So the gods sent a message to an old king.
"We will disguise you
so that you can enter the enemy camp,
find your son's killer
and then you can try and ransom your dead son's body back off him."
When the king tells his queen,
she is terrified.
"Don't go!
Man-slaying Achilles will kill you too."
But then the old man,
King Priam of Troy,
says something strange and wonderful
but difficult for our generation to fully comprehend.
"I don't care if the Greeks kill me,
just as long as I first have the heart-comforting embrace
of my dead son in my arms."
"My dead son in my arms?"
Doesn't the old man know that the bodies of the dead
are worthless?
His quest pointless.
Who would risk their life for a corpse?
The story comes from Book 24 of "The Iliad,"
a foundation work of Western civilization
written by Homer in 700 BC
about a war that took place in 1300 BC.
The siege of Troy.
A bardic poem that was memorized,
recited and performed for thousands of years.
You heard the sound of the Iliad cascade through your ears
and in that retelling you rediscover the ancient life and death wisdom
of our ancestors.
How to be brave in sorrow,
how to face your own death with courage,
how to teach your children how to die,
how to be a better mortal,
a better human.
(In Greek) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio."
The very last line in Ancient Greek of "The Iliad" itself.
A wisdom that we have willfully forgotten and lost
in our newish self-centered fear of death.
In contrast, we have subcontracted our mortality out.
Modern death absurdly has become a medical specialism.
Palliative care a foreign country we never visit.
Or only at the end of our own lives.
The ultimate form of death denial.
Just as we have forbidden ourselves not only the embrace
but the very sight of our own dead.
Forbidden.
Shall we take a test?
Can you take the fingers of your right hand?
Yeah, you, everyone,
and count off the number of corpses that you have seen, touched,
kissed and embraced in your entire life?
One?
Or two?
Or none?
Will your corpse count make it to the fingers of your left hand?
And how could that be,
in a world where everyone is mortal?
On our TV screens, we would pixel it out,
that final act of Homeric love,
the dead Hector in his father's arms,
on the grounds of taste and public decency,
and the advertizing revenue.
But our existential flight has not made us stronger, wiser,
more death-courageous,
just more fearful.
We're far too sad,
too frightened of our own death.
Our conception of death has narrowed to an I-thing,
never an our-thing.
The terminally ill are often ashamed of their sickening and hide from sight.
We are embarrassed about what to say to a colleague
who's lost someone they love.
Embarrassed by our mortality.
Worried that if we say anything, we will make them more sad.
And sad, of course, is bad.
The pleasures of sorrow,
grieving openly together,
are unrecognizable to us.
Though they are often cited in "The Iliad"
along with motherly advice to have more sex
as a form of grief therapy.
Advice, which speaking from personal experience,
can do a grieving soul a world of good.
(Laughter)
We are more afraid of dying
than those warriors on the plains of Troy.
More conquered by death.
And of course, you always would be more sad and more afraid
if you believe that you will only ever face death alone
and in terror.
A once in a death time experience.
A me-death, never a we-death.
But what about if you train for death
the same way that we all train to drive a car?
Taking lessons off an instructor.
Going on little laps around your local neighborhood,
sitting a whole series of tests,
which even if you failed, you'd get to resit again.
A common social experience, a rite of passage.
It doesn't sound hard, does it?
Now if you've never been to a Trojan wake
or an Irish version of the same thing,
and only seen the movie,
you're probably thinking it's just another Irish piss-up.
A few drunks in some dank bar,
lamenting their dead uncle Johnny who they buried that morning.
But you would be dead wrong.
Wakes are the oldest rites of humanity.
When I was seven,
my mother took me to meet my first corpse.
A wake on the island of our ancestors.
An old man with hairy nostrils lying in a box,
who I instinctively knew wasn't sleeping.
Even then in her maternal care
she was teaching her boy to overcome the fear of death,
just as her community had overcome their fear together
for thousands of years.
My family have lived in the same village
on an island off the coast of County Mayo in Ireland
for the last 250 years.
A real wake has got a real dead body.
A dead one of us.
Now they don't say much,
but you sure can learn a lot in their company.
Every human being who you have ever touched before,
in love or anger,
is a warm-blooded mammal.
But the dead are so cold they could be carved from marble.
Later in life,
when I took my own dead brother Bernard
in my arms,
and kissed and embraced him,
I could not at first believe
that this stone-cold mannequin had ever been human.
And here's another existential epiphany.
As you are sitting here listening to me,
your heart is pumping blood.
But when you cut that pump,
the pressure disappears,
the blood flows to the lower limbs,
your cheeks sag,
your face turns gray,
your bloodless fingers a yellow ivory.
And the great animating kern of personality,
like the ignition on your car,
is just gone.
So what happens then, yeah?
What we shouldn't do
and what our ancestors didn't do,
is then say something stupid.
Like, "That's just a shell, forget about it," you know?
The being that you loved in life
never existed outside that body
and if you loved that person in life,
how should you not revere and respect their body in death?
The Romans, the Kelts, the Greeks revered their dead.
Like a newborn child, the dead were never to be left alone,
and always had someone to watch over them
until they were laid to rest.
Sad was good too.
There was no shame in sorrow at the gates of Troy.
Even man-slaying Achilles wept
until his breastplate was wet with tears,
and women cried and grieved openly at funerals.
The bodies of the dead were of worth.
Together, our ancestors enacted a whole raft of rituals
to bind up the wound of mortality,
comfort the afflicted,
bury their dead
and get on with the rest of their lives.
They gave of themselves freely.
And they had a great time too,
feasting, drinking, and having sex at funerals.
Death -- and here is a really big idea --
was and is an every-other-day sort of event.
Just as it is in Ireland today,
where people still go in great numbers to wakes and funerals,
and an ordinary person might see dozens,
maybe hundreds of dead bodies in the course of their lifetime.
Now funerals can be sad.
But there is nothing abstract or sentimental about an Irish wake.
The old woman in the box,
that red-haired child wrapped up in a shroud
is another dead human.
Another one of us.
Wrapped up, though,
in these corpse encountering rituals
are a lot of profound protocols.
You see, at that wake --
You know, this is what death looks like.
This is what death is.
You can reach into the coffin and touch.
And those protocols allow you to do things.
So for instance,
there is a licensing of grief.
Being angry, tearful, grieving, crying.
A recognition of irrevocable change
in the very public deadness of the deceased.
A communal acknowledgment of bereavement and loss.
An unflinching mortal solidarity.
A we-death, not a me-death.
Sharing the company of the dead at wakes and funerals
was our foremothers' mortality driving lessons.
They're "how to live and die" manual,
with a list of embedded instructions, like,
how being mortal is the one thing in life that you will never get to choose.
How thinking that you're immortal is a foolish idea.
How the pleasures of sorrow,
open public grief can heal up a wounded soul.
And how together we can conquer our fear of death.
Sounds good, eh?
(Audience murmurs)
But I wonder is anyone thinking
it will never work in today's America.
I don't know who my next door neighbors are,
families are scattered,
there's no communities left to do these wake things with.
But again,
you would be dead wrong.
We all have the power as individuals
to reenact the wisdom of our ancestors.
Confronted in our mortality,
we often feel powerless,
death-struck.
But all you need to do is rediscover yourself.
Be a bit more Irish, if you like.
(Laughter)
Maybe you just never recognized yourself
as part of the same mortal community.
But it is easy to reconnect if you want to try.
Not because you're being altruistic,
but for purely selfish reasons.
Free dying lessons.
Who else did you expect would teach you how to die
apart from another dying human?
All you have to do is overcome your fear,
using the tools that you already have in your hands.
Like your phones.
So on the day that you hear that someone has lost someone they love,
you don't wait
but you reach out then with that phone
and call them up and say, "I'm sorry for your loss."
Or go visit the sick and dying
and try to be there for the moment of death,
for the witness and the wonder.
Nothing else that you will ever do in life
will be more profound or more life-affirming.
Or go to more funerals.
Even if you think you don't know the dead person that well.
I can assure you, as long as you are breathing,
you know them well enough.
Give of yourself freely.
Because even by these small steps,
you will be recognizing yourself as part of the great mortal us.
Just as human,
just as vulnerable
as all the lives around you.
Death matters because life matters,
and the two are indivisible.
Don't worry if you feel awkward at first.
Practice, practice, practice,
until it's just like getting in that car
and going and you don't even think about it.
Though your own death will take you a whole lifetime
to get right.
So after I gave up on going to foreign wars,
and the maturity of youth,
I turned a bardic poet.
And I wrote this praise song in honor of my island mothers,
who for thousands of years never faltered
to cradle the dead to rest.
It's called "If I could sing."
If I could sing,
I would not sing of the fallen city of Ilias
and glories gone
or Hector's blood dried and stained in sand.
No.
I would sing of an island,
far out to the west,
rising sea-plucked, spray-lashed, a citadel of stone,
walled deep in the blue ocean.
Another Troy, an Irish Troy.
Closer to the sinking sun.
Unconquered.
If you could hear this song,
you, too, would listen in rapture
to the mná caointe
keening women, crying out,
grieving, heart-struck
in eternal chorus at the wake,
where the last best hope of humanity beats on.
That mortal being incarnate in flesh
shall not live, love or die alone.
And if I could sing,
if we could sing together,
my brothers and sisters,
surely then we should never stop the singing of this song.
Thank you.
(Applause)
أُرسِلَ إلى ملك قديم
أن يتنكّر
ليتمكن من التسلل إلى معسكر العدو
فيعثر على قاتل ابنه
ويحاول بعد إذ أن يفتديه بمالٍ ليستعيد جُثّة ابنه الميت.
عندما أخبر الملكُ زوجته الملكة بذلك
جَزَعتْ وقالت:
"لا تذهب!
سيقتلك أشيل السفاح أيضاً."
ولكن الملك العجوز
بريام ملك طروادة
قال مقولةً غريبة ورائعة في نفس الوقت
ولكن يصعب على جيلنا فهمها تماماً.
"لا يهمّني إذا قتلني اليونانيون
طالما استطعت أن أُخفف على قلبي مُصابه
بحضن ابني وضمّه إلى صدري."
"ضم ابني الميت إلى صدري؟"
ألا يدري هذا العجوز أن جُثث الموتى لا قيمة لها؟
وأن بحثه عن ابنه لا طائل منه.
من ذا الذي سيُخاطر بحياته لأجل جُثة؟
ذُكرت هذه القصة في الكتاب رقم 24 من ملحمة "الإلياذة"
تُروى فيها أُسس الحضارة الغربية
وقد كتبها هومر في عام 700 قبل الميلاد
وتدور أحداثها عن حربٍ جرت في عام 1300 قبل الميلاد.
وهي حصار طروادة.
وهذه الملحمة القصصية حُفظت وأُلقيت ومُثّلت طوال آلاف السنوات.
بسماعك هدير الإلياذة بأُذنيك
تستطيع سبر أغوار الحياة في الماضي واستنباط حكمة أسلافنا فيما يتعلّق بالموت.
فتتعلم كيف تكون شجاعاً في حُزنك
وكيف تواجه موتك ببسالة
وكيف تُعلّم أطفالك كيف يموتون
وكيف تكون مخلوقاً فانياً أفضل
أو بشراً فانياً أفضل.
(باليونانية) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio."
هذا آخر سطرٍ من النسخة اليونانية من "الإلياذة".
وهي حكمة تناسيناها وفقدناها في خوفنا الحديث من الموت.
بل على العكس أخرجنا من أذهاننا فكرة أننا فانون.
وأصبح الموت موضوعاً طبياً بحتاً، ويا لسخافة ذلك.
وأصبح العلاج التلطيفي أمراً غريباً عنا بالمرة.
أو لا نلجأ إليه إلّا في نهاية حياتنا نحن.
وصلنا لأقصى درجات إنكار الموت.
فقد حرمنا أنفسَنا من ضم موتانا إلى صدورنا
بل وأيضاً من رؤيتهم بعد موتهم.
محرومون من ذلك.
هلّا قمنا باختبار بسيط؟
هلّا أخرجت أصابع يدك اليمنى؟
هيا فليشارك الجميع،
كم جثةً شاهدت ولمست
وقبّلت وحضنت في حياتك كلها؟
جثة واحدة؟
أم اثنتان؟
أم ولا واحدة؟
هل يتجاوز عددها عدد أصابع اليد الواحدة؟
وكم سيصبح هذا العدد في عالم الكل فيه فانٍ؟
وفي التلفاز نُزيل هذه اللقطات
كاللقطة الأخيرة من حب هوميروس
ولقطة هيكتور بعد وفاته بين أحضان والده
بحجّة الذوق والآداب العامة
ولصالح الإعلانات وعائداتها.
ولكن هروبنا هذا من كينونتنا لم يجعلنا أقوى أو أكثر حكمةً
أو أكثر شجاعةً في مجابهة الموت
بل جعلنا أكثر خوفاً منه.
أصبحنا حزينين للغاية
وخائفين للغاية من موتنا.
وتحدد مفهومنا وإدراكنا للموت على أنه شيء فردي للغاية
وليس شيئاً جماعيّاً.
أصبح المرضى الميؤوس من شفاء أمراضهم خجولين ويحاولون التواري عن الأنظار.
نشعر بالحرج مما سنقوله لزميلٍ لنا
فقد شخصاً عزيزاً عليه.
نشعر بالحرج من أننا فانون.
ونقلق أن ما سنقوله قد يزيد حزنهم.
والحزن أمرٌ سيء بالطبع.
أصبح التلذذ بالحزن
والحزن الجماعي
غريباً عنا كُلياً.
رغم أن هذه الوسائل يُشار لها في "الإلياذة"
مع غيرها من النصائح من قبل الأمهات كممارسة الجنس
على أنها من وسائل علاج الحُزن.
يُمكن لهذه النصيحة - والتي جرّبتها شخصياً -
أن تُفجّر الحزن القابع في روحك ينابيعَ من خير للعالم.
(ضحك)
أصبحنا أكثر خوفاً من الموت
من أولئك المُحاربين في سهول طروادة.
أصبحنا أكثر خضوعاً للموت.
وبالطبع ستكون أكثر حزناً وخوفاً على الدوام
إذا كنت تعتقد أنك ستواجه الموت وحيداً وخائفاً.
وأنك ستُجرّب الموت مرة واحدة فقط.
وأنك ستموت لوحدك وليس بجانبك أحد.
ولكن ماذا لو تدرّبنا على الموت
تماماً كما نتدرّب على قيادة السيارة؟
بتلقّي دروس من مدرّب.
وإجراء بعض اللفات بالسيارة في حيّك
والخضوع لسلسلة من الاختبارات
والتي - حتى وإن فشلت بها - يُمكنك إعادتها مرة أخرى.
يُمكنك اعتبار الموت تجربة اجتماعية مشتركة أو مجموعة من الطقوس للعبور من حياة لأخرى.
لا يبدو الأمر صعباً أليس كذلك؟
إذا لم تشهد في حياتك أي توديع لميت من طروادة
أو الطقوس الأيرلندية في توديع الميت
بل شاهدت الفيلم المتعلق بذلك فحسب
فالغالب أنك تظنها مجموعة من الطقوس الأيرلندية السخيفة،
متخيلاً مجموعة من السُكارى في حانة شديدة الرطوبة
يندبون عمهم الميت جوني الذي دفنوه ذلك الصباح.
ولكنك مُخطئ جملة وتفصيلاً.
فطقوس التوديع هي أقدم الطقوس التي أجراها البشر.
عندما كنت في السابعة
صحبتني والدتي لألتقي بجثتي الأولى.
كان وداعاً على جزيرة أسلافنا.
كان الميت عجوزاً ذو أنف مُشعر ويرقد في صندوق خشبي
عرفت بغريزتي أنه لم يكن نائماً.
كانت أمي بأمومتها وعاطفتها - في تلك اللحظات بالذات -
تُعلّم ابنها كيف يتغلّب على الخوف من الموت
كما تغلّب مجتمعها على خوفهم منه معاً
على مدى آلاف السنين.
عاشت عائلتي في نفس القرية
على جزيرة قُبالة ساحل مقاطعة مايو في أيرلندا
طوال الـ250 سنة الماضية.
ليكون الوداع حقيقياً يجب أن يكون هناك جثة حقيقية.
ميتاً من بيننا.
على الرغم من أن الميت لا يتحدث
إلا أنك تستطيع تعلّم الكثير في صُحبته.
كل إنسان لمسْتَه في الماضي
- سواءً في حالة غضب أو حب -
ينتمي لفصيلة الثدييات من ذوات الدم الحار.
ولكن الموتى باردون لدرجة أن جسدهم يبدو مصنوعاً من الرخام.
بعد ذلك اليوم
وعندما احتضنت جسد أخي برنارد الميت
وقبّلته وضممته إلى صدري
لم أستطع في البداية أن أصدق
أن هذا الجسد الجامد والبارد كالثلج كان في يوم من الأيام بشراً حياً.
إليك فكرة أُخرى وجودية يُمكن استنباطها من الموت.
وأنت جالسٌ في مكانك وتستمع إلي
فإن قلبك يضخ الدم لجسمك.
ولكن عندما يتوقف القلب عن الضخ
يزول ضغط الدم
ويركد الدم في الأطراف السفلية
ويترهّل خداك
ويصبح وجهك رمادي اللون
ونتحول أظافرك للون الأصفر العاجي.
أمّا ما يُشكّل شخصيتك ويمنحها الحيوية
الأشبه بالوقود في السيارة
فإنه يزول ببساطة.
لذا ما الذي يحدث بعد ذلك؟
ما يجب علينا تجنّبه
وهو ما تجنّبه أسلافُنا
أن نتفوّه بحماقة.
كأن نقول: "هذا أمرٌ شكلي فقط، عليك تناسي ذلك."
إن الشخص الذي أحببته وهو حي
لم يكن موجوداً مطلقاً إلّا في هذا الجسد
وإذا كنت تحب هذا الشخص فعلاً في حياته
فكيف لك ألّا تحترم وتُكرم جسده بعد موته؟
كان الرومان والسلتيون واليونانيون يُجلّون موتاهم.
كان الموتى لا يُتركون بمفردهم أبداً تماماً كالأطفال حديثي الولادة
وكان هناك دوماً شخصٌ يقف إلى جانبهم
حتى يودَعوا التُراب.
كان الحزن أمراً جيداً أيضاً.
لم يُكن هناك أي عيب في الحزن على أسوار طروادة.
حتى أشيل السفاح كان يبكي
حتى تبلل درعه بالدموع،
وكانت النساء يبكين ويذرفن الدموع على العلن في الجنازات.
كانت جثث الموتى ذات قيمة.
أحدثَ أسلافُنا مجموعةً كبيرة من الطقوس
ليلتئم جرح من فقدوه
ويُخففوا من مصابهم
ويدفنوا موتاهم
ويتابعوا حياتهم.
أعطوا من أنفسهم بلا حساب.
وقضوا وقتاً رائعاً أثناء ذلك أيضاً
يأكلون ويشربون ويمارسون الجنس في الجنائز.
إن الموت - وهذه فكرة هامة جداً -
كان ولا يزال حدثاً يحدث كل يوم.
كما هو الحال في أيرلندا اليوم تماماً
حيث تذهب أعداد كبيرة للجنائز والودائع
وقد يرى الشخص الطبيعي عشرات وربما مئات الجثث في حياته
قد تكون الجنائز باعثةً على الحزن.
لكن الودائع الأيرلندية ليست أمراً نظرياً أو انفعالياً للغاية.
فالمرأة العجوز في الصندوق الخشبي
والطفل ذو الشعر الأحمر الملفوف بكفنه
هو شخصٌ ميّت آخر.
شخصٌ من بيننا نحن البشر.
كما أن طقوس لقاء الميّت هذه تُختتم بكثير من المراسم ذات المعنى العميق.
فكما ترون في هذا الوداع
هذا ما يبدو عليه الموت.
هذا هو الموت.
يُمكنك الاقتراب من النعش ولمسه.
وتسمح لك هذه المراسم بالقيام ببعض الأشياء.
فعلى سبيل المثال
يُمكنك ممارسة الحزن.
يُمكنك أن تكون غاضباً أو باكياً أو حزيناً أو منتحباً.
اعترافٌ منك بهذا التغيير الذي لا يُمكن العودة عنه
من خلال الموت العلني لهذا الشخص.
واعترافٌ جماعي بالفاجعة والخسارة.
وتضامنٌ لا يتزعزع من خلال الموت.
وفاة جماعيّة وليست فرديّة.
كان الترافق مع الموتى في الجنائز والودائع
درساً لأمهاتنا في القيادة فيما يتعلّق بالموت.
وأصبحت كدليل بعنوان "كيف تعيش وكيف تموت"
تتضمن قائمة من التعليمات منها أنَّ كونك بشراً فانياً
هو الشيء الوحيد في الحياة الذي لا يُمكنك اختياره أو تغييره.
وأنَّ الاعتقاد أنك مُخلّد هو اعتقاد سخيف.
وكيف يُمكن للتلذذ بالحزن والحزن الجماعي أن يشفي ويُداوي جروح الروح.
وكيف يُمكننا معاً التغلّب على الخوف من الموت.
يبدو ذلك جيداً، أليس كذلك؟
(همهمات الجمهور)
ولكنني أتساءل إن كان هناك أي شخص يعتقد أن ذلك لن ينجح مطلقاً في أمريكا اليوم.
فأنا لا أعرف جيراني
والأُسر مشتتة
والمُجتمعات زالت حتى أصبح تطبيق ذلك صعباً.
ولكن أقول لك مرة أخرى
أنّك مُخطئ جملة وتفصيلاً.
نملك جميعنا القوة كأفراد
لإعادة إحياء حكمة أجدادنا.
عادةً نشعر بالعجز عندما نواجه الموت
يصدمنا الموت.
ولكن كل ما عليك فعله هو إعادة اكتشاف ذاتك.
أو أن تصبغ نفسك بصبغة أيرلندية إذا أردت.
(ضحك)
رُبما لم تتقبل نفسك كجزء من المُجتمع البشري الفاني نفسه.
ولكن من السهل عليك أن تُعيد اتصالك بذاتك إذا أردت.
ليس لأنك تُريد أن تُؤثِر على نفسك
ولكن على العكس، لأسباب أنانية بحتة.
للحصول على دروس مجانيّة في الموت.
من كُنت تتوقع أن يُعلّمك كيفية الموت
غير إنسان يحتضر فعلاً؟
كل ما عليك فعله هو التغلب على مخاوفك
باستخدام الأدوات المتاحة لك بالفعل.
كهاتفك المحمول.
