Return to Video

İklim değişikliği yiyeceklerimizi nasıl daha az besleyici yapabilir

  • 0:02 - 0:07
    Amerikalı beyzbol oyuncusu
    ve filozof Yogi Berra şöyle söylüyor:
  • 0:07 - 0:10
    "Nereye gittiğimizi bilmiyorsak
    oraya ulaşamayabiliriz."
  • 0:12 - 0:16
    Bilimsel bilgi toplamak, değişen
    bir iklimde geleceğimizin nasıl görüneceği
  • 0:16 - 0:19
    ve bunun sağlımız için
    ne anlama geldiği konusunda
  • 0:19 - 0:23
    bize daha geniş
    bir kavrayış ve netlik sağlıyor.
  • 0:24 - 0:27
    İlgili bir bakış açısı hakkında
    konuşmak için buradayım,
  • 0:27 - 0:32
    fosil yakıt yakmaktan oluşan
    sera gazı emisyonlarının
  • 0:32 - 0:37
    yiyeceklerimizin besin kalitesini
    nasıl azalttığı hakkında konuşacağım.
  • 0:37 - 0:39
    Besin piramidiyle başlayalım.
  • 0:39 - 0:41
    Hepiniz besin piramidini biliyordur.
  • 0:41 - 0:44
    Hepimizin dengeli beslenmesi gerekiyor.
  • 0:44 - 0:45
    Protein almamız gerekiyor,
  • 0:45 - 0:47
    mikro besin almamız gerekiyor,
  • 0:47 - 0:48
    vitamin almamız gerekiyor.
  • 0:48 - 0:52
    Dolayısıyla bu, her gün
    ihtiyacımız olan şeyleri aldığımızdan
  • 0:52 - 0:54
    nasıl emin olacağımız
    konusunda düşünmemiz için bir yol
  • 0:54 - 0:56
    ki böylece büyüyüp gelişebilelim.
  • 0:56 - 0:59
    Ancak sadece ihtiyacımız
    olduğu için yemek yemiyoruz,
  • 0:59 - 1:01
    aynı zamanda zevk için de yemek yiyoruz.
  • 1:01 - 1:04
    Ekmek, makarna, pizza --
  • 1:04 - 1:08
    kültürel olarak önemli olan
    birçok yiyecek var.
  • 1:08 - 1:09
    Bunları yemeyi seviyoruz.
  • 1:10 - 1:12
    Bu yüzden diyetimiz için önemliler
  • 1:13 - 1:15
    ancak aynı zamanda
    kültürlerimiz için de önemliler.
  • 1:16 - 1:21
    Karbondioksit, Sanayi Devrimi'nin
    başından beri artıyor,
  • 1:21 - 1:27
    günümüzde yaklaşık olarak milyonda
    280'den 410 birimin üzerine artış gösterdi
  • 1:27 - 1:29
    ve artmaya da devam ediyor.
  • 1:29 - 1:33
    Bitkilerin büyümesi için gerekli olan
    karbon, bu karbondioksitten geliyor.
  • 1:33 - 1:35
    Onu bitkiye getiriyorlar,
  • 1:35 - 1:38
    karbonun kendisini ayırıyorlar
  • 1:38 - 1:40
    ve onu büyümek için kullanıyorlar.
  • 1:41 - 1:43
    Aynı zamanda topraktaki
    besinlere de ihtiyaçları var.
  • 1:44 - 1:48
    Bu yüzden evet,
    karbondioksit bir gübre.
  • 1:49 - 1:54
    Bu; artan karbondioksit yoğunluğu,
    dünya genelindeki gıda güvenliği
  • 1:54 - 1:58
    ve insanların her gün yeteri kadar
    yediklerinden emin olmak açısından
  • 1:58 - 2:01
    sevindirici bir haber olmalı.
  • 2:01 - 2:07
    Dünyada yaklaşık olarak 820 milyon insan
    her gün yeteri kadar yemek yiyemiyor.
