YouTube

Teniu un compte YouTube?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtítols

← Bir dil yok olmaktan nasıl kurtarılır

Obtén el codi d'incrustació
45 llengües

Showing Revision 9 created 11/24/2019 by Cihan Ekmekçi.

  1. Diller doğal bir şekilde yok olmuyor.
  2. İnsanlar ana dillerini
    terk etmeye zorlanıyor.
  3. Baskı çoğunlukla politik.
  4. 1892 yılında

  5. ABD ordusu generali Richard Henry Pratt
  6. yerli halkı öldürmeye karşı
    tek alternatifin
  7. kültürlerini yok etmek olduğunu
    masaya yatırdı.
  8. Irklarını yok edin
    ama insanları kalsın, dedi.
  9. 1978 yılına kadar hükûmet bunu yaptı;
  10. yerli halktan çocukları
    ailelerinden kopararak
  11. İngilizce isimler verildikleri
    yatılı okullara zorlandılar
  12. ve ana dillerini konuşmaları yasaklandı.
  13. Asimilasyon, soykırıma övgüdür.
  14. Bugün hayatta olan yedi bin dil var,

  15. ancak çok azı hükûmetlerce tanınıyor
  16. veya internette destekleniyor.
  17. Kültürlerin büyük çoğunluğundan
    insanlar için
  18. küreselleşme son derece
    yabancılaşmak demek.
  19. Başkalarınınki için kendi dillerinden
    vazgeçmek demek.
  20. Böyle giderse
  21. üç bin kadar dil
    80 yıl içinde yok olabilir.
  22. Ama bir şeyler değişmeye başladı.

  23. Dünya genelinde,
  24. insanlar ata dillerini canlandırmaya
  25. ve kültürlerini yeniden
    inşa etmeye başladı.
  26. Bildiğimiz kadarıyla
    dillerin yeniden kazanımı
  27. 1800'lü yıllarda antisemitistliğin
    yükselişte olduğu bir dönemde başladı,
  28. Yahudi cemaati ata dilleri olan İbraniceyi
  29. kültürel uyanış için gözetirken.
  30. Bin küsur yıldır uykuda da olsa
  31. Yahudi dini ve felsefesine ilişkin
    kitaplarla iyi muhaza edilmişti.
  32. Böylece Yahudi aktivistler çalışıp
    çocuklarına öğrettiler
  33. ve yüzlerce yıllık neslin ana dillerini
    ilk konuşanlarını yetiştirdiler.
  34. Bugün ise beş milyon Yahudinin ana dili.
  35. En azından benim gibi
  36. Yahudi diasporasının İngilizce konuşan
    asimile kesimi için
  37. kültürel egemenlikte bir yapı taşı.
  38. İki bin yıl sonra
  39. hâlâ buradayız.
  40. Yakın tarihe kadar

  41. İbranicenin yeniden uyanışı anormaldi.
  42. Bizimki kadar iyi korunmuş çok az dil var
  43. ve bin küsur yıl sonra
    ilk Yahudi devlet olarak
  44. İsrail'in doğuşu
  45. İbranicenin kullanımı için
    bir alan yarattı.
  46. Bir diğer deyişle
    çoğu kültüre bu şans verilmedi.
  47. (Video) İyi akşamlar. Ben Elizabeth

  48. ve Cornwall'da yaşıyorum.
  49. Bu Kernevekçe,

  50. bugün teknik olarak
  51. Güney İngiltere'de bir ilçe olan
    Cornwall'ın ata dili.
  52. 1900'lü yıllarda Kernevekçe konuşan
    aktivistler kültürleri için savaştı.
  53. Dilleri yüz yılı aşkın süredir
    uyumakta da olsa
  54. çocuklarına öğretmek için
    eski kitaplar ve oyunlardan yararlandılar.
  55. Ancak, Kernevekçe konuşan son jenerasyonun
  56. Cornwall dışına yayılmasıyla
  57. dillerini özgürce konuşabilme
    imkanları kısıtlandı.
  58. 1990'lara yaklaşırken
    Kernevekçe yeniden uyandı,
  59. ancak başarılı olmadı.
  60. 2000'li yılların başında ise Kernevekçe
    konuşanlar bunu her gün yapabilmek için
  61. çevrim içi ve avantajlı
    dijital ortamlar keşfettiler.
  62. Oradan haftalık ve aylık etkinlikler
    organize ettiler
  63. ve dışarıda bir araya gelerek
    konuşabildiler.
  64. Bugün bazı okullarda
    Kernevekçe öğretiliyor.

