Tôi xin kể một câu chuyện về cái chết chết và kiến trúc
Cách đây 100 năm, chúng ta có thể chết vì mắc các bệnh như là viêm phổi,
Nếu bị nhiễm bệnh, chúng sẽ cướp đi mạng sống ta rất nhanh
Chúng ta có thể chết tại nhà, trên giường, trong sự chăm sóc của gia đình,
mặc dù đó là một chọn lựa bắt buộc
vì nhiều người không có điều kiện được chăm sóc y tế
Rồi trong thế kỷ 20 nhiều thứ đã thay đổi.
Chúng ta phát triển nhiều loại thuốc như penicillin
để có thể điều trị các bệnh truyền nhiễm này.
Công nghệ y khoa mới được sáng chế ra, như máy X-quang.
Vì máy móc còn quá lớn và đắt tiền,
chúng ta cần những tòa nhà lớn để bảo quản thiết bị,
và biến chúng trở thành những bệnh viện hiện đại.
Sau Đệ Nhị Thế Chiến,
nhiều nước thiết lập hệ thống y tế toàn diện
để mỗi người dân cần đến thì đều được đáp ứng.
Kết quả là tuổi thọ được kéo dài từ khoảng 45 tuổi vào đầu thế kỷ
đến nay đã tăng gần gấp đôi.
Thế kỷ 20 là thời kỳ lạc quan nhất mà khoa học đã ban tặng cho con người,
nhưng quá tập trung vào cuộc sống, cái chết bị dần quên,
thậm chí cách tiếp cận cái chết đã thay đổi đáng kể.
Hiện tôi là kiến trúc sư,
và trong một năm rưỡi qua tôi đã quan sát những thay đổi này
chúng có ý nghĩa gì trong tương quan kiến trúc - sự chết.
Chúng ta vẫn có thể chết vì ung thư và bệnh tim,
có nghĩa là nhiều người trong chúng ta sẽ có thời gian dài bệnh tật
ở gần cuối cuộc đời.
Trong giai đoạn đó,
chúng ta trải qua nhiều thời gian ở bệnh viện, trại tế bần, nhà dưỡng lão.
Chúng ta đều đã từng ở trong 1 bệnh viện hiện đại.
Các bạn thấy dãy đèn huỳnh quang và những hành lang dài thăm thẳm
với những dãy ghế dài, không thoải mái.
Chính kiến trúc bệnh viện đã tạo ra cảm giác phản cảm này.
Nhưng điều ngạc nhiên nhất là trước đây không phải là như vậy.
Đây là L'Ospendale degli Innocenti, do Brunelleschi xây năm 1419
một trong những kiến trúc sư nổi tiếng nhất và có tầm ảnh hưởng lúc đương thời.
Khi tôi nhìn tòa nhà này và nghĩ về những bệnh viện ngày nay,
điều làm tôi kinh ngạc chính là tham vọng của tòa nhà.
Nó đúng là một tòa nhà tuyệt vời.
Nó có những sân lớn ở giữa
để các phòng đều có ánh sáng trời và thoáng khí,
có phòng rộng, và trần nhà cao,
do đó chúng cho cảm giác rất thoải mái khi ở trong.
Và rất đẹp.
Chúng ta phần nào quên đi rằng mình đang ở bệnh viện.
Nếu ta muốn có tòa nhà tốt hơn để hấp hối, thì ta phải nói tới tòa nhà này,
nhưng vì ta thấy chủ đề chết chóc không thoải mái,
nên không nói tới,
chúng ta không thắc mắc cách 1 xã hội tiếp cận cái chết.
Điều làm tôi ngạc nhiên nhất trong nghiên cứu của tôi
là sự thay đổi của thái độ.
Đây là nhà hỏa táng đầu tiên tại Anh,
được xây dựng ở Woking trong thập niên 1870.
Khi tòa nhà này được xây dựng, nhiều người dân trong làng phản đối.
Việc hỏa táng không được xã hội chấp nhận, và 99,8% người dân được chôn cất khi chết.
Mãi đến 100 năm sau, 3/4 chúng ta mới chịu hỏa táng.
Thật sự là người ta cũng chấp nhận những thay đổi
nếu họ có cơ hội để nói về chúng.
Vậy buổi nói chuyện này về cái chết và kiến trúc
là điều tôi muốn bắt đầu khi tôi làm triển lãm đầu tiên
ở thành phố Venice vào tháng 6 có tên gọi là "Cái Chết ở Venice."
nó được thiết kế khá vui vẻ
để mọi người có thể thực sự tham gia vào.
Đây là một triển lãm của chúng tôi là bản đồ tương tác của London
nó cho biết bao nhiêu bất động sản trong thành phố
được bố trí cho cái chết và hấp hối,
khi các bạn quét tay trên bản đồ,
tên của phần bất động sản, tòa nhà hay nghĩa trang được tìm thấy.
Một triễn lãm khác là hàng loạt bưu thiếp
mà người ta có thể lấy miễn phí.
và chúng ta có thể thấy nhà dân và bệnh viện
và nghĩa trang và nhà xác,
chúng kể chuyện của những không gian khác nhau
mà chúng ta đã đi qua bên phía kia của sự chết.
Chúng tôi muốn chỉ ra nơi chúng ta chết
là phần quan trọng về cách chúng ta chết.
Điều kỳ lạ nhất là cách mà khách tham quan có được khi đến triển lãm,
nhất là khi xem các tác phẩm nghe nhìn.
Có người múa, chạy và nhảy
như là họ cố làm cho triễn lãm sống động nhiều cách khác nhau
và đến một lúc nào đó họ dừng lại
và chợt nhớ rằng họ đang ở triển lãm về cái chết,
và đó có thể không phải là cách cư xử được mong.
Nhưng thật sự, tôi sẽ hỏi liệu có một cách
mà bạn sẽ làm để tiếp cận cái chết,
nếu không có, tôi muốn bạn nghĩ về điều tốt đẹp của cái chết là gì,
điều mà bạn nghĩ kiến trúc là sự hỗ trợ để có cái chết tốt lành,
có thể ít nhất là thế này còn khá hơn thì thế này ?
Cám ơn.
(Vỗ tay)