  • 2:07 - 2:11
    Dolayısıyla yüksek karbondioksitin
    gıda güvenliği sorunumuza
  • 2:11 - 2:13
    nasıl yardımcı olacağı hakkında
    makul sayıda yayın var.
  • 2:14 - 2:19
    Tarımsal verimlilik sürecimizi
    hızlandırmamız gerekiyor,
  • 2:19 - 2:23
    böylece 2050'de hayatta olacak
    9 ile 10 milyar insana besin sağlayabilir
  • 2:23 - 2:26
    ve Sürdürülebilir Kalkınma
    Hedefleri'ne ulaşabiliriz,
  • 2:26 - 2:28
    özellikle de iki numaralı hedefe;
  • 2:28 - 2:31
    besin güvensizliğini azaltmak,
  • 2:31 - 2:33
    besin değerini artırmak,
  • 2:33 - 2:36
    herkesin ihtiyaç duyduğu
    yiyeceklere erişimi artırmak.
  • 2:36 - 2:41
    İklim değişikliğinin tarımsal
    verimliliği etkilediğini biliyoruz.
  • 2:41 - 2:46
    Dünya, sanayi öncesi zamandan bu yana
    bir santigrat derece kadar ısındı.
  • 2:46 - 2:50
    Bu ısınma, yerel sıcaklıkları
    ve yağış dağılımlarını değiştiriyor
  • 2:50 - 2:52
    ve bunun dünyanın birçok kısmında
  • 2:52 - 2:56
    tarımsal verimlilik açısından
    sonuçlar doğuruyor.
  • 2:56 - 3:00
    Sorun sadece sıcaklık ve yağıştaki
    yerel değişiklikler değil,
  • 3:00 - 3:01
    aşırı derecede olması.
  • 3:02 - 3:05
    Sıcak hava dalgası,
    seller ve kuraklık açısından aşırılık
  • 3:05 - 3:09
    önemli derecede verimliliği etkiliyor.
  • 3:11 - 3:16
    Bitkilerin büyümesini sağlamak dışında
  • 3:16 - 3:19
    bu karbondioksit
    başka sonuçlar da doğuruyor,
  • 3:19 - 3:22
    yüksek oranda karbondioksit olduğunda
  • 3:22 - 3:26
    bitkiler; karbonhidratların, şekerlerin
    ve nişastaların sentezini arttırıyor
  • 3:26 - 3:31
    ve protein ile önemli besinlerin
    yoğunluğunu azaltıyor
  • 3:31 - 3:38
    ve bu, gıda güvenliğinin gelişimini
    nasıl düşündüğümüz açısından çok önemli.
  • 3:39 - 3:42
    Birkaç gece önce, iklim değişikliği
    hakkındaki bir masa sohbetinde
  • 3:42 - 3:46
    biri 7'de 5 oranında
    iyimser olduklarını söyledi:
  • 3:46 - 3:49
    Haftanın 5 günü iyimserler
  • 3:49 - 3:52
    ve bu diğer iki günde
    konuşulacak bir konu.
  • 3:53 - 3:55
    Mikro besinleri düşündüğümüzde
  • 3:55 - 4:00
    neredeyse hepsi yüksek karbondioksit
    yoğunluklarından etkileniyor.
  • 4:00 - 4:02
    Özellikle de ikisi, demir ve çinko.
  • 4:02 - 4:06
    Yeteri kadar demire sahip değilseniz
    demir eksikliği anemisi olabilirsiniz.
  • 4:06 - 4:13
    Yorgunluk, nefes darlığı ve bazı oldukça
    ciddi sonuçlarla da ilişkilendiriliyor.
  • 4:13 - 4:15
    Yeteri kadar çinkoya sahip değilseniz ise
  • 4:15 - 4:17
    iştahsızlık yaşayabilirsiniz.
  • 4:17 - 4:19
    Dünya genelinde çok önemli bir sorun.
  • 4:19 - 4:22
    Çinko eksikliği olan
    neredeyse bir milyar insan var.
  • 4:22 - 4:25
    Anne ve çocuk sağlığı
    açısından çok önemli.