  65. Kernevekçe tabelalar,
  66. dondurma reklamları,
  67. Vikipedi ve hatta meme'ler var.
  68. (Gülme sesleri)

  69. (Gülme sesleri)

  70. Dilleri bir kez daha bütünlük kazandığında

  71. Cornwall insanları
    bir Kelt ulusu olarak
  72. İrlanda, İskoçya ve Galler yanında
    tanınmayı başardılar.
  73. Yüzyıllar boyu süren
    baskı asimilasyonuna bakarak
  74. "Biz İngiltere'nin bir ilçesi değiliz.
  75. Biz kendi hakları olan insanlarız.
  76. Ve hâlâ buradayız." dediler.
  77. Onlar tek örnek değil.

  78. Louisiana'daki Tunica-Biloxi kabilesi de
    ata dillerini canlandırıyor.
  79. (Video) Benim adım Teyanna.

  80. Arkadaşlarım bana "Sessiz Fırtına" derler.
  81. Bu 1980'lerde,

  82. Donna Pierite ve ailesi
  83. üniversite arşivlerindeki
    eski sözlüklerin fotokopisini almak için
  84. Baton Rouge ve New Orleans'a
    seyahat ettikleri sıralarda başladı.
  85. Amaç Tunica dili çalışarak
  86. çocuklara öğretmek
    ve toplulukla paylaşmaktı.
  87. Bugün, sayelerinde
    Tunica rönesansı yaşanıyor.
  88. 2014'ten bu yana, yabancı dil sınıflarında
    100'e yakın konuşan
  89. ve 2017 sayımına göre
  90. 32 yeni akıcı konuşan var,
  91. Donna'nın kızı Elisabeth gibi
    bunkardan birkaçı
  92. Tunica dilini
    kendi çocuklarına da öğretiyor.
  93. Konuşmayı yeni öğrenen bu kişiler
    içerikler oluşturuyor,
  94. Facebook videoları ve meme'ler gibi.
  95. (Gülme sesleri)

  96. (Gülme sesleri)

  97. (Gülme sesleri)

  98. Paylaşımlar arttıkça

  99. diğer Tunicalılara da dahil olmaları
    için ilham veriyor.
  100. Yakın zamanlarda, Texas'ta yaşayan
    kabile üyelerinden biri Elisabeth'e
  101. Facebook'tan yazarak nasıl
    "Bu toprakları kutsa." deneceğini sordu.
  102. Bahçesi için istiyordu,
  103. böylece komşularına
  104. kendi kültürünün hayatta
    ve muvaffak olduğunu gösterebilecekti.
  105. İbranice, Kernevekçe ve Tunica

  106. her kıtadaki dil aktivizminin
    temelden yalnızca üç örneği.
  107. Channel Adaları'nda
    Jèrriais dilini konuşanlar
  108. ya da Kenya işaret dilini konuşan
    Nairobililer olsun,
  109. bir dili korumak veya
    yeniden canlandırmak için
  110. tüm toplulukların kullandıkları
    ortak şey: Medya.
  111. Böylece, dilleri paylaşılıyor
    ve öğretiliyor.
  112. İnternet büyüdükçe
  113. medyaya erişim
    ve yaratımın yayılması ile
  114. ata dillerini korumak veya
    yeniden canlandırmak
  115. her zamankinden daha mümkün hâle geliyor.
  116. Sizin ata dilleriniz ne?

  117. Benimkiler İbranice, Eskenazi,
    Macarca ve İskoç Gal Dili;
  118. her ne kadar İngilizce ile
    yetiştirilsem de.
  119. Şanslıyım ki bu dillerin hepsi
    çevrim içi ortamda var.
  120. Özellikle İbranice,
    iPhone'umda yüklü
  121. ve Google Translate
    tarafından destekleniyor,
  122. hatta otomatik düzeltme sistemi bile var.
  123. Diliniz bu denli destek görmese dahi
  124. araştırma yapmanızı tavsiye ediyorum
  125. çünkü birilerinin, bir yerlerde
    çevrim içi olarak bulunma olasılığı var.
  126. Dilinizi yeniden canlandırmak
    ve kültürünüzü benimsemek

  127. küreselleşme çağında
    kendiniz olmanın güçlü bir yolu,
  128. yakın zamanlarda öğrendiğim
    İbranice söylemdeki gibi;
  129. "'nḥnw 'dyyn k'n"
  130. hâlâ buradayız.
  131. Teşekkürler.

  132. (Alkışlar)