Oto Joanna.
Joanna pracuje na uniwersytecie w Polsce.
W pewną sobotę o 3 rano,
wstała, spakowała plecak
i przejechała ponad tysiąc kilometrów,
tylko po to, aby uczestniczyć w politycznej dyskusji
z zupełnie obcą jej osobą.
To Christoff z Niemiec, kierownik działu obsługi klienta.
Tych dwoje nigdy się wcześniej nie spotkało.
Wiedzieli tylko, że mają zupełnie odmienne opinie na temat
polityki europejskiej, migracji, stosunków z Rosją i wielu innych.
Dyskutowali prawie cały dzień.
Później Joanna wysłała mi trochę irytującego maila:
"Fajne doświadczenie, dobrze się bawiłam!".
(Śmiech)
A to są Tom z Wielkiej Brytanii i Nils z Niemiec.
Oni też się nie znali.
Obydwaj kibicują lokalnym drużynom piłkarskim:
Borussia Dortmund i Tottrnham Hotspurs.
Spotkali się w miejscu narodzin piłki nożnej,
na jakimś polu w Cambridge.
Jednak nie dyskutowali o piłce nożnej,
ale o Brexicie.
Po kilkugodzinnej dyskusji na ten drażliwy temat
również wysłali trochę zaskakującego maila.
"Super, bardzo nam się podobało".
(Śmiech)
Tak więc na wiosnę 2019 roku
ponad 17 000 Europejczyków z 33 państw
zgłosiło się, żeby podyskutować o polityce.
Tysiące przekroczyło granice, żeby spotkać nieznajomego o odmiennych poglądach.
Uczestniczyli w projekcie "Europe Talks".
Nie tylko w Europie jest trudno
rozmawiać o polityce z osobami
o odmiennych poglądach.
Obserwujemy rozdarte rodziny, przyjaciół, którzy ze sobą nie rozmawiają.
Tkwimy w naszych bańkach.
Te bańki informacyjne są wzmacniane przez media społecznościowe,
choć nie są produktem rewolucji cyfrowej.
Bańka informacyjna zawsze istniała.
Jest w naszych umysłach.
Badania wielokrotnie pokazały na przykład,
że mamy skłonność do ignorowania wyników, które zaprzeczają naszym przekonaniom.
Korygowanie "fake news" jest potrzebne,
ale nie wystarcza, żeby skłonić
podzielone społeczeństwo do przemyśleń.
Na szczęście według niektórych badań
może istnieć prosty sposób na zyskanie nowej perspektywy:
prywatna dyskusja, sam na sam, z osobą,
która nie podziela twojej opinii.
Pozwala to na spojrzenie na świat z innego punktu widzenia,
oczami innej osoby.
Jestem edytorem "ZEIT ONLINE",
jednej z głównych cyfrowych organizacji medialnych w Niemczech.
Początki "Europe Talks" tkwią w skromnym przedsięwzięciu edytorskim.
Jak wielu dziennikarzy,
byliśmy pod wrażeniem Trumpa i Brexitu, ale i Niemcy stawały się
coraz bardziej podzielone, zwłaszcza przez problem migracji.
Debata została zdominowana przez przyjazd
ponad miliona uchodźców w latach 2015 i 2016.
Myśląc o naszych wyborach nadchodzących w 2017 roku,
wiedzieliśmy, że trzeba na nowo zdefiniować debatę polityczną.
Jako przykładni cyfrowi maniacy
mieliśmy wiele pomysłów na dziwaczne cyfrowe produkty.
Jednym z nich był polityczny "Tinder"...
(Śmiech)
...randkowa aplikacja dla politycznych oponentów,
Narzędzie, które umożliwiłoby spotkania osób o różnych poglądach.
Postanowiliśmy je przetestować,
wprowadzając na rynek pierwszą wersję produktu - "minimum viable product".
Była to bardzo prosta wersja.
Nazwaliśmy go "Deutschland spricht" - "Niemcy mówią".
Wystartowaliśmy w maju 2017 roku.
Było to bardzo proste.
Użyliśmy głównie Google Forms,
ogólnie dostępnego narzędzia do tworzenia ankiet internetowych.
Wbudowaliśmy w naszą stronę proste pytania, jak to:
"Czy Niemcy przyjęły zbyt dużą liczbę uchodźców?".