فإذا سمعت يوماً ما أن أحدهم فقد شخصاً عزيزاً عليه
لا تتأخر أبداً
واتصل به بهاتفك المحمول ذاته
وقل له: "أنا آسف جداً لفقدانك."
أو زُر المرضى والمُحتضرين
وحاول أن تشهد لحظة نزع الروح
لتكون شاهداً على عظمتها وغرابتها.
لا يوجد شيءٌ في الحياة
يملك تأثير الموت وتأكيده على أهمية الحياة.
أو احضر جنائز أكثر وأكثر.
حتى وإن كُنت تعتقد أنك لا تعرف الميت معرفةً جيّدة.
أضمنُ لك أنك تعرفهم بما فيه الكفاية طالما أنت على قيد الحياة.
امنح جزءاً من نفسك بلا تردد.
لأن هذه الخطوات حتى وإن كانت صغيرة
فإنها تُقرّبك من تقبّل نفسك على أنك فانٍ كباقي البشر،
وعلى أنك مخلوق بشري
ضعيف وهش
تماماً كبقية الناس من حولك.
فالموتُ هامٌ لأن الحياة مهمة،
ولا يُمكن فصل أحدهما عن الآخر.
لا تقلق إذا شعرت بالحرج في البداية.
تدرّب مراراً وتكراراً
حتى تعتاد على الأمر ويصبح كركوب السيارة وقيادتها عفوياً من دون تفكير.
إلّا أن تقبّل موتك سيحتاج للتدرّب طيلة حياتك.
لذا بعد أن يأست من خوض المعارك
ومن نبوغ الشباب
أصبحت شاعراً قصصياً.
وكتبت هذه القصيدة شُكراً وتقديراً لأمهات جزيرتي
اللواتي لم يترددن طوال آلاف السنين
في تأمين راحة الموتى حتى يبلغوا مثواهم الأخير.
واسمها "لو أنني أستطيع الغناء"
لو أنني أستطيع الغناء
لما تغنّيت بمدينة إلياس المُدمّرة
ولا بالأمجاد التي ولّت
ولا بدماء هيكتور التي روّت الرمال منذ زمن بعيد.
لا.
بل سأتغنّى بجزيرة
أبعد من السابقة وتقع غربها
قلعةٌ من حجارة نهشَ البحرُ المرتفع أطرافها ونثر مياهه على وجهها
مُحاطةٌ بسور عريض من مُحيط أزرق.
طروادة أُخرى... طروادة أيرلندية.
قريبة من مغرب الشمس.
لم تُقهر مطلقاً.
إذا كُنت تستطيع سماع هذه الأغنية
فستنتشي أنت أيضاً بسماع نحيب النساء
وندبهم وعويلهم
وحزنهم الذي يُقطّع القلب
كجوقة خالدة تصدح في الوداع الأخير
فينبض آخر أمل للإنسانية حينئذ.
فهذا المخلوق الفاني المكوّن من لحم وعظم
لن يحيا أو يُحب أو يموت وحيداً.
وإذا استطعت أن أُغنّي
إذا استطعنا جميعنا أن نغنّي معاً
يا إخوتي وأخواتي
فيجب علينا بالتأكيد ألّا نتوقف عن غناء هذه الأغنية.
شكراً لكم.
(تصفيق)
Los dioses enviaron un mensaje a un viejo rey.
"Vamos a disfrazarte
para que puedas entrar al campamento del enemigo,
encontrar al asesino de tu hijo
y luego puedas intentar rescatar el cuerpo sin vida de tu hijo".
Cuando el rey le cuenta esto a su reina,
ella está aterrorzada.
"¡No vayas!
Aquiles te matará a ti también".
Pero, luego, el anciano,
el rey Priamo de Troya,
dice algo extraño y maravilloso,
pero que para nuestra generación resulta difícil de comprender del todo.
"No me importa si los griegos me matan,
siempre y cuando tenga el abrazo reconfortante
de mi hijo muerto en mis brazos".
"Mi hijo muerto en mis brazos".
¿Es que acaso el anciano no sabe que los cadáveres no valen nada?
¿Que su búsqueda no tiene sentido?
¿Quién arriesgaría su vida por un cadáver?
Esta historia viene del Canto 24 de "La Iliada",
una obra fundacional de la civilización occidental.
escrita por Homero en el 700 a.C.
sobre una guerra que ocurrió en el 1300 a.C.
El asedio de Troya.
Un poema bárdico que fue memorizado,
recitado y representado por miles de años.
Ustedes escuchan el sonido de la Iliada fluir por sus oídos
y en ese relato, redescubren la antigua sabiduría
de nuestros ancestros sobre la vida y la muerte.
Cómo ser valientes en la pena,
cómo enfrentarse a la propia muerte con coraje,
cómo enseñar a nuestros hijos a morir,
cómo ser un mejor mortal,
un mejor ser humano.
(en griego) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio".
El último verso de la Iliada en griego antiguo.
Una sabiduría que hemos olvidado y perdido voluntariamente
en nuestro nuevo y egoísta miedo a la muerte.
En cambio, hemos subcontratado nuestra mortalidad.
Absurdamente, la muerte moderna se convirtió en una especialidad médica.
Los cuidados paliativos en un país extranjero que nunca visitamos.
O solo al final de nuestras vidas.
La máxima forma de negación de la muerte.
Así como nos hemos privado a nosotros mismos de no sólo el abrazo
pero la mera contemplación de nuestros propios muertos.
Prohibido.
¿Hacemos una prueba?
Extiendan los dedos de su mano derecha.
Sí, tú. Todos.
Y cuenten el número de cadáveres que han visto, tocado,
besado y abrazado a lo largo de su vida.
¿Uno?
¿O dos?
¿O ninguno?
¿Necesitarías los dedos de la mano izquierda para contarlos?
¿Y cómo puede ser eso
en un mundo en el que todos son mortales?
En las pantallas de nuestros televisores, lo pixelaríamos,
ese último acto de amor homérico,
Héctor, muerto, en los brazos de su padre,
con la excusa del tacto y la decencia pública,
y los ingresos por publicidad.
Pero nuestro vuelo existencial no nos ha hecho más fuertes ni más sabios,
más valientes frente a la muerte,
sólo más temerosos.
Estamos demasiado tristes,
demasiado asustados de nuestra muerte.
Nuestra concepción de la muerte se ha estrechado a una cosa individual,
no a una cosa comunal.
Los enfermos terminales se avergüenzan de su padecimiento y se esconden.
Nos avergüenza el tener que hablar con un colega
que ha perdido a alguien que ama.
Nos avergüenza nuestra mortalidad.
Nos preocupa que, si decimos algo, haremos que se sientan más tristes.
Y, por supuesto, sentirse triste es malo.
Los placeres de la pesadumbre,
llorar abiertamente juntos,
son irreconocibles para nosotros.
Aunque suelen mencionarse en "La Iliada"
junto con el consejo maternal de tener más sexo
como una forma de terapia de duelo.
Consejo que, desde mi experiencia personal,
puede hacer un bien inmenso a un alma afligida.
(Risas)
Estamos más asustados de morir
que aquellos guerreros en las llanuras de Troya.
Más conquistados por la muerte.
Y por supuesto que siempre estarías más triste y asustado
si crees que siempre enfrentarás a la muerte solo
y con terror.
Una experiencia única en la muerte.
Una muerte mía, nunca una muerte nuestra.
¿Pero qué pasa si te preparas para la muerte
de la misma manera que todos nos preparamos para conducir un auto?
Tomando lecciones de un instructor.
Dando vueltas cortas por el barrio,
realizando toda una serie de pruebas,
que, incluso si las repruebas, puedes realizarlas de nuevo.
Una experiencia social común, un rito de paso.
No suena díficil, ¿o sí?
Ahora, si nunca han asistido a un velorio troyano
o a su versión irlandesa,
y solamente han visto la pelicula,
probablemente están pensando que se trata de otra tontería irlandesa.
Unos cuantos borrachos en un lúgubre bar,
lloran por su fallecido tío Johnny, a quien enterraron esa mañana.
Pero estarían muy equivocados.
Los velorios son los ritos más antiguos de la humanidad.
Cuando tenía siete años,
mi madre me llevó a conocer mi primer cadáver.
Un velorio en la isla de nuestros antepasados.
Un anciano con pelos en las fosas nasales que yace en una caja,
que, instintivamente, yo sabía que no estaba durmiendo.
Incluso entonces, en su cuidado materno,
enseñaba a su hijo a superar el miedo a la muerte,
justo como su comunidad había superado su miedo juntos
durante miles de años.
Mi familia había vivido en la misma aldea
en una isla frente a la costa de County Mayo en Irlanda
durante los últimos 250 años.
Un velorio de verdad tiene un cadáver de verdad.
Uno de nosotros, muerto.
Ahora, ellos no hablan mucho,
pero se puede aprender mucho en su compañía.
Todos los seres humanos a quienes has tocado en algún momento,
con amor o con rabia,
es un mamífero de sangre caliente.
Pero los muertos son tan fríos que bien podrían estar tallados en mármol.
Más adelante en la vida,
cuando tomé el cuerpo sin vida de mi hermano, Bernard,
en mis brazos,
y lo besé y lo abracé,
al comienzo no podía creer
que este maniquí de piedra había sido humano en algún momento.
Y aquí va otra epifanía existencial.
Mientras están aquí sentados, escuchándome,
su corazón está bombeando sangre.
Pero, cuando cortas ese bombeo,
la presión desaparece,
la sangre fluye hacia las extremidades inferiores,
las mejillas se hunden,
la cara se torna gris,
los dedos, sin sangre, se tornan marfil amarillo.
Y el gran núcleo viviente de la personalidad,
como la ignición de un automóvil,
desaparece.
Y, ¿qué pasa después?
Lo que no deberíamos hacer,
y lo que nuestros ancestros no hacían,
es decir algo estúpido.
Como, "es solo una envoltura, olvídalo", ¿saben?
El ser a quien amaron en vida
nunca existió por fuera de ese cuerpo
y, si ustedes amaron a esa persona en vida,
¿cómo no venerar y respetar su cuerpo en la muerte?
Los romanos, los celtas y los griegos veneraban a sus muertos.
Como un recién nacido, nunca se dejaba a un muerto solo,
y siempre había alguien que lo cuidara
hasta que eran sepultados.
La tristeza también estaba bien.
No había vergüenza en el dolor en las puertas de Troya.
Incluso el asesino Aquiles lloró
hasta que su pecherá se mojó con las lágrimas,
y las mujeres lloraban y se lamentaban abiertamente en los funerales.
Los cuerpos de los muertos tenían valor.
Juntos, nuestros antepasados realizaron toda una serie de rituales
para vendar la herida de la mortalidad,
consolar a los afligidos,
enterrar a sus muertos
y seguir con sus vidas.
Se entregaban libremente.
Y también se la pasaban muy bien,
comiendo, bebiendo y teniendo sexo en los funerales.
La muerte, y aquí hay una gran idea,
fue y es un evento de todos los días.
Tal y como lo es en Irlanda hoy en día,
donde las personas siguen asistiendo en grandes números a velorios y funerales,
y una persona cualquiera puede ver docenas,
tal vez cientos, de cuerpos sin vida durante su vida.
Ahora, los funerales pueden ser tristes.
Pero no hay nada abstracto ni sentimental sobre un velorio irlandés.
La mujer vieja en la caja,
el niño pelirrojo envuelto en una mortaja
es otro ser humano muerto.
Otro de nosotros.
Sin embargo,
en estos rituales de encuentro de cadáveres
hay un gran número de protocolos profundos.
Verán, en ese velorio…
saben, así es cómo se ve la muerte.
Esto es la muerte
Puedes acercarte al féretro y tocar.
Y esos protocolos te permiten hacer cosas.
Por ejemplo,
hay una licencia de duelo.
Estar enfadado, lagrimeando, afligido, llorando.
Un reconocimiento del cambio irrevocable
en la muy pública muerte del difunto.
Un reconocimiento colectivo del duelo y la pérdida.
Una solidaridad mortal inquebrantable.
Una muerte colectiva, no una muerte individual.
Compartir la compañía de los muertos en los velorios y funerales
fue la lección de manejo de la mortalidad de nuestras antepasadas.
Su manual sobre "cómo vivir y morir",
con una lista de instrucciones implícitas, como por ejemplo,
cómo ser mortal es la única cosa en la vida que nunca podremos elegir.
Cómo pensar que somos inmortales es una idea absurda.
Cómo los placeres de la pesadumbre,
el dolor público y abierto pueden curar un alma herida.
Y cómo juntos podemos conquistar nuestro miedo a la muerte.
Suena bien, ¿no?
(Murmullos del público)
Pero me pregunto si alguien está pensando
que esto nunca funcionará en los EE. UU. de hoy en día.
No se quiénes son los vecinos de al lado,
las familias están dispersas,
ya no quedan comunidades con quienes hacer estos velorios.
Pero de nuevo,
estarían completamente equivocados.
Como individuos, todos tenemos el poder
para recrear la sabiduría de nuestros antepasados.
Confrontados con nuestra mortalidad,
solemos sentirnos impotentes,
golpeados por la muerte.
Pero todo lo que debes hacer es redescubrirte.
Ser un poco más irlandés, si gustan.
(Risas)
Tal vez nunca te reconociste
como parte de la misma comunidad mortal.
Pero es fácil reconectarse si estás dispuesto a intentarlo.
No porque estés siendo altruista,
sino por razones puramente egoístas.
Lecciones gratuitas sobre la muerte.
¿Quién más esperabas que te enseñara a morir
si no otro humano moribundo?
Todo lo que debes hacer es superar tu miedo,
utilizando las herramientas que ya tienes en tu poder.
Como sus teléfonos.
Entonces, el día en el que se enteren que alguien perdió a un ser querido,
no esperen
lo contactan con ese teléfono,
lo llaman y le dicen, "lamento tu pérdida".
O vayan a visitar a los enfermos y moribundos.
e intenten estar allí en el momento de su muerte,
para observar y maravillarse.
Nada más de lo que harán en su vida
será más profundo o más reafirmante para la vida.
O vayan a más funerales.
Incluso si piensan que no conocían al difunto lo suficiente.
Puedo asegurarles que, mientras que estén respirando,
lo conocen lo suficiente.
Entréguense libremente.
Porque incluso con estos pequeños actos,
se reconocerán a sí mismos como parte del gran nosotros mortal.
Igual de humano,
igual de vulnerable
que todas las vidas a su alrededor.
La muerte importa porque la vida importa,
y las dos son indivisibles.
No se preocupen si al principio se sienten incómodos.
Practiquen, practiquen, practiquen,
hasta que sea igual que subirse al auto
y manejarlo sin siquiera pensarlo.
Aunque su propia muerte les llevará toda la vida
para hacerlo bien.
Entonces, después de que dejé atrás las guerras extranjeras
y la madurez de la juventud,
me convertí en un poeta bárdico.
Y escribí esta canción de alabanza en honor a las madres de mi isla,
quienes por miles de años, nunca vacilaron
en arrullar a los muertos para que descansaran.
Se llama "Si pudiera cantar".
Si pudiera cantar.
No cantaría sobre la ciudad caída de Ilias
o sobre glorias pasadas,
ni sobre la sangre de Héctor, secada y pintada en la arena.
No.
Cantaría sobre una isla,
lejos, hacia el oeste,
que se eleva en el mar, salpicada, una ciudadela de piedra,
amurallada en las profundidades del oceáno azul.
Otra Troya, una Troya irlandesa.
Más cerca del sol que se oculta.
Sin conquistar.
Y, si pudieras escuchar esta canción,
tú, también, escucharías en éxtasis
a las 'mná caointe',
las mujeres plañideras, llorando,
afligidas, con el corazón destrozado
en un coro eterno en el velorio,
donde late la última esperanza de la humanidad.
Ese ser mortal, materializado en carne
no vivirá, amará, ni morirá solo.
Y, si pudiera cantar,
y, si pudiéramos cantar juntos,
hermanos y hermanas,
seguramente, entonces nunca deberíamos dejar de cantar esta canción.
Gracias.
(Aplausos)
خب خدایان پیامی را به پادشاه پیری رساندند.
«ما تو را تغییر قیافه می‌دهیم
بنابراین تو می‌توانی به اردوگاه دشمن بروی،
قاتل پسرت را پیدا کنی
و بعد می توانی تلاش کنی و خون‌بهای پسر کشته شده‌ات را بازستانی.»
وقتی پادشاه این مطلب را به ملکه می‌گوید،
ملکه وحشت زده می‌شود.
«نرو!
قاتل اشیل تو را نیز با بی‌رحمی می‌کشد.»
اما پیرمرد،
پریام پادشاه تروا،
چیز عجیب و شگفت انگیزی می‌گوید
اما این مطلب برای نسل ما کاملا غیرقابل فهم است.
«برای من اهمیتی ندارد یونانیان مرا بکشند،
تا زمانی که برای اولین بار جسد
جگر گوشه‌ام را در آغوش می گیرم.»
«بدن مرده پسرم در دستانم؟»
آیا پدر می‌داند که ابدان مرده
بی‌ارزش هستند؟
جستجوی او بی‌مورد است.
چه کسی جان خود را برای یک جسد به خطر می‌اندازد؟
داستانی از کتاب ۲۴حماسه «ایلیاد»
کاری از تمدن غرب
نوشته هومر ۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح
جنگی که در ۱۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح اتفاق افتاده.
محاصره تروی.
شعر حماسی که به خاطرها سپرده شده،
هزاران سال خوانده شده و به نمایش درآمده است.
شما صدای ایلیاد را شنیدید
که در آن عقلانیت مرگ و زندگی گذشتگان را در گوشمان
از نیاکانمان بازگو می‌کند.
چگونه می‌توان در مصیبت سرسخت بود،
چگونه با مرگمان با شجاعت مواجه شویم،
چگونه به فرزندانتان بیاموزید که چطور بمیرند،
چگونه فناپذیر بهتری باشیم،
چگونه انسان بهتری باشیم.
(به زبان یونانی)
آخرین خط در «داستان ایلیاد».
خردی که ما عمدا فراموش و از دست داده‌ایم
با این خودگرایی جدید ترس از مرگمان.
از سوی دیگر، ما از قرارداد فناپذیریمان بیرون آمدیم.
مرگ مدرن به طرزمضحکی به تخصص پزشکی تبدیل شده است.
مراقبت‌های موقتی یک کشور خارجی، که اصلا ما نرفته‌ایم.
یا تنها در آخر خط زندگی‌مان.
شکل نهایی انکار مرگ.
همانطور که خودمان را نه تنها از آغوش کشیدن
بلکه از دیدن مرده خودمان هم منع کرده‌ایم.
منع شده.
می‌توانیم امتحان کنیم؟
می‌توانید انگشتان دست راستتان را بگیرید؟
بله... همه.
و تمام جنازه‌هایی که تا حال دست‌ زده‌اید و دیده‌اید،
بوسیده‌اید و بغل کرده‌اید را ٰبشمارید؟
یک؟
یا دو؟
یا هیچی؟
این تعداد اندازه انگشتان دست چپ شما هست؟
و چطور می‌شود،
در این دنیا جایی باشد که همه فناپذیرباشند؟
در تلویزیون، نشان می‌دهیم،
که پایان بازی عشق هومریک،
جسد هکتور در دستان پدرش،
اصول سلایق و و قابلیت پخش در عموم،
و اعلان منافع.
اما حقیقت عزیمت به آن دنیا ما را عاقل‌تر و قوی‌تر نکرده است.
جرئت مرگ‌پذیری بیشتر،
فقط ترس بیشتر.
اما ما بیشتر ناراحت هستیم،
از مرگمان وحشت‌زده هستیم.
فهم ما از مرگ منتهی شده به یک مقوله فردی،
نه جمعی.
یک مریض اغلب از وضعیت خود خجالت می‌کشد و از دیده‌ها ناپدید می‌شود.
خجالت می‌کشیم که به همکارمان چه بگوییم
که کسی را از دست داده‌ایم.
از فانی بودنمان خجالت می‌کشیم.
نگرانی از گفتن چیزی که آنها را ناراحت کند.
ناراحتی قطعا بد است.
لذت مصیبت،
آشکارا با هم غصه خوردن،
برای ما ناآشنا شده است.
اما این‌ها در داستان «ایلیاد»
همراه با نصیحت برای آمیزش جنسی بیشتر
به عنوان شکلی از درمان حزن آمده است.
نصیحتی که برگرفته از تجربه است،
می‌تواند روح حزن و اندوه را به دنیای خوب وصل کند.
(خنده)
ما از مرگ بیشتر از جنگجویانی می‌ترسیم
که در دشت‌های تروی بودند.
مرگ بیشتر آنها را احاطه کرده.
حتما، شما همیشه ناراحت و ترسیده خواهی بود
اگر باور کنید که شما به تنهایی با مرگ
و ترس روبرو می‌شوید.
تجربه زمان مرگ.
فرارسیدن مرگ من و نه مرگ ما.
اما اگر خودتان را برای مرگ
درست شبیه آموزش رانندگی آموزش بدهید چطور؟
درس از استاد می‌گیریم.
بعد یک دوری در محل با ماشین می‌زنیم،
تست رانندگی می‌دهیم،
اگر تست را رد بشویم، دوباره سعی می‌کنیم.
یک تجربه اجتماعی معمول و گذر از این مرحله.
سخت نیست، هست؟
حالا شما هیچوقت در سوگواری تروجان
یا ورژن ایسلندی یا شبیه این نبوده‌اید،
فقط فیلمش را دیدید،
شما احتمالا فکر کنید این مثل یک مشروب خوری ایسلندی.
یکسری آدم در بار مست کردن،
و برای عموی مرده‌شان که صبح خاکش کردند زار می‌زنند.
اما شما خیلی در اشتباهید.
سوگواری‌ها رسم و رسومات قدیمی شده.
زمانی که من ۷ سال داشتم،
من اولین جسد مرده فردی را توسط مادرم دیدم.
سوگواری ما برای نیاکان در جزیره.
یک پیر مرد با دماغ پر از مو داخل یک جعبه،
که چیزی به‌من می‌گفت آن پیرمرد نخوابیده.
مادرم برای من مادری کرد
به پسرش یاد داد چگونه با مرگ کنار بیاید،
هم محله‌ای‌های مادرم
برای هزاران سال با ترس کنار آمدند.
خانواده من در این روستا
در بیرون ساحل جزیره دربخش مایو در ایسلند
در ۲۵۰ سال گذشته زندگی کردند.
مراسم ترحیم باید یک مرده واقعی داشته باشد.
مرده یکی از بستگان ما است.
در این زمانه، از این حرفا نیست،
اما شما قطعا با حضور آنها می‌توانید چیزی یاد بگیرید.
