Return to Video

«Найгоршая» манахіня ў гісторыі - Тэрэза А. Югар

  • 0:07 - 0:12
    Хуана Рамірэс дэ Асбахэ сядзела перад
    калегіяй аўтарытэтных тэолагаў,
  • 0:12 - 0:14
    юрыстаў і матэматыкаў.
  • 0:14 - 0:18
    Віцэ-кароль Новай Гішпаніі запрасіў іх
    праверыць веды маладой жанчыны,
  • 0:18 - 0:21
    задаючы самыя складаныя пытанні, якія
    яны толькі змаглі знайсці.
  • 0:21 - 0:24
    Але Хуана паспяхова адказвала на
    кожны выклік ‒
  • 0:24 - 0:28
    ад складаных ураўненняў да
    філасофскіх пытанняў.
  • 0:28 - 0:30
    Пазней назіральнікі параўнаюць
    гэтую сцэну
  • 0:30 - 0:34
    з «каралеўскім галеонам, які
    прабіваецца праз пару каноэ».
  • 0:34 - 0:36
    Жанчына, якая сутыкнулася з
    такім допытам, нарадзілася
  • 0:36 - 0:38
    ў сярэдзіне 17-ага стагоддзя.
  • 0:38 - 0:43
    У той час Мексіка ўжо больш за стагоддзе
    была гішпанскай калоніяй,
  • 0:43 - 0:46
    што прывяло да складанай і
    стратыфікаванай класавай сістэмы.
  • 0:46 - 0:49
    Бабуля і дзядуля Хуаны па матчынай лініі
    нарадзіліся ў Гішпаніі,
  • 0:49 - 0:52
    што рабіла іх членамі самага паважанага
    класа ў Мексіцы.
  • 0:52 - 0:57
    Але Хуана нарадзілася па-за шлюбам, і
    яе бацька ‒ гішпанскі ваенны капітан ‒
  • 0:57 - 1:02
    пакінуў яе маці, Донью Ізабэль,
    выхоўваць Хуану і яе сясцёр у адзіночку.
  • 1:02 - 1:05
    На шчасце, умераныя даходы яе дзядулі
  • 1:05 - 1:07
    забяспечвалі сям'і камфортнае існаванне.
  • 1:07 - 1:11
    А Донья Ізабэль падавала добры
    прыклад сваім дачкам,
  • 1:11 - 1:14
    паспяхова кіруючы адным з
    двух маёнткаў бацькі,
  • 1:14 - 1:18
    нягледзячы на неадукаванасць
    і мізагінію таго часу.
  • 1:18 - 1:22
    Магчыма, менавіта гэты прыклад і
    надаў Хуане ўпэўненасць на ўсё жыццё.
  • 1:22 - 1:26
    У трохгадовым узросце яна таемна хадзіла
    ўслед за старэйшай сястрой у школу.
  • 1:26 - 1:29
    Калі яна пазней даведалася, што
    вышэйшая адукацыя даступна
  • 1:29 - 1:31
    толькі для мужчын,
    яна ўмольвала маці дазволіць ёй
  • 1:31 - 1:33
    употай наведваць заняткі.
  • 1:33 - 1:37
    Атрымаўшы адмову, Хуана знайшла
    суцяшэнне ў прыватнай бібліятэцы
  • 1:37 - 1:38
    свайго дзядулі.
  • 1:38 - 1:42
    У раннім падлеткавым узросце яна засвоіла
    філасофскія дыскусіі, латынь
  • 1:42 - 1:45
    і ацтэкскую мову Нахуатль.
  • 1:45 - 1:48
    Не па гадах развіты інтэлект Хуаны
    прыцягнуў увагу
  • 1:48 - 1:50
    каралеўскага двара ў Мехіка,
  • 1:50 - 1:52
    і, калі ёй было шаснаццаць,
  • 1:52 - 1:56
    Віцэ-кароль і яго жонка зрабілі
    яе сваёй фрэйлінай.
  • 1:56 - 2:01
    Там яе п'есы і вершы па чарзе захаплялі
    і абуралі каралеўскі двор.
  • 2:01 - 2:03
    Яе правакацыйны верш
    «Дурныя мужчыны»
  • 2:03 - 2:06
    ганебным чынам раскрытыкаваў
    сэксісцкія падвойныя стандарты,
  • 2:06 - 2:07
    асуджаючы мужчын,
  • 2:07 - 2:11
    якія разбэшчваюць жанчын і пры гэтым
    абвінавачваюць іх у амаральнасці.
  • 2:11 - 2:14
    Нягледзячы на супярэчлівасць, яе
    дзейнасць ўсё роўна выклікала
  • 2:14 - 2:16
    захапленне прыхільнікаў,
    і шматлікія прапановы шлюбу.
  • 2:16 - 2:20
    Але Хуану больш цікавілі веды
    чым шлюб.
  • 2:20 - 2:22
    У патрыярхальным грамадстве таго часу
  • 2:22 - 2:25
    было толькі адно месца, дзе яна
    магла іх знайсці.
  • 2:25 - 2:29
    Царква, усё яшчэ пад апантаным
    уплывам гішпанскай інквізіцыі,
  • 2:29 - 2:33
    магла дазволіць Хуане захаваць
    незалежнасць і павагу,
  • 2:33 - 2:35
    застаючыся незамужняй.
  • 2:35 - 2:39
    У 20 гадоў яна ўступіла ў
    Іераніміцкі манастыр Санта-Паўла
  • 2:39 - 2:43
    і ўзяла новае імя:
    Сястра Хуана Інес дэ ла Крус.
  • 2:43 - 2:48
    На працягу многіх гадоў сястра Хуана
    лічылася каштоўным скарбам царквы.
