İnsanlar interneti çeşitli sebeplerden dolayı kullanıyor.
Meğerse internet sitelerinin en popüler kategorilerinden biri
insanların genellikle başkaları yokken baktığı bir şeymiş.
Merakı, rahata düşkünlüğün pek az olmadığı seviyeleri içeriyor
ve diğer insanların üreme aktivitelerini kayda almanın çevresinde dönüyor.
(Gülüşmeler)
Tabii ki soyağacından bahsediyorum --
(Gülüşmeler)
soygeçmiş bilimi.
Soygeçmişi detaylandırmak söz konusu olunca
her ailede soyağacına takıntılı bir kişi vardır.
Bu kişiye Bernie amca diyelim.
Bernie amca, Şükran Günü yemeğinde
kesinlikle yan yana oturmak isteyeceğiniz son insandır
çünkü bazı eski akrabalarınız hakkındaki garip detaylarla içinizi bayacaktır.
Ancak bildiğiniz üzere
her şeyin bir bilimsel tarafı da vardır
ve Bernie amcanın hikâyelerinin biyomedikal araştırma için
çok büyük bir potensiyele sahip olduğunu bulduk.
Bernie amcanın ve soy izleme uzmanlarının geni.com adındaki
bir soyağacı internet sitesi aracılığıyla soyağaçlarını belgelemelerini istedik.
Kullancılar soyağaçlarını internet sitesine yüklediklerinde
akrabalarını tarıyor
ve var olan ağaçlarla eşleşmeler buluyor,
var olan ve yeni ağacı birleştiriyor.
Varılan sonuç, geniş soyağaçlarının
her soy izleme uzmanın bireysel düzeyinin ötesinde yaratıldığı.
Şimdi, bu süreci tüm dünyadaki milyonlarca insanla tekrar ettiğimizde
tüm insalığın bir soyağacının yapısını kitle kaynakla kullanabiliriz.
Bu internet sitesini kullanarak
125 milyon insanı tek bir soyağacı ile birleştirmeyi başardık.
Ağacı burdaki ekranda çizemem
çünkü bu ağaçtaki insan sayısından daha az piksele sahipler.
Ancak size 6 bin bireyin bir alt kümesinin örneğini göstereyim.
Her yeşil düğüm, bir kişi.
Kırmızı düğümler evlilikleri temsil ediyor
ve bağlantılar ebeveynliği temsil ediyor.
Bu ağacın tam ortasında ataları görebilirsiniz
ve dış kenarlara gittikçe torunlarını görebilirsiniz.
Bu ağaçta tahmini olarak 7 nesil var.
Bireylerin sayısını 70 bin kişiye yükselttiğimizde ise işte bu oluyor --
sahip olduğumuz tüm verinin çok küçük bir alt kümesi.
Buna rağmen birçok uzaktan akrabayla birlikte
devasa soyağaçlarının oluşumunu şimdiden görebilirsiniz.
Soy izleme uzmanlarımızın sıkı çalışması sayesinde
yüzlerce yıl önceye, geçmişe gidebiliriz.
Örneğin 1755'te doğan Alexander Hamilton.
Alexander, ABD'nin ilk hazine bakanıydı
ancak günümüzde çoğunlukla popüler bir Broadway müzikaliyle tanınıyor.
Alexander'ın eğlence sektöründe daha derin bağlantıları olduğunu bulduk.
Aslında kan bağı var,
Kevin Bacon'la!
(Gülüşmeler)
Her ikisi de 13. yüzyılda yaşayan
İskoçyalı bir hanımefendinin neslinden geliyor.
Dolayısıyla Alexander Hamilton'ın
Kevin Bacon soyağacında 35 derece olduğunu söyleyebilirsiniz.
(Gülüşmeler)
Ağacımızın bunun gibi milyonlarca hikâyesi var.
Verilerimizin kalitesini doğrulamak için önemli derecede çaba sarf ettik.
DNA kullanarak verilerimizdeki anne-çocuk bağlantılarının
%3'ünün yanlış olduğunu bulduk
ki bu, ABD'nin 2. Dünya Savaşı öncesindeki evlat edinme oranlarıyla eşleşebilir.