هر انسانی که به او نزدیک شدید،
کسانی که عاشقشان هستید یا متنفرید،
یک پستاندار با بدن گرم.
اما بدن یک‌مرده سرد که می‌شود می‌توان از آن مجسمه مرمری ساخت.
بعد‌ها در زندگی،
زمانی که برادر مرده‌ام برنارد را
در آغوشم گرفتم،
بوسیدم و بغلش کردم،
نخست باورم نمی‌شد
به خودم گفتم این مانکن سفت و سخت یک روزی انسان بوده.
این هم یکی دیگر از این تجلی وجودیت بود.
در این‌حین که شما به‌من گوش می‌کنید،
خون در رگ‌های شما در جریان است.
زمانی که این رگ بریده می‌شود،
فشار خون از بین می‌رود،
خون جاری می‌شود،
گونه‌های شما فرو می‌رود،
صورت شما سیاه می‌شود،
انگشتان بدون خون شما روبه زردی می‌رود.
یک انیمیشن شخصیت دهاتی،
شبیه استارت روی ماشین شما،
از دست‌رفته است.
خب چه می‌شود.
چه‌کار نباید انجام بدهیم،
چه‌کاری بوده که نیاکان ما انجام نداده‌اند،
چیز عجیب غریب می‌گویند.
مثل «پوسته‌ای بر روی چیزی» که فراموش می‌شود؟
هرکسی که در این دنیا دوست دارید
خارج از آن پوسته وجود ندارند
و اگر آن نفر را دوست دارید،
و چگونه این کسی که خیلی دوستش دارید نباید به بدنش حرمت بگذارید؟
رومانی‌ها، کِلت‌‌ها و یونانی‌ها به مردگانشان احترام می‌گذاشتند.
مثل یک نوزاد تازه به دنیا رسیده هیچ مرده هرگز روی زمین نمی‌ماند،
همیشه کسی هست که حواسش باشد
تا زمانی که آن بدن را به خاک بسپارد.
ناراحتی هم خوب است.
ناله و فغان در دروازه تروی وجود ندارد.
حتی آشیلی قاتل گریه‌کرد
تا جایی که زرهش از گریه خیس بشود،
در تشییع جنازه‌ها زنان آشکارا گریه و ناله کردند.
ابدان مرده ارزشمند هستند.
همه با‌هم نیاکان ما مراسم ترحیم داشتند
برای تسکین زخم غم از دست‌رفته،
تسلا گرفتن کسانی که آزرده شدند،
دفن ابدان
و ادامه زندگی می‌دهند.
به خودشان آزادی می‌دهند.
و خوش هم می‌گذرانند،
مهمانی و نوشیدن و رابطه جنسی در ترحیم‌ها داشتند.
مرگ -- اینجا یک ایده‌ی بزرگی ‌است--
یک جریانی که امروز و فردا بوده و هست.
اکنون در ایرلند،
افراد در این مراسم‌های ترحیم شرکت می‌کنند،
و شما ممکن است که خیلی دیده باشید،
هزاران نفر مردگان زیادی دیده‌اند.
تشیع جنازه می‌تواند ناراحت کننده باشد.
ارزش معنوی انتزاعی در مورد مراسم ایرلندی وجود ندارد.
پیرزن در تابوت،
یک بچه موقرمز کفن پیچیده شده
یک انسان فوت کرده دیگر است.
یکی دیگر از ما.
کفن پیچی،
در این مراسم مواجهه با جسد
تشریفات مفصلی دارد.
می‌بنید، درمراسمات--
می‌فهمید که مرگ چه‌شکلی‌است.
مرگ این شکلی‌است.
می‌توانید خود را به تابوت برسانید لمسش کنید.
تشریفات به شما این اجازه‌ را می‌دهد.
خب برای مثال،
مجوز غصه خوردن وجود دارد.
عصبانیت... ترس...غم.. گریه.
یک مقوله تغییر ناپذیر
در یک مراسم مرگ عمومی.
یک تایید همگانی از داغداری و از دست‌دادن.
یک تنهایی پایدار فانی.
مرگ ما نه مرگ من.
مراسم تشیع یک مرده
درس فناپذیری جد مادری ما بود.
درس چطور «زندگی کردن و مردن»،
با یک لیست دستور عملی مثل،
فانی بودن در زندگی چیزی است که هیچ وقت به تصمیم شما نخواهد بود.
چطور اینکه فکر کنید ابدی هستید ایده‌ای احمقانه است.
چطور سوگ می‌تواند لذت بخش باشه،
چگونه این غم می‌تواند زخم فراق را التیام بدهد.
چگونه می‌توانیم برترسمان چیره شویم.
فکر خوبی است.. نه؟
(همهمه در جمعیت)
اما نمی‌دانم کسی فکر کند
که این موضوع درآمریکای امروزی موثر باشد.
من اصلا همسایه‌های بغلی را نمی‌شناسم،
خانواده‌ها از هم جدا شدند،
دیگر هیچ‌کس از این مراسمات برگزار نمی‌کند.
اما دوباره،
شما شدیدا در اشتباه هستید.
ما همه قدرت داریم
تا خرد نیاکانمان را احیا کنیم.
با فانی بودنمان مواجه بشویم،
ما بعضی اوقات احساس ضعف می‌کنیم،
مرگ ما را فرا می‌گیرد.
تنها چیزی که نیاز دارید این است که خودتان را دوباره کشف کنید.
اگر دوست دارید، کمی ایرلندی فکر کنید.
(خنده)
شاید شما خودتان را
به عنوان بخشی از یک جامعه‌ی فانی پیدا نکردید.
با تلاش، دوباره وصل شدن کار ساده‌ای است.
نه بخاطر اینکه هم نوع دوستید،
اما برای دلایلی کاملا خودخواهانه.
یک درس مردن مجانی.
از چه شخص دیگری غیر از یک انسان مرده‌ی دیگر انتظار دارید
یاد بدهد که چگونه بمیرید؟
تنها کار غلبه بر‌ترس است،
از ابزاری که در دست دارید استفاده کنید.
مثل تلفن همراهتان.
بنابر‌این هر موقع شنیدید که کسی عزیزی را از دست داده،
صبر نکنید
تلفن بزنید
و به بستگان آن تسلیت بگویید،
یا به ملاقات افراد بیمار و در حال مرگ بروید
و در لحظه مرگ آنجا باشید،
برای این‌که شاهد باشید.
هیچ‌چیز در این عالم نیست
که از این عمیق‌تر و بیشتر از این تاییدکننده زندگی باشد.
یا در تشیع جنازه‌ها شرکت داشته باشید.
حتی اگر آن مرده را خوب نشناسید.
مطمئن هستم تا زمانی که نفس می‌کشید،
به اندازه کافی آن‌ها را می‌شناسید.
خودتان را آزادانه وقف کنید.
به خاطر همین قدم‌های کوچک،
شما به شناخت بهتر خودتان نزدیک‌تر می‌شوید که شما فانی هستید.
مثل یک انسان،
کسی که آسیب‌پذیراست
مثل تمام زندگی‌های پیرامون شما.
مرگ مهم است چون زندگی مهم است،
و هر دو غیر قابل دیدن هستند.
نگران این نباشید که اول کار ناشی هستید.
تمرین.. تمرین ... تمرین،
تا زمانی که مثل سوار شدن به ماشین شود
فقط می‌روید و به آن فکر نمی‌کنید.
اگرچه مرگ خودتان تمام عمر شما را مشغول خودش می‌کند
تا درست شود.
بعد از اینکه از رفتن به جنگ‌های خارجی،
و بلوغ جوانی انصراف دادم،
یک شاعر حماسی شدم.
و این شعر را در سوگ مادران جزیره ‌نوشتم،
کسانی که سالیان سال تزلزلی نداشته
تا ابدان مرده را به آرامش برسانند.
اسم این شعر این است؛ «من می‌توانم بخوانم،»
اگر می‌توانستم بخوانم،
سقوط شهر ایلیاس را نمی‌خواندم
و شکوه از دست‌رفته
یا خون خشک‌شده هکتور روی ماسه.
نه.
من آهنگ جزیره‌ای را می‌خوانم،
دور از غرب،
نجات یافته ازدریا، ول شده، یک‌ قلعه سنگی،
با دیوارهایی در اعماق اقیانوس.
یک تروی دیگر، یک تروی ایرلندی.
نزدیکتر به فرورفتن خورشید.
غیر قابل فتح.
اگر می‌توانستید این آهنگ را بشنوید،
با شور شوق بتوانید بشنوید
به کااواینته
زنان نوحه سرا... گریه کنان
غمگین و دلشکسته،
در یک همسرایی ابدی در مراسم،
جایی که آخرین امید انسان از نو شروع می‌شود.
آن موجود فانی به صورت بدن انسان درست‌شده
بدون عشق زندگی نمی‌کند و تنها نمی‌میرد،
اگر می‌توانستیم آهنگ بخوانیم،
اگر می‌توانستیم این آهنگ با هم بخوانیم،
برادران و خواهران من،
نباید خواندن این آهنگ را کنار بگذاریم.
متشکرم.
(تشویق)
Les dieux envoyèrent donc un message à un vieux roi :
« Nous allons te cacher
pour que tu puisses entrer dans le camp ennemi
et trouver celui qui a tué ton fils.
Ainsi, tu pourras essayer de lui rançonner le corps sans vie de ton fils. »
Quand le roi lui en parle, la reine est terrifiée.
« N'y va pas !
Achille, le tueur d'hommes, te tuera aussi. »
Mais à ce point le vieillard,
Priam, le roi de Troie,
dit quelque chose d'étrange et de merveilleux
mais difficile à saisir pleinement pour notre génération :
« Peu m'importe si les Grecs me tuent,
une fois que j'aurai eu la consolation
de serrer mon fils sans vie dans mes bras. »
« Mon fils sans vie dans mes bras ? »
Mais ce vieil homme ne sait-il pas que le corps d'un mort ne vaut rien ?
Sa quête est absurde.
Qui risquerait sa vie pour un cadavre ?
Cette histoire est tirée du livre 24 de « L'Iliade »,
une œuvre fondatrice de la civilisation occidentale
écrite par Homère en 700 avant J.-C.
à propos d'une guerre qui a eu lieu en 1300 avant J.-C.
Le siège de Troie.
Un poème épique appris par cœur,
récité et interprété pendant des milliers d'années.
Vous avez entendu le récit de l'Iliade résonner dans vos oreilles
et à travers ce récit, vous redécouvrez l'ancienne vision de la vie et de la mort
de nos ancêtres.
Comment se montrer forts dans la douleur,
comment faire face à sa propre mort avec courage,
comment apprendre à ses enfants à mourir,
comment être un meilleur mortel,
un meilleur être humain.
(Grec) « Hṑs hoí g' amphíepon táphon Héktoros hippodámoio. »
La toute dernière ligne, en grec ancien, de « L'Iliade ».
Une sagesse que nous avons délibérément oubliée et perdue
dans notre nouvelle et égocentrique peur de la mort.
En échange, nous avons externalisé notre mortalité.
La mort moderne, absurdement, est devenue une spécialité médicale.
Les soins palliatifs, un pays étranger que nous ne visitons jamais,
ou seulement à la fin de notre propre vie.
La forme suprême de refus de la mort.
Tout comme nous nous sommes interdit non seulement l'étreinte,
mais la vue même de nos morts.
Interdit.
On fait un test ?
Prenez les doigts de votre main droite —
oui, vous, tout le monde —
et comptez combien de cadavres vous avez vus, touchés,
embrassés et serrés dans vos bras dans toute votre vie.
Un ?
Ou deux ?
Ou aucun ?
Le décompte de vos cadavres atteindra-t-il les doigts de votre main gauche ?
Et comment est-ce possible,
dans un monde où nous sommes tous mortels ?
Sur nos écrans de télévision, nous le pixéliserions,
ce dernier acte d'amour homérique,
Hector, mort, dans les bras de son père,
pour des raisons de respect, de convenance
et de recettes publicitaires.
Mais notre fuite existentielle ne nous a pas rendus plus forts, plus sages,
plus courageux face à la mort,
juste plus craintifs.
Nous sommes bien trop tristes,
trop effrayés par notre propre mort.
Notre idée de la mort s'est réduite à une expérience privée,
jamais une expérience collective.
Souvent, les malades en phase terminale ont honte de leur maladie et se cachent.
Nous ne savons pas quoi dire à un collègue
qui a perdu un proche.
Nous sommes gênés par notre mortalité.
Quoi qu'on leur dise, nous craignons de les rendre encore plus tristes.
Et la tristesse, bien sûr, ça ne va pas.
Les plaisirs de la souffrance,
de faire son deuil ouvertement ensemble,
sont inconcevables pour nous,
tandis qu'ils sont souvent cités dans « L'Iliade »
ainsi que des conseils maternels d'avoir davantage de relations sexuelles
comme forme de thérapie du deuil.
Des conseils qui, d'après mon expérience personnelle,
peuvent faire beaucoup de bien à une âme en deuil.
(Rires)
Nous avons plus peur de mourir
que ces guerriers des plaines de Troie.
Nous sommes plus faibles devant la mort.
Et, bien sûr, on sera toujours plus tristes et plus effrayés
si l'on pense devoir affronter la mort seul et dans la terreur.
Une expérience tout à fait unique.
Une mort privée, jamais une mort collective.
Mais si on s'entraînait à la mort
de la même façon qu'on s'entraine tous à conduire une voiture ?
En prenant des leçons avec un instructeur.
En faisant des petits tours dans son propre quartier,
en passant toute une série de tests,
que, même si on échoue, on peut repasser.
Une expérience sociale commune, un rite de passage.
Ça n'a pas l'air trop dur, n'est-ce pas ?
Or, si vous n'avez jamais assisté à une veillée mortuaire troyenne
ou à une version irlandaise de la même chose,
et que vous n'avez vu que le film,
vous pensez probablement que c'est juste une autre beuverie irlandaise.
Quelques ivrognes dans un bar miteux,
pleurant la mort de l'oncle Johnny, qu'ils ont enterré ce matin-là.
Mais vous auriez tout faux.
Les veillées sont les rites les plus anciens de l'humanité.
Quand j'avais sept ans,
ma mère m'a fait rencontrer mon premier cadavre.
Une veillée sur l'île de nos ancêtres.
Un vieil homme aux narines poilues, couché dans une boîte,
dont je savais instinctivement qu'il ne dormait pas.
Déjà à l'époque, dans le cadre de ses devoirs maternels,
elle apprenait à son garçon à surmonter la peur de la mort,
tout comme sa communauté avait surmonté sa peur collectivement
depuis des milliers d'années.
Ma famille a vécu dans le même village
sur une île au large du comté de Mayo, en Irlande,
depuis 250 ans.
Pour une vraie veillée, il faut un vrai mort.
Un des nôtres, mort.
C'est vrai, ils ne disent pas grand-chose,
mais sans doute ils ont beaucoup de choses à nous apprendre.
Chaque être humain qu'on a touché une fois,
en amour ou en colère,
est un mammifère à sang chaud.
Mais les morts sont si froids qu'ils pourraient être
sculptés dans le marbre.
Plus tard dans ma vie,
lorsque j'ai pris mon frère Bernard, mort,
dans mes bras,
et que je l'ai serré et embrassé,
au début, je ne pouvais pas croire
que ce mannequin froid comme la pierre eût jamais été humain.
Et voici une autre révélation existentielle.
Alors que vous êtes assis ici à m'écouter,
votre cœur pompe le sang.
Mais quand on coupe cette pompe,
la pression disparaît,
le sang coule vers les membres inférieurs,
vos joues s'affaissent,
votre visage devient gris,
vos doigts exsangues jaune ivoire.
Et cette flamme qui animait votre personne,
comme l'allumage de votre voiture,
a tout à coup disparu.
Et alors, que se passe-t-il ?
Ce qu'on ne devrait pas faire
et ce que nos ancêtres ne faisaient pas,
c'est dire quelque chose de stupide.
Du style « C'est juste une enveloppe, laisse tomber, » vous voyez ?
L'être que vous avez aimé en vie
n'a jamais existé en dehors de ce corps
et si vous avez aimé cette personne en vie,
pourquoi ne devriez-vous pas révérer et respecter son corps dans la mort ?
Les Romains, les Celtes, les Grecs révéraient leurs morts.
Comme un nouveau-né, les morts ne devaient jamais être laissés seuls,
et il y avait toujours quelqu'un qui veillait sur eux
jusqu'à ce qu'ils soient enterrés.
La tristesse, c'était bien aussi.
Aux portes de Troie, il n'y avait pas de honte à avoir du chagrin.
Même ce tueur d'hommes d'Achille pleurait
jusqu'à mouiller de larmes son armure,
et les femmes criaient et pleuraient ouvertement lors des funérailles.
Les corps des morts avaient une valeur.
Ensemble, nos ancêtres pratiquaient une série de rituels
pour soigner la plaie de la mortalité,
réconforter les affligés,
enterrer leurs morts
et continuer à vivre le reste de leur vie.
Ils se donnaient corps et âme.
Et ils s'amusaient aussi pas mal : ils festoyaient, ils buvaient
et s'envoyaient en l'air lors des funérailles.
La mort — et voici une très grande idée —
était, et reste encore, un événement quotidien.
Tout comme en Irlande aujourd'hui,
où les veillées et les enterrements attirent encore des masses de gens,
et où une personne quelconque peut voir des dizaines,
voire des centaines, de corps morts au cours de sa vie.
Or, les funérailles peuvent être tristes.
Mais une veillée mortuaire irlandaise n'a rien d'abstrait ou de sentimental.
La vieille dame dans la boîte,
cet enfant roux enveloppé dans un linceul
est un autre humain mort.
Un autre d'entre nous.
Toutefois, dans ces rituels de rencontre avec les cadavres,
il y a beaucoup de protocoles profonds.
Vous voyez, à cette veillée -
C'est ça, vous savez, le visage de la mort.
C'est ça, la mort.
On peut mettre sa main dans le cercueil et toucher.
Et ces protocoles vous permettent de faire des choses.
C'est ainsi, par exemple,
qu'on est autorisé à faire son deuil.
À montrer sa colère, ses larmes, son chagrin, ses pleurs.
C'est là l'admission d'un changement irrévocable
dans la publicité absolue de la mort du défunt.
Une admission communautaire de privation et de perte.
Une solidarité mortelle sans faille.
Une mort collective, pas individuelle.
Partager la compagnie des morts lors des veillées et des enterrements,
voilà la leçon de conduite de nos aïeules pour la mortalité.
C'est un guide du « comment vivre et mourir »,
avec toute une liste d'instructions intégrées,
comme le fait qu'être mortel est la seule chose dans la vie
sur laquelle on n'aura jamais le choix.
Comment penser être immortel est une idée absurde.
Comment les plaisirs de la tristesse,
du chagrin publiquement affiché, peuvent guérir une âme blessée.
Et comment nous, ensemble, pouvons vaincre notre peur de la mort.
Intéressant, n'est-ce pas ?
(Murmures de l'auditoire)
Mais peut-être quelqu'un pense
que ça ne marchera jamais dans l'Amérique d'aujourd'hui.
« Je ne connais pas mes voisins »,
« Les familles sont dispersées »,
« Il n'y a plus de communautés avec qui faire ce truc des veillées ».
Mais, à nouveau,
vous auriez tout faux.
Nous avons tous le pouvoir, en tant qu'individus,
de faire revivre la sagesse de nos ancêtres.
Face à notre mortalité,
nous nous sentons souvent impuissants,
tétanisés.
Mais il suffit de se redécouvrir.
D'être un peu plus irlandais, pour ainsi dire.
(Rires)
Peut-être vous ne vous êtes jamais reconnu
comme faisant partie de la même communauté de mortels.
Mais il est facile de se reconnecter si vous voulez essayer.
Pas parce que vous êtes altruiste,
mais pour des raisons purement égoïstes.
Leçons de mort gratuites.
Qui d'autre pourrait vous apprendre à mourir
sinon un autre humain mourant ?
Il suffit de surmonter sa peur,
en se servant des outils qu'on a déjà entre ses mains.
Comme les téléphones.
Ainsi, le jour où vous apprenez que quelqu'un a perdu un être cher,
n'attendez pas.
Prenez en main ce téléphone
et appelez-le pour lui dire : « Je suis désolé pour votre perte. »
Ou bien allez rendre visite aux malades et aux mourants
et cherchez d'être là au moment de leur mort,
témoins de ce prodige.
Rien d'autre que vous pourriez faire dans la vie
ne sera plus profond ou plus valorisant.
Ou allez suivre plus de funérailles.
Même si vous pensez ne pas connaître le défunt aussi bien que cela.
Je vous assure que, aussi longtemps que vous respirez,
vous les connaissez assez bien.
Laissez-vous aller.
Car, même par ces petits pas,
vous vous reconnaîtrez comme partie du grand « nous » mortel.
Tout aussi humain,
tout aussi vulnérable
que toutes les vies qui vous entourent.
La mort compte parce que la vie compte,
et les deux choses sont inséparables.
Ne vous inquiétez pas si, au début, vous vous sentez mal à l'aise.
Entraînez-vous, entraînez-vous, entraînez-vous,
jusqu'à ce que ce soit
comme monter dans cette voiture et partir sans même y penser.
Même s'il vous faudra toute une vie pour bien réussir votre propre mort.
Donc, après avoir renoncé à aller combattre à l'étranger,
et à la maturité de la jeunesse,
je suis devenu un barde.
Et j'ai écrit cette chanson de louange en l'honneur des mères de mon île,
qui, pendant des milliers d'années, n'ont jamais hésité
à bercer les morts pour qu'ils reposent en paix.
Son titre est « Si je savais chanter ».
Si je savais chanter,
je ne chanterais pas la ville d'Ilios, déchue
et les gloires disparues,
ni le sang d'Hector séché et de sable entaché.
Non.
Je chanterais une île,
loin à l'ouest,
qui s'élève, arrachée à la mer, balayée par les embruns,
une citadelle de pierre,
murée dans le fond bleu de l'océan.
Une autre Troie, une Troie irlandaise.
Plus près du soleil couchant.
Inconquise.
Si vous pouviez entendre cette chanson,
vous aussi, vous écouteriez ravis
les mná caointe,
les femmes pleurantes, crier,
endeuillées, le cœur brisé,
en un chœur éternel à la veillée,
où bat encore le dernier et plus grand espoir de l'humanité.
Ce mortel incarné
ne doit pas vivre, aimer ou mourir seul.
Et si je pouvais chanter,
si nous pouvions chanter ensemble,
mes frères et sœurs,
alors nous ne devrions jamais cesser de chanter cette chanson.
Je vous remercie.