  • 4:25 - 4:27
    Gelişimi etkiliyor.
  • 4:28 - 4:32
    B vitaminleri de
    pek çok nedenden ötürü çok önemli.
  • 4:32 - 4:35
    Yiyecekleri enerjiye
    çevirmemizde yardımcı oluyorlar.
  • 4:35 - 4:40
    Vücudumuzun birçok fizyolojik faaliyetinin
    işlevi açısından çok önemliler
  • 4:40 - 4:43
    ve bir bitkide yüksek oranda
    karbon olduğunda
  • 4:43 - 4:46
    daha az azot ve B vitaminleri alıyorsunuz.
  • 4:47 - 4:48
    Sadece biz etkilenmiyoruz.
  • 4:48 - 4:54
    Sığırlar çoktan etkilendi
    çünkü yemlerinin kalitesi düşüyor.
  • 4:54 - 4:57
    Aslında bu, bitkilerin
    her tüketicisini etkiliyor.
  • 4:57 - 5:01
    Örneğin evcil kedi
    ve köpeklerimizi düşünelim.
  • 5:01 - 5:05
    Birçok evcil hayvan ve köpek
    mamalarındaki etiketlere bakarsanız
  • 5:05 - 5:09
    bu mamalarda kayda değer miktarda
    tahıl olduğunu fark edeceksiniz.
  • 5:09 - 5:11
    Dolayısıyla bu herkesi etkiliyor.
  • 5:11 - 5:14
    Peki, bunun bir sorun
    olduğunu nasıl biliyoruz?
  • 5:14 - 5:16
    Saha araştırmalarından
  • 5:16 - 5:19
    ve laboratuvarlardaki
    deneysel çalışmalardan biliyoruz.
  • 5:19 - 5:20
    Saha araştırmalarında --
  • 5:20 - 5:25
    ilk olarak buğdaya
    ve pirince odaklanacağım --
  • 5:25 - 5:29
    örneğin farklı arazilere
    ayrılan pirinç tarlaları var.
  • 5:30 - 5:33
    Arazilerin hepsi aynı:
  • 5:33 - 5:34
    Toprak aynı,
  • 5:34 - 5:36
    yağış aynı --
  • 5:36 - 5:38
    her şey aynı.
  • 5:38 - 5:42
    Bunların haricinde bazı araziler
    üzerine karbondioksit atılıyor.
  • 5:43 - 5:46
    Dolayısıyla günümüzün koşulları
  • 5:46 - 5:50
    ve yüzyılın ilerleyen zamanlarındaki
    karbondioksit koşulları altında
  • 5:50 - 5:53
    nasıl görüneceğini karşılaştırabilirsiniz.
  • 5:53 - 5:56
    Bunu yapan birkaç çalışmadan
    birinin bir parçasıydım.
  • 5:56 - 6:01
    Çin ve Japonya'daki
    18 pirinç sahasını inceledik
  • 6:01 - 6:03
    ve yüzyılın ilerleyen zamanlarında
  • 6:03 - 6:05
    beklediğimiz koşullar
    altında onları yetiştirdik.
  • 6:07 - 6:09
    Sonuçlara baktığımızda
  • 6:09 - 6:12
    beyaz sütun günümüz koşulları,
  • 6:12 - 6:16
    kırmızı sütun ise yüzyılın ilerleyen
    zamanlarındaki koşullar.
  • 6:17 - 6:21
    Protein, yaklaşık olarak yüzde 10,
  • 6:21 - 6:25
    demir yüzde 8, çinko yüzde 5 azalıyor.
  • 6:25 - 6:28
    Bunlar, çok büyük bir değişim
    olarak görünmüyor olabilir
  • 6:28 - 6:32
    fakat her ülkedeki
    ağırlıklı olarak nişasta yiyen
  • 6:32 - 6:34
    yoksul kesimi düşünmeye başladığınızda
  • 6:34 - 6:39
    bunun sınırda olan insanları
    ciddi eksikliklerin sınırına taşıyacağını
  • 6:39 - 6:42
    ve her tür sağlık sorunları
    yaratacağını fark ediyorsunuz.