Baba tarafı içinse
haberler o kadar iyi değil.
Verilerimizdeki baba-çocuk bağlantılarının %1,9'u yanlış.
Bazı insanların burada sırıttığını görebiliyorum.
Tam olarak da düşündüğünüz şey --
dışarıda birçok sütçü var.
(Gülüşmeler)
Bununla beraber, bu babadan gelen bağlantılardaki %1,9'luk hata oranı
verilerimize has bir şey değil.
Önceki çalışmalar, kliniksel seviyedeki soyları kullanarak
benzer bir hata oranı buldu.
Bu yüzden verilerimizin kalitesi iyi
ve bu bir sürpriz olmamalı.
Bizim soy izleme uzmanlarımızın kendi soyağaçlarını doğru şekilde belgelemede
çok derin, yetkili bir ilgileri var.
İnsanoğlu hakkında sayısal bilgi öğrenmek için bu veriyi kullanabiliriz,
örneğin demografi hakkındaki sorular için.
Burada dünya haritasında bizim tüm profillerimiz bulunuyor.
Her piksel belli bir noktada yaşamış bir insan.
Çok fazla verimiz olduğundan dolayı
birçok ülkenin hatlarını görebilirsiniz,
özellikle de Batı dünyasını.
Bu klipte 1400'lerden 1900'lere kadar olan bireylerin doğum yıllarına dayanan
size gösterdiğim haritayı sınıflara ayırdık
ve bilinen göç olaylarıyla karşılaştırdık.
Klip, daha iyi arşivciliğin olduğu Birleşik Krallık'a kadar geri giden
verilerimizdeki en eski soyları gösteriyor
ve sonrasında Batı sömürgeciliğinin rotası boyunca yayılıyorlar.
Hadi bunu izleyelim.
(Müzik)
[Doğum yılı:]
[1492 - Columbus, mavi okyanusa açılıyor.]
[1620 - Mayflower, Massachusetts'e ayak basıyor.]
[1652 - Hollandalılar, Güney Afrika'ya yerleşiyor.]
[1788 - Britanya'nın Avustralya'ya cezai taşımacılığı başlıyor.]
[1836 - İlk göçmenler, Oregon Yolu'nu kullanıyor.]
[Tüm etkinlikler]
Bu filmi çok seviyorum.
Bu göç etkinlikleri, ailelerin kaynağını veriyor,
dolayısıyla bunun gibi sorular sorabiliriz:
Eşlerin doğum yerleri arasındaki normal mesafe ne kadar?
Mesafe, demografide çok önemli bir rol oynuyor
çünkü aile oluşturmak için insanların göç etme kalıpları
genlerin coğrafi bölgelerde nasıl yayıldığını belirliyor.
Verilerimizi kullanarak bu mesafeyi inceledik
ve eski zamanlarda insanların zorluk yaşamadığını bulduk.
Yakınlardaki bir köydeki biriyle evleniyorlardı.
Ancak Sanayi Devrimi aşk hayatımızı gerçekten zorlaştırdı.
Günümüzde ise uygun uçak biletleri ve çevrim içi sosyal medya ile
sıklıkla insanlar ruh eşlerini bulmak için
doğum yerlerinden 100 kilometreden fazla göç ediyor.
Şunu sorabilirsiniz:
Tamam ama kim aile oluşturmak için
bir yerden bir yere göç etme zahmetine giriyor?
Bu kişiler kadın mı erkek mi?
Bu soruyu irdelemek için verilerimizi kullandık
ve en az son 300 yıldır
kadınların aile oluşturmak için
bir yerden bir yere göç etme zahmetine girdiğini bulduk.
Bu sonuçlar istatistiksel olarak önemli
dolayısıyla erkeklerin tembel olduğunu
bilimsel bir gerçek olarak kabul edebilirsiniz.
(Gülüşmeler)
Demografi hakkındaki soruları geçebilir
ve insan sağlığı hakkındaki soruları sorabiliriz.
Örneğin genetik varyasyonların
bireyler arasındaki ömür süresindeki farklılıkları
ne ölçüde açıkladığını sorabiliriz.
Önceki araştırmalar, bu soruyu irdelemek için
ikizler ile yaşam süresi arasındaki ilişkiyi inceledi.