Odpowiadasz tak lub nie.
Wtedy zadaliśmy kolejne pytania: "Czy Zachód sprawiedliwie traktuje Rosję?"
lub: "Czy pary homoseksualne powinny mieć prawo do zawierania małżeństw?".
Po udzieleniu odpowiedzi na wszystkie pytania zadaliśmy jeszcze jedno:
"Czy miałbyś ochotę spotkać sąsiada, który zupełnie się z tobą nie zgadza?".
(Śmiech)
To był naprawdę prosty eksperyment, bez żadnego budżetu.
Spodziewaliśmy się, że zarejestruję się około stu osób.
Planowaliśmy dobrać je ręcznie w pary.
Pierwszego dnia zarejestrowało się tysiąc osób.
Po kilku tygodniach zarejestrowało się 12 000 Niemców,
żeby spotkać kogoś o odmiennych poglądach.
Mieliśmy problem.
(Śmiech)
Na szybko wymyśliliśmy prosty algorytm,
który dopasowałby idealne Tinder-pary.
Osoby, które mieszkają jak najbliżej siebie i których odpowiedzi na pytania
są jak najbardziej przeciwstawne.
Przedstawiliśmy je sobie za pośrednictwem maila.
Jak możecie sobie wyobrazić mieliśmy wiele obaw.
Może nikt się nie pojawi.
Może wszystkie dyskusje będą beznadziejne.
A może w naszej bazie danych mamy zabójcę z siekierą.
(Śmiech)
Jednak w niedzielę, w czerwcu 2017 roku,
stało się coś wspaniałego.
Tysiące Niemców spotkało się w parach i spokojnie rozmawiało o polityce.
Tak jak Anno.
Jest on byłym policjantem, który jest, a raczej był przeciwny
związkom małżeńskim par homoseksualnych.
I jak Anne, która jest inżynierem i jest w związku partnerskim z kobietą.
Przez długie godziny rozmawiali na wszystkie tematy,
na które mają inne poglądy.
Anno później nam powiedział, że w pewnym momencie zdał sobie sprawę,
że Anne ranią jego wypowiedzi na temat związków homoseksualnych
i wtedy zaczął kwestionować swoje poglądy.
Po trzygodzinnej rozmowie
Anne zaprosiła Anno na swoją domową imprezę.
I po latach wciąż od czasu do czasu się spotykają i są przyjaciółmi.
Na przykład nasz algorytm dobrał w parę tego komornika.
rzecznika prawicowej populistycznej partii AfD w Niemczech,
z tą terapeutką pracującą z ciężarnymi kobietami,
i która kiedyś działała w partii Zielonych.
Nawet dobraliśmy w parę profesora i jego studenta.
(Śmiech)
Tak działa algorytm.
(Śmiech)
Udało się nam też dopasować teścia z synową.
Ponieważ, oczywiście, mieszkają blisko siebie i mają bardzo różne opinie.
Przyjęliśmy zasadę,
że nie obserwujemy, nie nagrywamy ani nie dokumentujemy rozmów,
żeby uczestnicy mogli czuć się swobodnie.
Zrobiłem tylko jeden wyjątek.
Sam wziąłem udział.
W mojej modnej dzielnicy Berlina, Prenzlauer Berg,
spotkałem się z Mirkiem.
Tutaj widać, jak z nim rozmawiam. Mirko nie chciał być na zdjęciu.
Mirko pracuje w fabryce
i wygląda jak każdy hipster w okolicy,
z brodą i w czapce.
Rozmawialiśmy godzinami i wydał mi się wyjątkową osobą.
choć mieliśmy bardzo różne opinie
na większość tematów,
może za wyjątkiem praw kobiet,
kiedy nie mogłem pojąć jego sposobu myślenia,
była to bardzo miła rozmowa.
Po naszej rozmowie wygooglowałem go.
Dowiedziałem się, że jako nastolatek działał w grupie neonazistowskiej.
Zadzwoniłem do niego i zapytałem:
"Hej, dlaczego mi o tym nie powiedziałeś?".
A on na to: "Nie powiedziałem ci, bo chcę to zostawić za sobą.
Już nie chcę więcej o tym rozmawiać".