  • 6:42 - 6:46
    Durum, B vitaminleri için daha da ciddi.
  • 6:46 - 6:50
    B1 ve B2 vitaminlerine baktığınızda
  • 6:50 - 6:52
    yaklaşık yüzde 17'lik bir düşüş var.
  • 6:52 - 6:58
    Pantotenik asitte, yani B5 vitamininde,
    yaklaşık yüzde 13'lük bir düşüş var.
  • 6:58 - 7:01
    Folik asitte yaklaşık
    yüzde 30'luk bir düşüş var.
  • 7:01 - 7:05
    Bunlar, yapılan çeşitli deneylerin
    üstünde ortalamalar.
  • 7:05 - 7:09
    Folik asit çocuk gelişimi için çok önemli.
  • 7:09 - 7:11
    Yeteri kadar folik asit
    almayan hamile kadınlar
  • 7:11 - 7:14
    doğum kusurlarıyla bebek sahibi
    olmakta daha yüksek riske sahipler.
  • 7:15 - 7:19
    Dolayısıyla bunlar, karbondioksit
    yükselmeye devam ettikçe
  • 7:19 - 7:22
    sağlığımız için oldukça
    ciddi olası sonuçlar.
  • 7:24 - 7:25
    Diğer bir örnek ise
  • 7:25 - 7:29
    Chris Weyant ve meslektaşları tarafından
    yapılan bu modelleme işi,
  • 7:29 - 7:33
    yüksek karbondioksitten
    düşük demir ve çinkoya --
  • 7:33 - 7:35
    sadece demir ve çinkoya baktılar --
  • 7:35 - 7:38
    çeşitli sağlık sonuçlarına kadar
    olan bu zincere baktılar.
  • 7:38 - 7:44
    Sıtmaya, ishalli hastalıklara, zatürreye,
    demir eksikliği anemisine
  • 7:44 - 7:48
    ve 2050'de sonuçlarının
    ne olabileceğine baktılar.
  • 7:48 - 7:50
    Burada renk ne kadar koyuysa
  • 7:50 - 7:52
    sonuçlar da o kadar büyük.
  • 7:52 - 7:58
    En büyük etkilerin Asya ve Afrika'da
    olduğunu görebilirsiniz
  • 7:58 - 8:02
    ancak aynı zamanda ABD
    ve Avrupa'daki ülkelerde de
  • 8:02 - 8:04
    nüfuslar bundan etkilenebilir.
  • 8:05 - 8:09
    Yaklaşık olarak 125 milyon insanın
    etkilenebileceğini tahmin ediyorlar.
  • 8:10 - 8:14
    Aynı zamanda en etkili müdahalenin
    ne olacağını da modellediler
  • 8:14 - 8:19
    ve nihai kararları
    sera gazlarını azaltmaktı:
  • 8:19 - 8:22
    Yüzyılın ortasına kadar
    sera gazı emisyonlarını azaltmak
  • 8:22 - 8:24
    ki böylece yüzyılın ilerleyen zamanlarında
  • 8:24 - 8:27
    bu sonuçlar hakkında
    endişelenmemize gerek kalmasın.
  • 8:29 - 8:31
    Bu deneyler, bu modelleme çalışmaları
  • 8:31 - 8:34
    iklim değişikliğinin kendisini
    hesaba katmadı.
  • 8:34 - 8:37
    Sadece karbondioksit
    bileşenine odaklandılar.
  • 8:38 - 8:40
    Dolayısıyla ikisini birleştirince
  • 8:40 - 8:43
    etkinin size söylediğimden
    daha büyük olması bekleniyor.
  • 8:44 - 8:48
    Kahvaltı için yediğiniz yemeğin,
    öğle yemeği için yiyeceğiniz yemeğin
  • 8:48 - 8:53
    besin kalitesi açısından büyükanne
    ve büyükbabanızın yediklerinden
  • 8:53 - 8:57
    ne kadar değiştiğini
    size şimdi anlatabilmek isterdim.