  • 2:48 - 2:52
    Яна пісала драмы, камедыі і трактаты
    па філасофіі і матэматыцы,
  • 2:52 - 2:55
    у дадатак да рэлігійнай музыкі і паэзіі.
  • 2:55 - 2:57
    Яна сабрала велізарную бібліятэку,
  • 2:57 - 2:59
    і яе наведвалі многія
    выбітныя навукоўцы.
  • 2:59 - 3:02
    Служачы скарбнікам манастыра
    і архіварыусам,
  • 3:02 - 3:06
    яна таксама абараняла сродкі да
    існавання сваіх пляменніц і сясцёр
  • 3:06 - 3:08
    ад мужчын, якія спрабавалі
    іх эксплуатаваць.
  • 3:08 - 3:10
    Але яе просталінейнасць ў
    канчатковым рахунку прывяла
  • 3:10 - 3:12
    да канфлікту з яе дабрадзейцамі.
  • 3:12 - 3:17
    У 1690 г. біскуп апублікаваў прыватныя
    крытычныя заўвагі сястры Хуаны
  • 3:17 - 3:19
    аб глыбокашаноўнай пропаведзі.
  • 3:19 - 3:20
    У публікацыі
  • 3:20 - 3:25
    ён настаўляў сястру Хуану прысвячаць
    сябе больш малітвам, а не разважанням.
  • 3:25 - 3:28
    Яна парыравала, што Бог не даў
    бы жанчынам інтэлект,
  • 3:28 - 3:30
    калі б ён не хацеў, каб яны
    выкарыстоўвалі яго.
  • 3:30 - 3:35
    Спрэчка прыцягнула ўвагу
    кансерватыўнага Архібіскупа Мексікі.
  • 3:35 - 3:38
    Паступова сястра Хуана была
    пазбаўленая свайго аўтарытэту
  • 3:38 - 3:41
    і вымушаная прадаць свае кнігі
    і перастаць пісаць.
  • 3:41 - 3:45
    Раз'юшаная такой цэнзурай, але не
    маючы жадання пакідаць царкву,
  • 3:45 - 3:47
    яна з горыччу зноў пачала маліцца.
  • 3:47 - 3:50
    Падчас свайго апошняга акта
    непадпарадкавання яна паставіла подпіс:
  • 3:50 - 3:53
    "Я, горшая за ўсіх," уласнай крывёю.
  • 3:53 - 3:58
    Пазбаўленая сродкаў сястра Хуана
    занялася дабрачыннасцю,
  • 3:58 - 4:01
    і ў 1695 годзе яна памерла ад
    хваробы, якой заразілася
  • 4:01 - 4:03
    падчас догляду за сваімі сёстрамі.
  • 4:03 - 4:07
    На сённяшні дзень сястра Хуана
    прызнана першай феміністкай
  • 4:07 - 4:09
    Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.
  • 4:09 - 4:13
    Яна аб'ект незлічоных дакументальных
    фільмаў, раманаў і опер,
  • 4:13 - 4:16
    і яе партрэт намаляваны на мексіканскай
    банкноце ў 200 песа.
  • 4:16 - 4:19
    Кажучы словамі нобелеўскага лаўрэата
    Актавіа Паса:
  • 4:19 - 4:22
    «Недастаткова сказаць, што
    дзейнасць сястры Хуаны
  • 4:22 - 4:23
    з'яўляецца прадуктам гісторыі;
  • 4:23 - 4:28
    мы павінны дадаць, што гісторыя таксама
    з'яўляецца прадуктам яе дзейнасці».
Títol:
«Найгоршая» манахіня ў гісторыі - Тэрэза А. Югар
Speaker:
Тэрэза А. Югар
Descripció:

Паглядзець поўны ўрок: https://ed.ted.com/lessons/history-s-worst-nun-theresa-a-yugar

Хуана Рамірэс дэ Асбахэ сядзела перад калегіяй аўтарытэтных тэолагаў, юрыстаў і матэматыкаў. Яны былі запрошаны, каб праверыць веды Хуаны з дапамогай самых складаных пытанняў, якія яны толькі маглі знайсці. Але Хуана паспяхова адказвала на кожны выклік ‒ ад складаных ураўненняў да філасофскіх пытанняў. Кім была гэтая надзвычайная жанчына? Тэрэза Югар распавядае пра жыццё мексіканскай паэткі і вучонай.

Урок - Theresa A. Yugar, анімацыя - Wow-How Studio.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Projecte:
TED-Ed
Duration:
04:32
Hanna Baradzina approved Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Hanna Baradzina edited Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Hanna Baradzina accepted Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Hanna Baradzina edited Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Valeria Varkulevich edited Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Valeria Varkulevich edited Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Valeria Varkulevich edited Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Valeria Varkulevich edited Bielorús subtitles for History's "worst" nun
Mostra-ho tot

Belarusian subtitles

Revisions