(Applaudissements)
एक बार खुदा ने एक बूढ़े राजा को सन्देश दिया
" हम तुम्हारा भेस बदल देंगे
जिससे तुम दुश्मन ख़ैमे में बिना पहचाने ...
घुस पाओगे और अपने बेटे के क़ातिल को ढूंढकर
उससे अपने बेटे के मृत शरीर को फिरौती के बदले वापस लेने का प्रयत्न कर पाओगे।
जब बूढ़े राजा ने यह बात अपनी रानी को बताई,
वह बहुत घबरा गई !
"मत जाइये!
वह मनुष्यों कि हत्यारा अकिलीज़ आपकी भी हत्या कर देगा। "
लेकिन तब वह बूढ़ा आदमी,
ट्रॉय का राजा प्रायम,
कुछ ऐसा कहता है जो बहुत ही अद्भुत और आश्चर्यजनक है
लेकिन हमारी आजकी पीढ़ी के लिए उसे बूझ पाना बहुत ही मुश्किल है
" मुझे इसकी बिलकुल परवाह नहीं है की कोई ग्रीक मेरी हत्या कर दे ,
जब मैं अपने मृत बेटे को एक आखिरी बार अपनी बाहों में भरकर
जी भर कर अपने कलेजे से लगा लूँ . "
" मेरा मरा हुआ बेटा मेरी बाहों में ? "
क्या वह बूढ़ा आदमी नहीं जनता था कि
मृत शरीर किसी काम का नहीं, बेकार है?
उसकी तलाश बेमानी है !
महज़ एक लाश के लिए कौन अपनी ज़िन्दगी दांवपर लगाएगा ?
ये कहानी ली गयी है, " द इलियड" कि बुक २४ से,
जो कि पश्चिमी सभ्यता के नीव का एक पत्थर है।
जोकि होमर ने ७०० बी सी में लिखी थी।
जोकि उस युद्ध के बारे में है जो १३०० बी सी में हुआ था।
द सीज ऑफ़ ट्रॉय। ट्रॉय कि घेराबंदी !
एक प्राचीन कविता, हज़ारों सालों तक रटा गया ,
गायन और अभिनीत किया गया.
आप सभी सुनते आये हैं, इलियड के शब्द जाने कई बार
और इन शब्दों को सुनकर हमे वह प्राचीन ज्ञान मिलता है जो
हमारे पूर्वज जीवन एवं मृत्यु के बारे में समझते थे
दुःख में भी किस तरह बहादुर हुआ जाय ,
अपनी मौत का किस तरह बहादुरी से सामना किया जाय
अपने बच्चो को कैसे बताया जाय की मौत कैसी होनी चाहिए,
किस तरह एक बेहतर नश्वर प्राणी बना जाय,
एक बेहतर इंसान बना जाय
(In Greek) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio."
ये इलियड की सबसे आखिरी पंक्तियाँ हैं जो की प्राचीन ग्रीक में लिखी गयी हैं,
एक ऐसा ज्ञान जिसे हमने जानबूझकर भुला दिया और गुमा दिया ,
खुद के द्वारा गढ़े गए मौत के इस स्वार्थी डर मे।
दर असल हमने अपनी मौत के सच को दर किनार कर दिया है
मौत की बेमानी आधुनिक समझ मेडिकल का विषय बन कर रह गयी है
एक ऐसा विदेशी देश बनकर रह गयी है जहाँ हम कभी नहीं जाते हैं,
जिसे हम केवल अपने अंतिम समय में ही मिलते हैं .
मृत्यु का परम इनकार .
हमने न सिर्फ किसी अपने के मृत शरीर को गले से लगाना प्रतिबंधित कर दिया है,
बल्कि हमारे लिए उन्हें मारा हुआ देखना तक भी ...
...वर्जित है.
चलिए एक टेस्ट लेते हैं !
अपने सीधे हाँथ की उंगलियों को ऊपर कीजिये ...
हाँ ...आप ...आप सब ...
...और उनमे गिन कर बताइये की आज तक की ज़िन्दगी में आपने ,
कितने मृत शरीरो को देखा, छुआ, चूमा या फिर गले से लगाया है ?
एक ?
या दो ?
या फिर एक भी नहीं ?
क्या मृत शरीर की गिनती इतनी है की आपको उलटे हाँथ की उंगलियों की भी ज़रूरत पड़े ?
ऐसा कैसे संभव है ?
क्या हम सब नश्वर नहीं हैं ?
टीवी स्क्रीन्स पर हम होमर के...
... इस प्रेम को बहुत खूबसूरती से दिखाएंगे
मृत हेक्टर अपने पिता की बाहों मे...
लोगों की सहानुभूति और मज़े के बहाने ...
और एडवर्टाइज़िंग से पैसे कमाने के लिए...
लेकिन हमारे अस्तित्व की इस लड़ाई ने हमें मज़बूत और बुद्धिमान नहीं बनाया है,
न ही मृत्यु के लिए साहसिक बनाया है !
इसने हमें सिर्फ और सिर्फ डरना सिखाया है
हम घबराते हैं और ...
दुखी हो जाते हैं अपनी ही मौत के बारे में सोचकर...
मृत्यु की हमारी संकीर्ण धरना सिर्फ "मैं " तक सिमित रह गयी है
"हम" कहीं नहीं है
जिन लोगों को जानलेवा बीमारी होती है... वो शर्म महसूस करते हैं...और खुद को अलग थलग कर लेते हैं
हमें शर्मिंदगी महसूस होती है उस कलीग से नज़रें मिलाने में ...
...जिसने किसी अपने को खो दिया है ... हमेशा के लिए.
अपनी खुद की नश्वरता से हम शर्मिंदगी महसूस करते हैं
हमें लगता है कि अगर हमने कुछ कहा तो वे और दुखी हो जायेंगे
और.... दुखी होना तो गलत है, हैना ?
दुखी होने का आनंद...
और मिजुलकर साथ में रोना...
इन सब से हम अनजान हो चुके हैं .
हालाँकि कई बार 'इलियड' में कहा गया है
और एक माँ की सलाह की तरह कहा गया है कि...
सेक्स दुःख के समय थेरेपी की तरह काम करता है .
और अपने निजी अनुभव से मैं ये कह सकता हूँ कि
ये सलाह एक दुखी आत्मा के लिए अमृत की तरह काम करती है .
(हंसने की आवाज़ )
हमें मरने से बहुत ज़्यादा डर लगता है
ट्रॉय के मैदान में लड़ने वाले उन योद्धाओं से भी अधिक.
मौत से हारे हुए हम !
और हाँ आप सब बहुत ज़्यादा दुखी और डरे हुए रहेंगे
अगर आप ये सोचें कि मौत का सामना आपको अकेले में और
भय के साथ करना पड़ेगा .
एक ही बार करने वाला मौत का अनुभव...
' मेरी ' मृत्यु न कि ' हमारी ' मृत्यु .
लेकिन सोचिये कि अगर आपको मृत्यु का अभ्यास करवाया जाय
ठीक उस तरह जिस तरह हम कार चलना सीखते हैं ?
एक इंस्ट्रक्टर से इसकी शिक्षा लें !
अपने पड़ोस में छोटे छोटे चक्कर लगाएं ,
एक पूरे टेस्ट से गुज़रें
और अगर फेल हो जाएँ तो फिर इस प्रक्रिया को दुहराएँ
एक बहुत ही आम सा सामाजिक अभ्यास, एक दिनचर्या का हिस्सा .
तब ये इतना कठिन नहीं जान पड़ता है, हैना ?
अगर आप कभी किसी 'ट्रोजन वेक ' या
फिर इसी का आइरिश वर्ज़न नहीं गए हैं
और आपने सिर्फ मूवी देखी है,
तब आप सोच रहे होंगे कि ये सिर्फ कोई आयरिश बकवास है .
अगर आपको लग रहा है कि ये सब बातें वैसी ही हैं जैसे कि कुछ
मदहोश शराबी, नशे में धुत्त, बार में अपने किसी अंकल जॉनी को कोस रहे हैं
तो आप बिलकुल गलत हैं...
मृत लोगों का अंतिम संस्कार करना इंसानो कि सबसे पुरानी प्रथा है
जब मैं सिर्फ सात साल का था ...
मेरी माँ मुझे मेरे सबसे पहले मुर्दे से मिलाने ले कर गयी
मेरे पूर्वजों के द्वीप में एक अंतिम संस्कार .
एक बूढ़ा आदमी जिसके नाक के बाल बाहर झाँक रहे थे एक बक्से में लेटा हुआ था
जिसे देखते ही मुझे पता चल गया कि वो सो नहीं रहा था
उस वक़्त अपने ममता के आँचल में भी
वो मुझे मौत के डर से उबरने कि शिक्षा दे रहीं थीं
ठीक उसी तरह जिस तरह उनका समाज इस डर से उबरता आया है
पिछले कई हज़ार सालों से...
मेरा परिवार आयरलैंड के उसी एक गांव...
जो की काउंटी मायो के तट से कुछ दूर एक द्वीप में बस्ता है
में पिछले २५० सालों से रह रहा है.
एक अंतिम संस्कार में एक सच का मुर्दा व्यक्ति होता है
हमारे बीच का ही एक मरा हुआ व्यक्ति .
हाँ वो ज़्यादा कुछ बोल नहीं पाते हैं
लेकिन फिर भी उनके पास आप बहुत कुछ सीख सकते हैं
हर एक जीवित व्यक्ति जिसे आपने कभी ...
गुस्से में या प्यार में छुआ हो ..
अपने गरम खून की वजह से गरम होता है.
लेकिन मृत व्यक्ति बिलकुल संग-ए-मरमर की तरह ठंडा होता है
आगे अपनी ज़िन्दगी में,
जब मैंने अपने भाई बर्नार्ड के मृत शरीर को
अपनी बाहों में लिया ,
चूमा और गले से लगाया ,
पहले तो मुझे यकीन ही नहीं हुआ कि...
इतना ठंडा पुतला कभी इंसान भी था.
और इसी तरह एक और हमारे अस्तित्व से जुड़ा हुआ एहसास है .
जब यहाँ बैठकर मुझे सुन रहे हैं
आपका दिल तेज़ी से खून पंप कर रहा है
लेकिन अगर आप उस पंप को काट देते हैं ...
शरीर में दबाव ख़तम हो जाता है
खून बहकर निचले अंगो में चले जायेगा
आपके गाल लटक जायेंगे
आपका चेहरा काला पड़ने लगेगा
आपकी बिना खून की पत्थर सी उँगलियाँ हो जाएँगी
और आपका हिलता काँपता हुआ व्यक्तित्व
किसी कार के इंजन की तरह
बंद पड़ जाता है
ऐसे वक़्त में फिर क्या होता है, कहिये ?
उस वक़्त हम क्या करे ?
और हमारे पूर्वजों ने क्या कभी नहीं किया ?
वो ये की हमे उस वक़्त बेवकूफी भरी बात नहीं करनी चाहिए!
जैसे कि,"ये सिर्फ मिट्टी का पुतला है , इसे भूल जाओ "
वो इंसान जिसे आपने ज़िन्दगी भर प्यार किया
उस शरीर के बाहर कभी मौजूद नहीं था
और जब उस इंसान के शरीर को जीवित रहने में प्यार किया
तो मरने के बाद आप क्यों नहीं उसके शरीर को सम्मान देंगे ?
रोमन, केल्ट और ग्रीक अपने मृत लोगों का सम्मान करते थे
उसका ख्याल एक नवजात बच्चे कि तरह रखते थे
मृत को कभी अकेला नहीं छोड़ते थे।
कोई न कोई हमेशा उसकी देखरेख करता था
जब तक कि उनका अंतिम संस्कार न कर दिया जाय
दुखी होना भी अच्छा था
ट्रॉय के आँगन में ... दुःख व्यक्त करना किसी भी तरह शर्मनाक नहीं था
यहाँ तक कि वीर योद्धा अकिलिस भी
इतना रोया था कि उसका कवच भीग गया
और अंत्येष्टि में औरतें खुलकर रोती और मातम करती थीं
मृत लोगों का शरीर भी मांयने रखता था
हमारे पूर्वज साथ मिलकर पूरा एक अनुष्ठान करते थे
ताकि हमारी नश्वरता से उभरे ज़ख्मो में मलहम लगाया जाय
पीड़ितों को सहारा मिले
उनके मृत को दफनाया जाय
और फिर आगे कि ज़िन्दगी का सफर फिर से शुरू किया जाय
उन्होंने खुद को बहुत आज़ाद कर रखा था
और उन्होंने बहुत मज़ा भी किया है
अंत्येष्टि में खाना, पीना और सेक्स करना सब .
मृत्यु ... और एक बहुत सोचने वाली बात है कि ...
एक रोज़ मर्रा कि चीज़ हुआ करती थी.
जैसे कि आज भी आयरलैंड में आज भी
कई लोग अन्तेय्ष्टि और अंतिम संस्कार में इकट्ठे होते हैं
और एक साधारण आदमी कम से कम दर्जन भर
या कई सौ मृत शरीरों को अपनी ज़िन्दगी में देख चूका होता है
अंतिम संस्कार सच में दुःख से भरा हो सकता है
लेकिन एक आयरिश अंत्येष्टि में कुछ भी भवनात्मक या भावुक नहीं होता है
बॉक्स में वो एक बूढी औरत
या फिर कफ़न में लिपटी हुई लाल बालों वाली बच्ची
सब एक मृत मनुष्य हैं
हमारे बीच में का ही एक .
हालाँकि बस एक कपडे में लिपटे हुए हैं
मुर्दों के साथ होने वाले इस आमने सामने में
कई बहुत सारे प्रोटोकॉल होते हैं
देखिये ...इन संस्कार में आप
आप देखते हैं कि मौत ऐसी दिखती है ,
यह है मृत्यु !
आप कॉफिन में छूकर देख सकते हैं
और वो सारे प्रोटोकॉल्स आपको इजाज़त देते हैं ये सब करने को
तो उदहारण के लिए ,
आपको लइसेंस है विलाप करने का.
गुस्सा होने का, रोने का, दुखी होने का या आंसू बहाने का
उस चीज़ को स्वीकार करने का कि एक अपरवर्तिन परिवर्तन हो चुका है
एक सामाजिक मृत्यु कि तरह एक इंसान कि मृत्यु
एक सामाजिक स्वीकृत्ति किसी के दुःख और विलाप की
एक बेहिचक नश्वर एकजुटता.
हमारी मृत्यु... न की ....मेरी मृत्यु
मृत शरीरों से अंतिम संस्कारों में मिलना
हमारी माओं के द्वारा दिया गया पहला सबक होता था हमारी मृत्यु का
वो बिलकुल " कैसे जियें और कैसे मरें" के गाइड थे
बहुत सारे निर्देशों के साथ , जैसे कि
नश्वरता एक ऐसा सत्य है जिसे हम कभी नहीं बदल सकते हैं
और ये सोचना कि 'हम अमर हैं' एक बेवकूफी है
और ये भी कि दुःख का आनंद
सामाजिक मातम और विलाप एक दुखी आत्मा को शांत कर सकता है
और कैसे हम सब एक साथ मृत्यु के डर से उभर सकते हैं
सुनने में अच्छा लगता है, हैना ?
(दर्शकों की आवाज़ )
क्या कोई ये सोचता होगा कि
ये सब आज के अमेरिका में काम नहीं करेगा
मुझे तो ये भी नहीं मालूम कि मेरे पड़ोस में कौन रहता है
परिवार बिखर गए हैं
ऐसा कोई समाज ही बाकी नहीं रह गया है जिसके साथ ये अंतिम संस्कार किया जा सके
लेकिन फिर भी ,
आप बिलकुल ही गलत होंगे
हम सबमें खुदमें ये ताकत है कि
हम अपने पूर्वजों के इन बुद्धिमता को फिर से जीवित करें
जब हमारा खुदकी नश्वरता से सामना होता है
हम बहुत ही कमज़ोर महसूस करते हैं
बिलकुल मरा हुआ
लेकिन असल में आपको खुदको फिर से ढूँढना है
थोड़ा सा आयरिश हो जाएँ ....अगर आप चाहें तो
(हंसी की आवाज़ )
हो सकता है कि आपने खुदको कभी
एक नश्वर समाज का हिस्सा ही न समझा हो
लेकिन फिर से जुड़ना बहुत आसान है अगर आप कोशिश करें
इसका ये कतई मतलब नहीं है कि आप परोपकारी हो रहे हैं
बल्कि ये एक बहुत ही स्वार्थी पहल है
मुफ्त का मृत्यु ज्ञान .
और कोन आपको सिखा सकता है कि मारा कैसे जाय
सिवाय किसी दूसरे मरने वाले व्वक्ति के ?
आपको सिर्फ इतना करना है कि अपने डर से बाहर आना है
उन्हीं औजारों का इस्तेमाल करते हुए जो पहले से आपके पास हैं
जैसे कि आपके फ़ोन
तो अगर किसी दिन आप सुने कि किसी ने अपने प्रिय को खो दिया है
आप इंतज़ार नहीं करें
आप उसी वक़्त फ़ोन करें
और कहें, "मुझे बहुत अफ़सोस है आपके दुःख का "
और बीमार और मरने वाले से जाकर मिलें
और हो सके तो उसमे मरने के समय मौजूद रहें
गवाह के लिए और सोच विचार के लिए
इसके अलावा ऐसा कुछ भी नहीं जो
आपको गहरा और ज़िन्दगी से जुड़ने का अनुभव देगा
या फिर ज़्यादा से ज़्यादा अंतिम संस्कारों में जाएँ
अगर आप मृत व्यक्ति को नहीं जानते हैं तब भी !
यकीन मानिये कि जब तक आप सांस ले रहे हैं
आप उस इंसान को जानते हैं
अपने आपको पूरा आज़ाद कीजिये
क्यूंकि इन छोटे छोटे कदमों से,
आप खुद को इस विशाल नश्वरता का हिस्सा महसूस करने लगेंगे
बिलकुल उतना ही इंसान
उतना ही कमज़ोर
जितना कि आपके आस पास कि ज़िंदगियाँ
मौत मायने रखती है क्यूंकि ज़िन्दगी मायने रखती है
ये दोनों ही एक दूसरे से जुडी हुई हैं
कोई बात नहीं अगर शुरू शुरू में आपको अजीब लगे
अभ्यास , अभ्यास और अभ्यास
जब तक कि आपके लिए ये सिर्फ कार में बैठना
और वहां जाना बन जाय , बिना अजीब लगे
वैसे तो आपकी खुद की मौत को होने के लिए पूरी ज़िन्दगी लगेगी
ताकि वो सही तरीके से हो
तो जब मैंने विदेशी जंगों में जाना छोड़ दिया
और थोड़ी समझदारी आयी
मैं एक लोक कवी बन गया
और मैंने ये प्रशंसा गीत लिखा अपने द्वीप की माओं के सम्मान में
जोकि पिछले हज़रों सालों में कभी नहीं हिचकिचाईं
हमारे मृत लोगों को सहारा देने से
इसका शीर्षक है, " अगर मैं गा सकता "
अगर मैं गा सकता,
मैं नहीं गाता उस हारे हुए इलियड शहर के बारे में ,
या फिर उस बीते हुए गौरव के लिए
या फिर हेक्टर के खून के लिए जो धरती को रंग गया
नहीं
मैं गाता उस आइलैंड के बारे में
जो कि पश्चिम में स्थित है
बढ़ते हुए समुद्र से लदा पानी कि फुहारों से भीगा हुआ, पत्थरों से बना एक किला
गहरे नीले सागर में खड़ा
एक और ट्रॉय, एक आयरिश ट्रॉय
डूबते सूरज के बिलकुल करीब
अविजित.
अगर तुम सुन सकते ये गीत
तुम भी उत्साह से सुनते ,
उस अम्रो किंचा को
मातम करतीं , रोती हुई उन औरतों को
विलाप और दुखी ह्रदय
अंत्येष्टि में गूंजता हुआ एक अनंत गान
जहाँ इंसानियत कि आखिरी उम्मीद धड़कती है
एक शरीर के साथ जन्मा वो मृत
न अकेले जिए, प्यार करे और मरे.
और अगर मैं गा सकता
अगर हम सब साथ में गा सकते
ऐ मेरे भाई और बहनों
तब बिलकुल ही हमें ... हमेशा ही गीत गाना चाहिए
शुक्रिया
(तालियों कि आवाज़ )
Egy nap az istenek üzentek egy öreg királynak:
"Álcát bocsátunk rád,
hogy besétálhass az ellenség táborába,
és megtalálhasd fiad gyilkosát,
és aztán megpróbáld kiváltani nála halott fiad testét."
A király mesél erről királynéjának,
aki teljesen elborzad:
"Ne menj!
A mészáros Akhilleusz végez veled is."
De akkor az öregember,
a trójai Priamosz király,
különös és csodás válasszal él,
amely a mi generációnk számára nem teljesen értelmezhető:
"Nem bánom, ha a görögök megölnek,
ha előtte halott fiammal karjaim közt,
ölelésében szívem vigaszt lel."
"Halott fiammal karjaim közt"?
Az öregember nem tudja,
hogy a holttestek haszontalanok?
Kutatása céltalan.
Ki tenné kockára életét egy holttestért?
Ez a történet az Iliász 24. könyvéből származik,
amely a nyugati civilizáció alapműve,
Homérosz írta i.e. 700-ban egy olyan háborúról,
amely i.e. 1300-ban zajlott.
Trója ostroma.
Bárdikus költemény, amelyet kívülről megtanultak,
majd évezredeken át mondták el és adták elő.
Hallgatjuk, és az Iliász története magával ragad bennünket,
elmondja nekünk, hogy fedezzük fel újra
ókori őseink élettel és halállal kapcsolatos bölcsességeit:
hogyan legyünk bátrak a gyászban,
hogyan nézzünk bátran szembe saját halálunkkal,
mint tanítsuk meg gyermekeinknek, hogyan kell meghalni,
hogyan legyenek jobb halandók,
jobb emberek.
(Ógörög) "Így rendezték ők a lovas Hektór temetését."
Ez az Iliász záró sora ógörögül.
Egy olyan bölcsesség, amit szándékosan elfelejtettünk és elhagytunk
újfajta, haláltól való énközpontú félelmünkben.
Halandóságunkat viszont alvállalkozóknak adtuk.
A modern halál, visszás módon, orvosi specialitássá vált.
A palliatív ellátás egy idegen ország,
ahová soha vagy csak életünk végén látogatunk el.
A halál tagadásának végső formája.
Tiltott dologgá tettük nemcsak halottaink megölelését,
hanem megtekintését is.
Tiltottá.
Kipróbálunk valamit?
