YouTube

Teniu un compte YouTube?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtítols

← Dünyanın en geniş soyağacını nasıl oluşturuyoruz

Obtén el codi d'incrustació
23 llengües

Showing Revision 6 created 10/19/2019 by Nevaz Mescioğlu.

  1. İnsanlar interneti çeşitli
    sebeplerden dolayı kullanıyor.
  2. Meğerse internet sitelerinin
    en popüler kategorilerinden biri
  3. insanların genellikle başkaları
    yokken baktığı bir şeymiş.
  4. Merakı, rahata düşkünlüğün
    pek az olmadığı seviyeleri içeriyor
  5. ve diğer insanların üreme aktivitelerini
    kayda almanın çevresinde dönüyor.
  6. (Gülüşmeler)

  7. Tabii ki soyağacından bahsediyorum --
  8. (Gülüşmeler)

  9. soygeçmiş bilimi.
  10. Soygeçmişi detaylandırmak
    söz konusu olunca

  11. her ailede soyağacına
    takıntılı bir kişi vardır.
  12. Bu kişiye Bernie amca diyelim.
  13. Bernie amca, Şükran Günü yemeğinde
  14. kesinlikle yan yana oturmak
    isteyeceğiniz son insandır
  15. çünkü bazı eski akrabalarınız hakkındaki
    garip detaylarla içinizi bayacaktır.
  16. Ancak bildiğiniz üzere
  17. her şeyin bir bilimsel tarafı da vardır
  18. ve Bernie amcanın hikâyelerinin
    biyomedikal araştırma için
  19. çok büyük bir potensiyele
    sahip olduğunu bulduk.
  20. Bernie amcanın ve soy izleme
    uzmanlarının geni.com adındaki

  21. bir soyağacı internet sitesi aracılığıyla
    soyağaçlarını belgelemelerini istedik.
  22. Kullancılar soyağaçlarını
    internet sitesine yüklediklerinde
  23. akrabalarını tarıyor
  24. ve var olan ağaçlarla eşleşmeler buluyor,
  25. var olan ve yeni ağacı birleştiriyor.
  26. Varılan sonuç, geniş soyağaçlarının
  27. her soy izleme uzmanın
    bireysel düzeyinin ötesinde yaratıldığı.
  28. Şimdi, bu süreci tüm dünyadaki
    milyonlarca insanla tekrar ettiğimizde
  29. tüm insalığın bir soyağacının yapısını
    kitle kaynakla kullanabiliriz.
  30. Bu internet sitesini kullanarak

  31. 125 milyon insanı tek bir soyağacı ile
    birleştirmeyi başardık.
  32. Ağacı burdaki ekranda çizemem
  33. çünkü bu ağaçtaki insan sayısından
    daha az piksele sahipler.
  34. Ancak size 6 bin bireyin
    bir alt kümesinin örneğini göstereyim.
  35. Her yeşil düğüm, bir kişi.
  36. Kırmızı düğümler evlilikleri temsil ediyor
  37. ve bağlantılar ebeveynliği temsil ediyor.
  38. Bu ağacın tam ortasında
    ataları görebilirsiniz
  39. ve dış kenarlara gittikçe
    torunlarını görebilirsiniz.
  40. Bu ağaçta tahmini olarak 7 nesil var.
  41. Bireylerin sayısını 70 bin kişiye
    yükselttiğimizde ise işte bu oluyor --

  42. sahip olduğumuz tüm verinin
    çok küçük bir alt kümesi.
  43. Buna rağmen birçok
    uzaktan akrabayla birlikte
  44. devasa soyağaçlarının oluşumunu
    şimdiden görebilirsiniz.
  45. Soy izleme uzmanlarımızın
    sıkı çalışması sayesinde

  46. yüzlerce yıl önceye, geçmişe gidebiliriz.
  47. Örneğin 1755'te doğan Alexander Hamilton.
  48. Alexander, ABD'nin ilk hazine bakanıydı
  49. ancak günümüzde çoğunlukla popüler
    bir Broadway müzikaliyle tanınıyor.
  50. Alexander'ın eğlence sektöründe
    daha derin bağlantıları olduğunu bulduk.
  51. Aslında kan bağı var,
  52. Kevin Bacon'la!
  53. (Gülüşmeler)

  54. Her ikisi de 13. yüzyılda yaşayan

  55. İskoçyalı bir hanımefendinin
    neslinden geliyor.
  56. Dolayısıyla Alexander Hamilton'ın
  57. Kevin Bacon soyağacında 35 derece
    olduğunu söyleyebilirsiniz.
  58. (Gülüşmeler)

  59. Ağacımızın bunun gibi
    milyonlarca hikâyesi var.

  60. Verilerimizin kalitesini doğrulamak için
    önemli derecede çaba sarf ettik.

  61. DNA kullanarak verilerimizdeki
    anne-çocuk bağlantılarının
  62. %3'ünün yanlış olduğunu bulduk
  63. ki bu, ABD'nin 2. Dünya Savaşı öncesindeki
    evlat edinme oranlarıyla eşleşebilir.
  64. Baba tarafı içinse