Myślałem, że osoby z taką przeszłością nigdy się nie zmieniają,
i musiałem przemyśleć moje przekonania,
tak jak wielu z uczestników, którzy wysłali nam tysiące maili
i selfies.
Nie zarejestrowaliśmy żadnej przemocy.
(Śmiech)
Nie wiemy, czy któraś z par wzięła ślub.
(Śmiech)
Byliśmy bardzo podekscytowani i chcieliśmy zrobić to jeszcze raz.
W wersji 2.0
chcieliśmy zwiększyć zróżnicowanie uczestników,
bo za pierwszym razem byli to głównie nasi czytelnicy.
Tym razem zaprosiliśmy do współpracy
konkurencyjne koncerny medialne,
Projekt koordynowaliśmy za pomocą Slack.
Taka współpraca 11. niemieckich domów medialnych
była zdecydowanie pierwszą w Niemczech.
Liczby uległy zwielokrotnieniu: tym razem 28 000 osób się zarejestrowało.
A prezydent Niemiec,
widzicie go tutaj po środku,
został naszym patronem.
Tysiące Niemców ponownie spotkało się w lecie 2018 roku,
aby porozmawiać z kimś o odmiennych poglądach.
Niektóre pary zaprosiliśmy do Berlina na specjalnie zorganizowaną imprezę.
To jest zdjęcie ze spotkania.
Do dziś mój ulubiony symbol "Germany Talks".
Widzicie Henrika, kierowcę autobusu i trenera boksu,
i Engelberta, dyrektora centrum pomocy dzieciom.
Odpowiedzieli oni odmiennie na wszystkie zadane im siedem pytań.
Nigdy wcześniej się nie spotkali
i odbyli naprawdę zażartą dyskusję,
a mimo wszystko wyglądało na to,
że się dogadują.
Tym razem chcieliśmy się też dowiedzieć,
czy taka dyskusja będzie miała wpływ na uczestników.
Poprosiliśmy o przeprowadzenie wśród uczestników ankiety.
Dwie trzecie uczestników powiedziała, że się czegoś nauczyła
o poglądach swojego oponenta.
60% potwierdziło, że ich poglądy się do siebie zbliżyły.
Według badaczy po udziale w dyskusji wzrósł również
poziom zaufania społecznego.
90% uczestników potwierdziło, że odbyli ciekawą dyskusję.
10% powiedziało, że nie podobała im się dyskusja,
z czego 8% tylko dlatego, że ich partner nie przyszedł.
(Śmiech)
Po "Germany Talks" zgłosiło się do nas
wiele międzynarodowych koncernów medialnych
i tym razem postanowiliśmy zbudować solidną i bezpieczną platformę.
Nazwaliśmy ją "My country Talks".
W tym krótkim czasie "My Country Talks" było użyte
w ponad dwunastu lokalnych i narodowych projektach,
takich jak: "Het grote gelijk" w Belgii, "Suomi puhuu" w Finlandii,
czy "Britain Talks" w Wielkiej Brytanii.
Jak wspomniałem na początku, zainicjowaliśmy również "Europe Talks".
dzięki współpracy z piętnastoma międzynarodowymi koncernami medialnymi,
od "Financial Times" w Wielkiej Brytanii, do "Helsingin Sanomat" w Finlandii.
Tysiące Europejczyków spotkało się z nieznajomymi,
aby dyskutować o polityce.
Do tej pory zgłosiło się do nas ponad 150 globalnych koncernów medialnych
i być może któregoś dnia odbędzie się "The World Talks",
z setkami tysięcy uczestników.
Choć oczywiście to nie liczby są tutaj ważne.
Co jest ważne...
Podczas rozmowy dwóch osób,
twarzą w twarz, bez świadków,
ich opinie ulegają zmianie.
A za tym całe społeczeństwa.
Zmiany zachodzą powoli, dyskusja po dyskusji.
Ważne jest, że na nowo uczymy się
rozmawiać z nieznajomym,
twarzą w twarz,
bez świadków.
Nie tylko z nieznajomym poznanym
dzięki "Tinder for politics",
ale również z nieznajomym w barze, na siłowni, czy konferencji.
Więc, proszę, poznajcie kogoś,
dyskutujcie
i dobrze się bawcie.
Dziękuję.
(Brawa)
Wow!
(Brawa)