A jobb kezük ujjaira lesz szükség hozzá.
Igen, az önére is, mindenkiére.
Számolják meg, hány holtat láttak, érintettek meg,
csókoltak meg és öleltek át életükben!
Egyet?
Kettőt?
Egyet sem?
Használniuk kell a bal kezük ujjait is a halottszámláláshoz?
Hogyan lehetséges ez egy olyan világban,
ahol mindenki halandó?
A tévéképernyőn kikockázhatják
a homéroszi szeretet e végső aktusát,
a halott Hektort apja karjai közt,
mégpedig a társadalmi konvenciókra és a közízlésre hivatkozva,
továbbá a reklámbevételek miatt.
Ám egzisztenciális menekülésünk nem tett minket erősebbé vagy bölcsebbé,
nem nézünk szembe bátrabban a halállal,
csak nagyobb félelemmel.
Túl szomorúak vagyunk,
túl ijedtek saját halálunk miatt.
A halállal kapcsolatos elképzelésünk leszűkült: csak az "én" van,
nincs "mi".
A halálos betegek szégyenükben gyakran elbújnak a külvilág elől.
Zavarban vagyunk,
mit mondjunk egy kollégának, aki elveszítette egy szerettét.
Saját halandóságunk váltja ki e zavart.
Attól tartunk, ha bármit mondunk, csak még jobban elszomorítjuk az illetőt.
Márpedig a szomorúság rossz.
A gyász megélése,
a nyílt, közös gyászolás
ismeretlen számunkra.
Bár az Iliászban gyakran utalnak rá,
az anyai jó tanáccsal együtt,
hogy a több szeretkezés legyen a gyász feldolgozásának része.
Egy olyan tanács, amely személyes tapasztalatom alapján,
felbecsülhetetlenül sok jót hozhat a gyászoló lélek számára.
(Nevetés)
Sokkal jobban tartunk az elmúlástól,
mint a trójai mezők harcosai,
akik közül többet legyőzött a halál.
Természetesen sokkal szomorúbbak és ijedtebbek leszünk,
ha azt hisszük, hogy a halállal egyedül,
rettegések közepette nézünk szembe.
Ezt csak egyszer tapasztalhatjuk meg.
És ez mindig az "én" halála, sosem a "miénk".
Mi lenne, ha úgy készülnénk a halálra,
ahogy, mondjuk, autót vezetni tanulunk?
Lenne oktató, akitől órákat vehetünk.
A szomszédságot körbejárva,
egész sor vizsgán vennénk részt,
és ha elbuknánk, pótvizsgára kellene mennünk.
Egy közös társadalmi élmény, egyfajta beavatási szertartás.
Nem tűnik nehéznek, ugye?
Ha sosem vettek részt
trójai vagy ír virrasztáson,
csak filmekben látták,
valószínűleg arra gondolnak, ez csak egy újabb módja az írek lerészegedésének.
Pár részeg egy nyirkos bárban,
akik Johnny bácsikájuk halála miatt siránkoznak, akit reggel temettek.
Igen nagyot tévednek ezzel kapcsolatban.
A virrasztás az emberiség legősibb rítusa.
Hétévesen
édesanyám elvitt halottnézőbe,
őseink szigetén egy virrasztásra.
Öregember feküdt egy koporsóban, az orrlyukából szőrszálak türemkedtek elő,
és ösztönösen tudtam: nem alszik.
Anyai gondoskodása részeként
azt tanította nekem, hogyan győzzem le a halálfélelmet,
ahogy őseink győzték le együtt a halálfélelmet
évezredeken át.
A családom Mayo megye partjainál él,
250 éve ugyanabban a faluban,
ugyanazon a szigeten.
Egy igazi virrasztáson igazi halott van.
Egy halott közülünk.
Nem beszélnek sokat,
mégis sokat tanulhatunk tőlük.
Minden emberi lény, akit valaha is megérintettek,
akár dühből, akár szeretetből,
melegvérű emlős.
Ám a holtak hidegek, mintha márványból faragták volna ki őket.
Később,
amikor drága fivérem,
Bernard holttestét tartottam a karjaim közt,
és megcsókoltam és megöleltem,
először hihetetlennek tűnt,
hogy a jéghideg báb valaha ember volt.
Íme egy másik egzisztenciális megnyilvánulás.
Ahogy itt ülnek és engem hallgatnak,
a szívük vért pumpál.
Ám ha a pumpa leáll,
a nyomás megszűnik,
a vér az alsó végtagokba folyik,
az álluk leesik,
az arcuk elszürkül,
vértelen ujjaik elefántcsontsárgásra színeződnek.
A személyiség élettel teli lényege,
mint az autójuk gyújtása,
odalesz.
Mi történik ilyenkor?
Amit nem kellene tegyünk,
és amit őseink sem tettek,
hogy marhaságokat beszélünk.
Olyasmit, tudják, mint például: "Ez csak egy üres héj, felejtsd el!"
Az az eleven valaki, akit életében szerettünk,
sosem létezett e testen kívül,
és ha életében szerettük az illetőt,
miért is ne tisztelnénk a testét halálában?
A rómaiak, a kelták és a görögök tisztelték halottaikat.
Ahogy az újszülöttet, úgy a holtat sem hagyták magára,
és mindig volt, aki őrizze,
míg végső nyugalomra nem helyezték.
A bánat is jó volt.
Trója kapuinál nem volt szégyen gyászolni.
Még a mészáros Akhilleusz is addig sírt,
míg mellvértje könnyben nem ázott,
és a nők is nyíltan sírtak és gyászoltak a temetéseken.
A holttesteket megbecsülték.
Őseink rengeteg rituálét hajtottak végre együtt,
hogy a halandóság gyötrelmére gyógyírt találjanak,
vigasztalják a gyászolót,
eltemessék halottaikat,
és folytathassák életük hátralévő részét.
Önmagukat adták.
Jól érezték magukat:
ünnepeltek, ittak és szeretkeztek a temetéseken.
A halál – és itt a nagy ötlet –
mindennapos eseménynek számított és számít.
Így van ez ma is Írországban,
ahol az emberek még mindig nagy számban járnak virrasztásra és temetésre,
és az átlagember több tucatnyi,
akár több száz holtat is láthat élete során.
A temetések lehetnek szomorúak.
Ám semmi elvont vagy érzelgős nincs az ír virrasztásokban.
Az öregasszony a koporsóban,
az a vörös hajú gyermek a halotti lepelbe csavarva,
csak egy másik halott ember.
Egy közülünk.
E halottnéző rituálék
számos jelentős szertartást
foglalnak magukba.
Azon a virrasztáson...
Tudják, így néz ki a halál.
Ez a halál.
Benyúlhatnak a koporsóba, megérinthetik.
E szertartások megengedik, hogy megtegyünk dolgokat.
Például
szabad gyászolni.
Lehet dühöngeni, sírni, gyászolni, zokogni.
Az elhunyt élettelenségének közszemlére tételével
a visszafordíthatatlan változást ismerjük el.
A gyász és a veszteség közösségi elismerése ez.
Bátor, halandó szolidaritás.
A "mi" halálunk, nem az "én" halála.
Virrasztásokon és temetéseken halottak társaságában lenni,
ez volt a halandók vezetői tanfolyamának ősanyja.
Ez a kézikönyv ahhoz, hogyan éljünk, haljunk,
egy csomó beépített utasítással,
minthogy a halandóság az életben sosem választás kérdése.
Vagy például: miért őrült ötlet, hogy halhatatlanok lehetünk,
és a gyász öröme,
a nyílt, nyilvános gyász hogyan segíthet a sebzett lélek gyógyulásában,
továbbá, hogy hogyan győzhetjük le közösen halálfélelmünket.
Jól hangzik, nem?
(A hallgatóság morajlik)
De azon töprengek, van-e, aki azt gondolja,
hogy a mai Amerikában ez sosem működhet.
Nem ismerem a szomszédaim,
a családok szétszóródtak,
megszűntek azok a közösségek, akikkel működött volna a virrasztás.
Ám újfent:
igen nagyot tévednének.
Mindannyiunknak hatalmában áll
őseink bölcsességét rekonstruálni.
Halandóságunkkal szembenézve
gyakran gyengének érezzük magukat,
rettegünk a haláltól.
Ám csak annyit kell tennünk, hogy újra felfedezzük önmagunkat.
Legyenek jobban írek, ha úgy tetszik.
(Nevetés)
Lehet, csupán sosem ismerték fel,
hogy ugyanannak a halandó közösségnek a tagjai.
Ám ha kipróbálják, könnyű újra megtalálni a kapcsolatot.
Nem azért, mert önzetlenek,
hanem tisztán önző okokból.
Ingyenes haldoklástanfolyam.
Ugyan kitől remélnék, hogy megtaníthat bennünket a haldoklás módjára,
ha nem egy másik, haldokló emberi lénytől?
Csupán le kell győzzék a félelmüket,
felhasználva a már adott eszközöket.
Mint például a telefonjukat.
Így egy nap, ha azt hallják, hogy valaki elveszítette egy szerettét,
nem várnak,
hanem felveszik a telefonjukat,
felhívják az illetőt, és azt mondják: "Sajnálom, hogy ilyen veszteség ért."
Vagy éppen meglátogatják a haldokló beteget,
és megpróbálnak vele lenni a halál pillanatában,
tanúként és a csodáért.
Az életben semmi más nem lehet ilyen mélységű,
vagy adhat ennél több életigenlést.
Elmehetnek több temetésre is.
Még akkor is megtehetik, ha nem ismerték olyan jól az elhunytat.
Biztosíthatom önöket, amíg lélegeznek,
igenis elég jól ismerték őket.
Legyenek felszabadultak.
Mert már csak e kis lépések révén is fel fogják ismerni,
hogy önök is nagy, halandó közösségünk tagjai.
Ugyanolyan emberi lények,
ugyanolyan sérülékenyek,
mint mások önök körül.
Az élet azért számít, mert a halál is számít,
és a kettő elválaszthatatlan egymástól.
Ne aggódjanak, ha először furcsán érzik magukat.
Gyakorlás, gyakorlás, gyakorlás,
míg olyan nem lesz,
mint amikor úgy ülnek be a kocsiba, és indítanak, hogy észre sem veszik.
Bár hogy saját halálukat helyesen vigyék véghez,
ahhoz egy élet szükséges.
Miután felhagytam azzal, hogy mások céljaiért küzdjek,
és az ifjúság gőgjét is hátrahagytam,
bárdikus költő lettem.
Megírtam ezt a dicsérő éneket szigetem anyáinak tiszteletére,
akik évezredeken át sosem hátráltak meg,
hogy halottaikat ölbe vegyék, és nyugalomra helyezzék.
A címe: Ha énekelni tudnék.
"Ha énekelni tudnék,
nem zengnék dalt Iliász elesett városának,
sem odalett dicsőségének
vagy Hektor homokban száradó vérfoltjának.
Nem.
Egy szigetről szólna dalom,
mely messze nyugaton,
az óceán kék hullámaiból kiemelkedő falú,
víz permetezte kőtorony.
Egy új Trója, egy ír Trója ez.
Ott terül el, hol a Nap lemegy.
Ellenség nem vette be."
Ha hallanák e dalt,
elragadtatva hallgatnák
a jajveszékelő ír nőket,
halottaikat sirató, sikítozó nőket,
ahogy megszakadt szívvel gyászolnak,
kórusban a virrasztáson,
ahol az emberiség utolsó reménye tovább él.
Annak a halandónak hús-vér testben
sosem kellene egyedül élnie, szeretnie vagy meghalnia.
Ha énekelni tudnék,
ha együtt énekelnénk,
fivéreim és nővéreim,
sosem kellene abbahagynunk ezt az éneket.
Köszönöm.
(Taps)
Os deuses enviaram uma mensagem a um velho rei.
"Vamos disfarçar-te, para poderes entrar no campo inimigo,
"encontrar o assassino do teu filho,
"e depois tentares resgatar o corpo do teu filho das mãos dele."
Quando o rei conta isto à sua rainha, ela fica apavorada.
"Não vás!
"Aquiles, o facínora, matar-te-á a ti também."
Mas é então que o ancião, o rei Príamo de Troia,
diz algo estranho e maravilhoso
mas que, para a nossa geração, é difícil de compreender na totalidade:
"Pouco me importa que os gregos me matem,
"desde que, antes disso, tenha o reconfortante abraço
"do meu filho morto, nos meus braços."
Do meu filho morto, nos meus braços?
Mas o ancião não sabe que os corpos dos mortos
não valem nada?
A sua missão é vã.
Quem arriscaria a vida por um cadáver?
Esta história vem no Livro 24 da Ilíada,
uma obra de base da civilização ocidental,
escrita por Homero em 700 a.C.,
a propósito de uma guerra que teve lugar em 1300 a.C.
— o cerco de Troia.
Um poema bárdico que foi memorizado,
recitado e representado durante centenas de anos.
Ouvimos o som da Ilíada a cair em cascata nos nossos ouvidos
e, na repetição, descobrimos de novo a sabedoria clássica da vida e da morte
dos nossos antepassados.
Como ser valente no sofrimento,
como enfrentar a própria morte com coragem,
como ensinar os nossos filhos a morrer,
como ser um mortal melhor,
um ser humano melhor.
(Em grego) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio."
O último verso em grego antigo da Ilíada.
Uma sabedoria que teimámos em esquecer e perder
no nosso novo e egocêntrico medo da morte.
Em contraste, subcontratámos a nossa mortalidade.
Absurdamente, a morte moderna tornou-se uma especialidade médica.
Os cuidados paliativos são um país estrangeiro que nunca visitamos.
Ou só no fim da nossa vida.
A última forma de negação da morte.
Tal como nos proibimos a nós próprios
não só o abraço,
mas a própria visão dos nossos mortos.
Proibimo-nos!
Que tal fazermos um teste?
Podem esticar os dedos da vossa mão direita?
Sim, vocês todos
e contem o número de cadáveres que viram, em que tocaram,
que beijaram e abraçaram em toda a vossa vida.
Um?
Ou dois?
Ou nenhum?
Chegará a vossa contagem de cadáveres aos dedos da mão esquerda?
Como é isso possível, num mundo onde toda a gente é mortal?
Nos nossos ecrãs de televisão, isto estaria desfocado,
este ato final de amor homérico,
Heitor, morto, nos braços do pai,
em virtude do bom gosto da decência pública,
e das receitas de publicidade.
Mas a nossa fuga existencial não nos tornou mais fortes, mais sábios,
mais corajosos diante da morte...
só mais temerosos.
Estamos demasiado entristecidos,
demasiado receosos da nossa própria morte.
O nosso conceito de morte foi reduzido a uma coisa só minha,
nunca uma coisa de todos.
Muitas vezes, os doentes terminais sentem vergonha do seu estado,
e escondem-se da vista dos outros.
Ficamos embaraçados, sem saber o que dizer a um colega
que perdeu alguém que amava.
Embaraçados pela nossa mortalidade.
Receamos que, se dissermos algo, vamos deixá-los mais tristes.
E se ficarem tristes, isso é mau, claro.
Os prazeres do sofrimento — estar de luto abertamente e juntos —
tornaram-se irreconhecíveis para nós.
Embora sejam muitas vezes citados na Ilíada,
a par com o conselho maternal de ter mais relações sexuais
como forma de terapia de luto.
Um conselho que, falando por experiência própria,
pode fazer maravilhas a uma alma enlutada.
(Risos)
Temos mais medo de morrer
do que aqueles guerreiros nas planícies de Troia.
Estamos mais derrotados pela morte.
E, claro, ficaremos sempre mais tristes e com mais medo
se acreditarmos que só podemos enfrentar a morte sozinhos
e em terror.
Uma experiência que só se tem uma vez... na morte.
Uma morte que é só minha, nunca nossa.
Que tal, se treinarmos para a morte
da mesma forma que treinamos para conduzir um carro?
Tendo aulas com um instrutor.
Dando pequenas voltas pela vizinhança
submetendo-nos a uma série de testes,
que, mesmo se reprovarmos, temos a possibilidade de repetir.
Uma experiência social comum, um ritual de passagem.
Não parece difícil, pois não?
Se nunca estiveram num velório troiano
— ou numa versão irlandesa da mesma situação —
e se só viram o filme,
provavelmente estão a pensar que isto é mais uma borrachice irlandesa.
Uns bêbedos num bar húmido,
a lamentarem o seu falecido tio Johnny, que tinha sido enterrado naquela manhã.
Mas aí é que se enganam.
Os velórios são os ritos mais antigos da humanidade.
Quando eu tinha sete anos,
a minha mãe levou-me a conhecer o meu primeiro cadáver.
Um velório numa ilha dos nossos antepassados.
Um velho com narinas peludas deitado numa caixa,
que eu soube instintivamente que não estava a dormir.
Mesmo então, no seu cuidado maternal,
ela estava a ensinar o seu menino a ultrapassar o medo da morte,
tal como a comunidade dela tinha ultrapassado esse medo em conjunto,
durante centenas de anos.
A minha família viveu na mesma aldeia,
numa ilha ao largo da costa do condado de Mayo, na Irlanda,
durante os últimos 250 anos.
Um velório a sério tem um cadáver a sério.
Um morto que é um de nós.
É certo que eles não dizem grande coisa,
mas podemos aprender muito na sua companhia.
Todos os seres humanos em que tocámos antes
— seja com amor ou com raiva —
são mamíferos de sangue quente.
Mas os mortos são tão frios que podiam ter sido esculpidos em mármore.
Mais tarde,
quando tomei nos braços o meu falecido irmão Bernard
e o beijei e abracei,
a princípio, não conseguia acreditar
que aquele manequim gelado alguma vez tivesse sido humano.
E eis outra epifania existencial.
Enquanto estão aqui sentados a ouvir-me,
os vossos corações estão a bombear sangue.
Mas quando essa bomba paralisa,
a pressão desaparece,
o sangue flui para os membros inferiores,
as bochechas descaem,
os rostos ficam cinzentos,
e os dedos sem sangue ficam de um amarelo ebúrneo.
O grande cerne da personalidade, que é o que nos anima
— tal como a ignição de um carro —
simplesmente desapareceu.
Então, o que é que acontece a seguir?
O que não devemos fazer — e o que os nossos antepassados não faziam —
é dizer uma coisa estúpida,
como "Aquilo é só uma carcaça esquece isso."
O ser que amámos em vida nunca existiu fora daquele corpo,
e se amámos aquela pessoa em vida,
como podemos não reverenciar e respeitar o seu corpo na hora da morte?
Os romanos, os celtas, os gregos reverenciavam os seus mortos.
Tal como se faz com os recém-nascidos, não se deixavam os mortos sozinhos,
e havia sempre alguém a olhar por eles até serem enterrados.
A tristeza também era boa.
Às portas de Troia, não havia vergonha no sofrimento.
Até o sanguinário Aquiles chorou
até ficar com a armadura encharcada de lágrimas,
e as mulheres choravam e estavam abertamente de luto nos funerais.
Os corpos dos mortos tinham valor.
Juntos, os nossos antepassados encenavam toda uma série de rituais
para enfaixar a ferida da mortalidade,
confortar os angustiados,
enterrar os mortos
e continuar com a sua vida.
Entregavam-se de corpo e alma
e ainda passavam um bom bocado:
festejavam, bebiam e tinham relações sexuais durante os funerais.
A morte — e aqui está uma ótima ideia —
era e é uma coisa que acontece dia sim, dia não.
Tal como sucede na Irlanda de hoje,
onde muitas pessoas ainda vão a funerais e velórios,
e uma pessoa comum poderá ver dezenas,
talvez centenas de cadáveres ao longo da vida.
É certo que os funerais podem ser tristes.
Mas não há nada de abstrato nem de sentimental num velório irlandês.
A anciã no caixão,
aquela criança ruiva embrulhada num lençol
é mais um ser humano, morto.
Um de nós.
No entanto, embrulhados nestes rituais juntamente com os cadáveres,
estão muitos protolocos profundos.
É que, estão a ver, nesse velório...
É este o aspeto da morte.
É isto que é a morte.
Podem aproximar-se do caixão e tocar.
Esses protocolos permitem-nos fazer coisas.
Por exemplo, damos autorização ao luto.
A estarmos zangados, tristes, pesarosos, chorosos.
Há um reconhecimento da mudança irrevogável
que vemos na indiferença bastante pública do falecido.
Um reconhecimento comum do luto e da perda.
Uma resoluta solidariedade mortal.
Uma morte nossa, não uma morte minha.
Partilhar a companhia dos mortos em velórios e funerais
eram as aulas de condução da mortalidade dos nossos antepassados.
São um manual de "como viver e morrer",
com uma lista de instruções integrada,
sobre como ser mortal é aquela coisa na vida que nunca poderemos escolher.
Sobre como pensar que sermos imortais é uma ideia tola.
Sobre como os prazeres do sofrimento
e de estarmos de luto em público podem sarar uma alma ferida.
E sobre como, juntos, podemos vencer o nosso medo da morte.
Parece-vos bem, não?
(Murmúrios)
Mas pergunto-me se alguém estará a pensar que nunca funcionaria na América de hoje.
Não sei quem são os meus vizinhos do lado,
as famílias estão divididas,
já não há comunidades com que possamos fazer esta coisa de velórios.
Mas, mais uma vez, estarão completamente enganados.
Como indivíduos, todos temos o poder
de reencenar a sabedoria dos nossos antepassados.
Confrontados com a nossa mortalidade,
sentimo-nos, muitas vezes, impotentes, arrebatados pela morte.
Mas a única coisa que precisamos de fazer é redescobrirmo-nos a nós mesmos.
Sejamos um pouco mais irlandeses, se quiserem.
(Risos)
Talvez nunca nos tenhamos reconhecido a nós mesmos
como parte da mesma comunidade mortal.
Mas, se quisermos tentar, é fácil voltarmos a ligarmo-nos.
Não por estarmos a ser altruístas,
mas por razões puramente egoístas.
Aulas gratuitas sobre como morrer.
Quem é que achavam que vos ia ensinar a morrer
senão outro ser humano que esteja a morrer?
A única coisa que temos de fazer é ultrapassar o nosso medo,
usar as ferramentas que já temos nas nossas mãos.
Como os nossos telefones.
Portanto, no dia em que souberem que alguém perdeu um ente querido,
não esperem.
Em vez disso, usem o telefone para comunicar,
telefonem à pessoa e digam-lhe: "Os meus pêsames."
Ou visitem os doentes e moribundos
e tentem estar lá, no momento da morte,
para testemunharem e para se maravilharem.
De tudo o que fizerem na vida,
nada será mais profundo, nem afirmará mais a vida.
Ou vão a mais funerais.
