Ölümcül düşmanınız sizi yakaladı ve tuhaf bir deneye soktu.
Sinir sisteminizi çok uzun bir nöronla
70 metre uzaktaki bir hedefe kadar uzattı.
Bir noktada ok atacak.
Eğer ok hedefe ulaşmadan bir şey düşünebilirseniz
sizi serbest bırakacak.
Bu yarışı kim kazanır?
Bunu cevaplamak için düşüncenin donanımını incelememiz gerekir: Nöronlar.
İnsan beyninde bu hücrelerden yaklaşık 86 milyar tane var.
Sinyalleri elektriksel uyarılar yoluyla
veya potansiyel hareketlerle aksonlarına iletirler.
Daha sonra bir nöron o sinyali sinapstaki başka bir nörona
kimyasal nörotransmiterler yoluyla iletebilir.
Sıradaki nöron, kollarıyla sinyali alır
aksonuna iletir ve sıra bu şekilde devam eder.
Ne kadar hızlı düşündüğünüzü belirleyen kilit faktörler
ilk potansiyel aksiyonu üretme,
bunu akson boyunca yayma ve sinaps boyunca taşıma hızınıza bağlıdır.
Ayrıca dahil olan nöron sayısını
ve sinyallerin gitmesi gereken uzaklığı da hesaba katmalıyız.
Bunun basit bir yolda nasıl işlediğine bir bakalım: Diz kapağı refleksiniz.
Diz kapağınızdaki sinirlere darbe almak
bir duyu sinirinizi omurganıza gönderecek bir elektrik uyarıyı tetikler.
Burada sinyal yayılır, basit olması açısından
bu parçanın bir motor sinirine ulaşıp
bacağınıza geri döndüğünü varsayacağız.
Bu yoldaki nöronların toplam uzunluğu
1,65 m boyunda bir insan için yaklaşık 1 metre.
Vuruştan sonra tekme atmanız ortalama 15 ile 30 milisaniye sürer.
Hız, zamanın uzaklığa bölümüdür.
Yani bu sinyal saatte 120 ile 240 km hızla gider.
İlk potansiyel aksiyon 1 ile 5 milisaniyeye tekabül eder,
sinaptik iletim ise yalnızca 0,1 ile 0,5 milisaniye sürer.
Bu zaman aksonlar içerisinde geçer.
Ortalama bir nöronun saatte 180 km hızla sinyaller ilettiğini gösteren bu bulgular,
araştırmalarla da tutarlıdır.
Fakat hız, miyelinasyon ve akson çapı ile arttırılabilir.
Miyelin, aksonu saran
ve elektrik dalgalarının sızmasını önleyen yağlı bir kılıftır.
Bu arada daha büyük çaplı aksonların iç direnci daha azdır.
Tüm bu faktörler potansiyel bir aksiyon hızını
saatte 432 kilometreye kadar arttırabilir.
Bir yığın çeşitlilik var: Bazı insanlar diğerlerinden hızlı düşünür
ve kendi düşünme hızınız hayatınız boyunca değişir.
Özellikle yaşlandıkça
aksonlarınızı saran miyelin kılıfı soyulmaya
ve diğer nöronal yapılar gerilemeye başlar.
Korkunç deneye dönecek olursak,
okun yaydan çıkıp uçması
ortalama saatte 240 km hızla gerçekleşir.
Bu da yeteri kadar uzun, miyelimli veya geniş çaplı bir nöron verilirse
düşüncelerinizin yarışı gerçekten kazanacağı anlamına gelir.
Fakat... İşin farklı bir boyutu daha var.
Düşünceniz ok ile aynı anda yola çıkmaz.
İlk olarak ok atılır, daha sonra siz onu algılarsınız
ve sinyalleriniz yola çıkar.
Resim, müzik işleme veya iç konuşmaya dahil olma,
hatıraları anımsama gibi şeyler karmaşık yollar gerektirir.
Bu yollar diz kapağı refleksi gibi doğrusal değildir.
Bu düşüncelerin oluştuğu hız genelde aynıdır,
miyelinasyon ve akson çapına göre değişiklikler gösterebilir.
Fakat düşüncenin süresi rotalarına,
molalarına ve varış yerine göre ciddi düzeyde değişkenlik gösterir.
Bu durumda tehdit edici bir uyarı hissettiğinizde
korku dolu bir şaşkınlıkla tepki göstereceksiniz.
Diz kapağı refleksine benzer olarak
şaşkınlık da istemsiz ve çok hızlı oluşur.
Eğer sesler çok gürültülü olursa
65 milisaniyeden daha çabuk tepki verebilirsiniz.
Fakat daha olası bir şekilde şaşırma reaksiyonunuz görüşe bağlıdır.
Gözlerimiz bir fotoğrafı 13 milisaniye kadar kısa bir sürede işleyebilir
fakat gördüğünüzün hesaplanması ve oluşturduğu tehlikenin belirlenmesi
180 ile 200 milisaniye kadar zaman alabilir.
O zaman ok, 13 metre erken başlamış sayılır.
Hedef yeterince uzakta,
eğer gerçekten hızlıca bir çıkar yol düşünebilirseniz
yakalamak için yeterli zamanınız olacaktır.