Turkish subtítols

← Moleküler dünyanın mucizeleri, animasyonlu

Obtén el codi d'incrustació
43 llengües

Showing Revision 8 created 07/02/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Ben Utah'da yaşıyorum,
  2. bu gezegendeki en heybetli
    doğal manzaralardan
  3. bazılarına sahip olmakla bilinen bir yer.
  4. Bu harika manzaralardan bunalmak
  5. ve bazen yabancı görünümlü bu oluşumlardan
    gerçekten büyülenmek kolaydır.
  6. Bir bilim insanı olarak
    doğal dünyayı gözlemlemeyi çok seviyorum.
  7. Ama bir hücre biyoloğu olarak,
  8. doğal dünyayı çok, çok daha küçük ölçekte
  9. anlamaya çok daha ilgiliyim.
  10. Ben bir moleküler animatörüm,
    ve esasında görünmez sayılacak
  11. kadar küçük olan moleküllerin
    görüntülerini yaratmak için
  12. başka araştırmacılarla çalışıyorum
  13. Bu moleküller ışığın dalga boyundan
    daha küçükler
  14. yani onları asla direkt olarak göremeyiz,
  15. en iyi ışıklı mikroskoplarla bile.
  16. O zaman ben görülemeyecek
    kadar küçük şeylerin
  17. görüntülerini nasıl yaratıyorum?
  18. Benim iş arkadaşlarım gibi bilim insanları
  19. bir moleküler süreci anlamak için
  20. bütün profesyonel kariyerlerini
    harcayabilir.
  21. Bunu yapmak için
    her biri yapbozun küçük bir parçasını
  22. söyleyen bir seri deney yaparlar.
  23. Bir deney bize protein şeklini söylerken,
  24. bir diğeri ise
  25. hangi proteinlerle
    etkileşim yapabileceğini
  26. ve bir diğeri ise
    hücrede nerede bulunabileceğini söyler.
  27. Bütün bu bilgi parçaları esasen
    moleküllerin nasıl çalıştığının
  28. hikayesi olan bir hipotez yaratmada
    kullanılabilir.
  29. Benim işim bu fikirleri almak
    ve onları bir animasyona çevirmek.
  30. Bu zor olabilir,
  31. çünkü meğer moleküller
    bazı çılgın şeyler yapabilirlermiş.
  32. Ama bu animasyonlar araştırmacıların
    moleküllerin nasıl çalıştığı hakkındaki
  33. fikirlerini iletmeleri için
    inanılmaz kullanışlı olabilir.
  34. Moleküler dünyayı onların gözünden
    görmemize imkan sağlayabilirler.
  35. Size biraz animasyonlar göstermek isterim,
  36. benim moleküler dünyanın
    doğal mucizeleri dediğim şeyin
  37. kısa bir turu.
  38. Öncelikle, bu bir bağışıklık hücresi,
  39. Bu tür hücreler işgalcileri bulmak için
  40. vücudumuzda gezmek zorundalar.
  41. Bu hareket benim favorilerimden biri olan
    sitoskeleton olarak bildiğimiz şeyin
  42. bir parçası olan
  43. aktin adındaki bir protein
    tarafından desteklenir.
  44. Bizim iskeletlerimiz aksine,
  45. aktin filamentleri
    sürekli yapılır ve bozulur.
  46. Aktin sitoskeletonu hücrelerimizde
    inanılmaz önemli bir rol oynar.
  47. Onların şekil değiştirmelerine,
  48. hareket etmelerine, yüzeye yapışmasına
  49. ve bakteri öldürmesine izin verir.
  50. Aktin başka tür bir
    harekette de mevcuttur.
  51. Aktin yapıları kas hücrelerimizin içinde
    biraz kumaşa benzeyen
  52. düzenli filamentleri oluşturur.
  53. Kaslarımız kasıldığında
    bu filamentler çekilir,
  54. ve kaslarımız gevşediğinde tekrar
  55. eski pozisyonlarına dönerler.
  56. Sitoskeletonun diğer parçaları,
    bu durumda mikrotübülüsler
  57. uzun mesafeli ulaşımlardan sorumlular.
  58. Basitçe bir şeyleri
    hücrenin bir ucundan diğerine
  59. taşımak için kullanılan
    otoyollar olarak düşünülebilirler.
  60. Bizim yollarımızın aksine,
    mikrotübülüsler büyür ve küçülür,