Mesmo que achem que não conheciam o falecido assim tão bem.
Posso assegurar-vos que, enquanto estiverem a respirar,
conhecem-no o suficiente.
Entreguem-se aos outros livremente,
pois, mesmo só com estes pequenos passos,
estarão a reconhecer-se a vós mesmos como parte do grande "nós" mortal.
Tão humanos e vulneráveis como todas as vidas à vossa volta.
A morte é importante porque a vida é importante,
e as duas coisas são indissociáveis.
Não se preocupem se, a princípio, for esquisito.
Pratiquem, pratiquem, pratiquem,
até ser como entrar no carro
e seguir viagem sem sequer ter de pensar nisso.
Embora vos vá levar a vida inteira
até conseguirem acertar com a vossa própria morte.
Portanto, depois de ter desistido de ir para guerras estrangeiras,
e da maturidade da juventude,
tornei-me um poeta bárdico.
E escrevi este cântico de louvor, em honra das mães da minha ilha,
que, durante centenas de anos,
nunca hesitaram em embalar os mortos até à hora do repouso.
Chama-se "Pudesse eu cantar."
"Pudesse eu cantar,
"não cantaria a cidade caída de Ilium
"e as glórias passadas,
"nem o sangue de Heitor que secou e manchou a areia.
"Não.
"Cantaria uma ilha,
"que está ao longe, no ocidente,
"arrancada da maré que sobe, chicoteada por jatos,
"uma cidadela de pedra, fortificada nas profundezas do oceano azul.
"Outra Troia, uma Troia irlandesa.
"Mais próxima do sol poente.
"Invicta.
"E pudésseis vós ouvir este cântico,
"também ouviríeis em êxtase
"as 'mná caointe',
"as mulheres que choram e clamam,
"a sofrer, atingidas no coração,
"no eterno coro do velório,
"onde a última grande esperança da humanidade continua a palpitar.
"Aquele ser mortal que encarnou
"não viverá, não amará nem morrerá sozinho.
"E pudesse eu cantar,
"pudéssemos nós cantar juntos,
"meus irmãos e minhas irmãs,
"decerto nunca cessaríamos de cantar este cântico."
Obrigado.
(Aplausos)
Os deuses enviaram uma mensagem para um velho rei:
"Vamos disfarçar você
para que entre no acampamento inimigo,
encontre o assassino do seu filho
e depois tente resgatar dele o corpo do seu filho morto".
Quando o rei conta a sua rainha,
ela fica apavorada.
"Não vá!
Aquiles o assassino matará você também".
Mas então o velho,
rei Príamo de Troia,
diz algo estranho e magnífico,
mas difícil para nossa geração compreender totalmente:
"Não me importo se os gregos me matarem,
contanto que antes eu possa ter a sensação reconfortante
de segurar meu filho morto nos braços".
"Meu filho morto nos braços?"
Será que o velho não sabe que o corpo dos mortos não têm valor,
e que sua missão não faz sentido?
Quem arriscaria sua vida por um cadáver?
Essa história é do livro 24 de "A Ilíada",
uma obra importante da civilização ocidental
escrita por Homero em 700 a. C.
sobre uma guerra que ocorreu em 1300 a. C.:
o cerco à Troia.
Um poema bárdico que foi memorizado,
recitado e apresentado por milhares de anos.
Vocês ouviram o som de "A Ilíada" cantarolando nos seus ouvidos
e com isso redescobrem a antiga sabedoria de vida e morte
dos nossos ancestrais.
Como ser valente na tristeza,
como encarar a própria morte com coragem,
como ensinar seus filhos como morrer,
como ser um mortal melhor,
um ser humano melhor.
(Grego) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio".
A última frase em grego antigo de "A Ilíada".
Uma sabedoria intencionalmente esquecida e perdida por nós
com nosso medo da morte moderno e egoísta.
Para piorar ainda mais, terceirizamos nossa mortalidade.
A morte moderna, por incrível que pareça, se tornou uma especialidade médica.
E os cuidados paliativos num país estrangeiro que nunca visitamos.
Ou apenas mesmo no final de nossa própria vida.
A forma máxima da negação da morte.
Assim como nos proibimos não só de aceitar,
como também de enxergar nossa própria morte.
Proibida.
Vamos fazer um teste?
Contem nos dedos da sua mão direita
o número de cadáveres que já viram, tocaram,
beijaram e abraçaram durante a vida toda.
Um?
Dois?
Nenhum?
A contagem de cadáveres chegará aos dedos da sua mão esquerda?
Como pode isso,
em um mundo em que todos são mortais?
Na tela da TV censuraríamos
aquele ato final de amor homérico,
Heitor morto nos braços do pai,
por razões de bom gosto, de decência pública
e das receitas da publicidade.
Mas nossa fuga existencial não nos tornou mais fortes,
sábios ou corajosos perante a morte,
apenas nos tornou mais medrosos.
Estamos tristes demais,
com medo demais da própria morte.
Nosso conceito da morte se transformou em uma questão pessoal
e deixou de ser uma questão de todos.
Os doentes terminais muitas vezes têm vergonha de sua doença
e acabam se escondendo dos outros.
Temos vergonha do que falar com colegas que perderam um ente querido.
Vergonha da nossa mortalidade,
achando que se falarmos algo os deixaremos mais tristes ainda.
E tristeza, é claro, é ruim.
Os prazeres da dor, do luto aberto e coletivo,
não existem para nós.
Embora sejam muito citados em "A Ilíada"
junto ao conselho materno de fazer mais sexo
como forma de terapia de luto.
Conselho que, por experiência pessoal,
pode fazer um bem danado a uma alma em luto.
(Risos)
Nós temos mais medo de morrer
do que aqueles guerreiros nas planícies de Troia.
Somos mais dominados pela morte.
E é claro que sempre ficaremos mais tristes e com medo
se acreditarmos que enfrentaremos a morte sozinhos e aterrorizados.
Uma experiência única de morte.
A morte do eu, nunca a morte do nós.
Mas e se treinássemos para a morte
da mesma maneira que aprendemos a dirigir um carro?
Tendo aulas com um instrutor.
Dando voltas na vizinhança,
fazendo diversos exercícios
que podem ser repetidos mesmo se forem mal executados.
Uma experiência social normal, um rito de passagem.
Não é tão difícil, é?
Se nunca estiveram em um funeral troiano ou de versão irlandesa deles,
e tenham apenas visto isso em filmes,
devem estar achando que é só outra bebedeira irlandesa.
Alguns bêbados em um bar úmido,
lamentando a morte do tio Johnny que enterraram naquela manhã.
Mas estariam completamente errados.
Os funerais são os rituais mais antigos da humanidade.
Quando eu tinha sete anos,
minha mãe me levou para ver meu primeiro cadáver.
Um funeral na ilha de nossos ancestrais.
Um velho com pelo saindo do nariz deitado em uma caixa,
que eu instintivamente sabia que não estava dormindo.
Mesmo ali, com seus cuidados maternos,
ela estava ensinando seu filho a superar o medo da morte,
assim como todos na comunidade dela haviam superado o medo juntos
por milhares de anos.
Minha família vive em uma vila na Irlanda, numa ilha na costa do município de Mayo,
há 250 anos.
Funerais de verdade têm cadáveres de verdade.
Um dos nossos que está morto.
Eles não falam muito,
mas nos ensinam bastante.
Todo ser humano com quem tivemos contato,
nos momentos bons ou ruins,
é um mamífero de sangue quente.
Mas os mortos são tão frios que parecem esculpidos em mármore.
Mais tarde na vida,
quando segurei o corpo do meu irmão Bernard nos braços,
e beijei e abracei-o,
a princípio não conseguia acreditar
que esse manequim frio como pedra tinha sido humano um dia.
E aqui vai outra epifania existencial:
enquanto estão sentados aqui me escutando,
o coração de vocês está bombeando sangue.
Mas quando ele para de bombear,
a pressão vai embora,
o sangue vai para os membros inferiores,
as bochechas despencam,
o rosto fica cinza
e os dedos sem sangue ficam da cor de marfim amarelado.
E a personalidade que existia,
como a ignição de um carro,
simplesmente desliga.
E o que acontece depois?
O que não devemos fazer
e o que nossos ancestrais não faziam,
é dizer então algo estúpido.
Como: "Isso é só uma carcaça, esquece".
O ser que você amou enquanto estava vivo
nunca existiu fora daquele corpo
e se o amávamos enquanto estava vivo,
como não reverenciar e respeita o corpo dele na morte?
Os romanos, os celtas e os gregos reverenciavam seus mortos.
Como recém-nascidos, os mortos nunca ficavam a sós,
e sempre tinham alguém cuidando deles até que fossem enterrados.
A tristeza também era uma coisa boa.
Não havia vergonha da tristeza nos portões de Troia.
Até mesmo Aquiles o assassino chorou
até sua couraça ficar molhada de lágrimas,
e as mulheres choravam e sofriam abertamente em funerais.
Os corpos dos mortos eram importantes.
Juntos, nossos ancestrais promulgaram uma série de rituais
para curar a ferida da mortalidade,
confortar os aflitos,
enterrar os mortos
e seguir em frente com a vida deles.
Eles se doavam livremente.
E também se divertiam muito,
festejando, bebendo e fazendo sexo nos funerais.
A morte, e aqui vai um ótimo conceito,
era e ainda é um tipo de evento que acontece diariamente.
Assim como ainda é hoje na Irlanda,
onde as pessoas vão em grupos a velórios e funerais,
e uma pessoa comum pode ver dezenas, talvez centenas de cadáveres,
no curso de sua vida.
Funerais podem ser tristes,
mas não há nada abstrato ou sentimental em um velório irlandês.
A velha na caixa
e aquela criança ruiva envolta em uma mortalha
são apenas outros seres humanos mortos.
Mais um de nós.
Mas nesses rituais em que nos encontramos com cadáveres
há muitos protocolos importantes.
Nesses funerais
podemos ver o que é a morte.
A morte é isso.
Podemos colocar a mão dentro do caixão.
E esses protocolos nos permitem certas coisas.
Por exemplo,
existe uma licença para o luto:
ficar com raiva, lamentar, chorar.
Um reconhecimento de mudança irrevogável na morte muito pública do falecido.
Um reconhecimento comum de luto e perda.
Uma solidariedade mortal inabalável.
Uma morte vista de forma coletiva, não de forma individual.
Ter companhia dos mortos em velórios e funerais
eram as lições de direção de mortalidade de nossas antepassadas.
O manual de "como viver e morrer" delas,
com uma lista anexa de instruções do tipo:
como ser mortal é a única coisa na vida que nunca poderemos mudar.
Como pensar que somos imortais é uma ideia tola.
Como os prazeres da dor, do luto público aberto,
podem curar uma alma ferida.
E como juntos podemos conquistar nosso medo da morte.
Legal, não é?
(Murmúrios)
Mas acho que imaginam
que isso nunca funcionará nos Estados Unidos de hoje.
Não sei quem são meus vizinhos de porta,
as famílias estão espalhadas,
não existem mais comunidades para reunir e fazer esses tipos de funerais.
Mais uma vez,
estariam completamente errados.
Todos nós temos o poder como indivíduos
de reconstituir a sabedoria de nossos ancestrais.
Quando somos confrontados em nossa mortalidade,
muitas vezes nos sentimos impotentes,
surpreendidos pela morte.
Mas tudo que precisamos fazer é redescobrir nós mesmos.
Ser mais irlandeses, digamos.
(Risos)
Talvez nunca tenham se visto
como parte da mesma comunidade mortal.
Mas é fácil se reconectar se você estiver disposto a tentar.
Não por estar sendo altruísta,
mas por razões puramente egoístas.
Aulas gratuitas de morte.
Quem mais esperariam que fosse nos ensinar a morrer
além de outro moribundo?
Tudo que precisamos fazer é superar o medo,
usando ferramentas que já temos.
Como telefones.
Então, no dia em que ouvir que alguém perdeu um ente querido,
não espere,
pegue o telefone,
ligue para ele e diga: "Sinto muito por sua perda".
Ou vá visitar os doentes e moribundos
e tente estar lá no momento da morte,
para a testemunha e a maravilha.
Nada mais que fizerem na vida
será mais profundo ou mais vital.
Ou vão a mais funerais.
Mesmo que achem que não conhecem bem o morto.
Posso garantir que se estiverem respirando,
vocês o conhecem bem o suficiente.
Doem de si mesmos livremente.
Porque mesmo com esses pequenos passos,
estarão se identificando como parte do grande coletivo mortal.
Tão humano,
tão vulnerável
quanto todas as vidas ao nosso redor.
A morte é importante porque a vida também é,
e as duas são indivisíveis.
Não se preocupem se se sentirem esquisitos no início.
Pratiquem constantemente
até que seja como entrar naquele carro
e sair dirigindo sem nem pensar.
Mas nossa própria morte levará uma vida inteira para acertarmos.
Depois que desisti de ir para guerras estrangeiras,
e da maturidade da juventude,
me tornei poeta bárdico.
E escrevi esta canção de louvor em homenagem às mães da minha ilha,
que por milhares de anos nunca pararam
de embalar os mortos para que eles pudessem descansar.
Chama-se "Se eu soubesse cantar".
"Se eu soubesse cantar,
não cantaria sobre a cidade destruída de Ilias
e glórias que se foram
ou o sangue seco de Heitor manchado na areia.
Não.
Cantaria sobre uma ilha,
longe no oeste,
surgindo no meio do mar, uma cidadela de pedra,
murada na profundeza do oceano azul.
Outra Troia, uma Troia irlandesa.
Mais perto do sol poente.
Inconquistável.
Se pudessem ouvir essa música,
também escutariam em êxtase
o "mná caointe",
mulheres ansiosas, gritando,
tristes, com o coração ferido
em coro eterno no funeral,
onde bate a última e melhor esperança da humanidade.
Aquele ser mortal encarnado
não deve viver, amar ou morrer sozinho.
E se eu pudesse cantar,
se pudéssemos cantar juntos,
meus irmãos e irmãs,
certamente nunca cessaríamos o canto desta música."
Obrigado.
(Aplausos)
Deci zeii au trimis un mesaj unui rege bătrân.
„Te vom deghiza
ca să poți intra în tabăra inamicilor,
să găsești ucigașul fiului tău
și apoi poți încerca să răscumperi trupul fiului tău mort înapoi.”
Când regele îi spune reginei,
ea este înspăimântată.
„Nu te duce!
Ahile ucigătorul de oameni te va omorî și pe tine.”
Dar apoi, bătrânul,
Regele Priam al Troiei,
spune ceva ciudat și minunat,
dar dificil pentru generația noastră de înțeles complet.
„Nu-mi pasă dacă grecii mă ucid,
atât timp cât voi avea prima oară îmbrățișarea reconfortantă pentru inimă
a fiului meu mort în brațele mele.”
„Fiul meu mort în brațele mele?”
Oare bătrânul nu știe că trupurile celor morți
sunt fără valoare?
Ținta lui – fără rost.
Cine și-ar risca viața pentru un cadavru?
Povestea vine din Cartea 24 din „Iliada”,
o lucrare de bază a civilizației occidentale
scrisă de Homer în anul 700 î.e.n.
despre un război care a luat loc în anul 1300 î.e.n.
Asediul Troiei.
Un poem specific vechilor celți care a fost memorat,
recitat și interpretat pentru mii de ani.
Ai auzit sunetul Iliadei revărsându-se prin urechile tale,
și în acea interpretare redescoperi viața antică și înțelepciunea morții
strămoșilor noștri.
Cum să fii curajos în tristețe,
cum să-ți înfrunți moartea cu vitejie,
cum să-ți înveți copiii cum să moară,
cum să fii un muritor mai bun,
un om mai bun.
(în greacă) „Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio.”
Ultimul vers în greaca antică a „Iliadei”.
O înțelepciune pe care voit am uitat-o și pierdut-o
în noua noastră frică egocentrică de moarte.
În contrast, am subcontractat mortalitatea noastră.
Moartea modernă în mod absurd a devenit specialitate medicală.
Grijă paliativa - o țară străină pe care nu o vizităm niciodată.
Sau doar la sfârșitul vieții noastre.
Ultima formă de negare a morții.
La fel cum ne-am interzis nu numai îmbrățișarea,
dar și vederea morților noștri.
Interzis.
Să facem un test?
Cu degetele mâinii drepte?
Da, tu, toată lumea,
și numărați câte cadavre ați văzut, atins,
sărutat și îmbrățișat în toată viața voastră?
Unul?
Sau două?
Sau niciunul?
Puteți număra cadavrele pe degetele de la mâna stângă?
Și cum se poate întâmpla asta,
într-o lume în care toată lumea e muritoare?
Pe ecranele TV, acoperim
acel act final de iubire Homerică,
Hector mort în brațele tatălui său,
invocând decență publică, preferințe diferite
și câștigurile din publicitate.
Dar fuga noastră existențială nu ne-a făcut mai puternici, înțelepți,
mai curajoși în fața morții,
ci doar mai fricoși.
Suntem mult prea triști,
prea speriați de propria noastră moarte.
Concepția noastră despre moarte s-a redus la ceva ce ține de „eu”,
niciodată la ceva ce ține de „noi”.
Bolnavii terminali sunt adesea rușinați de îmbolnăvirea lor și se ascund.
Suntem jenați de ceea ce ar trebui să spunem unui coleg
care a pierdut pe cineva drag.
Jenați de mortalitatea noastră.
Îngrijorați că, dacă spunem ceva, îi vom întrista mai mult.
Și trist, desigur, e ceva rău.
Plăcerile amărăciunii,
jelirea colectivă publică,
ne sunt nefamiliare.
Deși sunt adesea citate în „Iliada”,
alături de sfaturi materne de a face mai mult sex
ca o formă de terapie pentru jale.
Sfat, care, din experiență personală,
poate face un bine imens unui suflet care jelește.
(Râsete)
Nouă ne este mai multă frică să murim
decât le era acelor războinici pe câmpiile Troiei.
Mai stăpâniți de moarte.
Și desigur, întotdeauna vei fi mai trist și mai înfricoșat
dacă crezi că vei întâlni moartea doar singur
și în teroare.
O experiență o dată în moarte.
O moartea pentru mine, niciodată o moarte pentru noi.
Dar cum ar fi dacă v-ați antrena pentru moarte
în același fel în care cu toții ne antrenăm să conducem o mașină?
Luând lecții de la un instructor.
Făcând ture scurte în jurul cartierului vostru,
dând multe serii de teste,
pe care, chiar dacă nu le treceți, le-ați mai da o dată.
O experiență socială comună, un ritual de trecere.
Nu sună greu, nu?
Dacă nu ați fost niciodată la un priveghi troian
sau la versiunea irlandeză a aceluiași lucru,
și ați văzut doar filmul,
probabil credeți că este doar o altă tâmpenie irlandeză.
Câțiva bețivi într-un bar plin de umezeală,
deplângându-și unchiul mort Johnny înmormântat în acea dimineață.
Dar ați greși.
Priveghiurile sunt cele mai vechi ritualuri omenești.
Când aveam șapte ani,
mama mea m-a dus să văd primul meu cadavru.
Un priveghi pe insula strămoșilor noștri.
Un om bătrân cu nări păroase stând întins într-o cutie,
care știam instinctiv că nu doarme.
Chiar și atunci în îngrijirea ei maternă,
își învăța fiul să depășească frica de moarte,
la fel cum comunitatea ei și-a depășit-o împreună
pentru mii de ani.
Familia mea a trăit în același sat
pe o insulă pe coasta comitatului Mayo din Irlanda
pentru ultimii 250 de ani.
Un priveghi real are un trup mort real.
Unul dintre noi e mort.
Ei nu spun multe,
dar sigur poți învăța multe în compania lor.
Fiecare ființă umană pe care ai atins-o pană acum,
din dragoste sau furie,
este un mamifer cu sânge cald.
Dar morții sunt așa reci că ar putea fi ciopliți din marmură.
Mai târziu în viață,
când l-am luat pe fratele meu mort, Bernard,
în brațele mele,
și l-am sărutat și îmbrățișat,
nu puteam să cred la început
că acest manechin rece a fost odată om.
Și iată o altă epifanie existențială.
În timp ce stați aici ascultându-mă,
inima voastră pompează sânge.
Dar când opriți acea pompă,
presiunea dispare,
sângele curge în membrele inferioare,
obrajii se lasă,
fața se face gri,
degetele voastre fără sânge se fac galbene ca fildeșul.
Și personalitatea voastră animată,
precum contactul de la mașină,
pur și simplu dispare.
Deci ce se întâmplă atunci?
Ce nu ar trebui să facem
și ce strămoșii noștri nu au făcut,
e să spunem ceva stupid,
cum ar fi: „e doar o carapace, uită de ea”.
Ființa pe care ați iubit-o în viață
nu a existat niciodată în afara acelui corp,
și dacă ați iubit acea persoană în viață,
cum să nu venerați și respectați corpul lor în moarte?
Romanii, celții, grecii își venerau morții.
Ca un nou-născut, morții nu erau lăsați singuri
și aveau tot timpul pe cineva să îi vegheze
până erau înmormântați.
Tristețea era bună de asemenea.
Nu era nicio rușine în a fi îndurerat la porțile Troiei.
Chiar și Ahile ucigătorul de oameni plângea
până când platoșa îi era udă de lacrimi,
și femeile plângeau și jeleau deschis la înmormântări.
Trupurile morților erau de valoare.
Împreună, strămoșii noștri au adoptat multe ritualuri
pentru a lega rana mortalității,
a mângâia pe cei suferinzi,
a-și înmormânta morții
și a-și continua cursul vieții.
S-au dedicat în mod liber.
Și s-au și distrat,
sărbătorind, bând, și făcând sex la înmormântări.
Moartea - și iată o idee mare –
a fost și este un eveniment întâlnit destul de des.
Exact cum este în Irlanda acum,
unde oamenii merg în număr mare la priveghiuri și înmormântări,
și o persoană obișnuită ar putea vedea zeci,
poate sute de cadavre în viața lor.
Înmormântările pot fi triste.
Dar nu e nimic abstract sau sentimental la un priveghi irlandez.
Femeia bătrână din cutie,
acel copil cu părul roșcat înfășurat într-un giulgiu
este un alt om mort.
Unul dintre noi.
Totuși, ambalate
în aceste ritualuri cu cadavre
sunt multe protocoale profunde.
Vedeți, la priveghi...
știți, așa arată moartea.
Asta e ceea ce e moartea.
Poți pune mâna în sicriu și atinge.
Și aceste protocoale vă dau voie să faceți anumite lucruri.
Deci, de exemplu,
jelirea e permisă.
A fi nervos, plin de lacrimi, supărat, plângând.
