1970'te, esrar, ABD'de program 1 ilacı olarak sınıflandırıldı:
mümkün olan en katı adlandırma, yani tamamen yasa dışı olduğu
ve tıbbi kullanımının kabul edilmediği anlamına geliyordu.
Onlarca yıldır, bu görüş devam etti
ve ilacın işleyişi ve etkileri üzerine araştırmalar yapıldı.
Bugün, esrarın tedavi edici yararları geniş çapta kabul görmekte
ve bazı ülkeler tıbbi kullanımı yasallaştırdı veya bu yönde ilerlemekte.
Ancak esrarın tıbbi değeri için artan bir tanınma şu soruyu cevaplamıyor:
Eğlence amaçlı esrar kullanımı beyniniz için kötü mü?
Esrar, vücudun her yerinde ve beyninde alıcıları olan
vücudun kanabinoid sistemine etki eder.
Vücuda özgü, endokannabinoid denilen moleküller de
bu reseptörlere etki eder.
Kanabinoid sistemi tam olarak anlamıyoruz
fakat bir özelliği bize nasıl işlediği hakkında ipucu verir.
Çoğu nörotransmiter, bir mesajı yaymak için bir sinaps yoluyla
bir nörondan diğerine gider.
Ancak endokannabinoidler ters yönde hareket eder.
Bir nörondan diğerine bir mesaj geçtiğinde
alıcı nöron endokannabinoidleri serbest bırakır.
Bu endokannabinoidler, özellikle alınan nörondan geri dönüt vererek
gönderilen nöronu etkilemek için geri gider.
Bu, bilim insanlarını endokannabinoid sisteminin öncelikle diğer tür sinyalleri
modüle etmeye hizmet ettiğini, bazılarını güçlendirdiğini
ve diğerlerini azalttığına inanmalarını sağlar.
Endokannabinoidlerden gelen geri dönütler, sinirsel sinyal oranlarını yavaşlatır.
Bu illa ki davranış veya algıyı yavaşlattığı anlamına gelmez.
Örneğin kokuyu engelleyen bir sinyalin yavaşlatılması,
kokuları daha yoğun hâle getirebilir.
Esrar, iki ana aktif bileşik içerir:
tetrahidrokannabinol veya THC ve kannabidiol veya CBD.
THC'nin esrarın davranış, kavrama ve algı üzerindeki
psikoaktif etkilerinden öncelikle sorumlu olduğu,
CBD'nin psikoaktif olmayan etkilerden sorumlu olduğu düşünülür.
Endokannabinoidler gibi,
THC de kanabinoid reseptörlerine bağlanarak sinyallemeyi yavaşlatır.
Ancak, bu dağılma, yayılma sisteminin tümündeki alıcılara bağlanırken
endokannabinoidler, belirli bir uyarıcıya cevap olarak
belirli bir yerde salınır.
Bu yaygın aktivite, kannabinoid sisteminin dolaylı olarak
birçok sistemi etkilediği gerçeğiyle birleştiğinde,
her bireyin kendi beyin kimyası, genetiği ve önceki yaşam deneyimlerinin,
uyuşturucuyu nasıl deneyimlediklerini büyük ölçüde belirlediği anlamına gelir.
Bu, esrar ile etkilerini bir veya birkaç belirli yoldan üreten
diğer ilaçlardan çok daha doğrudur.
Bu nedenle, zararlı etkiler, varsa, kişiden kişiye büyük ölçüde değişir.
Esrarın zararlı etkileri tam olarak nasıl ürettiğini
tam olarak bilmiyor olsak da
insanların deneyimleme olasılığını artırabilecek
açık risk faktörleri var.
En açık risk faktörü yaş.
25 yaşından küçük insanlarda, kannabinoid reseptörleri,
beyaz maddede 25 yaşın üzerindeki insanlardan daha konsantre.
Beyaz madde iletişim, öğrenme,
hafıza ve duygular ile ilgili.
Sık esrar kullanımı beyaz madde sisteminin gelişimini engelleyebilir
ve aynı zamanda beynin yeni bağlantılar kurma yeteneğini de etkileyebilir.
Bu, uzun vadeli öğrenme yeteneğine ve problem çözmeye zarar verebilir.
Bu hasarın ne kadar ciddi olabileceği veya geri dönüşümü net değil.
Gençler arasında bile risk daha gençler için,
örneğin 15 yaşındaki bir erkek için 22 yaşındaki birinden daha yüksektir.
Esrar ayrıca halüsinasyon veya paranoyak yanılsamalara neden olabilir.
Esrar kaynaklı psikoz olarak bilinen
bu belirtiler genellikle bir kişi esrar kullanmayı bıraktığında azalır.
Ancak nadir durumlarda, psikoz azalmaz, bunun yerine
kalıcı bir psikotik bozukluğun maskesini kaldırır.
Şizofreni gibi bir psikotik bozukluğun ailevi geçmişi,
bu etki için tek risk faktörü olmasa da en net olanı.
Esrar kaynaklı psikoz genç erişkinlerde de daha yaygın,
ancak psikotik bozuklukların genellikle bu yaş aralığında
ortaya çıktığını belirtmek gerekir.
Bu durumlarda belirsiz olan, psikotik bozukluğun
esrar kullanmadan ortaya çıkıp çıkmadığı -
esrar kullanımı erken mi tetikler, yoksa başka türlü geçmeyecek
bir devrilme noktası için katalizör mü
yoksa esrarın tepkisi sadece
altta yatan bir hastalığın göstergesi mi?
Her ihtimalde, esrarın rolü kişiden kişiye değişir.
Her yaşta, diğer birçok ilaçta olduğu gibi, beyin ve vücut,
tekrarlanan kullanımdan sonra esrar için daha az duyarlı hâle gelir,
bu, aynı etkilerin elde edilmesinin daha fazla gerektiği anlamına gelir.
Neyse ki diğer birçok ilacın aksine,
esrarın ölümcül doz aşımı riski yok
ve kullanımın durması hâlinde ağır kullanım bile zayıflatıcı
veya hayati tehlike arz eden yoksunluk semptomlarına yol açmaz.
Ancak, uyku bozuklukları, sinirlilik ve moral bozukluğu gibi,
kullanımın durmasından birkaç hafta sonra geçen
daha fazla saklı esrar yoksunluğu çeşitleri vardır.
Peki, esrar beyniniz için zararlı mıdır?
Kim olduğunuza göre değişir.
Ancak bazı risk faktörlerinin tanımlanması kolay değildir, diğerleri anlaşılmamıştır,
bu, bilinen risk faktörlerinden herhangi birine sahip olmasanız bile,
yine de bazı olumsuz etkiler yaşama ihtimalinin olduğu anlamına gelir.