  61. ihtiyaç duyulunca ortaya çıkıp
  62. işleri bitince kaybolurlar.
  63. Yarı kamyonların moleküler versiyonu
  64. mikrotübülüsler arasında yürüyebilen,
  65. bazen organeller gibi
    kocaman kargolar sürükleyen,
  66. uygunca isimlendirilmiş
    motor proteinlerdir.
  67. Bu belirli motor protein
    dinein olarak bilinir
  68. ve bence biraz da
    at arabasındaki atlara
  69. benzeyen gruplar halinde
    çalışabilmesi ile bilinir.
  70. Gördüğünüz gibi hücre sürekli
    bir şeylerin yapılıp bozulduğu
  71. inanılmaz değişen, hareketli yerdir.
  72. Ama bu yapılardan bazılarını
  73. parçalara ayırmak
    diğerlerine göre daha zor.
  74. Ve yapıların zamanında parçalanması için
  75. özel güçlerin getirilmesi gerekir.
  76. Bu iş kısmen böyle proteinlerce yapılır.
  77. Bu çörek şekilli proteinlerin,
  78. ki hücrede birçok çeşitleri bulunur,
  79. hepsi bireysel proteinleri
  80. merkezi bir deliğe çekerek parçalar.
  81. Böyle proteinler düzgün çalışmadığında,
  82. ayrılması gereken proteinler
  83. bazen ayrılmaz ve kümeleşir
  84. ve bu da alzaymır gibi
    korkunç hastalıklara yol açabilir.
  85. Şimdi de genomlarımızı
  86. DNA şeklinde barındıran çekirdeğe bakalım.
  87. Bütün hücrelerimiz içinde,
  88. DNA'mızla çeşitli proteinler ilgilenir
    ve onu korur.
  89. DNA, çekirdeğimizde
    büyük miktarlarda hücreler tutmamızı
  90. sağlayan histon adındaki
    proteinlerin etrafında sarılıdır.
  91. Bu mekanizmalara
    kromatin şekli değiştirici denir
  92. ve DNA'yı histonların etrafından alıp
  93. yeni DNA parçalarının
    ortaya çıkmasını sağlarlar.
  94. Bu DNA sonra diğer
    mekanizmalar tarafından da tanınabilir.
  95. Bu durumda, bu büyük moleküler mekanizma
  96. bir genin başlangıcında olduğunu
  97. ona söyleyecek bir DNA parçası arıyor.
  98. Bir parça bulduğunda
  99. basitçe karşılığında
    bir genin etkinleştirildiği
  100. ya da kopyalandığı başka bir mekanizmayı
  101. getirmesini sağlayan bir seri
    şekil değişiklikleri geçirir.
  102. Bu çok sıkı programlı bir işlem olmalı
  103. çünkü yanlış geni
    yanış zamanda etkinleştirmek
  104. felaket sonuçlara yol açabilir.
  105. Bilim insanları şimdi
    genomları düzenlemek için protein
  106. mekanizmaları kullanabiliyorlar.
  107. Eminim hepiniz CRISPR'ı duymuşsunuzdur.
  108. CRISPR çok spesifik bir
    DNA sırasını tanıyıp kesecek
  109. şekilde düzenlenebilen Cas9 adındaki
  110. bir proteinden yararlanır.
  111. Bu örnekte,
  112. iki Cas9 proteini problemli bir
    DNA parçasını kesmek için kullanılıyor.
  113. Örneğin bir hastalığa
    sebep olabilecek bir gen parçası.
  114. Hücresel mekanizmalar o zaman
  115. DNA'nın iki ucunu
    yapıştırmak için kullanılıyor.
  116. Bir moleküler animatör olarak
    en büyük zorluğum
  117. belirsizliği görselleştirmek.
  118. Size gösterdiğim bütün animasyonlar
    iş arkadaşlarımın elindeki
  119. en iyi bilgilerle bir
    sürecin nasıl işlediğini
  120. düşündükleri hipotezleri temsil ediyor.
  121. Ama birçok moleküler işlemler için
  122. hala bir şeyleri anlamanın
    erken aşamalarındayız
  123. ve daha öğrenecek çok şey var.
  124. Doğrusu şu ki
  125. bu görünmez molekül dünyalar çok geniş
    ve büyük oranda keşfedilmemiş.
  126. Bana göre
    bu moleküler manzaraları keşfetmek
  127. etrafımızda görünen doğal dünyayı
  128. keşfetmek kadar heyecan verici.
  129. Teşekkür ederim.
  130. (Alkış)