O recunoaștere a schimbării irevocabile
în moartea publică a decedatului.
O recunoaștere comună a doliului și a pierderii.
O solidaritate mortală neclintită.
O moarte a noastră, nu a mea.
Împărtășind compania morților la priveghiuri și înmormântări
a fost prima lecție despre mortalitate pentru strămoașele noastre.
Manualul lor de „cum să trăiești și să mori”,
cu o listă de instrucțiuni incorporate cum ar fi
faptul că suntem muritori e singurul lucru în viață pe care nu îl alegi.
Gândind că suntem nemuritori e o idee nebună.
Plăcerile întristării,
jelirea publică deschisă poate vindeca un suflet rănit.
Și împreună putem înfrunta frica noastră de moarte.
Sună bine, nu?
(Audiența murmură)
Dar mă întreb, se gândește cineva
că nu va funcționa în America de azi.
Nu știu cine sunt vecinii mei,
familiile sunt împrăștiate,
nu mai sunt comunități cu care să se facă aceste priveghiuri.
Dar din nou,
ați greși.
Cu toții avem puterea, ca indivizi,
de a reconstitui înțelepciunea strămoșilor noștri.
Confruntați în mortalitatea noastră,
adesea ne simțim fără putere,
loviți de moarte.
Dar tot ce trebuie să faceți este să vă redescoperiți.
Fiți mai irlandezi, dacă vreți.
(Râsete)
Poate nu v-ați recunoscut niciodată
ca parte din aceeași comunitate muritoare.
Dar este ușor să vă reconectați dacă vreți să încercați.
Nu pentru că sunteți altruiști,
dar din motive pur egoiste.
Lecții gratis de murit.
Cine credeați că vă va învăța să muriți
dacă nu un alt om muritor?
Tot ce trebuie făcut e să depășiți frica,
folosind uneltele pe care deja le aveți în mâini.
Cum ar fi telefoanele.
Deci în ziua în care auziți că cineva a pierdut pe cineva drag,
nu așteptați,
ci luați telefonul
sunați-i și spuneți: „Îmi pare rău pentru pierderea ta.”
Sau vizitați oamenii bolnavi și pe moarte
și încercați să fiți acolo pentru momentul morții,
pentru mărturie și minune.
Nimic în lume nu va fi
mai profund și mai important pentru viață.
Sau mergeți la mai multe înmormântări.
Chiar dacă credeți că nu știți persoana decedată prea bine.
Vă pot asigura, atât timp cât respirați,
îi știți destul de bine.
Dedicați-vă în mod liber.
Deoarece chiar și prin acești pași mici,
vă veți recunoaște ca parte din noi, muritorii.
La fel de umani,
la fel de vulnerabili
ca toate viețile din jurul vostru.
Moartea contează pentru că viața contează,
și ele sunt indivizibile.
Nu vă îngrijorați dacă vă simțiți ciudat la început.
Exersați, exersați, exersați,
până când e ca și cum ați urca în mașină
și mergeți și nici nu vă gândiți.
Cu toate acestea, moartea vă va lua toată viața
să o faceți corect.
Deci după ce am renunțat să plec în războaie străine,
și la maturitatea tinereții,
m-am făcut poet specific vechilor celți.
Și am scris acest cântec de laudă în cinstea mamelor mele de pe insulă,
care pentru mii de ani nu s-au clătinat niciodată
din a legăna morții în odihnă.
Se numește „Dacă aș putea cânta.”
Dacă aș putea cânta,
nu aș cânta despre orașul căzut Ilias
și gloriile dispărute
sau de sângele lui Hector uscat și întipărit în nisip.
Nu.
Aș cânta despre o insulă,
departe spre vest,
stropită de mare, o cetate din piatră,
zidită adânc în oceanul albastru.
O altă Troie, o Troie irlandeză.
Mai aproape de soarele ce se scufundă.
Neînfrântă.
Dacă ați putea auzi acest cântec
și ați asculta cu bucurie
mná caointe,
bocitoare plângând,
jelind, îndurerate,
în cor etern la priveghi,
unde ultima cea mai bună speranță a omenirii bate.
Acea ființă muritoare întrupată în carne
nu trebuie să trăiască, să iubească sau să moară singură.
Dacă aș putea cânta,
dacă am putea cânta împreună,
frații și surorile mele,
cu siguranță nu ar trebui să oprim niciodată cântarea acestui cântec.
Vă mulțumesc!
(Aplauze)
Dakle, bogovi su poslali ostarelom kralju poruku.
„Prerušićemo te
kako bi mogao da uđeš u neprijateljski tabor,
pronađeš sinovljevog ubicu
i potom od njega pokušaš da otkupiš mrtvo telo svog sina.”
Kada kralj ovo saopšti kraljici,
ona je užasnuta.
„Ne idi!
Čovekoubica Ahil će ubiti i tebe.”
Međutim, potom starac,
kralj Prijam trojanski,
izgovara nešto neobično i čudesno,
ali gotovo nerazumljivo našoj generaciji.
„Ne marim ako me Grci ubiju,
dokle god pre toga budem grlio sa utehom u srcu
svog mrtvog sina u naručju.”
„Svog mrtvog sina u naručju?”
Zar starac ne zna da su tela mrtvaca
bezvredna?
Da je njegov pohod besmislen.
Ko bi rizikovao svoj život radi leša?
Priča potiče iz „Ilijadine” Kinjige 24,
temeljnog dela zapadne civilizacije
koje je napisao Homer 700 g.p.n.e.
o ratu koji se desio 1300 g.p.n.e.
Opsada Troje.
Bardova poema koju su učili napamet,
recitovali i izvodili hiljadama godina.
Čujete zvuk „Ilijade” kako vam se sliva niz uši
i u tom prepričavanju nanovo otkrivate drevnu mudrost o životu i smrti
naših predaka.
Kako biti hrabar u tuzi,
kako da se hrabro suočite sa smrću,
kako da podučite decu umiranju,
kako da budete bolji smrtnik,
bolje ljudsko biće.
(Na grčkom) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio."
Poslednji stih „Ilijade” na antičkom grčkom.
Mudrost koju smo namerno zaboravili i izgubili
u našem novom samo-opsednutom strahu od smrti.
Nasuprot tome, prebacili smo našu smrtnost sa sebe.
Apsurdno je da je savremena smrt postala medicinska specijalnost.
Palijativna nega je strana država koju nikad ne posećujemo.
Ili tek na kraju naših sopstvenih života.
Krajnji oblik poricanja smrti.
Baš kao što smo zabranili nama samima ne samo zagrljaj,
već i sami prizor smrti naših bližnjih.
Zabranili smo.
Da li da uradimo jedan test?
Možete li da uzmete prste vaše desne ruke?
Da, vi, svi,
i izbrojte koliko ste leševa videli, dotakli,
poljubili i zagrlili u čitavom životu?
Jedan?
Ili dva?
Ili nijedan?
Da li će nabrajanje leševa stići do vaše leve ruke?
I kako je to uopšte moguće
u svetu u kom su svi smrtni?
Na našim te-ve ekranima bismo to zamutili,
taj krajnji čin homerovske ljubavi,
mrtvi Hektor u naručju svog oca,
sve zbog ukusa i javne pristojnosti,
kao i zarade od reklama.
Međutim, naš egzistencijalni beg nas nije učinio jačim, mudrijim,
odvažnijim pred smrću,
već samo još plašljivijim.
Suviše smo tužni,
suviše uplašeni sopstvene smrti.
Naše razumevanje smrti se suzilo na moju stvar,
nikad našu stvar.
Smrtno bolesni su često posramljeni zbog svoje bolesti i kriju se od pogleda.
Sramota nas je šta da kažemo kolegi
koji je izgubio voljenu osobu.
Sramota nas je naše smrtnosti.
Brinemo, ako bilo šta kažemo da će samo da budu još tužniji.
A tuga je naravno loša.
Užitak u tuzi,
zajedničkom oplakivanju
su nam nepoznanica.
Iako su čest citat u „Ilijadi”
zajedno sa majčinskim savetom za češćim upražnjavanjem seksa
kao terapije za patnju.
Savet, koji, govoreći iz sopstvenog iskustva,
može umnogome da pomogne napaćenoj duši.
(Smeh)
Više se plašimo smrti
nego vojnici na ravnicama Troje.
Više smo poraženi smrću.
I naravno, uvek ćete biti tužniji i uplašeniji,
ako verujete da ćete se jedino susresti sa smrću usamljeni
i užasnuti.
Izvanredno iskustvo smrti.
Moja smrt, nikad naša smrt.
Međutim, šta ako biste se obučavali za smrt
na isti način na koji se obučavamo da vozimo automobil?
Uzimajući časove kod instruktora.
Odlazeći na kratke etape po vašem lokalnom komšiluku,
radeći nizove testova,
koje čak iako ne položite, možete ponovo da polažete.
Zajedničko društveno iskustvo, ceremonija prelaska.
Ne zvuči teško, zar ne?
Ako nikad niste bili na trojanskom bdenju
ili irskom pandanu istog,
i jedino ste gledali film,
verovatno mislite, to je samo još jedno irsko pijančenje.
Nekoliko pijanica u nekakvom memljivom baru,
koji oplakuju mrtvog čika Džonija koga su tog jutra sahranili.
Međutim, namrtvo biste pogrešili.
Bdenja su najstariji ljudski obredi.
Kada mi je bilo sedam godina,
majka me je povela da upoznam svoj prvi leš.
Bdenje na ostrvu naših predaka.
Starac sa dlakavim nozdrvama koji je ležao u sanduku,
za kog sam instinktivno znao da ne spava.
Čak i tad u svoj svojoj majčinskoj brizi
podučavala je svog dečaka da prevaziđe strah od smrti,
baš kao što je njena zajednica zajedno prevazilazila svoj strah
hiljadama godina.
Moja porodica je živela u istom selu
na ostrvu blizu obale okruga Mejo u Irskoj
poslednjih 250 godina.
Pravo bdenje ima pravo mrtvo telo.
Mrtvac je jedan od nas.
Sad, ne govore mnogo,
ali zasigurno možete mnogo da naučite u njihovom društvu.
Svako ljudsko biće koje ste ikad pre dotakli,
s ljubavlju ili besom,
je bilo toplokrvni sisar.
Međutim, mrtvi su toliko hladni kao da su isklesani u mermeru.
Kasnije u životu,
kada sam uzeo mrtvo telo svog rođenog brata Bernarda
u naručje
i poljubio i zagrlio ga,
pre svega, nisam mogao da verujem
da je ova kao kamen hladna lutka ikad bila ljudsko biće.
A evo još jednog egizstencijalnog prosvetljenja.
Dok sedite ovde i slušate me,
vaše srce pumpa krv.
Međutim, kad prekinete pumpu,
pritisak nestaje,
krv otiče u donje ekstremitete,
obrazi vam se obese,
lice posivi,
vaši beskrvni prsti su žuta slonovača.
A velika živahna spojnica ličnosti,
poput struje u vašem automobilu,
prosto nestaje.
Šta se dešava potom, da?
Ono što ne treba da radimo
i što naši preci nisu radili
je da onda kažemo neku glupost.
Poput: „To je samo ljuštura, ne misli na to”, znate?
Biće koje ste voleli u životu
nikad nije postojalo izvan tog tela,
a ako ste voleli tu osobu dok je bila živa,
kako da ne cenite i poštujete njeno mrtvo telo?
Rimljani, Kelti, Grci su poštovali svoje mrtve.
Poput novorođenčeta, mrtve nikad nisu ostavljali same
i uvek ih je neko pazio
dok ih ne ostave na počinak.
Tuga je takođe bila dobra.
Nije bilo sramota tugovati pred kapijama Troje.
Čak je i čovekoubica Ahil plakao
dok mu se štit ne bi natopio suzama,
a žene su plakale i tugovale otvoreno na sahranama.
Tela mrtvaca su imala vrednost.
Zajedno, naši su preci odigravali sijaset rituala
kako bi uvezali rane smrtnosti,
utešili ožalošćene,
sahranili mrtve
i nastavili sa svojim životima.
Bespoštedno su se davali.
I zabavljali su se takođe,
gosteći se, opijajući i upražnjavajući seks na sahranama.
Smrt - i ovo je zaista velika ideja -
bila je i jeste događaj kao i svaki drugi.
Baš kao što je trenutno u Irskoj
gde ljudi i dalje u velikom mnoštvu odlaze na bdenja i sahrane,
i običan čovek može da vidi desetine,
možda stotine mrtvih tela u toku svog života.
Doduše, sahrane mogu da budu tužne.
Međutim, ništa nije apstraktno ili sentimentalno kod irskog bdenja.
Starica u sanduku,
to riđokoso dete umotano u pokrov
je još jedno mrtvo ljudsko biće.
Još jedan od nas.
Upakovano, pak,
u te rituale koji uključuju leševe
je mnogo suštinskih protokola.
Vidite, na tom bdenju -
Znate, ovako izgleda smrt.
Ovo je smrt.
Možete posegnuti u sanduk i dotaći.
A ti protokoli vam dozvoljavaju da obavljate neke stvari.
Na primer,
imate dozvolu za tugu.
Da budete besni, snuždeni, ucveljeni, uplakani.
Priznanje nepovratne promene
u krajnje javnom mrtvilu počivšeg.
Priznanje zajednice o žalosti i gubitku.
Nepokolebljiva solidarnost smrtnika.
Naša smrt, a ne moja smrt.
Biti u društvu mrtvih na bdenjima i sahranama
je bio čas vožnje iz smrtnosti naših pretkinja.
Radi se o „kako da živite i umrete” priručniku,
sa spiskom ugrađenih uputstava, poput,
kako je smrtnost jedina stvar u životu koju nećete imati priliku da odaberete.
Kako je smatranje sebe besmrtnim budalasta zamisao.
Kako užitak u tuzi,
otvoreno javno oplakivanje mogu da zaleče povređenu dušu.
I kako zajedno možemo da savladamo naš strah od smrti.
Zvuči dobro, ha?
(Publika gunđa)
Međutim, pitam se da li iko smatra
da ne bi funkcionisalo u današnjoj Americi.
Ne znam ko su mi prve komšije,
porodice su raštrkane,
nema više zajednica za slične obrede bdenja.
Međutim, opet,
namrtvo biste pogrešili.
Svi kao pojedinci imamo moć
da oživimo mudrost naših predaka.
Suočeni sa sopstvenom smrtnošću,
često se činimo nemoćni,
zatečeni smrću.
No, sve što je potrebno je da se nanovo spoznate.
Da budete malo više Irci, ako hoćete.
(Smeh)
Možda prosto nikad niste videli sebe
kao deo iste zajednice smrtnika.
Međutim, lako se nanovo povezati, ako želite da pokušate.
Ne zato što ste altruistični,
već iz čisto sebičnih razloga.
Besplatne lekcije o umiranju.
Od koga ste očekivali da vas poduči umiranju
osim drugog umirućeg ljudskog bića?
Sve što je potrebno je da prevaziđete strah
koristeći oruđa koja već držite u rukama.
Poput vaših telefona.
Dakle, onog dana kad čujete da je neko izgubio dragu osobu,
ne čekajte,
već posegnite za tim telefonom
i nazovite tu osobu i recite: „Primi moje saučešće.”
Ili pođite u posetu bolesnima i onima na samrti
i pokušajte da budete prisutni u trenutku smrti
zarad svedočenja i zadivljenosti.
Ništa što ćete ikada obaviti u životu
neće biti suštinskije, niti će biti veća potvrda života.
Ili idite češće na sahrane.
Čak iako smatrate da preminulog ne poznajete tako dobro.
Uveravam vas, dokle god dišete,
poznajete ih dovoljno dobro.
Bespoštedno se dajite.
Jer čak i uz ove male korake,
prepoznaćete sebe kao deo veće celine nas smrtnika.
Baš kao i svi ljudi,
jednako ranjivi
kao i svi životi oko vas.
Smrt je važna jer je život važan,
i ovo dvoje su neraskidivi.
Ne brinite, ako se budete osećali čudno na početku.
Vežbajte, vežbajte, vežbajte
dok ne bude baš kao sedanje u automobil
i vožnja o kojoj ni ne razmišljate.
Iako će vam trebati čitav životni vek da sopstvenu smrt
odradite kako treba.
Dakle, nakon što sam odustao od odlaska u inostrane ratove
i nakon sazrevanja,
postao sam pesnik bard.
I napisao sam ovu pohvalnu pesmu u čast mojih ostrvskih majki
koje se hiljadama godina nikad nisu pokolebale
da uljuljkaju mrtvaca na počinak.
Naslovljena je „Da znam da pevam”.
Da znam da pevam,
ne bih pevao o palom gradu Iliju
i slavnoj prošlosti
ili Hektorovoj krvi koja je suva fleka u pesku.
Ne.
Pevao bih o osrtvu,
daleko tamo na zapadu,
kamenoj tvrđavi koju mrvi nadiruće more i šiba pena,
opasanoj zidinama u dubokom modrom okeanu.
Druga Troja, irska Troja.
Bliža ponirućem suncu.
Neosvojena.
Kad biste mogli čuti ovu pesmu,
i vi biste slušali u zanosu
mná caointe,
tužbalicu žena koje zapomažu,
tuguju, užasnutih srca
u večnom horu bdenja,
gde poslednja najbolja nada čovečanstva još živi.
Da smrtnik otelotvoren u mesu
neće živeti, voleti ili umreti sam.
I kad bih znao da pevam,
kad bismo zapevali zajedno,
braćo i sestre,
zasigurno tad ne bismo prestali da pevamo ovu pesmu nikad.
Hvala vam.
(Aplauz)
Tanrılar, ihtiyar bir krala bir mesaj gönderdiler.
"Kılığını değiştireceğiz,
böylece düşman kampına girip
oğlunun katilini bulup
oğlunun cansız bedenine karşılık olarak fidye talep edebileceksin."
Kral haber verince
kraliçe dehşete düşer.
"Sakın gitme!
Katil Achilles seni de öldürür."
Fakat ihtiyar adam,
Troy kralı Priam,
tuhaf fakat muazzam bir şey söyler
ancak bizim neslimizin bunu tamamen idrak edebilmesi güçtür.
"Yunanlıların canımı alması mühim değil,
yeter ki ölü oğlumun yürek ısıtıcı sarılışını
son kez kollarımda hissedeyim."
"Ölü oğlumun sarılışı mı?"
İhtiyar adam, ölülerin bedenlerinin değersiz olduğunu bilmez mi?
Arayışı nafiledir.
Kim bir ceset uğruna hayatını riske atar ki?
Bu hikâye, İlyada'nın 24. bölümüne dayanır;
milattan önce 1300'lerde gerçekleşen bir savaşı konu alan
ve Homer tarafından milattan önce 700'de yazılan,
Batı medeniyetinin temelini oluşturan bir eser.
Truva kuşatması.
Binlerce yıldır ezberlenen,
okunan ve sahnelenen ozan şiiri.
İlyada'nın sözleri, kulaklarınızdan akıp gider
ve bu yeniden anlatımla birlikte,
atalarımızın antik yaşamlarını
ve ölüm bilgeliklerini yeniden keşfedersiniz.
Kederliyken nasıl cesur olunabileceğini,
kendi ölümünü yüreklilikle karşılamayı,
evlatlarınıza ölümü nasıl anlatacağınızı,
fâni yaşamda daha iyi olabilmeyi
ve daha iyi bir insan olabilmeyi keşfedersiniz.
(Yunanca) "Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio."
Antik Yunan eseri İlyada'nın son satırları bu şekildedir.
Körpe ben merkezli ölüm korkumuz çerçevesinde
kasten unuttuğumuz ve yitirdiğimiz bir bilgelik.
Buna karşılık, fâniliğimizi takas ettik.
Modern ölüm, şaşılacak bir şekilde tıbbi uzmanlık hâline geldi.
Hafifletici bakımsa hiç ziyaret etmediğimiz bir ülke gibi
ya da yalnızca hayatımızın sonunda gittiğimiz bir yer.
Ölüm inkârının nihai şekli.
Tıpkı kendi ölümümüzü sadece kucaklamaktan men etmediğimiz gibi
ona ufak bir bakışı da reddediyoruz.
Her şey yasak.
Bir test yapalım mı?
Sağ elinizin parmaklarını kaldırabilir misiniz?
Evet, siz, herkes.
Hayatınız boyunca gördüğünüz, dokunduğunuz,
öptüğünüz ve kucakladığınız ceset sayısını gösterebilir misiniz?
Bir tane mi?
Ya da iki?
Belki de hiç?
Ceset sayısı, sol elinizin parmaklarını aşacak mı?
Herkesin fâni olduğu bir dünyada
böyle bir şey nasıl olabilir?
Televizyon ekranlarında, kanlı canlı şahit oluruz;
Homer'a özgü sevginin nihai atılımında
babasının kolları arasındaki ölü Hector'u,
zevk, kamu ahlâkı
ve gelir ilanına dayanır bu durum.
Ancak varoluşsal kaçışımız bizleri daha güçlü, daha zeki,
ölüme karşı daha gözü pek pek yapmadı;
sadece daha çok korktuk.
Kendi ölümümüzden çok fazla mutsuzluk duyuyor,
çok korkuyoruz.
Ölüm kavramı algımız, şahsi bir olguya indirgendi,
hiçbir zaman "biz"e ait bir mevzu olamadı.
Ölüm döşeğindeki hastalar, sıklıkla hastalıklarından utanır ve saklanırlar.
Sevdiği birini kaybeden iş arkadaşımıza
ne diyeceğimiz konusunda çekiniriz.
Kendi fâniliğimizden utanırız.
Eğer bir şey söylersek onları daha da mutsuz edeceğimizden endişe duyarız.
Mutsuzluk tabii ki kötüdür.
Kederin, ulu orta matem tutmanın
keyfini bilmeyiz biz.
Ancak "İlyada"da çoğunlukla, ana öğüdüyle birlikte değinilmiştir ki
bir tür yas terapisi olarak daha çok seks yapılmalıdır.
Kişisel deneyimimden yola çıkarak tavsiye edebilirim ki
bu, yaslı bir ruha çok iyi gelir.
(Kahkahalar)
Ölümden, Truva dolaylarındaki askerlerin korktuğundan
daha çok korkarız.
Ölüm bizleri daha çok ele geçirmiştir.
Eğer ölümle yalnız ve korku içerisinde yüzleşeceğinize inanırsanız
tabii ki daha çok mutsuz ve daha çok korkar olursunuz.
Ölümde bir kez deneyimi.
"Ölümüm", asla "ölümümüz" değil.
Peki ya araba sürmeye hazırlandığımız gibi,
ölüm için de hazırlansak nasıl olur?
