Οι γλώσσες δεν πεθαίνουν απλώς από φυσικό θάνατο.
Οι λαοί εγκαταλείπουν τις μητρικές τους γλώσσες, γιατί υποχρεώνονται.
Συχνά, η πίεση είναι πολιτική.
Το 1892,
ο στρατηγός του αμερικανικού στρατού, Χένρι Πράτ
υποστήριξε, ότι σκοτώνοντας τους γηγενείς πολιτισμούς
ήταν η μόνη εναλλακτική από το να σκοτώσουν τους γηγενείς.
«Σκοτώστε τον Ινδιάνο», είπε, «αλλά σώστε τον άνθρωπο».
Και μέχρι το 1978, η κυβέρνηση έκανε αυτό ακριβώς,
παίρνοντας τα παιδιά των γηγενών από τις οικογένειές τους
και στέλνοντάς τα με τη βία σε οικοτροφεία όπου τους έδιναν αγγλικά ονόματα
και τιμωρούνταν γιατί μιλούσαν τις γλώσσες τους.
Η αφομοίωση ήταν μια παραχώρηση στη γενοκτονία.
Επτά χιλιάδες γλώσσες είναι ζωντανές σήμερα,
αλλά λίγες αναγνωρίζονται από τις κυβερνήσεις τους
ή υποστηρίζονται διαδικτυακά.
Έτσι για λαούς από την τεράστια πλειοψηφία πολιτισμών,
η παγκοσμιοποίηση παραμένει βαθιά αποξενωτική.
Σημαίνει να εγκαταλείψετε τη γλώσσα σας για τη γλώσσα κάποιου άλλου.
Και αν τίποτε δεν αλλάξει,
μέχρι και 3.000 γλώσσες θα μπορούσαν να εξαφανιστούν σε 80 χρόνια.
Αλλά τα πράγματα αλλάζουν.
Σε όλο τον κόσμο,
οι άνθρωποι αναβιώνουν τις προγονικές γλώσσες
και ξαναχτίζουν τους πολιτισμούς τους.
Απ' όσα γνωρίζουμε,
η αποκατάσταση γλώσσας άρχισε στα 1800, όταν σε εποχή ανερχόμενου αντισημιτισμού,
οι εβραϊκές κοινότητες είδαν την προγονική τους γλώσσα, τα Εβραϊκά,
σαν ένα μέσο πολιτισμικής αναβίωσης.
Και αν και ήταν ανενεργή για πάνω από 1.000 χρόνια,
ήταν καλοδιατηρημένη σε βιβλία της εβραϊκής θρησκείας και φιλοσοφίας.
Έτσι οι Εβραίοι ακτιβιστές τη μελέτησαν και τη δίδαξαν στα παιδιά τους,
ανατρέφοντας τους πρώτους ντόπιους ομιλητές από σχεδόν 100 γενιές.
Σήμερα είναι η μητρική γλώσσα για πέντε εκατομμύρια Εβραίους.
Και για μένα τουλάχιστον,
ένα αγγλόφωνο ενσωματωμένο μέλος της εβραϊκής διασποράς,
ένας πυλώνας πολιτισμικής κυριαρχίας.
Δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα,
είμαστε ακόμη εδώ.
Τώρα, μέχρι προσφάτως,
η επαναφύπνιση των Εβραϊκών ήταν η εξαίρεση.
Λίγες γλώσσες είναι τόσο καλά διατηρημένες όπως η δική μας,
και η δημιουργία του Ισραήλ,
του πρώτου εβραϊκού κράτους για πάνω από χίλια χρόνια,
παρείχε έναν χώρο για καθημερινή χρήση της εβραϊκής.
Με άλλα λόγια, οι περισσότεροι πολιτισμοί απλώς δεν είχαν την ευκαιρία.
(Βίντεο) Καλησπέρα, είμαι η Ελίζαμπεθ
και ζω στην Κορνουάλη.
Αυτά ήταν Κορνουαλικά,
η προγονική γλώσσα της Κορνουάλης,
που σήμερα είναι τεχνικά μια επαρχία της νότιας Αγγλίας.
Στα 1900, ακτιβιστές από την Κορνουάλη πολέμησαν για τον πολιτισμό τους.
Η γλώσσα ήταν αδρανής για πάνω από εκατό χρόνια,
όμως χρησιμοποίησαν παλιά βιβλία και έργα για να τη διδάξουν στα παιδιά τους.
Ωστόσο, αυτή η νέα γενιά Κορνουαλών ομιλητών
ήταν διάσπαρτη στην Κορνουάλη
και ανήμπορη να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα ελεύθερα.
Στη δεκαετία του 90, τα Κορνουαλικά είχαν αφυπνιστεί ξανά,
αλλά δεν άκμαζαν.
Μετά, στις αρχές του 2000, οι ομιλητές της γλώσσας βρέθηκαν στο διαδίκτυο
και αξιοποίησαν τους ψηφιακούς χώρους για να μιλούν σε καθημερινή βάση.
Από εκεί, διοργάνωσαν εβδομαδιαίες ή μηνιαίες εκδηλώσεις
όπου μπορούσαν να συγκεντρώνονται και να μιλούν δημόσια.