  • 8:58 - 8:59
    Ama anlatamam.
  • 8:59 - 9:02
    Bu konu hakkında bir araştırmamız yok.
  • 9:02 - 9:05
    Şu anki gıda güvensizliğinin
    bu değişimler tarafından
  • 9:05 - 9:07
    ne kadar etkilendiğini anlatmak isterdim.
  • 9:08 - 9:09
    Ama anlatamam.
  • 9:09 - 9:11
    Bu konu hakkında da bir araştırmamız yok.
  • 9:12 - 9:16
    Olası çözümlerin ne olabileceği de
    dahil olmak üzere
  • 9:16 - 9:20
    bu alanda bilinmesi gereken çok şey var.
  • 9:20 - 9:23
    Bu çözümlerin ne olduğunu
    tam olarak bilmiyoruz
  • 9:23 - 9:25
    fakat birçok seçeneğimiz var.
  • 9:26 - 9:28
    Teknolojide ilerleme kaydettik.
  • 9:28 - 9:31
    Bitki ıslahımız var.
    Biyolojik arıtmamız var.
  • 9:31 - 9:33
    Toprak bir fark yaratabilir
  • 9:33 - 9:36
    ve tabii bu değişimlerin
    gelecekteki sağlığımızı,
  • 9:36 - 9:40
    çocuklarımız sağlığını
    ve torunlarımızın sağlığını
  • 9:40 - 9:43
    nasıl etkileyebileceğini bilmenin
    çok yararı olacaktır.
  • 9:44 - 9:46
    Bu yatırımlar zaman alır.
  • 9:47 - 9:50
    Tüm bu sorunları çözmek zaman alacak.
  • 9:51 - 9:57
    Bu araştırmaya yatırım yapan herhangi bir
    ulusal bir kuruluş veya iş grubu yok.
  • 9:58 - 10:03
    Nereye gittiğimizi bilmemiz için
    bu yatırımlara son derece ihtiyacımız var.
  • 10:04 - 10:07
    Bu süre içerisinde yapabileceğimiz şey
  • 10:07 - 10:13
    tüm insanların tam bir beslenmeye
    erişimi olduğundan emin olmak,
  • 10:13 - 10:17
    sadece dünyanın zengin kısımlarında değil
    dünyanın her yerinde.
  • 10:18 - 10:21
    Ayrıca yüzyılın ilerleyen zamanlarında
    gelecek olan zorlukları azaltmak için
  • 10:21 - 10:26
    sera gazı emisyonlarını teker teker
    ve toplu olarak düşürmemiz gerekiyor.
  • 10:28 - 10:33
    Eğitimin pahalı olduğunu düşünüyorsan
    cahilliği dene diye bir söz vardır.
  • 10:34 - 10:35
    Denemeyelim.
  • 10:36 - 10:38
    Kendimize yatırım yapalım;
  • 10:38 - 10:40
    çocuklarımıza
  • 10:40 - 10:41
    ve de gezegenimize.
  • 10:41 - 10:43
    Teşekkür ederim.
  • 10:43 - 10:47
    (Alkış)
Títol:
İklim değişikliği yiyeceklerimizi nasıl daha az besleyici yapabilir
Speaker:
Kristie Ebi
Descripció:

Atmosferdeki artan karbon seviyeleri, bitkilerin daha hızlı büyümesini sağlayabilir ancak başka gizli bir sonucu daha var: Hayatta kalmamız için ihtiyacımız olan bitkilerin besin maddelerini ve vitaminleri çalıyorlar. Küresel gıda güvenliği hakkındaki bir konuşmada, epidemiyolojist Kristie Ebi bu büyüyen beslenme krizinin devasa olası sağlık sonuçlarını -- ve tüm insanların yaşama, sağlıklı yiyeceklere erişimi olduğundan emin olmak için atacağımız adımları araştırıyor.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
Projecte:
TEDTalks
Duration:
11:00

Turkish subtitles

Revisions Compare revisions