Bir eğitmenden ders alsak nasıl olur?
Kendi mahallenizde ufak turlara çıkar,
bir dizi sınava tabii tutulursunuz,
nihayetinde başarısız olsanız bile tekrar sınavına girebilirsiniz.
Genel bir sosyal deneyden bahsediyorum, âdeta bir geçiş töreni.
Kulağa o kadar da imkânsız gelmiyor, değil mi?
Truva vahında veya aynı şeyin İrlanda versiyonunda
daha önce bulunmadıysanız ve yalnızca filmini seyrettiyseniz
bunun yalnızca bir diğer İrlanda zırvası bir şey olduğunu düşünüyor olabilirsiniz.
Köhne bir barda, birkaç sarhoşun
o sabah toprağa verdikleri amcalarının yasını tuttuklarını düşünebilirsiniz.
Fakat katiyen yanılmış olursunuz.
Vahlar, insanlığın en eski ritüellerinden biridir.
Ben yedi yaşındayken
annem beni ilk defa bir cesetle karşı karşıya getirdi.
Atalarımızın adasındaki bir vah.
Burun delikleri kıllı bir adam bir kutu içerisinde uzanıyordu
ve ben içten içe uyumuyor olduğunun farkındaydım.
O anaç içgüdüleriyle bile
oğluna ölüm korkusunu aşmayı öğretiyordu,
tıpkı kendi toplumunun da
binlerce yıldır bu korkunun üstesinden gelmeleri gibi.
Ailem son 250 yıldır,
İrlanda'nın bir sahil şeridindeki
Mayo Kontluğu'nda aynı köyde yaşamlarını sürdürüyorlar.
Gerçek bir vah, hakiki bir ceset barındırıyor.
İçimizden birinin cesedi.
Şu anda pek konuşmuyorlar
ancak onların eşliğinde birçok şey öğrenebiliyorsunuz.
Daha öncesinde sevgi veya nefretle temas ettiğiniz her bir insan
sıcak kanlı bir memelidir.
Ancak ölüler o kadar soğuktur ki mermerden oyulabilirler.
Hayatın sonraki noktasında
ölmüş kardeşim Bernard'ı kollarıma aldığımda,
öptüğümde ve onu kucakladığımda
ilk etapta bu buz kesmiş cansız mankenin
bir zamanlar insan olduğuna inanamadım.
İşte bu noktada da bir diğer varoluşsal aydınlanma tezahür ediyor.
Şu anda burada sizler beni dinlerken
kalbiniz kan pompalıyor.
Fakat o pompalanmayı durdurursanız
basınç yok olur,
kan aşağıdaki organlarınıza doğru akar,
yanaklarınız çöker,
yüzünüz grileşir,
kansız parmaklarınızsa sarı fil dişi rengine bürünür
ve müthiş karakter çekirdeği canlandırması,
tıpkı arabanızdaki kontak gibi yok olur.
Peki ya sonra ne olur?
Yapmamız gereken
ve atalarımızın yapmadığı şey,
aptalca bir şeyler söylemektir.
"Bu beden yalnızca bir örtü, umursama," gibi aptalca bir söz.
Hayattayken sevdiğin o varlık
hiçbir zaman bedeni dışında var olmadı
ve eğer hayattayken o insanı sevdiysen
ölümde o kişinin bedenine nasıl saygı gösterip hürmet etmezsin ki?
Romalılar, Keltler, Yunanlar ölülerine önem arz ettiler.
Tıpkı yeni doğmuş bir bebek gibi, ölüler hiçbir zaman yalnız bırakılmadı
ve her dinlenme vakti gelene dek
her zaman onları gözetleyen birileri olurdu.
Keder de iyi bir şeydi.
Truva sınırları içerisinde, keder utanılacak bir şey değildi.
Katil Achilles bile, zırhı göz yaşlarıyla ıslanana dek ağladı
ve kadınlar, cenazelerde ulu orta ağlayıp yas tutardı.
Ölülerin bedenleri değerliydi.
Atalarımız; hep birlikte fâniliğin yaralarını sarmak,
kederlileri rahatlatmak, ölüleri gömmek
ve hayatlarına devam etmek adına
bir dizi ritüel gerçekleştirirdi.
İçlerini rahat bir şekilde dökerlerdi.
Ayrıca cenazelerde şölenlere,
içki içmeye ve seks yapmaya müthiş zaman ayırırlardı.
Ölüm - ana fikir burada yatıyor -
bugün de, o zamanlarda da yaşamın parçası olan bir olaydı.
Bugün İrlanda'da durum hâlâ bu şekilde;
insanlar büyük kalabalıklar hâlinde vah ve cenazelere gidiyorlar
ve normal bir insan, ömrü boyunca düzinelerce,
belki de yüzlerce cansız bedenle karşılaşabiliyor.
Şu anda cenazeler üzücü olabilir
ancak İrlanda vahı ile alakalı duygusal veya muğlak bir durum söz konusu değil.
Tabuttaki yaşlı kadın,
kefene sarılı kızıl saçlı çocuk
yalnızca bir diğer ölü bedenden ibaret,
bizlerden biri.
Sarılı olmasına karşın,
cesetle karşılaşma ritüellerinde
birçok mühim protokol mevcut.
Anlayacağınız üzere, vahta
ölümün nasıl bir şey olduğunu görüyorsunuz.
Ölümün ne olduğunu anlıyorsunuz.
Tabuta uzanıp dokunabilirsiniz.
Bu protokoller bazı şeylere imkân veriyor.
Mesela, kedere onay almış oluyorsunuz.
Kızmak, gözyaşı dökmek, yas tutmak için de böyle.
Bu, ölen kişinin apaçık ölü olma hâlinin,
geri dönüşü olmayan bir değişimin onayıdır.
Matem ve kaybın, toplum nezdinde müşterek bir onayıdır.
Gözü kara, fâni bir yalnızlıktır.
Bize ait bir ölümdür, öznel değildir.
Vah ve cenazelerde ölülerin yolculuğunda paydaş olmak
analarımızın bir tür fânilik sürücülük dersleriydi.
Beraberinde bir dizi yönergeler içeren
"nasıl yaşanır ve ölünür" kılavuzuydu.
Örneğin, ölümlü olmanın hayatta seçim hakkımız olmadığı bir şey olması,
ölümsüz olduğumuzu zannetmemizin ne kadar aptalca bir düşünce olduğu,
kederin sefasının ve açıkça yas tutmanın
yaralı bir ruhu tedavi edebileceği
ve hep birlikte ölüm korkumuzun üstesinden gelebileceğimiz gibi düşünceler.
Kulağa iyi geliyor, değil mi?
(Dinleyici fısıldar)
Ancak günümüz Amerika'sında bunun asla işe yaramayacağını
düşünenler var mıdır diye merak ediyorum.
Yan komşumu tanımıyorum,
ailelerimiz dağılmış bir hâlde,
vahları birlikte gerçekleştireceğimiz topluluklar artık kalmadı.
Fakat yine de
böyle düşünüyorsanız hatalısınız.
Bireyler olarak hepimizde atalarımızın bilgeliğini
yeniden hayata geçirebilme gücü var.
Kendi fâniliğimizle yüzleştiğimizde
çoğunlukla güçsüz ve ölüm döşeğinde gibi hissediyoruz.
Ancak tek yapmamız gereken şey kendimizi yeniden keşfetmek.
Dilerseniz biraz savsaklayabilirsiniz.
(Kahkahalar)
Belki de daha önce hiç kendinizi bu fâni topluluğun
bir parçası olarak addetmediniz.
Ancak denemek isterseniz kolay bir süreç.
Altruistik olduğunuz için değil,
yalnızca tamamen bencil sebeplerden kaynaklanıyor.
Bunlar, ücretsiz ölüm dersleri.
Tıpkı sizin gibi ölen başka bir insan dışında,
size ölümü kimin öğretebileceğini zannediyorsunuz ki?
Tek yapmanız gereken şey,
elinizdeki mevcut araçları kullanarak korkunuzun üstesinden gelmek.
Telefonlar buna örnek verilebilir.
Artık bir kişinin,
sevdiği bir insanı kaybettiği haberini aldığınızda beklemeyin,
telefonunuzla o kişiye ulaşın, onları arayın ve şunu söyleyin,
"Başın sağ olsun."
Ya da hastaları veya ölüm döşeğinde olanları ziyaret edin
ve ölüm anlarına şahitlik etmek, tanık olmak için orada olun.
Bunlar dışında hayatınızda yapacağınız başka hiçbir şey,
hayatı daha gerçek kılıp mühim olmayacaktır.
Daha çok cenazeye katılın.
Merhumu yakınen tanımadığınızı düşünüyor olsanız bile katılın.
Sizi temin ederim ki nefes aldığınız sürece
onları yeterince iyi tanıyorsunuz demektir.
Bolca fedakarlık yapın
çünkü bu ufak adımlar sayesinde bile
kendinizi bu büyük fâni topluluğun bir parçası olarak addedeceksiniz.
Onlar kadar insan,
onlar kadar savunmasız,
tıpkı çevrenizdeki herkes gibisiniz.
Ölüm önemlidir çünkü hayat önemlidir
ve bunlar birbirinden ayrılamazlar.
İlk başta tuhaf hissederseniz sakın endişe etmeyin.
Alıştırma yapa yapa,
arabaya bindiğinizde
artık bunun üzerine düşünmeden sürüyorsunuz gibi olacak.
Ancak kendi ölümünüzde ustalaşmak bir ömür boyu sürecek.
Yabancı kavgaları ve gençlik olgunlaşmasından vazgeçtiğim sırada
ozan şiirine yöneldim.
Binlerce yıl boyunca tökezlemeden,
ölülerin huzurla yatışını kucaklayan adalı analarımı onurlandırmak amacıyla
bu övgü şarkısını yazdım.
Şarkının ismi: Eğer şarkı söyleyebilseydim.
Eğer şarkı söyleyebilseydim
ne yitirilmiş Ilias şehrini
ne de geçip gitmiş zaferleri seslendirirdim,
ne de Hector'un kumda kurup kalmış kanını.
Böyle olmaz!
Bir adayı seslendirirdim,
Batıya uzanmış,
Denizden koparılmış, sürgünle kamçılanmış, taştan bir sığınak,
mavi okyanusta derinlerde çevrili.
Başka bir Truva, İrlanda Truvası.
Batan güneşe yakın,
henüz fethedilememiş.
Bu şarkıyı işitirseniz
siz de büyük bir şenlik içerisinde dinlersiniz
Mnná caointe'i, ağıt yakan kadınları,
feryat edenleri,
yas tutanları, kalbinden vurulanları,
vahın ebedi korosunda dinlersiniz onları.
İşte burada, insanlığın nihai ve en iyi umudu sürer,
O fâni varlık bedende vücut bulur.
Sevgide, yaşamda ve ölümde yalnız kalmaz.
Eğer bu şarkıyı söyleyebilseydim,
eğer bu şarkıyı beraber söyleyebilseydik
abilerim ve ablalarım,
işte o zaman asla bu şarkıyı söylemeyi bırakmazdık.
Teşekkür ederim.
(Alkış)
神傳遞了一個訊息給一位老國王：
「我們會幫你偽裝，
讓你能夠進入敵營，
找到殺死你兒子的兇手，
接著你就可以試著把 已故兒子的屍體贖回。」
當國王跟皇后說這件事時，
她嚇壞了。
「別去！
殺人不貶眼的阿基里斯 會把你也殺了。」
但，接著，這位老人，
特洛伊的國王普賴姆，
說了一句很奇怪且很美妙的話，
但我們的這個世代很難完全理解它。
「我不在乎希臘人是否會殺了我，
只要我在死前能夠先用我的雙臂
給我已故的兒子一個欣慰的擁抱。」
「擁抱已故的兒子？」
這個老人難道不知道 死人的屍體是沒有價值的嗎？
他在追求沒有意義的目標。
為什麼要為了屍體冒生命危險？
這個故事出自於 《伊利亞德》第二十四卷，
這本書是西方文明的基礎作品，
由荷馬在西元前七百年撰寫，
內容是關於西元前 一千三百年發生的一場戰爭。
特洛伊戰爭。
數千年來，這首詩作不斷被
記住、引述、表演出來。
源遠流長的伊利亞德之歌 縈繞在你耳畔，
在那不斷重述當中，
你重新找到我們 祖先的古老生死智慧。
在悲傷中要如何勇敢，
如何帶著勇氣去面對你自己的死亡，
如何教導你的孩子要怎麼死，
如何成為更好的凡人，
更好的人。
（希臘語）Hṑs hoí g’ amphíepon táphon Héktoros hippodámoio.
在《伊利亞德》中 古希臘語書寫的最後一句話。
我們在出於自我中心 而對死亡產生的新恐懼中，
蓄意忘記和失去了這種智慧。
相對的，
我們把自身的必死性給外包出去了。
很荒謬的是，現代死亡 變成了醫學的專業領域。
紓緩照護是一個我們從未造訪的國度，
或是我們只在生命臨終 才會前往的地方。
這在根本上是否認死亡。
就如同我們禁止自身擁抱死亡，
甚至禁止正視死亡。
禁止。
我們能做個測試嗎？
能請各位把右手的手指伸出來嗎？
是的，所有人。
算算看你一生中曾經看過、碰觸過、
親吻過、擁抱過的屍體數目？
一個？
兩個？
沒有？
你計算屍體數目會需要用到左手嗎？
在這個人人都會死的世界，
怎麼可能會這樣？
在我們的電視螢幕上， 會用馬賽克遮住
荷馬之愛的最後一幕，
已死的赫克托爾在他的父親懷抱中，
打馬賽克的理由 是美感以及公眾禮儀，
還有廣告收益。
但，為了生存而逃避面對死亡 並沒有讓我們
更強壯、更明智、更不怕死，
只有更恐懼。
我們對自己的死亡
感到太悲傷、太懼怕了。
我們對死亡的觀念已經 狹隘到變成「我」的事，
而非「我們」的事。
得了絕症的人通常 會因為自己的病感到羞恥，
因而躲起來。
我們不知道該對
失去所愛之人的同事 說什麼才不會尷尬。
我們的必死性讓我們尷尬。
擔心如果我們說什麼， 會讓他們更悲傷。
當然，悲傷是不好的。
悲傷的慰藉，
在於一起公開哀悼，
這些不在我們的認知範疇。
雖然悲傷的慰藉常在 引述《伊利亞德》時提到，
並搭配慈母般的建議：
用更多性事來當作 某種形式的哀傷療法。
出於個人經驗而給出的建議，
對於悲傷的人有莫大的好處。
（笑聲）
我們比特洛伊平原上的那些戰士
還要更懼怕死亡。
比他們更被死亡所征服。
當然，你一定會感到 更悲傷、更害怕，
因為你相信你會獨自一人
在恐懼中面對死亡。
一「死」只有一次的經驗。 （註：通常說一「生」）
「我」的死亡，從來 就不是「我們」的死亡。
但如果我們接受死亡訓練，
就像接受駕駛訓練一樣呢？
向教練學習。
到你當地的鄰里去繞個幾圈，
參加一連串的測驗，
就算你被當掉了，也還可以再參加。
變成一種常見的社會經驗， 一種人生重大儀式。
聽起來不難，是吧？
如果你從來沒有參加過 特洛伊式的守靈，
或同一種守靈的愛爾蘭版本，
且只看過電影，
你可能會認為這又是愛爾蘭的狂飲。
陰冷的酒吧裡，幾個醉漢，
為他們在那天早上 下葬的已故強尼叔叔哀悼。
那你就大錯特錯了 （字面譯：死的錯）。
守靈是人類最早的儀式之一。
我七歲時，
我母親帶我去見 我人生中的第一具屍體。
在我祖先的島嶼上舉辦的一場守靈。
棺材裡躺著一個鼻毛很多的老男人，
我直覺知道他並不是在睡覺。
就連還在做月子的時候，
我母親就教導她的兒子 要克服對死亡的恐懼，
就如同她的族人數千年來
都會一同克服他們的恐懼。
我家族一直住在愛爾蘭梅奧郡
外海小島上的同一個村落，
長達兩百五十年。
真正的守靈會有真正的屍體。
亡者是我們的一員。
亡者現在不會說什麼了，
但你絕對可以 從他們的陪伴中學到很多。
你曾經接觸過的每一個人，
不論是愛他們或氣他們，
都是溫血哺乳類。
但亡者好冰冷， 好像從大理石雕刻出來的。
後來，
當我把我過世的手足伯納
抱在懷中，
親吻他、擁抱他，
一開始，我無法相信
這個和石頭一樣冰冷的 人體模型曾經是個真人。
還有另一個關於存在的醒悟。
各位坐在這裡聽我說話的時候，
心臟一直在將血液打出。
但當你切斷那幫浦，
壓力消失了，
血液會流向低處的肢體，
臉頰會下陷，
面孔會轉為灰色，
沒有血的手指會像黃色象牙一樣。
原本活靈活現的那些迷人人格，
如同汽車的點火器，就這麼不見了。
那接著呢？
我們不該做的事， 也是我們的祖先沒有去做的事，
就是說蠢話。
比如「那只是軀殼，別再想了。」
活著時曾經被你愛著的那個人，
從來沒有存在於那具軀體之外，
如果那個人活著的時候你愛他，
在他死時為什麼不該 崇敬且尊重他的身體？
羅馬人、凱爾特人、希臘人 都會尊重他們的亡者。
就如同新生兒，我們 也不該丟下亡者一個人，
時時刻刻都要有人顧著他們，
直到他們能安息。
悲傷也是好的。
在特洛伊城門，悲傷並不可恥。
連殺人不貶眼的阿基里斯也會哭泣，
哭到眼淚都濕了他的護胸甲，
在葬禮上，女性會公開哭泣和哀悼。
亡者的身體是有價值的。
我們的祖先一起制訂了一大堆儀式，
用來包紮生者的傷口，
安慰痛苦的人，
埋葬他們的亡者，
讓他們在接下來的人生繼續走下去。
他們從悲傷中解放出自己。
他們也渡過很美好的時光，
吃大餐、飲酒、在葬禮上做愛。
死亡——這是個很大的想法——
曾經是也仍然是每兩天 發生一次的那種事件。
現今在愛爾蘭仍然是如此，
那裡的人仍然會去 參加很多守靈和葬禮，
一個普通人在一生當中
可能會見到數十甚至數百具屍體。
葬禮也可以很悲傷。
但愛爾蘭守靈完全不會 抽象難懂也不多愁善感。
棺材中的老女人，
用壽衣包裏的紅髮孩子
是另一個亡者。
另一位我們的成員。
不過，在這些有屍體的儀式中還有著
許多深奧的禮儀規定。
要知道，在守靈時——
死亡看起來就是這個樣子。
這就是死亡。
你可以把手伸進棺材中去觸摸。
那些禮儀規定容許你做某些事。
比如，
有哀悼的許可。
可以生氣、含淚、悲慟、哭泣。
在亡者的死亡公開當中
承認已經發生了不可挽回的改變，
大家一起承認喪失 親友的痛苦和損失。
堅定的人類團結。
是「我們」的死亡， 不是「我」的死亡。
在守靈和葬禮上分享亡者的陪伴，
是我們女祖先的駕駛訓練課， 只是談的是生死。
這些駕駛課是「如何活、 如何死」的說明書，
內有指示清單，包括
如何死亡是你在此生中 永遠無法做的選擇。
覺得你永遠不會死， 是如何愚蠢的想法。
悲傷的撫慰和公開的哀悼
如何能療癒受傷的靈魂。
我們一起面對死亡 如何能征服對死亡的恐懼。
聽起來很棒，對吧？（觀眾私語）
但我在納悶，可能有人會心想， 這在現今的美國絕對行不通。
我不知道我的隔壁鄰居是誰，
家人散居各地，
根本沒有剩下什麼 可以一起守靈的團體族群。
但，同樣的，
你又大錯特錯了 （字面譯：死的錯）。
我們每一個人都有力量
可以重建我們祖先的智慧。
面對遲早必來的死亡，
我們通常有著無力感，
被死亡嚇壞。
但，你需要做的就只有 重新認識你自己。
如果你願意的話，試著愛爾蘭一點。
（笑聲）
也許你只是從來不肯承認
你也屬於血肉之軀的一員。
但若你肯試，很容易可以重新連結。
並不是因為你很無私，
而是出於純自私的理由。
免費的死亡課。
除將死的人之外，
你以為還有誰會教你怎麼死？
你要做的就只有克服你的恐懼，
用你手中已經擁有的工具。
比如你的手機。
在你聽到某人失去了某人的那一天，
別等，
伸手拿起你的手機，
打電話給那個人，說： 「對你的損失，我深表遺憾。」
或者去拜訪生病將死的人，
試著在死亡的時刻也能在場，
為了見證，也為了理解。
你在人生中做的任何事，
都不會比這件事更深刻， 更讓你對生命充滿希望。
或者，多參加葬禮。
即使你覺得自己和亡者並不熟。
我可以向你保證，只要你還在呼吸，
你和他們就算夠熟了。
自在地解放出自己。
因為，即使只是照著這些小步驟做，
你也會了解到，你和我們 所有人都一樣會死。
你也是人，
你也很脆弱，
就和你周遭的所有人一樣。
死亡很重要，因為生命很重要，
這兩者是不可分的。
如果一開始你覺得尷尬，別擔心。
練習，練習，練習，
直到就像坐上車就開走，
自然到不用思考。
不過，你要花上你一生的時間，
才能把你自己的死亡做對。
所以，在我放棄去國外打仗
且變更成熟之後，
我轉職為吟遊詩人。
我寫了這首讚頌之歌， 向我的島嶼母親們致敬，
數千年來，她們從不畏縮地
安撫亡者長眠。
作品的名稱叫「如果我能唱歌」。
如果我能唱歌，
我不會唱出伊利亞德的隕落城市
及消逝的榮耀，
或沙地上已經乾涸的赫克托爾之血。
不。
我會唱出這個島嶼，
位在遙遠的西邊，
豎立海中，浪花不斷擊打， 石頭做的堡壘，
在藍海中用高牆深深圍住。
另一個特洛伊，愛爾蘭特洛伊。
更接近落日。
未被征服。
如果你能聽見這首歌，
你也會歡天喜地般地
聽見 mná caointe，
慟哭的女人，哭喊出來，
哀悼，痛心，
在守靈的永恆合唱中，
在那裡，人類最後的 最佳希望繼續燃燒著。
具有血肉之軀的人，
不該獨自生活、愛人、死去。
如果我能唱歌，
如果我們能一起唱歌，
我的兄弟姐妹，
當然，
我們永遠都不該停止唱這首歌。
謝謝。
（掌聲）