Antibiyotikler, perde arkasında modern tıbbın çoğuna olanak sağlarlar.
Bunları bulaşıcı hastalıkları tedavi etmek
ve ameliyattan kemoterapiye organ nakillerine kadar her şeyi
güvenli bir şekilde kolaylaştırmak için kullanıyoruz.
Antibiyotikler olmadan,
rutin tıbbi prosedürler bile hayatı tehdit eden enfeksiyonlara yol açabilir.
Onları kaybetme riskiyle karşı karşıyayız.
Antibiyotikler, bakterilerin büyümesini önleyen kimyasallardır.
Ne yazık ki, bazı bakteriler şu anda mevcut olan
tüm antibiyotiklere dirençli hale gelmiştir.
Aynı zamanda yenilerini keşfetmeyi bıraktık.
Yine de, sorunun önüne geçebileceğimize dair umudumuz var.
Ama öncelikle, bu duruma nasıl geldik?
İlk yaygın olarak kullanılan antibiyotik,
1928'de Alexander Fleming tarafından keşfedilen penisilindi.
1945 Nobel Ödülü kabul konuşmasında Fleming,
bakteri direncinin antibiyotik mucizesini mahvetme potansiyeline
sahip olduğu konusunda uyardı.
Haklıydı. 1940'larda ve 50'lerde
dirençli bakteriler ortaya çıkmaya başladı.
O zamandan 1980'lere kadar,
ilaç şirketleri birçok yeni antibiyotik keşfederek
direnç sorununu ortadan kaldırdı.
İlk başta bu son derece başarılı ve kârlı bir girişimdi.
Zamanla, birkaç şey değişti.
Yeni keşfedilen antibiyotikler genellikle sadece
dar bir enfeksiyon spektrumu için etkili iken,
ilk antibiyotikler geniş çapta uygulanabilirdi.
Bu kendi başına bir sorun değildir
ancak bu daha az dozda ilaç satılabileceği anlamına gelir,
bu da onları daha az karlı hale getirir.
Önceleri antibiyotikler üzerinde hiçbir etkisi olmayan
viral enfeksiyonlar gibi neredeyse her şey için reçete edildi.
Reçeteler konusundaki inceleme arttı, bu iyi bir şeydi ancak satışları düşürdü.
Aynı zamanda şirketler kan basıncı ve kolesterol ilaçları,
daha sonra anti-depresanlar ve anti-anksiyete ilaçları gibi
hastanın yaşamı boyunca alacağı ilaçları
daha fazla geliştirmeye başladı.
Süresiz olarak alındıkları için bu ilaçlar daha kârlıdır.
1980'lerin ortalarına kadar, yeni kimyasal antibiyotik sınıfı keşfedilmedi.
Ancak bakteriler, tek tek bakteriler arasında
ve hatta türler arasında genetik bilgi paylaşarak
direnç kazanmaya ve aktarmaya devam etti.
Birçok antibiyotiğe karşı dirençli bakteriler yaygındır
ve giderek bazı nesiller mevcut tüm ilaçlarımıza karşı dirençliler.
Peki bu konuda ne yapabiliriz?
Mevcut antibiyotiklerin kullanımını kontrol etmeli,
yenilerini yapmalı, yeni ve mevcut ilaçlara karşı dirençle savaşmalı
ve bakteriyel enfeksiyonlarla savaşmanın yeni yollarını bulmalıyız.
En büyük antibiyotik tüketicisi, sadece enfeksiyonları tedavi etmek için değil
aynı zamanda gıda hayvanlarının büyümesini
teşvik etmek için antibiyotik kullanan tarımdır.
Büyük miktarlarda antibiyotik kullanmak,
bakterilerin antibiyotiklere maruz kalmasını
ve dolayısıyla direnç geliştirme fırsatını artırır.
Salmonella gibi hayvanlarda yaygın olan birçok bakteri insanlara bulaşabilir,
ilaca dirençli versiyonlar gıda zincirinden bize geçebilir,
uluslararası ticaret ve seyahat ağlarından yayılabilir.
Yeni antibiyotik bulma açısından
doğa en umut verici yeni bileşikleri sunmaktadır.
Diğer mikroplar ve mantar gibi organizmalar rekabetçi ortamlarda
yaşamak için milyonlarca yıldan fazla bir süredir evrimleşmiştir.
Bu da bazı bakterilere karşı hayatta kalma avantajı sağlamak için
genellikle antibiyotik bileşikler içerdikleri anlamına gelir.
Antibiyotikleri direnci önleyen moleküller ile de sarmalayabiliriz.
Bakterilerin direnç geliştirmesinin bir yolu ilacı ayrıştıran
proteinlerinden geçer.
Antibiyotik antibiyotiği ayrıştırıp bloke eden moleküller ile sarmalayarak
işini yapabilir.
Bakterilere saldıran ancak insanları etkilemeyen virüsler olan fajlar,
bakteriyel enfeksiyonlarla mücadele etmek için umut verici yeni bir yoldur.
Bu arada yaygın enfeksiyonlar için aşı geliştirilmesi
ilk etapta hastalığın önlenmesine yardımcı olabilir.
Tüm bu yaklaşımlar için en büyük zorluk
dünya genelinde sıkıntı yaratan fonlardır.
Antibiyotikler o kadar kârsızdır ki, birçok büyük ilaç şirketi
onları geliştirmeye çalışmayı bırakmıştır.
Bu arada, başarılı bir şekilde yeni antibiyotikleri piyasaya süren
Amerikan şirketi Achaogen gibi küçük şirketler hala iflas ediyor.
Faj ve aşılar gibi yeni tedavisel teknikler
geleneksel antibiyotiklerle aynı temel problemle karşı karşıyadır:
Eğer iyi çalışıyorlarsa sadece bir kez kullanılırlar,
bu da para kazanmayı zorlaştırır.
Uzun vadede direnişe başarılı bir şekilde karşı koymak için
yeni antibiyotikleri yaratıcıları için kârı daha da azaltarak
idareli kullanmamız gerekecek.
Kârları satılan antibiyotik hacminden uzaklaştırmak olası bir çözümdür.
Örneğin, Birleşik Krallık sağlık hizmeti sağlayıcılarının
antibiyotik abonelikleri satın aldığı bir modeli test ediyor.
Hükümetler antibiyotik gelişimini teşvik etmenin yollarını ararken
bu programlar hala erken aşamalarda.
Bütün ülkelerin çok daha fazlasını yapması gerekecek
ancak antibiyotik gelişimi için yeterli yatırım
ve mevcut ilaçlarımızın kontrollü kullanımı ile
hâlâ direnişin önüne geçebiliriz.