Σήμερα, μερικά σχολεία διδάσκουν Κορνουαλικά.
Υπάρχουν ταμπέλες στα Κορνουαλικά,
διαφημιστικά για παγωτά,
Βικιπαίδεια, ακόμη και μιμίδια.
(Γέλια)
Και με τη γλώσσα τους άλλη μια φορά ακέραιη,
οι άνθρωποι της Κορνουάλης έχουν αναγνωριστεί
ως ένα Κέλτικο έθνος μαζί με την Ιρλανδία, τη Σκωτία και την Ουαλία.
Έχουν μοιραστεί αιώνες βίαιης αφομοίωσης
και είπαν, «Δεν είμαστε μια επαρχία στην Αγγλία.
Είμαστε ένας λαός από μόνοι μας.
Και είμαστε ακόμη εδώ».
Και δεν είναι οι μόνοι.
Η φυλή των Τούνικα-Μπιλόξι της Λουιζιάνα αναβιώνει την προγονική της γλώσσα.
(Βίντεο) Το όνομά μου είναι Τεγιάνα.
Οι φίλοι μου με φωνάζουν «Ήσυχη Θύελλα».
Άρχισε τη δεκαετία του 80,
όταν η Ντόνα Πιερίτ και η οικογένειά της
άρχισαν να ταξιδεύουν στο Μπατόν Ρουζ και στη Νέα Ορλεάνη
για να φωτοτυπήσουν παλιά λεξικά αποθηκευμένα σε αρχεία πανεπιστημίων.
Ο στόχος ήταν να μελετήσουν την Τούνικα
και να τη διδάξουν στα παιδιά και να τη μοιραστούν με την κοινότητα.
Σήμερα ηγούνται μιας αναγγένησης της Τούνικα.
Από το 2014, υπάρχουν σχεδόν 100 ομιλητές σε τάξεις γλωσσικής εμβάπτισης,
και σύμφωνα με μια απογραφή του 2017,
32 νέοι άπταιστοι γνώστες της γλώσσας,
κάποιοι από τους οποίους όπως η κόρη της Ντόνα, η Ελίζαμπεθ,
διδάσκουν Tούνικα στα παιδιά τους.
Αυτοί οι νέοι ομιλητές δημιουργούν υλικό,
βίντεο για το Facebook και μιμίδια.
(Γέλια)
Και όσο περισσότερο δημοσιεύουν,
τόσο περισσότερο εμπνέουν άλλους κόσμο των Τουνίκα να συμμετάσχουν.
Πρόσφατα, ένα μέλος της φυλής από το Τέξας έγραψε στην Ελίζαμπεθ στο Facebook,
ρωτώντας πώς να πει το «ευλόγησε αυτή τη γη».
Ήταν για μια πινακίδα στο προάυλιο,
ώστε να δείξει στους γείτονες της, ότι ο πολιτισμός της είναι ζωντανός
και ευδοκιμεί τη σήμερον ημέρα.
Τώρα, τα Εβραϊκά, τα Κορνουαλικά και τα Τούνικα
είναι μόνο τρία παραδείγματα από ένα κύμα γλωσσικού ακτιβισμού σε κάθε ήπειρο.
Και είτε μιλάνε Τζέριε, από τα Αγγλονορμανδικά νησιά,
είτε τη νοηματική γλώσσα της Κένυας από το Ναϊρόμπι,
όλες οι κοινότητες που δουλεύουν για να προστατεύσουν ή ν' ανακτήσουν μια γλώσσα,
έχουν ένα κοινό στοιχείο: τα MME,
οπότε η γλώσσα τους μπορεί να μοιραστεί και να διδαχθεί.
Και όσο το διαδίκτυο μεγαλώνει,
επεκτείνοντας την πρόσβαση και τη δημιουργία στα MME,
η προστασία και η ανάκτηση προγονικών γλωσσών
τώρα είναι πιο εφικτή από ποτέ.
Ποιες είναι λοιπόν οι προγονικές σας γλώσσες;
Οι δικές μου είναι Εβραϊκά, Γίντις, Ουγγρικά και Σκωτσέζικα Γαελικά,
αν και μεγάλωσα μιλώντας Αγγλικά.
Και είμαι τυχερός γιατί, αυτές οι γλώσσες είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο.
Η εβραϊκή ειδικά -- ήταν εγκατεστημένη στο κινητό μου,
υποστηρίζεται από το Google Translate,
έχει μέχρι και αυτόματη διόρθωση.
Και ενώ η γλώσσα σας μπορεί να μην υποστηρίζεται ευρέως,
σας παροτρύνω να το διερευνήσετε,
γιατί οι πιθανότητες είναι, κάποιος, κάπου ν' άρχισε να τη λαμβάνει διαδικτυακά.
Το ν' ανακτάτε τη γλώσσα σας και να αγκαλιάζετε τον πολιτισμό σας
είναι ένας ισχυρός τρόπος να είστε ο εαυτός σας την εποχή της παγκοσμιοποίησης,
επειδή όπως έμαθα πρόσφατα να λέω στην εβραϊκή,
«nhnw 'dyyn k'n'» --
είμαστε ακόμη εδώ.
Σας ευχαριστώ.
(Χειροκρότημα)