Genetik varyasyonların bireyler arasındaki ömür süresindeki farklılıkların
yaklaşık olarak bir çeyreğini açıkladığını tahmin ediyorlar.
Fakat ikizler, çeşitli çevresel etkiler veya ortak bir ev de dahil olmak üzere
birçok nedenden dolayı ilişkilendirilebilir.
Geniş soyağaçları bize ikizler gibi yakın akrabaları, uzak akrabaları,
hatta dördüncü derece kuzenleri inceleme fırsatı veriyor.
Bu şekilde genetik varyasyonların katkısını çevresel etkilerden ayıracak
sağlam modeller kurabiliriz.
Verilerimizi kullanarak bu analizi gerçekleştirdik
ve genetik varyasyonların bireyler arasındaki ömür süresindeki farklılıkların
sadece yüzde 15'ini açıkladığını bulduk.
Bu da ortalama olarak 5 sene.
Dolayısıyla genler ömür süresine daha önce düşündüğümüzden daha az önem taşıyor.
Bunun harika bir haber olduğunu düşünüyorum
çünkü bu, eylemlerimizin daha önemli olduğu anlamına geliyor.
Sigara içmek, örneğin, ortalama yaşam süresinin 10 yılını belirliyor --
genetik biliminin belirlediğinin iki katı.
Soyağaçlarına baktıkça ve soy izleme uzmanlarını DNA bilgilerini
kayıt altına almalarına ve kitle kaynağı kullanmalarına izin verdiğimiz sürece
çok daha şaşırtıcı bulgular bile elde edebiliriz.
Sonuçlar harika olabilir.
Hayal etmesi zor olabilir
ama Bernie amca ve arkadaşları, FBI'ın şu anda sahip olduğunu bile aşacak
DNA adli kabiliyetleri yaratabilir.
DNA'yı geniş bir soyağacına yerleştirdiğinizde etkili bir şekilde
hepsinin DNA'yı oluşturan bir insana bağlı yüzlerce uzak akrabayı aydınlatan
bir işaret ışığı yaratıyorsunuz.
Geniş bir soyağacına birçok işaret ışığı yerleştirerek
bilinmeyen bir insanın DNA'sını nirengi yapabiliyorsunuz,
GPS sisteminin bir konumu bulmak için birçok uyduyu kullanması gibi.
Bu tekniğin gücünün başlıca örneği
ABD tarihindeki en kötü şöhretli suçlularından biri olan
Golden State Katili'nin yakalanması.
FBI, bu kişiyi 40 yılı aşkın bir süredir arıyordu.
DNA'sına sahiplerdi
ancak herhangi bir polis veri tabanında hiç çıkmamıştı.
Bir sene kadar önce FBI bir genetik soy izleme uzmanına danıştı
ve o da uzak akrabalarını tespit edecek bir soyağacı hizmetine
adamın DNA'sını yüklemelerini önerdi.
Bunu yaptılar
ve Golden State Katili'nin üçüncü derece kuzenini buldular.
Geniş bir soyağacı oluşturdular,
bu ağacın farklı dallarını taradılar
ta ki Golden State Katili hakkında bildikleriyle
tam olarak eşleşen bir profil bulana kadar.
Bu kişiden DNA aldılar
ve ellerinde olan DNA'yla mükemmel bir eşleşme buldular.
Onu tutukladılar
ve bu kadar sene sonra adalete teslim ettiler.
O zamandan beri genetik soy izleme uzmanları,
suçluları yakalamak için bu tekniği kullanmaya
ve yerel ABD emniyet teşkilatlarıyla çalışmaya başladılar.
Sadece son altı ay içinde
bu teknikle yirmiden fazla faili meçhul davayı çözebildiler.
Neyse ki Bernie amca ve soy izleme uzmanları gibi insanlara sahibiz.
Bu kişiler, kendilerince hobileri olan amatörler değiller.
Bu kişiler, bize kim olduğumuzu söylemenin
derin bir tutkusuna sahip olan bilim insanı birer vatandaşlar
ve geçmişin, geleceğe ışık tuttuğunu biliyorlar.
Çok teşekkür ederim.
(Alkış)