  65. haberler o kadar iyi değil.
  66. Verilerimizdeki baba-çocuk
    bağlantılarının %1,9'u yanlış.
  67. Bazı insanların burada
    sırıttığını görebiliyorum.
  68. Tam olarak da düşündüğünüz şey --
  69. dışarıda birçok sütçü var.
  70. (Gülüşmeler)
  71. Bununla beraber, bu babadan gelen
    bağlantılardaki %1,9'luk hata oranı
  72. verilerimize has bir şey değil.
  73. Önceki çalışmalar, kliniksel
    seviyedeki soyları kullanarak
  74. benzer bir hata oranı buldu.
  75. Bu yüzden verilerimizin kalitesi iyi
  76. ve bu bir sürpriz olmamalı.
  77. Bizim soy izleme uzmanlarımızın kendi
    soyağaçlarını doğru şekilde belgelemede
  78. çok derin, yetkili bir ilgileri var.
  79. İnsanoğlu hakkında sayısal bilgi
    öğrenmek için bu veriyi kullanabiliriz,

  80. örneğin demografi hakkındaki sorular için.
  81. Burada dünya haritasında
    bizim tüm profillerimiz bulunuyor.
  82. Her piksel belli bir noktada
    yaşamış bir insan.
  83. Çok fazla verimiz olduğundan dolayı
  84. birçok ülkenin hatlarını görebilirsiniz,
  85. özellikle de Batı dünyasını.
  86. Bu klipte 1400'lerden 1900'lere kadar olan
    bireylerin doğum yıllarına dayanan
  87. size gösterdiğim haritayı
    sınıflara ayırdık
  88. ve bilinen göç olaylarıyla karşılaştırdık.
  89. Klip, daha iyi arşivciliğin olduğu
    Birleşik Krallık'a kadar geri giden
  90. verilerimizdeki en eski soyları gösteriyor
  91. ve sonrasında Batı sömürgeciliğinin
    rotası boyunca yayılıyorlar.
  92. Hadi bunu izleyelim.
  93. (Müzik)
  94. [Doğum yılı:]
  95. [1492 - Columbus, mavi okyanusa açılıyor.]
  96. [1620 - Mayflower,
    Massachusetts'e ayak basıyor.]
  97. [1652 - Hollandalılar,
    Güney Afrika'ya yerleşiyor.]
  98. [1788 - Britanya'nın Avustralya'ya
    cezai taşımacılığı başlıyor.]
  99. [1836 - İlk göçmenler,
    Oregon Yolu'nu kullanıyor.]
  100. [Tüm etkinlikler]
  101. Bu filmi çok seviyorum.

  102. Bu göç etkinlikleri,
    ailelerin kaynağını veriyor,

  103. dolayısıyla bunun gibi
    sorular sorabiliriz:
  104. Eşlerin doğum yerleri arasındaki
    normal mesafe ne kadar?
  105. Mesafe, demografide
    çok önemli bir rol oynuyor
  106. çünkü aile oluşturmak için
    insanların göç etme kalıpları
  107. genlerin coğrafi bölgelerde
    nasıl yayıldığını belirliyor.
  108. Verilerimizi kullanarak
    bu mesafeyi inceledik
  109. ve eski zamanlarda insanların
    zorluk yaşamadığını bulduk.
  110. Yakınlardaki bir köydeki
    biriyle evleniyorlardı.
  111. Ancak Sanayi Devrimi
    aşk hayatımızı gerçekten zorlaştırdı.
  112. Günümüzde ise uygun uçak biletleri
    ve çevrim içi sosyal medya ile
  113. sıklıkla insanlar ruh eşlerini bulmak için
  114. doğum yerlerinden
    100 kilometreden fazla göç ediyor.
  115. Şunu sorabilirsiniz:

  116. Tamam ama kim aile oluşturmak için
  117. bir yerden bir yere
    göç etme zahmetine giriyor?
  118. Bu kişiler kadın mı erkek mi?
  119. Bu soruyu irdelemek için
    verilerimizi kullandık
  120. ve en az son 300 yıldır
  121. kadınların aile oluşturmak için
  122. bir yerden bir yere göç etme
    zahmetine girdiğini bulduk.
  123. Bu sonuçlar istatistiksel olarak önemli
  124. dolayısıyla erkeklerin tembel olduğunu
  125. bilimsel bir gerçek olarak
    kabul edebilirsiniz.
  126. (Gülüşmeler)

