để tạo bước tiến lớn
  • 50:43 - 50:46
    vì tôi nghĩ nó là mật độ con người
  • 50:46 - 50:50
    robots dẫn đường, nhưng con người
    có thể và phải theo
  • 50:51 - 50:55
    CI: Và để trả lời câu hỏi của bạn 1 cách trực tiếp
    chúng ta đang nói đến 20 năm nữa
  • 50:55 - 50:57
    và tôi nghĩ đến khu vực tư nhân
  • 50:57 - 51:00
    và bắt đầu tiến đến tạo ra các ý tưởng
  • 51:00 - 51:02
    ví dụ, có một ý tưởng được xuất bản tốt
  • 51:02 - 51:05
    về 1 chuyến đi 1 chiều,
    cái rõ ràng tiết kiệm 1 số tiền
  • 51:05 - 51:07
    NASA được quan tâm khi có
  • 51:07 - 51:09
    những ý tưởng tương tự có
    trên giá
  • 51:09 - 51:12
    nhưng không PR đủ tốt cho NASA
  • 51:13 - 51:15
    để gửi các nhà du hành để chết trên 1
  • 51:15 - 51:18
    NS: Yeah, tôi nghĩ rằng biên giới
    không gian
  • 51:18 - 51:21
    sẽ bị chinh phục bởi con người,
  • 51:21 - 51:23
    khi con người được cho phép
    nhận rủi ro tương tự
  • 51:23 - 51:27
    như khi họ chuyển từ Colorado
    đến California
  • 51:27 - 51:29
    khi đến miền Tây Mỹ
  • 51:29 - 51:31
    Các cá nhân chấp nhận rủi ro
  • 51:31 - 51:33
    Nhiều người trong số họ
    mất sự sống trong lúc thực hiện
  • 51:33 - 51:37
    nhưng con đường họ mở ra cho chúng ta
  • 51:37 - 51:39
    ta sẽ nhớ mãi mãi
  • 51:40 - 51:42
    tôi nghĩ như Chris nói
  • 51:42 - 51:45
    nó sẽ về khu vực tư nhân và
    các cá nhân chấp nhận rủi ro
  • 51:45 - 51:48
    cho phép chúng ta vượt ranh giới
  • 51:48 - 51:51
    IC: Và nếu bạn muốn gợi lên
    tương lai đa thế hệ
  • 51:51 - 51:55
    tôi gợi ý tam tập Kim Stanley Robinson's
    Mars
  • 51:55 - 51:57
    Mars: Red, Green, and Blue.
  • 51:57 - 52:00
    Sự gợi mở đáng kinh ngạc,
    không chỉ của những người trên sao Hỏa,
  • 52:00 - 52:03
    nhưng của địa chất
    và bầu không khí, v.v.
  • 52:03 - 52:05
    Chúng là những cuốn sách đầy mê hoặc.
  • 52:05 - 52:07
    JM: Cảm ơn vì những gợi ý sách
  • 52:07 - 52:10
    vì hiện nay nó là nền tảng ưa thích của tôi
  • 52:10 - 52:12
    Tôi yêu nhìn thấy mọi người đọc
  • 52:13 - 52:17
    cảm ơn các quý ông về chia sẻ hôm nay
  • 52:17 - 52:20
    và cảm ơn đội ngũ MAVEN
  • 52:20 - 52:22
    chúng ta sẽ đợi đợt phóng dự tính
  • 52:22 - 52:24
    nhưng cảm ơn các ông vì 1 dự án
  • 52:24 - 52:27
    với từng đó chi phí
  • 52:27 - 52:29
    với từng đó thời gian
  • 52:29 - 52:31
    và các ông vừa gặp những dấu hiệu này
  • 52:31 - 52:33
    và làm mọi người hạnh phúc
  • 52:33 - 52:35
    họ muốn mời các ông đến lần nữa
  • 52:35 - 52:38
    NS: Đúng vậy, hãy trả lời thêm nhiều câu
    hỏi lớn nữa
  • 52:39 - 52:41
    JM: Well, cảm ơn rất nhiều
  • 52:41 - 52:43
    tất cả những khán giả đã tham
    gia cùng chúng tôi
  • 52:43 - 52:47
    cho cuộc thảo luận bổ ích này về MAVEN
  • 52:47 - 52:51
    Đừng quên chúng ta có hẹn vào 14/10
  • 52:51 - 52:54
    với Chris Hatfield tham gia cùng chúng ta
  • 52:54 - 52:56
    Và nếu bạn chưa nghe,
    cuốn sách của ông ra mắt hôm nay
  • 52:57 - 52:59
    Vậy nếu bạn muốn mua và tham gia cùng chúng tôi
  • 52:59 - 53:02
    Chiều 14/10 với cuộc hội thoại cho SA với
    Chris
  • 53:02 - 53:05
    Chúng ta sẽ nói nhiều hơn đến khía cạnh
    con người trong du hành vũ trụ
  • 53:05 - 53:07
    và ngày hôm nay, chúng ta tất nhiên
    nói về
  • 53:07 - 53:09
    về tự động, về robot, du hành vũ trụ
  • 53:09 - 53:12
    Vậy cảm ơn Chris, cảm ơn ông, Nick
  • 53:13 - 53:15
    NS: Tạm biệt mọi người
  • 53:15 - 53:16
    CI: Tạm biệt
    Phụ đề bởi Lil_ly
Titel:
Nhiệm vụ sao Hỏa MAVEN và cuốn "Dreams of Other Worlds" tác giả Chris Impey- SA Hangout #7
Beschreibung:

more » « less
Video Language:
English
Team:
Scientific American
Projekt:
SA Hangout
Duration:
53:20

Untertitel in Vietnamese

Revisionen Compare revisions