  127. Demografi hakkındaki soruları geçebilir

  128. ve insan sağlığı hakkındaki
    soruları sorabiliriz.
  129. Örneğin genetik varyasyonların
  130. bireyler arasındaki
    ömür süresindeki farklılıkları
  131. ne ölçüde açıkladığını sorabiliriz.
  132. Önceki araştırmalar,
    bu soruyu irdelemek için
  133. ikizler ile yaşam süresi
    arasındaki ilişkiyi inceledi.
  134. Genetik varyasyonların bireyler arasındaki
    ömür süresindeki farklılıkların
  135. yaklaşık olarak bir çeyreğini
    açıkladığını tahmin ediyorlar.
  136. Fakat ikizler, çeşitli çevresel etkiler
    veya ortak bir ev de dahil olmak üzere
  137. birçok nedenden
    dolayı ilişkilendirilebilir.
  138. Geniş soyağaçları bize ikizler gibi
    yakın akrabaları, uzak akrabaları,
  139. hatta dördüncü derece kuzenleri
    inceleme fırsatı veriyor.
  140. Bu şekilde genetik varyasyonların
    katkısını çevresel etkilerden ayıracak
  141. sağlam modeller kurabiliriz.
  142. Verilerimizi kullanarak
    bu analizi gerçekleştirdik
  143. ve genetik varyasyonların bireyler
    arasındaki ömür süresindeki farklılıkların
  144. sadece yüzde 15'ini açıkladığını bulduk.
  145. Bu da ortalama olarak 5 sene.
  146. Dolayısıyla genler ömür süresine daha önce
    düşündüğümüzden daha az önem taşıyor.
  147. Bunun harika bir haber
    olduğunu düşünüyorum
  148. çünkü bu, eylemlerimizin
    daha önemli olduğu anlamına geliyor.
  149. Sigara içmek, örneğin, ortalama
    yaşam süresinin 10 yılını belirliyor --
  150. genetik biliminin belirlediğinin iki katı.
  151. Soyağaçlarına baktıkça ve soy izleme
    uzmanlarını DNA bilgilerini

  152. kayıt altına almalarına ve kitle kaynağı
    kullanmalarına izin verdiğimiz sürece
  153. çok daha şaşırtıcı
    bulgular bile elde edebiliriz.
  154. Sonuçlar harika olabilir.
  155. Hayal etmesi zor olabilir
  156. ama Bernie amca ve arkadaşları,
    FBI'ın şu anda sahip olduğunu bile aşacak
  157. DNA adli kabiliyetleri yaratabilir.
  158. DNA'yı geniş bir soyağacına
    yerleştirdiğinizde etkili bir şekilde
  159. hepsinin DNA'yı oluşturan bir insana bağlı
    yüzlerce uzak akrabayı aydınlatan
  160. bir işaret ışığı yaratıyorsunuz.
  161. Geniş bir soyağacına
    birçok işaret ışığı yerleştirerek
  162. bilinmeyen bir insanın DNA'sını
    nirengi yapabiliyorsunuz,
  163. GPS sisteminin bir konumu bulmak için
    birçok uyduyu kullanması gibi.
  164. Bu tekniğin gücünün başlıca örneği

  165. ABD tarihindeki en kötü şöhretli
    suçlularından biri olan
  166. Golden State Katili'nin yakalanması.
  167. FBI, bu kişiyi 40 yılı aşkın
    bir süredir arıyordu.
  168. DNA'sına sahiplerdi
  169. ancak herhangi bir polis
    veri tabanında hiç çıkmamıştı.
  170. Bir sene kadar önce FBI
    bir genetik soy izleme uzmanına danıştı
  171. ve o da uzak akrabalarını tespit edecek
    bir soyağacı hizmetine
  172. adamın DNA'sını yüklemelerini önerdi.
  173. Bunu yaptılar
  174. ve Golden State Katili'nin
    üçüncü derece kuzenini buldular.
  175. Geniş bir soyağacı oluşturdular,
  176. bu ağacın farklı dallarını taradılar
  177. ta ki Golden State Katili
    hakkında bildikleriyle
  178. tam olarak eşleşen
    bir profil bulana kadar.
  179. Bu kişiden DNA aldılar
  180. ve ellerinde olan DNA'yla
    mükemmel bir eşleşme buldular.
  181. Onu tutukladılar
  182. ve bu kadar sene sonra
    adalete teslim ettiler.
  183. O zamandan beri genetik
    soy izleme uzmanları,
  184. suçluları yakalamak için
    bu tekniği kullanmaya
  185. ve yerel ABD emniyet teşkilatlarıyla
    çalışmaya başladılar.
  186. Sadece son altı ay içinde
  187. bu teknikle yirmiden fazla
    faili meçhul davayı çözebildiler.
  188. Neyse ki Bernie amca ve soy izleme
    uzmanları gibi insanlara sahibiz.

  189. Bu kişiler, kendilerince
    hobileri olan amatörler değiller.
  190. Bu kişiler, bize kim olduğumuzu söylemenin
  191. derin bir tutkusuna sahip olan
    bilim insanı birer vatandaşlar
  192. ve geçmişin, geleceğe
    ışık tuttuğunu biliyorlar.
  193. Çok teşekkür ederim.

  194. (Alkış)